banner567

03 Eylül 2020

MEŞRU SAVUNMA

Ceza hukukunda meşru savunma kavramı her zaman güncelliğini koruyan,ceza hukukunun önemli ve problemli alanlarından biri olmuştur.

5237 sayılı TCK'nın meşru savunma kurumunun unsurlarını değiştirerek yeniden ele alması, önemli bir gelişme olmakla birlikte, kurumun uygulama alanının genişlemediği ve uygulamada ciddi sorunlara sebebiyet verdiği gözlemlenmektedir. Bu konuda önemli noktalardan biri meşru savunma hukukunun temel kavramları ile mahkeme kararları arasında temel bir örtüşme bulunmamasıdır. Özellikle mahkeme kararlarının gerekçesiz ve derinlikten uzak oluşu, öğretinin de uygulamaya ışık tutmasını engellemektedir. Bu durum hukuk güvenliği ve gelişimi açısından oldukça sakıncalıdır. Mahkemelerin genel geçerli ve gerekçesiz kararlarla, meşru savunma kavramını ve meşru savunma kavramı ile ilgili kavramları formüle etmesi, hukuksal ve bilimsel olmayan sonuçlara yol açmaktadır.

Bu çalışmada, meşru savunma kavramının derinliği, sınırları ve diğer hukuka uygunluk nedenleri ile aralarındaki ilişki irdelenerek, meşru savunmanın uygulama alanları gerekçeleriyle açıklanarak, uygulamaya ışık tutmak ve mukayeseli hukuktan örneklerle kurumu daha çok uygulanabilir durumu koymak amaçlanmaktadır.

Özellikle kadına yönelik şiddetin hızla arttığı çağımızda kötü muameleye maruz kalan kadınların ve yakınlarının meşru savunma kavramının kapsamı konusunda bilinçlendirilmesi gerekmektedir. Hukuk yorumcuları arasında, yakın zamanda özellikle Amerikan hukukunda ilgi odağı olan, kötü muameleye maruz kalan kadınların eşlerini veya erkek arkadaşlarını öldürme olaylarının meşru savunma kapsamına alınması yönünde vurgu yapılmakta ve Türk hukukunda modern ceza hukukunda kusurun geldiği aşama gözetilerek bir yeniden değerlendirme ihtiyacı olduğu ileri sürülmektedir.

Konu Başlıkları

- Meşru Savunma Kavramı

- Meşru Savunma ile İlgili Teoriler

- Mukayeseli Hukukta Meşru Savunma

- Meşru Savunmanın Koşulları

- Üçüncü Kişi Lehine Meşru Savunma

- Meşru Savunma ile Diğer Hukuka Uygunluk Nedenleri Arasındaki İlişki

- Meşru Savunma ile Kusurluluğu Kaldıran Veya Azaltan Nedenler Arasındaki İlişki

- Hukuka Uygunluk Nedenlerinin Özellikleri

- Hukuka Uygunluk Nedenleri ve Mazeret Nedenleri Arasındaki İlişki

- Hukuka Uygunluk Nedenlerinde Hata

- Anglosakson Hukukunda Kötü Muameleye Maruz Kalmış Kadın Reaksiyonu

- Genel Olarak Mazeret Nedenleri

- Kıta Avrupa'sı Hukuk Sistemlerinde ve Anglosakson Hukuk Sistemlerinde Mazeret Nedenleri

- Hukuka Uygunluk Nedenleri ve Mazeret Nedenleri Arasındaki Benzerlikler ve Farklar

- Meşru Savunmada Sınırın Aşılmasının Mazur Görülebilecek Bir Heyecan, Korku Veya Telaştan İleri Gelmesi Hali

