İşçi alacakları ifadesi, genel olarak işçinin iş görme borcunu yerine getirmesi karşılığında almaya hak kazandığı ücret hakkı başta olmak üzere ikramiye, fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücretleri gibi tüm alacakları için kullanılmaktadır. Öğretide bu ifade yerine geniş anlamda ücret, dar anlamda ücret ayrımı yapılmaktadır.

Geniş anlamda ücretten kasıt şudur; yukarıda sayılan tüm alacakları da içine alan yani sadece bir çalışma karşılığı olmaksızın hafta tatilleri (İK m.46), zorlayıcı nedenlerle çalışılamayan günler (İK m.24/3, 25/3), ulusal bayram ve tatil günleri (İK m.47) gibi iş karşılığı olmaksızın ödenen tüm ücretler.

Ücret, işçinin ve ailesinin tek geçim kaynağını oluşturması sebebiyle kanun işçinin ücretini güvence altına almış ve bir takım düzenlemeler oluşturmuştur. 

Ücret ödeme borcu, işçinin iş görme borcunun karşısında yer alan ve işverenin iş akdinden doğan temel borcudur.(Prof. Dr. Sarper SÜZEK, İş Hukuku B. 2015) İşverenin, iş akdinden veya toplu iş sözleşmesinden doğan borçlarını yerine getirmemesi durumunda işçi alacağının türüne göre;

* Yasal faiz, 

* Mevduata uygulanan en yüksek faiz ve 

* En yüksek işletme kredisi faizi yaptırımları gündeme gelmektedir. 

Yasal faiz, bir kişinin alacağından yoksun kaldığı sürenin karşılığı olarak taraflarca sözleşme ile değil, kanun koyucu tarafından yasada kararlaştırılmış olan paradır. Kanunlardan doğan alacaklar için yasal faiz oranı uygulanmaktadır. Örneğin; ihbar tazminatı, 4857 sayılı iş kanundan doğan ücret dışındaki alacaklar, 6772 sayılı kanundan doğan ilave tediye alacağı gibi alacaklar için yasal faiz oranı uygulanmaktadır.  (Y9HD E.2015/20052 k.2015/33557 26.11.2015; Y22HD E.2014/5115 K.2015/15924 04.05.2015)

Mevduata uygulanan en yüksek faiz; İş kanunu “gününde ödenmeyen ücretler” için mevduata uygulanan en yüksek faiz oranının uygulanması gerektiğini hüküm altına almıştır.(İK m.34) Kanunda yer alan ücret ifadesinin ikramiye, fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil gibi ücret eklerini de kapsamına alacak şekilde anlamak gerekir. (Prof. Dr. Fevzi DEMİR, TÜHİS İş Hukuku ve İktisat Dergisi Cilt:20 Sayı:4-5, 2007). Yukarıda sayılan bu alacaklar için de Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankasının (TCMB) belirlemiş olduğu mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı uygulanmaktadır. (Y22HD E.2014/5115 K.2015/15924 04.05.2015). 

Dikkat edilmesi gereken alacaklardan biri yıllık izin ücretidir. Mahiyeti itibariyle aslında kullanılması asıl olan bir hak türüdür. Dolayısıyla ücret alacakları kapsamında değerlendirilmeyerek yasal faiz oranının uygulanması gerekmektedir. Buna ilişkin 2015 tarihli bir kararda yıllık izin ücreti için mevduata uygulanan en yüksek faiz oranının işletilmesinin hatalı olması sebebiyle karar bozulmuş ve kanuni faiz oranının uygulanması gerektiği belirtilmiştir. (Y22HD E.2014/17753 K.2015/30823 12.11.2015)

En yüksek banka işletme kredisi; 6356 Sayılı Sendikalar ve Toplu İş sözleşmesi Kanununda, toplu iş sözleşmesine dayanan eda davalarında temerrüt tarihinden itibaren işletme kredilerine uygulanan en yüksek faiz oranının uygulanması gerektiği hüküm altına alınmıştır.(m.53) Bu hükmü sendikalardan aidat ödeyerek yararlanan ve toplu iş sözleşmeleri ile yasaların üzerinde alacaklar elde eden üyeler için özel bir düzenleme getirildiği şeklinde yorumlayabiliriz. En yüksek banka işletme kredisi oranına Mahkeme aracılığıyla TCMB’den talep ederek veyahut Kalkınma Bankasına başvuru yapılarak ulaşılabilir.

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.