Bilindiği gibi yoklama işlemleri  vergi dairesi  tarafından, yoklama memuru  eli ile yerine getirilmek zorundadır.  213 sayılı VUK’nun  127. maddesi hükmüne göre yoklamadan  maksat, mükellefleri ve mükellefiyetle ilgili  maddi olayları, kayıtları  ve mevzuları araştırmak ve tespit etmektedir. 
 
Yoklama işlemleri  daha çok  işe başlama, işi terk, iş nev’inde değişiklik, mükellefiyetin durumunda değişiklikler,  tasfiye işlemleri vs. konularda  yoklama fişi ile  yapılmaktadır.  Yoklama fişleri  3 nüsha olarak  düzenlenir.  Bir nüshası  mükellefe veya  yoklama sırasında mükellefin personeline bırakılır. Mükellef yoksa mükellefin ikametgahının  bulunduğu muhtarlığa tevdi edilir.[1]
 
Yoklama işlemleri  bireysel  ve konuya özgü yapılabileceği gibi toplu  yoklama şeklinde de  yapılabilir.[2]  
 
Yoklama işlemlerinin süratle ve zamanında yoklama memurları  tarafından  gerçekleştirilmesi zorunludur.  Aksi  takdirde mükellefi  bu konuda  uğrayacağı zarar  ve ziyanlar dikkate alınarak  bu işlemlerin  7 gün içerisinde yerine getirilmesi  gerekecektir.  yoklama işlemleri  her zaman  yapılabilir. Bu konuda mükellefe haber verilmez.[3] 
 
Yoklama işlemlerini VUK md. 128 uyarınca  yoklama memurları  tarafından yapılabileceği gibi,  vergi dairesi müdürü,  yoklama için  görevlendirilen kimseler veya vergi incelemesine yetkili kimseler tarafından  da yoklama işlemleri  her zaman  yapılabilir. 
 
Yoklama işlemleri daha çok maddi olayların  tespiti şeklinde  gerçekleştirilir.  Yoklama memurlarının  vergi incelemesi yetkisi yoktur.  Diğer taraftan, bazı yoklama memurlarına özel  yetkili  yoklama memurluğu görevi verilmiştir. özel  yoklama yetkili yoklama memurları,  daha çok  işe başlama, işi terk, mükellefler ve mükellefiyetle ilgili maddi  olayların  tespiti,  kayıtları  ve mevzuları araştırmak, vergi mevzuatı gereğince  hasılat tespiti yapabilmek, yazar kasa ile ilgili konulara tespitler yapabilmek, yol denetimlerinde nakil  vasıtaları ile ilgili  taşıt pulu, yolcu listesi, fatura   veya sevk irsaliyesi, yolcu bileti ile taşıma irsaliyelerinin muhtevası   ile taşınan  yolcu  ve malların  miktarı  ve mahiyetlerini ölçmek, tartmak, saymak ve bu konuda tespit etmek  gibi yetkileri bulunmaktadır. 
 
Yoklama memurları  görevli  ve yetkili olduklarına ilişkin olarak  ve hüviyet ibraz ederek mükellefe  bu şekilde  kimlik  ibrazından  sonra yoklama fişini düzenleyebilirler. Hakkında yoklama yapılan kimsenin  yetkili  adamı,  umumi vekili, muhasebecisi, sürekli  personeli ve bunlara benzer kimseler olarak  tanımlanabilir.   Yoklama muhatabının   eşine imza  atılacak  yoklama fişleri de  muteber  yoklama fişi  olarak  kabul edilebilir.[4]  Mükellefin  kardeşinin verdiği bilgiler ışığında tanzim edilen  yoklama tutanağına dayalı olarak tarhiyat yapılamaz.[5]
           
Yoklama işlemlerinin vergi daireleri  tarafından  kısa zamanda sonuçlandırılması  esastır.
 
Buna göre[6];
  
a) Yeni işe başlama ve özellikli durumlarda yapılacak yoklamaları aynı gün, aynı gün yapılmasının mümkün olmaması halinde ertesi gün,
 
b) İşe başlama bildirimlerinin serbest muhasebeci, serbest muhasebeci mali müşavir tarafından imzalanmış veya yeminli mali müşavirlerce tasdik edilmiş olması halinde 30 gün,
 
c) Diğer yoklamaları en geç 15 gün,
 
içinde sonuçlandırmak zorundadır.
 
Maliye Bakanlığı  tarafından  vergi dairesi başkanlıklarında, vergi dairelerinde ve mal müdürlüklerinde kullanılan  yeni tip yoklama fişleri içerik yönünden yeniden  düzenlenmiştir.  Buna göre, yeni tip yoklama fişleri aşağıdaki bilgileri içerecek şekilde 3 nüsha olarak  yeniden  dizayn edilmiştir. 
 
Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından bu yıl mükelleflerle  ilgili  kullanılan yoklama fişleri yeniden  düzenlenmiştir.[7]    Buna göre, işe başlama, işi terk ve diğer değişiklikler halinde kullanılacak yeni tip yoklama fişleri 3 nüsha olarak  düzenlenmektedir.[8] 
 
Yeni tip yoklama fişlerinde düzenleme tarihi ve ayrıca düzenlenme saatine ilişkin bilgiler de yer almaktadır.   Yeni tip  yoklama fişlerinde dikkat  çekici  en belirgin özellik  işyerinde çalışan  personelle ilgili  ayrıntılı bilgilere yer verilmiş olması  hususlarıdır.  
 
