İtirafçılık ve gizli tanıklık farkı nedir?
 10 SORU 10 CEVAP 


1-  “Gizli tanıklık” nedir? 
- Gizli tanıklık uygulaması, Türkiye’nin gündemine Ergenekon soruşturmasıyla girdi. Mevzuata göre, yaptığı tanıklık nedeniyle tehdit altında bulunan kişilere “gizli tanık” olma hakkı tanınıyor. Son olarak 3. Ergenekon iddianamesinde kritik bilgiler veren “Anadolu” kod adlı tanığın, Ergenekon davası sanıklarından Doç. Dr. Ümit Sayın olduğu iddia edildi. 


2- Kimler gizli tanık olabilir? 
- Gizli tanıklıkla ilgili “özel yasa” ve yönetmelik 2008’de yürürlüğe girdi. İptali istemiyle Anayasa Mahkemesi’ne taşınan mevzuata göre, bir davada tanıklık yapanlar, suç mağdurları, suçlara iştirak edenler, gizli soruşturmacı, muhbir ve kolluk personeli gizli tanık olabiliyor.

3- Bir kişinin gizli tanık olmasına kim karar verebilir?
- Kolluk kuvvetlerinin hazırlayacağı rapor doğrultusunda, savcılık ya da mahkeme tarafından karar verilebiliyor. 


4-  Bir davanın sanığı aynı zamanda gizli tanık olabilir mi?
- Yasa ve yönetmelikte, sanıkların da gizli tanıklık yapabileceği düzenlemesi yer alıyor. Prof. Dr. Köksal Bayraktar ise “Bir davanın sanığının aynı zamanda gizli tanık olmaması gerekir” diyor. Ancak bugüne kadar çok sayıda davada, sanıklar aynı zamanda gizli tanık sıfatıyla ifade verdi.

5- Gizli tanıklıkla, itirafçılık arasındaki fark nedir?
- Prof. Dr. Bayraktar, bu konuda, “Gizli tanığın kimliği açıklanmaz, itirafçının kimliği ise açıktır. Gizli tanık olayın içinde değildir, itirafçı ise bizzat olayın içindedir. İtirafçılık, kişinin ifade vermesi karşısında işlediği suçlardan alacağı cezanın azaltılması sistemi üzerine kuruludur. Gizli tanıklıkta böyle bir sistem yoktur” dedi.

6- Aynı zamanda sanık olan gizli tanığın cezasında indirim yapılabilir mi?
- Bu konuda bir içtihat kararı bulunmadığından, görüş ayrılıkları ilerleyen yıllarda net bir sonuca bağlanacak. Çok sayıda hukukçu, sanık olan kişinin gizli tanık yapılamayacağını ve cezasında indirime gidilemeyeceğini savunuyor. Karşıt görüştekiler ise bir suç örgütünün çözülmesini sağlaması halinde, sanık sıfatı da taşıyan gizli tanığın TCK’daki “etkin pişmanlık”tan yararlanabileceğini iddia ediyor.

7- Gizli tanığın verdiği bilgiler hukuken geçerli mi?
- Evet. Ancak hukukçular, bu ifadelerin mahkûmiyete esas oluşturabilmesi için başka delillerle desteklenmesi gerektiğini belirtiyor. 

8- Gizli tanık duruşmalarda dinlenebilir mi?
- Yargıtay 10. Ceza Dairesi, gizli tanığın mutlaka duruşmalarda da dinlenmesi gerektiğine hükmetti. Mevzuata göre de bu mümkün. Ancak kimliğinin açığa çıkmaması için makyaj, maske, özel kabin veya benzeri yöntemlerle dinlenmesi, gerekirse sesinin değiştirilerek salona aktarılması gerekiyor.

9- Davanın tarafları gizli tanığın kimliğini öğrenebilir mi?
- Hayır. Mevzuat, davanın taraflarının, gizli tanığa, kimliğini açığa çıkarabilecek nitelikte bir soru yöneltmesini bile yasaklıyor. Kanun, gizli tanığın, davanın taraflarının bulunmadığı bir duruşmada dinlenebileceğini de düzenliyor. Bu durum eleştirilere yol açıyor. Ayrıca gizli tanıklara estetik ameliyat, yeni kimlik temini, farklı ülkede yaşama hakkı gibi imkânlar sağlanabiliyor.

10- AİHM’nin gizli tanıklık kriterleri neler?
- Eski AİHM yargıcı ve Milliyet yazarı Rıza Türmen’in dikkat çektiği, 20 Kasım 1989 tarihli Kostovski ve 27 Mart 1996 tarihli Doorson kararlarına göre, AİHM, gizli tanıklık konusunda, “Gizli tanığın beyanlarının farklı kanıtlarla desteklenmesi, tek başına tanık ifadesiyle mahkûmiyet kararı verilmemesi, tanık beyanlarının mahkûmiyet kararında ağırlıklı rol bile oynamaması” kriterlerini arıyor. Ayrıca, gizli tanık olacak kişinin gerçekten tehdit altında olduğunun kanıtlanması gerekiyor.   



GÖKÇER TAHİNCİOĞLU / MİLLİYET

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.