İÇİNDEKİLER

Önsöz  7
İçindekiler  9
Kısaltmalar  13
GİRİŞ  15
BİRİNCİ BÖLÜM
MEŞRU SAVUNMA KAVRAMI, TARİHÇESİ VE
HUKUKİ ESASINI AÇIKLAYAN TEORİLER
I. MEŞRU SAVUNMA KAVRAMI  19
II. TARİHÇE  22
A. Roma Hukukunda Meşru Savunma  23
B. Kanonik Hukukta Meşru Savunma  24
C. Cermen Hukukunda Meşru Savunma  24
D. Kara Avrupa’sı Hukuk Sisteminde Meşru Savunma  24
E. İslam Hukukunda Meşru Savunma  26
F. Osmanlı Hukukunda Meşru Savunma  27
G. Türkiye Cumhuriyeti Hukukunda Meşru Savunma  28
III. MEŞRU SAVUNMA HALİ İLE İLGİLİ TEORİLER  34
A. Sübjektif Teoriler  34
1. Tabi Hak Teorisi  34
2. Manevi Cebir Teorisi  35
3. Saikte Meşruluk Teorisi  35
4. Kendini Koruma İçgüdüsü Teorisi  36
5. Kusurlu ve Fakat Cezalandırılamayan Hareket Teorisi  36
B. Objektif Teoriler  37
1. Kefaretya da Kötülüğün Kötülükle Karşılanması Teorisi  37
2. Menfaatlerin Çatışması Teorisi  37
3. Yetki Devri Teorisi  37
4. Hukuk İçin Mücadele Teorisi  38
5. Toplumsal Zararın Yokluğu Teorisi  39
6. Tali Kamu Savunması Teorisi  39
C. Değerlendirme ve Kanaatimiz  40
IV. MEŞRU SAVUNMA HALİNİN ÇEŞİTLERİ ÜLKE HUKUKLARINDA DÜZENLENMESİ  42
A. Alman Hukukunda Meşru Savunma  42
B. Fransız Hukukunda Meşru Savunma  44
C. İtalya Hukukunda Meşru Savunma  46
D. Avusturya Hukukunda Meşru Savunma  46
E. Amerikan Hukukunda Meşru Savunma  47
F. İngiliz Hukukunda Meşru Savunma  51
İKİNCİ BÖLÜM
MEŞRU SAVUNMANIN KOŞULLARI, ÜÇÜNCÜ KİŞİLER LEHİNE
MEŞRU SAVUNMA HALİ, MEŞRU SAVUNMANIN DİĞER
HUKUKA UYGUNLUK NEDENLERİ VE KUSURLULUĞU KALDIRAN VEYA AZALTAN NEDENLER ARASINDAKİ İLİŞKİ
I. MEŞRU SAVUNMANIN KOŞULLARI  53
A. Saldırıya İlişkin Koşullar  55
1. Bir Saldırı Bulunmalıdır.  55
2. Saldırı Haksız Olmalıdır.  59
3. Saldırı Bir Hakka Yönelik Olmalıdır  67
4. Saldırı Güncel Olmalıdır  73
B. Savunmaya İlişkin Koşullar  84
1. Savunmanın Saldırıya ve Bu Nedenle Saldırıyı Gerçekleştirene Karşı Yapılmış Olmalıdır  84
2. Savunma Zorunlu Olmalıdır  87
3. Saldırı ile Savunma Arasında Oran Bulunmalıdır  94
a. Saldırıya Konu Hukuki Yarar ile Savunmaya Konu Hukuki Yarar Arasındaki Oran  97
b. Saldırıda Kullanılan Araç ile Savunmada Kullanılan Araç Arasındaki Oran  99
4. Sübjektif Hukuka Uygunluk Unsuru Olarak Savunma İradesi Bulunmalıdır  106
a. Objektif Teori  107
b. Bilme Teorisi  108
c. İrade Teorisi  110
d. Kanaatimiz ve Değerlendirme  110
II. ÜÇÜNCÜ KİŞİLER LEHİNE MEŞRU SAVUNMA HALİ  111
A. Genel Olarak  111
B. Sınırları  117
III. MEŞRU SAVUNMA İLE DİĞER HUKUKA UYGUNLUK NEDENLERİ VE KUSURLULUĞU KALDIRAN VEYA AZALTAN NEDENLER ARASINDAKİ İLİŞKİ  121
A. Meşru Savunma ile Zorunluluk Hali Arasındaki İlişki  121
1. Zorunluluk Halinin Hukuki Niteliği  121
2. Meşru Savunma ile Hukuka Uygunluk Nedeni Olarak Zorunluluk Halinin Karşılaştırılması  128
3. Hukuka Uygunluk Nedeni Olarak Zorunluluk Hali ile Mazeret Nedeni Olan Zorunluluk Halinin Karşılaştırılması  136
B. Meşru Savunma ile Kanun Hükmünün Yerine Getirilmesi Halinin Karşılaştırılması  140
C. Meşru Savunma ile Amirin Emrinin Yerine Getirilmesi Halinin Karşılaştırılması  145
D. Meşru Savunma ile Hakkın Kullanılması Halinin Karşılaştırılması  150
E. Meşru Savunma ile Haksız Tahrik Arasındaki İlişki  152
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
