Çankaya için 'bağışlı' yarış
Yerel seçimde alınan sonuçların ardından gözler ağustos ayındaki Çankaya yarışına çevrildi. Cumhurbaşkanı adayları, 10 ve 24 Ağustos’taki iki turlu oylama öncesinde vatandaşlardan aldıkları bağışları seçim hesabında toplayarak kampanya harcamalarını yapacaklar. Partilerin aksine Cumhurbaşkanı adaylarına Hazine’den para verilmeyecek. En az 20 milletvekilinin imzasını alan veya son seçimde oylarının toplamı yüzde 10’a ulaşan Meclis dışındaki partilerin toplu desteğini sağlayan kişiler, Cumhurbaşkanı pusulasına adını yazdırabilecek. Bir adaya destek veren milletvekili veya parti, başka bir adayın başvurusuna imza atamayacak.
 
2012’de yürürlüğe giren Cumhurbaşkanı Seçimi Kanunu’nda genel düzenlemeler yer alırken, başvuru süreci, propaganda dönemi, seçim yasakları, seçim hesaplarının yönetimi, seçim sonrası hesapların tasfiyesi gibi birçok ayrıntı Yüksek Seçim Kurulu’nun (YSK) çıkaracağı kararlar ve genelgelere bırakıldı. 10 Ağustos’taki ilk turdan önce adaylık sürecinin haziran sonunda başlaması ve propaganda aşamasına temmuzda geçilmesi bekleniyor. Adaylık başvuruları TBMM Başkanlığı’na da YSK’ya da yapılabilecek.
 
TEMİZ SİCİL ŞARTI: Cumhurbaşkanı adaylarında, 40 yaşını doldurmuş, üniversite mezunu ve milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olmaları şartları aranıyor. Bu durumda kamu hizmetinden yasaklılar, taksirli suçlar hariç 1 yıldan fazla hapis cezası veya ağır hapis cezasına hüküm giyenler, ihaleye fesat karıştırma, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma gibi yüz kızartıcı suçlar ile terör eylemlerine katılma gibi suçlardan hüküm giyenler, affa uğramış olsalar bile aday gösterilemeyecekler.
 
GEÇERLİ OYLARIN YARISI +1:
Yurtdışında yaşayan Türk vatandaşları da genel seçimlerdeki yöntemlerle Cumhurbaşkanı seçiminde oy kullanacaklar. 56 ülkedeki 2 milyon 750 bin 820 Türk vatandaşı, 118 temsilcilikte 31 Temmuz’dan 3 Ağustos’a kadar oy kullanma hakkına sahip. Bu durumda yerel seçimde olduğu gibi 52 milyon 700 bin değil 55 milyon 450 bin seçmen olacak. Yurtdışından gelen oylar da sayıldıktan sonra 10 Ağustos’taki ilk turda adaylardan biri geçerli oyların yarısından bir fazlasını alırsa yüzde 50.1’e ulaşmış ve seçilmiş olacak. Bu durumda ikinci tur oylama yapılmayacak. Yani 46 milyon oyun geçerli olduğu varsayılırsa 23 milyon 1 oy alan aday Cumhurbaşkanı olacak. İlk turda bu sonuç çıkmazsa ikinci turda en fazla oyu alan iki aday yarışacak. İkinci turda geçerli oyların çoğunluğunu alan seçilecek.
 
SUİKAST ÖNLEMİ:
İkinci oylamaya katılmaya hak kazanan adaylardan birinin ölümü veya seçilme yeterliliğini kaybetmesi halinde, ilk oylamadaki sıralamaya göre doldurma yapılacak. Ancak bir adayın çekilmesi halinde boşluk doldurulmayacak ve tek adaylı seçim referanduma dönüşecek. Turlarda “Tercih” yazılı mühür kullanılacak. Tüm adayların adları, birleşik oy pusulasında yan yana yazılacak, sıraları kurayla belirlenecek. Referandum halinde ise beyaz ve kahverengi birleşik oy pusulası üzerinde “Evet” veya “Hayır” yazılı mühürler kullanılacak. Yasada birleşik oy pusulasında sadece “Cumhurbaşkanı adayları” ibaresiyle ad ve soyadların yer alması öngörüldü. Ancak “Pusulayla ilgili diğer hususlar YSK tarafından belirlenir” hükmüyle kurula yetki verildi. Aday listesinde aynı veya benzer isimlerin yer alması durumunda pusulada fotoğraf olup olmayacağına YSK karar verebilecek. Propaganda dönemi aday listesinin kesinleştiği gün başlayacak. Adaylara TRT’den propaganda için eşit süreler tanınacak. Başbakan, bakanlar ve milletvekilleriyle ilgili yasaklar da mevcut seçim sistemindeki gibi uygulanacak.
 
