banner590

Bu yazımızda, Banka Bilgi Sistemlerinde yaşanan kesinti ve siber olaylar karşısında Bankaların Bilgi Sistemleri ve Elektronik Bankacılık Hizmetleri Hakkında Yönetmelik kapsamında bankaların yerine getirmesi gereken yükümlülükleri incelenecektir.

Gittikçe dijitalleşen dünyada bilgi sistemleri hayatımızda daha büyük bir yere sahip olmaktadır. Bu çerçevede, bankacılık ve ödeme yöntemlerine dair dijitalleşmenin yaygınlaşması ile fiziki para bulundurmanın azalması ve ödemelerin çoğunun elektronik ortamda yapılması uygulamaları artmıştır. Bu bilgi sistemlerinde meydana gelen en ufak kesinti ve aksaklıklar dahi ciddi sıkıntı ve krizlere sebep olmaktadır.

5411 sayılı Bankacılık Kanununun 93. maddesine istinaden BDDK tarafından çıkarılan Bankaların Bilgi Sistemleri ve Elektronik Bankacılık Hizmetleri Hakkında Yönetmelik ile bankaların faaliyetlerinin ifasında kullandıkları bilgi sistemlerinin yönetimi ile elektronik bankacılık hizmetlerinin sunulmasında ve bunlara ilişkin risklerin yönetiminde esas alınacak asgari usul ve esaslar ile tesis edilmesi gereken bilgi sistemleri kontrolleri hakkında düzenlemeler getirilmiştir.

Bu Yönetmeliğin 3. maddesinin 1. fıkrasının g bendinde bilgi sistemleri yönetimi: Bankaca gerçekleştirilen faaliyetlerin ve verilen hizmetlerin etkin, güvenilir ve kesintisiz bir şekilde yürütülmesi şeklinde ifade edilmektedir. Aynı maddede u bendinde, kesinti: Bir bankanın faaliyetlerindeki sürekliliğin, planlı geçişler haricinde sekteye uğraması şeklinde tanımlanmaktadır. Yönetmeliğin hh bendinde ise, siber olay: Siber Olaylara Müdahale Ekiplerinin Kuruluş, Görev ve Çalışmalarına Dair Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğin 3 üncü maddesinde tanımlanan siber olay şeklinde ifade edilmiştir. Tebliğde de, siber olay, bilişim ve endüstriyel kontrol sistemlerinin veya bu sistemler tarafından işlenen bilginin gizlilik, bütünlük veya erişilebilirliğinin ihlal edilmesini veya teşebbüste bulunulması olarak tanımlanmıştır.

Bilgi sistemlerinde yaşanan kesinti ve siber olaylar ile alakalı bankalara önemli görevler yüklenmiştir. Bunları şöyle sıralayacak olursak;

1) Güvenlik açıkları ve yama yönetimi: Bankacılık faaliyetlerini kesintiye uğratacak veya önemli ölçüde olumsuz etkileyecek durumların ortaya çıkma olasılığını azaltmak için sistem, yazılım ve cihazlardaki güvenlik açıklarını hızlı ve etkin bir şekilde ele alacak bir güvenlik açıkları ve yama yönetimi süreci tesis edilir. (Yönetmelik madde 16)

2) Fiziksel güvenlik kontrolleri: Banka, veri merkezlerinin çalışmasını olumsuz etkileyebilecek elektrik kesintisi, yangın, duman, sıcaklık, su, toz ve nem gibi çevresel koşulları izleyecek sistem ve sensörler kullanır, bunların bakımlarını düzenli olarak yapar. (Yönetmelik madde 17)

3) Siber olay yönetimi, sızma testi ve siber istihbarat paylaşımı: Banka, yaşanan bir siber olayın büyüyerek bir krize dönüşmesi, verilerin sızması ya da ifşası ile sonuçlanması, Bilgi Sistemleri Süreklilik Planının ya da ikincil merkezin devreye alınması gibi hallerde derhal Sektörel SOME (Siber Olaylara Müdahale Ekibi)’yi bilgilendirir. Hassas verilerin ya da kişisel verilerin sızmasına ya da ifşasına yol açan bir siber olayın yaşanması halinde banka tarafından yapılacak değerlendirme sonrasında müşterilerin bilgilendirilmesi sağlanır. Banka, BS hizmetlerinde ciddi kesintilere veya bozulmalara yol açan önemli siber olaylar için bir kök neden ve etki analizi yapmak ve benzer olayların tekrarını önlemek için iyileştirici önlemleri almakla ve yapılan çalışmaları Sektörel SOME’ye bildirmekle yükümlüdür. Ayrıca, Banka, bilgi sistemleri aracılığıyla sunduğu hizmetlerin tasarımı, geliştirilmesi, uygulanması veya yürütülmesinde görevi bulunmayan bağımsız ekiplere yılda en az bir defa sızma testi yaptırır. (Yönetmelik madde 18)

4) Erişilebilirlik yönetimi ve yedekleme: Banka, herhangi bir donanım veya yazılım bileşeninin beklendiği gibi çalışmadığı durumlarda, sistemin veya bankacılık faaliyetlerinin önemli bir bölümünün çalışamaz hale gelmesini önlemek adına kritik donanım ve sistemler için yedekli çalışma ya da hazırda bekleme düzenleri kurmakla yükümlüdür.

