Sektörel ve hukuksal olarak gemi söküm - geri dönüşüm
Hazırlayan: Av. Vedat ORUÇ
 

SEKTÖR HAKKINDA

Yasal düzenlemeler, sektör temsilcilerinin daha çok yatırım yapmalarını sağlarken iş hacminin artmasına da vesile oldu. Gelinen noktada, kapasite olarak dünya çapında dördüncülüğe yükselen  gemi geri dönüşüm sektörü, ileri teknoloji donanımı, çevreye duyarlılığı ile iş ve işçi sağlığı konusundaki hassasiyetiyle IMO’nun listesinde birinci sırada yer alıyor.

Gemi geri dönüşüm, hurdanın geri dönüştürülmesi ve yeniden kazanılması faaliyetinin ilk halkasında yer alan bir sektördür. "Geri dönüşüm-Yeniden Kazanım"  terim olarak, kullanım dışı kalan nesnenin yani çöpün ya da hurdanın ham madde olarak kullanılıp yeniden imalata katılmasıdır.

Gemi Hurdası ve Demir Çelik Sektörü
1 ton çelik üretimi için 2.5 ton cevher işlenmektedir. 2.5 ton cevher elde etmek için ise yaklaşık 15 ton toprak kazmak ve bu toprağı taşımak gerekir.  Demir-çelik ihtiyacını karşılamak için daha fazla demir cevheri çıkarılması ya da hurda demirin tekrar işlenerek cevhere olan ihtiyacın azaltılması gerekmektedir. Demir cevheri çıkarılan madenlerde, doğal tahribat ve yeşil doku kaybı kaçınılmaz bir sonuçtur. Ülkemiz işletmelerinde sökümü yapılan her bir gemi yüzlerce ağacı kurtarmaktadır.

Çevresel Etkilerin Önlenmesi
Gemi Geri Dönüşüm sektörü, çevresel kirlenme açısından elbette belirli riskler de taşımaktadır. Ancak uluslararası normlarla belirlenmiş kurallara uyarak, denetim mekanizmalarının tam ve etkin olarak çalıştırılması sonucu bu tür riskler ortadan kaldırılmaya çalışılmaktadır. 

Çevresel etkiler açısından en fazla dikkat çeken “asbest” maddesi, gemilerde izolasyon malzemesi olarak kullanılmaktadır. Aslında asbest, herkesin çok yakından tanıdığı bir maddedir. 3000 den fazla sanayi kolunda kullanılmıştır. Örneğin asbest; otomobil balatalarında kullanılan ana malzemedir. Söküm aşamasında; asbestin oluşturabileceği çevresel zararların önüne geçilmesi zorunludur. Aliağa Gemi Geri Dönüşüm Tesisleri’nde örnek oluşturacak düzeyde kontrollü ve kurallara uygun asbest temizleme operasyonları yapıldığı bilinmektedir.


DÜNYADAKİ DURUM
Gemi Geri Dönüşüm Sektörü IMO tarafından “SHIP RECYCLING-GEMİ GERİ DÖNÜŞÜM” adıyla anılmaktadır. Bu sektördeki işler, Türkiye ile birlikte aralarında beşi Avrupa Birliği üyesi olan 16 ülkede(Norveç, Danimarka, Hollanda, Belçika, İngiltere, Polonya, Portekiz, İspanya, Ukrayna, Rusya, Çin, Hindistan, Pakistan, Brezilya ve Meksika) gerçekleştirilir.

Dünyada yıllık ortalama 25 milyon DWT (Ençok Ağırlık Tonajı) ton gemi sökülmektedir. Böylece her yıl 437 milyon ton toprak kazılmasıyla elde edilebilecek demir, çok daha kolay bir şekilde ekonomiye kazandırılmış olmaktadır. Gemilerin geri dönüşüm sürecinde malzeme ve ekipmanlar tekrar kullanarak farklı sektörler için kaynak yaratan gemi söküm sanayisi, tüm dünya ülkelerinde denizciliğin yeşil endüstrisi olarak kabul ediliyor.
 
Dünya ticaretinde denizlerde 01.01.2011 tarihi itibariyle 300 GRT üzerinde 47.833 gemi (yaklaşık 1.3 milyar DWT)  dolaşmaktadır. Bu gemilerin yaş ortalaması ise 20nin üzerindedir. İstatistikî olarak 15 yaşını geçmiş gemilerin çevre felaketleri ile sonuçlanan kazalara sebebiyet verme riskleri oldukça yüksek olduğu gözlemlenmiştir.



TÜRKİYE’DEKİ DURUM
 
Türkiye; Orta ve Doğu Avrupa ve Ortadoğu ülkeleri içinde fiilen gemi söken ülkelerin bulunmaması sebebiyle,Avrupa’nın ve Ortadoğu’nun gemi sökülebilen tek ülkesidir. Özellikle 2008 yılında yapılan faaliyetlerin Uluslararası platform ve toplantılarda Devlet destekli olarak anlatılması ve yabancı heyetlerin tesislerde  yaptığı incelemeler sonucunda, Türk gemi geri dönüşüm sektörü, Avrupa da yükselen trend haline gelrmiştir. ILO ve IMO toplantılarında Çevre ve Orman Bakanlığı ile Denizcilik Müsteşarlığı uzmanlarının sektöre destek  vermeleri bu yükselişin lokomotifi olmuştur.

Düşük işçilik maliyetleriyle çalışan ve çevresel önlemlerin alınmadığı Çin, Hindistan, Bangladeş gibi Uzakdoğu ülkelerindeki şirketlerle rekabet eden Türkiye’de, sökülen gemi tonajında kayda değer bir düşüş görülse de yeniden kullanılabilir malzemeler ülkeleri cezp etmeye devam ediyor. Bölgede bulunan demir-çelik fabrikalarına hammadde üretmek üzere Aliağa’da kurulan gemi söküm tesisleri, hem ekonomiye katkısı hem de çevreye duyarlılık çalışmaları ile Türkiye’nin parlayan yıldızıdır. 

Gemi geri dönüşümü, Türkiye’nin 25 milyon tonluk çelik üretiminin yüzde 70’ini sağladığı hurda demirin en önemli kaynaklarından biridir.

Türkiye'nin tek gemi söküm bölgesi olan İzmir’in Aliağa ilçesinde, 1.450 mt. Sahil uzunluğuna sahip kıyı şeridinde, mülkiyeti Başbakanlık  Toplu Konut İdaresi Başkanlığı’na (TOKİ) ait olan 25 adet parsel üzerinde üretim yapan 21 işletme sektörde faaliyet göstermektedir.  


DEVAMI İÇİN TIKLAYINIZ


Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.