YARI AMERİKAN MODELİ:
Adaylar, Hazine’den değil kendilerini destekleyen vatandaşlardan aldıkları bağış ve yardımlarla seçim bütçelerini oluşturacaklar, borç kabul edemeyecekler. Şirket hesaplarından, yabancı devletlerden, Türk vatandaşı olmayanlardan ve uluslararası kuruluşlardan bağış kabul edilemeyecek. Bu yönüyle ABD seçimlerindeki bağış modeline benzeyen sistem şeffaflık boyutuyla ABD modelinden ayrılıyor. YSK adayların seçim hesabını kamuoyuna açıklamayacak, adaylar da bağışçıları açıklamak zorunda değil. Adaylar, adaylık başvurusu süresi içinde mal beyanlarını YSK’ya verecekler. YSK sadece seçilen adayın mal bildirimini Resmi Gazete ’de yayımlayacak.

İKİ TURDA 20 BİN LİRA: Her vatandaş, her bir tur için Başbakanlık Müsteşarı’na her ay fiilen yapılan ödemenin brüt tutarı kadar bağış yapabilecek. YSK’ca ileride açıklanacak bu miktarın, temmuz itibariyle her tur için 10 bin Lira civarı olmak üzere toplamda 20 bin Lira dolayında olması bekleniyor. YSK, adayların makbuz karşılığı ‘elden’ alabilecekleri miktarı sınırlayacak. Bunun üstündeki bağış doğrudan banka hesabına yatırılacak. Bu para seçim harcamaları dışında kullanılamayacak. Adaylığın kesinleşmesinden seçim sonuçlarının kesinleşmesine kadar geçen dönemde tüm bağış ve harcamalar YSK’da kaydedilecek. Cumhurbaşkanı adayları bu süreçte hesaplarından yeminli bir mali müşavir veya muhasebeciyi sorumlu atayabilecek.
 
DENETİM SEÇİLDİKTEN SONRA:
Adaylar, seçim sonuçlarının kesinleşmesini izleyen 10 gün içinde tüm bağış ve harcama belgelerini YSK’ya sunacaklar. YSK bir ay içerisinde hesapları inceleyecek ve varsa usulsüzlükleri ve limitlerin aşılıp aşılmadığını tespit edecek. Bağışların limiti aşan bölümü ile harcanmayan miktarı Hazine’ye aktarılacak. YSK bu incelemenin genel sonuçlarını kamuoyuna ilan edecek. Kanunda “Seçimlerde şeffaflığın sağlanması amacıyla nakdi yardımlar bir banka hesabına yatırılır” hükmü bulunuyor. Anayasa Komisyonu Başkanı Burhan Kuzu “Kanundaki şeffaflık ifadesi devletin yetkili birimlerinin takip etmesi ve kontrol etmesi anlamındadır. Bağışçıların isimlerinin açıklanması anlamında değil. Kanuna göre bu yapılamaz. İtiraz üzerine belki YSK açıklayabilir ama bu da doğru olmaz” dedi.
 
SEÇİLDİKTEN SONRA İSTİFA: Milletvekilleri ile parti üyeleri Cumhurbaşkanı seçilinceye kadar TBMM üyeliğinden veya partilerinden ayrılmak zorunda değil. Hâkim, savcı, yüksek yargı üyesi, devlet memuru veya kamu görevlisi olan adaylar ile meslek kuruluşları ve sendikaların yöneticileri ise adaylıkları kesinleştiğinde istifa edecekler. Bunlardan yüksek mahkeme üyeleri, hâkimler, savcılar ile subay ve astsubaylar, kaybederlerse eski görevlerine dönemeyecekler.


 Haber: BÜLENT SARIOĞLU / Radikal
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.