            Bilindiği gibi, vergi dairelerinde  işe başlama, işi terk veya işyerinde  muhtemel  değişiklikler nedeniyle  belirtilen  durumlar 213 sayılı VUK’nun 131. md yer  alan  madde hükümlerine göre işyerinde  yoklama fişi ile tespit  edilmektedir. 
 
            Yoklama fişleri,  bireysel veya toplu  yoklama fişleri  şeklinde  düzenlenebilir. Bunun  dışında “yaygın denetim tip tutanakları” ve genel yoklama fişleri de düzenlenebilmektedir.
 
            Vergi daireleri tarafından   işe başlamalarda veya işi terklerde kullanılan  yoklama fişleri  2013 yılı nisan  ayında yeniden düzenlenmiştir.  Buna göre,  yeni tip yoklama fişlerinde:
 
  • İş  yeri  sicil numarası
  • Mükellefin, işverenin, işveren vekilinin, aracının veya sigortalıyı devir alanın  bütün bilgileri yer  almaktadır.
  • Ayrıca, yoklama veya tespitin  dönemi, konusu: denetim, işe başlama, işi bırakma, nakil nedeniyle işe başlama, nakil  nedeniyle işi terk, diğer nedenler belirtilmesi zorunludur. 
 
Bunun dışında “tespit edilen hususlar” bölümünde:
 
  • Söz konusu  mükellefin  yeni adresi, işyerinde yapılan işin niteliği, işin niteliğinde değişme var ise tarihi ve konusu,
  • Çalışma olup olmadığı,
  • Tutulan defterin türü, işletme, bilanço, diğer
  • Faaliyetin konusu
  • İşe başlama tarihi varsa nakil değişiklik  tarihi,
  • İşyerinin türü (VUK md. 156)
  • İşyerinin büyüklüğü
 
Yukarıdaki bilgilerin yanı sıra işyeri adresinde faaliyet gösteren  başka mükellef 
var ise, (odaşık faaliyetin bulunması hali)
 
  • Vergi kimlik  no,
  • Adı soyadı, unvanı
 
İşletme tasfiyede ise;
 
  • Tasfiye memurunun  adı, soyadı, vergi no
  • Tasfiyeye giriş  tarihleri
  • İşyerinin mülk  sahibi ile ilgili bilgiler
  • Şube adresleri bulunup bulunmadığı
  • Kira sözleşmesinin  tarihi
  • İşyerinde çalışan sayısı
  • Gayrisafi kira tutarı (yıllık)
  • İşyeri emlak  vergileri
 
Çalışan personelle ilgili  ayrıntılı  bölüme gelince;
 
  • Personelin  TC kimlik, sigorta no, adı, soyadı, ana adı, baba adı, doğum yeri tarihi, işe giriş tarihi,
  • Yabancı  personel  çalıştırması halinde  bu  yabancı personelin  yabancı  kimlik numarası
  • Ücretin şekli, ücretin brüt-net  tutarı
  • İmza bölümü
 
Son olarak, tespit edilen diğer hususlar bölümü:
 
Bu  bölümde  vergi dairesi  yoklama memuru  tarafından  belirtilmesinde yarar görülen  hususlara yer  verilir.  Örneğin, mükellefin işyerinde o anda bulunan demirbaş  bilgileri, muhasebecisi veya mali müşavirine ait  bilgiler, muhtasar  beyannamelerin verilme dönemleri vs. hususlar.
 
Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından yeniden  dizayn edilen  “yoklama fişleri”  vergi daireleri  tarafından kullanılmaya başlanmıştır. Yeni  tip yoklama fişlerinde ayrıca yoklama sırasında tanık varsa  bu  tanığa ilişkin bölüm,  tanığın adı, soyadı ve imzası, durumu  tespit eden  yoklama memurunun  adı, soyadı, imzası, mükellefin  veya işverenin  veya vekilinin veya aracının, adı, soyadı, imzası  ve kaşesi  bilgileri mevcuttur. 


------------------------------------------------
[1] ALPASLAN Mustafa, “Vergi Dairesi  Yoklama Fişleri Yeniden Düzenlenmiştir”,  www.muhasebetr.com, 23.04.2013 günlü. 
 
[2] VUK md. 133
 
[3] VUK md. 128, 131 ve ilgili  olarak bkz.  VUKK GT: 168.
[4] Bkz. ÖZBALCI Yılmaz,  Vergi Usul  Kanunu  Yorum ve Açıklamaları, Ankara 2002, s.404. 
 
[5] KIZILOT Şükrü, Danıştay Kararları  ve Özelgeler 4 adlı  eser  s.909.  Ve ilgili  olarak  bkz.  Dnş. 4. D., 15.11.1996 gün ve E:1995/4343-K:1996/4235 sayılı karar.
 
[6] Vergi daireleri işlem  yönergesi md. 18
 
[7] Yeni tip yoklama fişleri 3 nüsha düzenlenip, bir nüshası mükellefe, iki  nüshası yoklama memurunda kalacak ve bir nüshası da  mükellefin olmaması  halinde  işveren vekiline bırakılacaktır.
 
[8] Yeni tip yoklama fişlerinin   örnek no 2803-a
 
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.