HUKUKA UYGUNLUK NEDENLERİNİN ÖZELLİKLERİ,
HUKUKA UYGUNLUK NEDENLERİ VE MAZERET NEDENLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ, ANGLOSAKSON HUKUKUNDA KÖTÜ MUAMELEYE KALMIŞ KADIN REAKSİYONU, HUKUKA UYGUNLUK NEDENLERİNDE HATA
I. HUKUKA UYGUNLUK NEDENLERİ  159
A. Hukuka Uygunluk Nedenlerinin Yapısı  159
1. Genel Olarak  159
2. Hukuka Uygunluk Nedenlerinin Ortak Özellikleri  169
B. Hukuka Uygunluk Nedenlerinde Sınırın Aşılması  172
1. Genel Olarak  172
2. Sınırın Kasten Aşılması  177
3. Sınırın Mazur Görülebilecek Bir Heyecan, Korku Veya Telaştan Aşılması  180
4. Sınırın Taksirle Aşılması  183
II. MAZERET NEDENLERİ  190
A. Tanımı ve Hukuki Niteliği  190
B. Kıta Avrupa’sı Hukuk Sistemlerinde ve Anglosakson Hukuk Sistemlerinde Mazeret Nedenleri  195
III. HUKUKA UYGUNLUK NEDENLERİ VE MAZERET NEDENLERİ ARASINDAKİ BENZERLİKLER VE FARKLAR  197
IV. ANGLOSAKSON HUKUKUNDA KÖTÜ MUAMELEYE KALMIŞ KADIN REAKSİYONU  202
A. Genel Olarak  202
B. Kötü Muameleye Maruz Kalmış Kadın Reaksiyonunun Meşru Savunma Kapsamında Ele Alınmasına Yönelik Görüşler  205
C. Kötü Muameleye Maruz Kalmış Kadın Reaksiyonunun Mazeret Nedeni Kapsamında Ele Alınmasına Yönelik Görüşler  207
D. Değerlendirme ve Kanaatimiz  211
V. HUKUKA UYGUNLUK NEDENLERİNDE HATA  216
A. Genel Olarak  216
B. Hukuka Uygunluk Nedenlerinin Varlığında Hata  220
C. Hukuka Uygunluk Nedenlerinin Maddi Şartlarında Hata  225
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
MEŞRU SAVUNMADA SINIRIN AŞILMASININ MAZUR GÖRÜLEBİLECEK BİR HEYECAN, KORKU VEYA TELAŞTAN İLERİ GELMESİ HALİ
I. GENEL OLARAK  237
A. Kavram  237
B. Hukuki Niteliği  239
II. ŞARTLARI  244
A. Objektif Şartlar  244
1. Meşru Savunma Halinin Varlığı  244
2. Meşru Savunma Ölçüsünün/Sınırlarının Aşılması  250
a. Gereklilik Ölçüsünün Aşılması  251
b. Zaman Sınırının Aşılması  258
c. Savunma Fiilinin Üçüncü Bir Kişiye Zarar Vermesi Yönünden Sınırının Aşılması  266
B. Sübjektif Şartlar  267
1. Sınırın Aşılmasında Mazur Görülebilecek Heyecan, Korku Veya Telaşın Yoğunluğu  267
2. Meşru Savunma Sınırlarının Kasten veya Taksirle Aşılması  275
3. Savunma İradesi  282
Sonuç  285
Kaynakça  299
Yazar Hakkında  307
Yayınlanmış Kitapları  308
Kavram Dizini  311

Anahtar Kelimeler: Meşru savunma, meşru savunmanın koşulları, hukuka uygunluk nedenleri, mazeret nedenleri,meşru savunma ile zorunluluk hali arasındaki ilişki, meşru savunma ile kanun hükmünün yerine getirilmesi halinin  karşılaştırılması, meşru savunma ile amirin emrinin yerine getirilmesi  halinin karşılaştırılması, meşru savunma ile hakkın kullanılması halinin karşılaştırılması,  meşru savunma ile haksız tahrik arasındaki ilişki, hukuka uygunluk nedenlerinin özellikleri, mazeret nedenlerinin özellikleri, hukuka uygunluk nedenleri  ile mazeret nedenleri arasındaki benzerlikler ve farklar, Anglosakson hukukunda kötü muameleye kalmış kadın sendromu, fiili hata, hukuki hata ve hukuka uygunluk nedenlerinde hata, meşru savunmada sınırın kasten aşılması, meşru savunmada sınırın taksirle  aşılması, meşru savunmada sınırın aşılmasının mazur görülebilecek bir heyecan, korku veya telaştan ileri gelmesinin objektif ve sübjektif şartları.

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.