11 Kasım 2020

5 BAŞLIKTA MİRASIN 'HÜKMEN' REDDİ

Hükmen ret davaları birtakım konularda mirasçılara yarar sağladığından son zamanlarda oldukça karşımıza çıkan bir konudur.

1-Mirasın HÜKMEN Reddi Nedir, Kimler Bu Hakka Sahiptir , Husumet kime yöneltilmelidir?

TMK m.605’te‘’Yasal ve atanmış mirasçılar mirası reddedebilirler.

Ölümü tarihinde mirasbırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise, miras reddedilmiş sayılır.’’ demek suretiyle hükme reddi tanımlanmış ve hükmen ret hakkına sahip olanların yasal ve atanmış mirasçılar olduğunu söylemiştir. Kıyaslamak gerekirse kısacası kanun koyucu ret süresinin susarak geçirilmesi halinde artık mirasın reddedilmeyeceğine bir istisna getirip bu durumu yumuşatmış borca batık mirastan, mirasçıları korumuştur.

Hemen belirtmeliyiz ki hükmen ret davasında vekil tayin edilecekse vekil olan avukatın vekaletnamesinde TMK'nın Velayet, Vesayet Ve Miras Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Tüzüğün 39/2 bendi gereğince hükmen redde ilişkin ÖZEL YETKİ  bulunmalıdır.

Hükmen ret davasında davalı olarak murisin tüm alacaklıları gösterilmelidir. İşbu dava hasımsız olarak açılmış ise mahkeme bu eksikliği tamamlamak için davacı tarafa süre verir. Taraf teşkili sağlanmadan davanın sonuçlandırılması hukuka aykırıdır. Yargıtay birçok kararında tüm alacaklılara husumet yöneltilmeden eksik hasımla karar verilmesi nedeniyle yerel mahkeme kararlarını bozmuştur. Bu eksikliğe ilişkin olarak Yargıtay 14. HD 16.01.2017 tarih 2016/3884 E. 2017/284 K. sayılı içtihatında ‘’Mirasın hükmen reddine ilişkin davalar , tereke alacaklılarına yöneltilmek suretiyle açılması gerekir.Dosya kapsamına yansıyan başka alacaklılar da olduğu halde tüm tereke alacaklılarına husumet yöneltilmeden eksik hasımla yazılı şekilde karar verilmesi doğru bulunmamıştır.’’ demiştir.

Mirasın hükmen reddine karar verilirse Yargıtay’a göre bu karar sadece talep eden değil tüm mirasçılara karşı hüküm ifade eder. (Gerçek redde sadece reddeden mirasçı için hüküm ve sonuç doğururken hükmen redde tersi durumdur.)

2-Mirasın Hükmen Reddinde Görevli Ve Yetkili Mahkeme Neresidir ?

Hükmen ret davası mal varlığına ilişkin bir dava olduğundan görevli mahkeme HMK m.2’ye göre asliye hukuk mahkemesidir.(Uygulamadan çoğu zaman bu husus gerçek retle karıştırılmakta ve sulh hukuk mahkemesinde hükmen ret davası açılmaktadır.)

Yetkili mahkeme ise genel yetki kurallarına göre belirlenmektedir. İşbu dava alacaklılardan birinin dava açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesinde açılır.Nitekim Yargıtay da istikrarlı bir şekilde yetkili mahkemenin alacaklıların davanın açıldığı zamandaki yerleşim yeri mahkemesi olduğunu belirtmektedir. Yargıtay’ın hükmen redde ilişkin tüm kararlarında yetkili mahkemenin alacaklıların davanın açıldığı zamandaki yerleşim yeri mahkemesi olduğunu belirtmiştir.

3-Mirasın Hükmen Reddi Davası İçin Öngörülmüş Bir Süre Var Mıdır ?

Gerçek reddin aksine terekenin batıklığı ve murisin acz halinin tespiti her zaman istenebileceğinden hükmen ret için kanunda öngörülmüş bir süre bulunmamaktadır.Hükmen ret için bir süre bulunmadığını da Yargıtay istikrarlı bir biçimde vurgulamaktadır.

Zaten MK. m.605/2’nin amacının 3 aylık gerçek ret süresini kaçırmış ve borca batık tereke ile muhatap olan mirasçıyı korumak olduğu göz önüne alınınca Yargıtay kararlarının haklılığı ortaya çıkacaktır. Ancak belli bir sürenin olmaması kötü niyetli mirasçılar tarafından alacaklılara zarar verecek şekilde kullanılmasının önüne MK m. 610/2 ile geçilmiştir. Buna göre “Ret süresi sona ermeden mirasçı olarak tereke işlemlerine karışan, terekenin olağan yönetimi niteliğinde olmayan veya mirasbırakanın işlerinin yürütülmesi için gerekli olanın dışında işler yapan ya da tereke mallarını gizleyen veya kendisine mal eden mirasçı, mirası reddedemez.”  Yani MK m.610/2’de sayılan şekilde hareket eden mirasçının artık gerçek veya hükmi ret hakkı kalmaz. Artık terekenin borçlarından da alacaklılara karşı sorumlu olur.