Banka, ağ ve iletişim altyapısından kaynaklanabilecek kesintilere karşı uygun alternatif iletişim kanalları oluşturmakla yükümlüdür. (Yönetmelik madde 27)

5) Bilgi sistemleri sürekliliğinin sağlanması: Bankacılık faaliyetlerini yürütmede kullanılan BS servislerinin sürekliliğini sağlamak üzere iş sürekliliği yönetiminin ve planının bir parçası olan BS süreklilik yönetimi süreci ve Yönetim Kurulu onaylı bir BS süreklilik planı hazırlanır, BS süreklilik yönetimi süreci sorumlusu atanır ve BS Süreklilik Komitesi tesis edilir. BS Süreklilik Komitesi, bankanın insan kaynakları, ilgili iş birimleri, BS güvenlik fonksiyonu, ilgili BS birimlerinin temsilcileri ve organizasyonda bulunması durumunda uyum ve hukuk ile ilgili birim ya da pozisyonların temsilcilerinden oluşur ve BS süreklilik yönetimi süreci sorumlusu bu komiteye başkanlık eder. BS Süreklilik Komitesi meydana gelen olaylarla ilgili bütün faktörleri göz önünde bulundurarak kriz durumu olduğunu ilan etmekle, BS planın devreye alınmasına karar vermekle ve diğer kurtarma, süreklilik ve müdahale ekipleriyle koordinasyonu sağlamakla yükümlüdür.

BS süreklilik yönetimi sürecinin ulusal veya uluslararası standartları ya da en iyi uygulamaları referans alması esastır.

Bu süreç kapsamında banka BS süreklilik planıyla ilgili olarak planın hazırlanması sürecinde, bilgi varlıklarının ve tutulan verilerin önem düzeyi değerlendirilerek iş etki analizi çerçevesinde her bir BS servisi için kabul edilebilir kesinti süreleri ile kabul edilebilir veri kayıpları belirlenir ve belirlenen bu limitler doğrultusunda servislerin tekrar erişime açılabilmesine imkân tanıyacak kurtarma prosedürleri geliştirilir. Banka, felaket durumunun sona ermesi sonrasında ikincil merkezden birincil merkeze geri dönüşün sağlanmasına yönelik prosedürleri hazırlar.

Plan kapsamında ikincil merkez tesis edilir. Veri ve sistem yedeklerinin ikincil merkezde kullanıma hazır bulundurulması sağlanır. İkincil merkezin coğrafi olarak, deprem, yangın, patlama, sel, su baskını, heyelan, elektrik ve iletişim hattı kesintisi gibi sebeplerden kaynaklanacak zararlar açısından birincil merkez ile aynı risklere maruz olmaması esastır.

Birincil sistemlerin tamamen devre dışı kaldığı felaket senaryolarında dahi bankanın en geç yirmi dört saat içerisinde faaliyetlerini yeniden sürdürebiliyor olması esastır. Planın etkinliğini ve güncelliğini temin etmek üzere yılda en az bir defa gerçek bir felaket senaryosunu sağlamaya ve ikincil merkez üzerinden faaliyetleri sürdürmeye yönelik testler yapılır. Testlere varsa dış hizmet sağlayıcılar da dâhil edilir, test sonuçları üst yönetime raporlanır ve bu sonuçlara göre plan güncellenir. (Yönetmelik madde 28)

Yukarıda yer verilen hususları özetlersek; bankacılık bilgi sistemlerinde yaşanan kesinti ve siber olaylar karşısında bankalar özellikle aşağıdaki yükümlülükleri yerine getirmek zorundadır

1) Güvenlik açıklarını mümkün olduğunca en aza indirir, güvenlik açıkları ve yama yönetimi süreci tesis edilir.

2) Elektrik kesintisi, yangın, duman, sıcaklık, su, toz ve nem gibi çevresel koşulları izleyecek sistem ve sensörler kullanır, bunların bakımlarını düzenli olarak yapar.

3) Yaşanan bir siber olayın büyüyerek bir krize dönüşmesi, verilerin sızması ya da ifşası ile sonuçlanması, Bilgi Sistemleri Süreklilik Planının ya da ikincil merkezin devreye alınması gibi hallerde derhal Sektörel SOME (Siber Olaylara Müdahale Ekibi)’yi bilgilendirir.

4) Hassas verilerin ya da kişisel verilerin sızmasına ya da ifşasına yol açan bir siber olayın yaşanması halinde banka tarafından yapılacak değerlendirme sonrasında müşterilerin bilgilendirilmesi sağlanır.

5) Banka, BS hizmetlerinde ciddi kesintilere veya bozulmalara yol açan önemli siber olaylar için bir kök neden ve etki analizi yapmak ve benzer olayların tekrarını önlemek için iyileştirici önlemleri almakla ve yapılan çalışmaları Sektörel SOME’ye bildirmekle yükümlüdür.

6) Banka, ağ ve iletişim altyapısından kaynaklanabilecek kesintilere karşı uygun alternatif iletişim kanalları oluşturmakla yükümlüdür.

7) Birincil sistemlerin tamamen devre dışı kaldığı felaket senaryolarında dahi bankanın en geç yirmi dört saat içerisinde faaliyetlerini yeniden sürdürebiliyor olması esastır.

Bankaların Mevzuata aykırı iş ve işlemleri için, miktara göre Tüketici Hakem Heyetleri veya Tüketici Mahkemelerine başvurulabileceği gibi, idari olarak, https://ebulten.bddk.org.tr/esikayet/Home/EdevletGiris linkindeki BDDK Elektronik Şikayet Sisteminden şikayette bulunmak mümkündür.


Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.