4-Terekenin Batıklığının Tespiti Nasıl Olur ?

Hemen belirtelim ki takdiri mahkemede olmak üzere tereke batıklığını ispat külfeti bunu iddia eden mirasçının üstündedir. Ancak hükmen reddin karine olduğu göz önünde bulundurulduğunda terekenin batık olmadığına ilişkin deliller ya da mirasçılığı kabul anlamına gelen deliller alacaklılar tarafından sunularak davanın seyri değiştirilebilir.

Terekenin batık olduğunun kabulü için murisin ölüm anında terekenin pasifinin (yani borcun) aktiften fazla olması gerekmektedir. Bu batıklık durumu murisin ölüm anı esas alınarak tespiti gerekir. (Uygulamada çoğu zaman bu husus atlanmakta dava tarihi itibariyle hesaplama yapılmaktadır.)

Bu batıklığın tespitinde mahkeme aracılığıyla tapu müdürlüklerine, trafik sicil müdürlüklerine, vergi dairelerine,belediyelere , SGK’ya , bankalara vs. yerlere yazılan müzekkere cevapları önemli rol oynadığından tüm müzekkerelerin yazılıp cevapların toplandığından emin olunmalıdır. Gelen cevaplarda mirasçılık sıfatının kabul edildiğini gösterir bir beyan bulunup bulunmadığı da gözden kaçırılmamalıdır.Yine mahkeme bu konuda bilirkişilerden yardım almalı sadece tarafların beyanını ya da gelen cevapları esas alarak hüküm kurmamalıdır. Nitekim yüksek mahkemelerin de içtihatları bu yöndedir. Yargıtay 14.HD 17.09.2019 tarih 2016/1099 E.- 2019/5326 K. Sayılı içtihatında ‘’…mahkemece terekenin aktifi ve pasifi araştırılırken ölüm tarihinin baz alınmadığı görülmektedir. O halde  mahkemece yapılması gereken iş , murisin 17.05.2014 tarihi itibariyle tapuda taşınmaz kaydının , trafik sicilinde araç kaydının , bankada mevcut hesabının bulunup bulunmadığının araştırılması için ilgili tapu , emniyet ve banka şubelerine yazı yazılmalıdır.Murise ait olduğu  tespit edilen gayrimenkul ve menkullerde keşif yapılarak konusunda uzman bilirkişiler aracılığıyla ölüm tarihindeki değerleri tespit edilmelidir. SGK ve Vergi Dairesi Başkanlığına olan borçların ölüm tarihi itibariyle miktarı ve niteliği belirlenmeli yukarıda açıklanan ilkeler ışığında murisin sorumlu olduğu miktar yönünden konusunda uzman bilirkişilerden rapor alınmalıdır.’’ demiştir.(Uygulamada zaman zaman mahkemenin , dosya içerisine gelen evrakları kendisi değerlendirerek hüküm  kurduğu olmaktadır.)

5-Mirasçıların Hangi Hareketleri ‘’Mirasçılık’’ Sıfatının Kazanıldığını Gösterir ?

Yukarıda değindiğimiz gibi bazı hallerde MK m. 610/2’ye göre artık mirasçının gerçek veya hükmi ret hakkı kalmaz, bu durumda miras kayıtsız ve şartsız olarak kabul edilmiş olur. Tabii somut olaya göre mahkemenin takdiri değişecektir. Örnek verecek olursak:

- Tereke İşlemlerine Karışmak : Veraset ve intikal vergisinin ödenmesi

- Terekenin Olağan Yönetimi Niteliğinde Olmayan Veya Mirasbırakanın İşlerinin Yürütülmesi İçin Gerekli Olanın Dışında İşler Yapmak: Terekede bulunan borcu yapılandırmak – Vergi borcunu ödemek

- Tereke Mallarını Gizlemek:Terekenin bir alacak hakkının gizlenmesi

- Terekeden Bir Şeyi Kendisine Mal Etmek: Terekeye dahil malın mirasçılardan biri tarafından zimmete geçirilmesi

Örnekleri çoğaltmak mümkündür. Dosya içerisine gelen evrakları incelediğimizde verdiğimiz örneklerle uyuşan bir durum varsa mirasın kayıtsız ve şartsız kabul edildiği, hükmen ret hakkının düştüğü öne sürülebilir.

Ayrıca belirtmek gerekirse ölüm nedeniyle mirasçılara bağlanan aylıklar mirasın reddedilmesine engel teşkil etmez. Bu nedenle aylık alan mirasçı sadece bu haliyle mirası kayıtsız şartsız kabul etmiş olur denilemez.

Av. Cansu MUZAÇA & Av. Dilan DAĞ

(5 Başlıkta Mirasın ‘’Gerçek’’ Reddi başlıklı yazımıza https://www.hukukihaber.net/makale/5-baslikta-mirasin-gercek-reddi-h436964.html - https://avukatcansumuzaca.blogspot.com/ linklerinden ulaşabilirsiniz.)

KAYNAKÇA

DURAL Mustafa ve ÖZ Turgut  ,Miras Hukuku , Filiz Kitabevi , İstanbul 2019

ÖZTAN Bilge , Miras Hukuku , Turhan Kitabevi , Ankara 2016

AKÇAAL Mehmet, Hükmen Reddin Tespiti Davası, MÜHF Hukuk Araştırmaları Dergisi, Cilt 25 Sayı 2

HOROZOĞLUOrçun, Mirasın Hükmen Reddi ve Sonuçları, İstanbul , 2010.

Sinerji Mevzuat ve İçtihat Programı,

www.tdk.gov.tr


Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
Avatar
Cihan 3 hafta önce

Muhteşem bir yazıyı başarılarınızın devamını dilerim

Misafir Avatar
Cansu MUZAÇA 3 hafta önce @Cihan

çok teşekkür ederiz , faydalanmanıza sevindik .

Beğenmedim! (0)
Avatar
Avukat Mustafa 3 hafta önce

Meslektaşım elinize sağlık. Çok kaliteli bi yazı. Bu konuyla alakalı bi dava hazırlıyordum, istifade ettim. Bir de bir hususu danışmak istiyorum. Ölüm anında borca batık olmayan miras ölümden birkaç sene sonra devam eden bir davanın kaybedilmesi ile borca batık hale gelmişse bu durumda hükmen red süreci işletilebilir mi? Müteveffa ölmeden önce bir davayı kazanmış tahsil etmiş dosya yargıtaydan bozulmuş ve vefattan sonra dava kaybedilmiş

Misafir Avatar
Avukat Mustafa 3 hafta önce @Avukat Mustafa

Çok teşekkür ederim değerli yorumlarınız için. İnşAllah olumlu bir sonuç elde edebilirim. Öyle olursa bu yazının altına yine şerh düşeceğim muhakkak. Selamlar.

Beğenmedim! (0)
Misafir Avatar
Av. Dilan DAĞ 3 hafta önce @Avukat Mustafa

Merhaba meslektaşım, yazımızı beğenmenize ve istifade etmiş olmanıza çok sevindik. Sorunuz içinse fikrimiz şu şekilde somut olayı tam olarak bilmemekle beraber hükmi ret davasında mahkeme terekenin açıldığı andaki durumuna göre aktif-pasif değerlendirmesi yapmalıdır. Bahsettiğiniz dava tereke açılırken sürüncemede olduğu için ve muris aleyhine sonuçlandığından pasif kalemlerinde dikkate alınmalıdır. Tereke bu haliyle borca batık kabul edilirse hükmi ret talebiniz kabul edilmelidir. Başarılar dileriz. Av.Cansu MUZAÇA - Av.Dilan DAĞ

Beğenmedim! (0)
Avatar
1934 2 hafta önce

Uygulamada dikkat ettiğimiz tüm konulara değinen, bilmeyen tüm arkadaşlarımıza yol gösterecek olan güzel bir yazı olmuş. Arkadaşlara tavsiyem dava açmadan önce bu yazıdaki her şartın gerçekleşip gerçekleşmediğini kontrol ederek davalarını öyle açmalarıdır.

Ekleyeceğim bir kaç husus iae
1.maktu harç alınır.
2.tedbiren icra takibi durdurulabilir.
3.aksi yönde bazı kararlar olsa da yargılama giderlerinden davacı sorumludur.
4.3 aylık sürede ahm de hazımsız olarak açılsa dahi mirası kayıtsız şartsız reddetme saiki varsa shm görevlidir, gerçek reddir.

Avatar
Me 2 hafta önce

Merhabalar yazınızı ilgiyle okuyorum bende bu konuda madurum 10 yıldır devam eden hükme n borca batık davamız sürüyor.3 yıldır yargıtayda'her cumleniz benim için önemli.

Avatar
lol ülke 2 hafta önce

Bende davacı idim. Mahkeme haklı buldu. Yargıtay usülden bozdu. İkinci kez mahkeme haklı buldu. Yargıtay ikincisinde kesin olarak esastan beni haksız buldu. Murisin mirastaki 30 sene öncesine dair kamyonun 30 sene sonraki birikmiş vergisi geldi. Bense 30 sene sonra öğreniyorum kamyon oldunu. Bilmediğim kamyondan vergi borçlusu çıktım.

Avatar
Yasin 2 hafta önce

Ne saçmalıksa traktörünüz haczediliyor ve yeni öğreniyoruz ne yapabiliriz