banner590

06 Mart 2021

GÖREVDEN UZAKLAŞTIRMA - AÇIĞA ALINMA
banner580

Görevden Uzaklaştırma nedir?

Kamuoyunda açığa alınma olarak da bilinen görevden uzaklaştırma önlemi 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda 137 ile 145. Maddeleri arasında düzenlenmiş olup şu şekilde tanımlanmıştır; Devlet kamu hizmetlerinin gerektirdiği hallerde, görevi başında kalmasında sakınca görülecek devlet memurları hakkında alınan ihtiyati bir tedbirdir. Bu tanımdan anlaşılacağı üzere görevden uzaklaştırma işlemi, bir ihtiyati tedbir olup memurun geçici süreyle görevinden el çektirilmesidir.

Görevden Uzaklaştırma Kararı Hangi Koşullarda Verilebilir?

Öncelikle Görevden uzaklaştırma tedbirinin uygulanabilmesi için ilgili kamu görevlisi hakkında bir disiplin veya Türk Ceza Kanunu kapsamında soruşturmanın veyahut kovuşturmanın yapılmasını gerektiren bir durumun bulunması gerekir. Ve bu durum üzerine, memurun kamu hizmetlerinin gerektirdiği hallerde görevinin başında kalmasında sakınca bulunması gerekir. Sakınca bulunup bulunmadığı hususu ile Kamu hizmetlerini gerektiren bir hal olup olmadığı değerlendirmesi ise idarenin takdirine bırakılmıştır. İdarenin takdir yetkisi mutlak ve sınırsız bir yetki olmayıp yargı denetimine tabidir.

Nitekim, Anayasa m.2'de düzenlenen hukuk devleti ilkesi gereği, idarenin her türlü eylem ve işleminin hukuka uygun olması ve bu bağlamda idarenin takdir yetkisinin de mutlak ve sınırsız bir yetki olmayıp hukuka uygun kullanılması gerektiği açıktır. İdarenin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olarak kullanılması gerekir ve bu hususun sağlanması da idarenin takdir yetkisine dayanarak tesis ettiği işlemlerde hukuken geçerli sebeplere dayanmasını gerektirir.

Genel Kolluk Kuvvetlerinin Açığa Alınması 657 Sayılı Kanun’a mı tabidir?

Bu konunun çatısı 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu olduğunu söyleyebiliriz.     Şöyle ki; genel kolluk disiplin hükümleri hakkında 682 sayılı kanun hükmünde kararnamenin kabul edilmesine ilişkin 7068 sayılı Kanunu’nun 1. Maddesinde; Bu Kanunun amacı; Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı personeline ilişkin disiplinsizlik ve cezaları, disiplin amirlerini ve kurullarını, disiplin soruşturma usulü ile diğer ilgili hususları düzenlemek olduğu, 2. Maddesinde ise kapsamını; Emniyet Genel Müdürlüğü teşkilatında çalışan her sınıftan memurları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı teşkilatlarında görev yapan subay, astsubay, sözleşmeli subay, sözleşmeli astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş, sözleşmeli erbaş, sözleşmeli erler ile diğer sınıftaki memurları kapsayacağı hükmü yer almış ve yine aynı kanunun 28. Maddesinde ise, disiplin soruşturması nedeniyle görevden uzaklaştırma hususunda 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerinin uygulanacağını kurala bağlamıştır.

Bu hükümler birlikte değerlendirildiğinde başlıktaki sorumuzun cevabı evet olduğu anlaşılmaktadır. Yani kolluk personeli hakkında görevden uzaklaştırma önlemi 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu 137- 145. maddelerinde yer alan hükümlere göre işlem yapılacağı anlaşılmaktadır.

Türk Silahlı Kuvvetleri bağlısı personele ilişkin açığa alma işlemi ise ayrıca 6413 Sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu’nda “Geçici olarak Görevden Uzaklaştırma ve Görev Yerinin Değiştirme Tedbiri” başlığı altında düzenlenmiş olup 657 sayılı kanunundaki düzenlemelerden birtakım farklılıklar arz etmekte olup bir başka yazımızda detaylıca ele alacağız.

Görevden Uzaklaştırmaya Yetkililer

Görevden Uzaklaştırma önlemi 657 sayılı kanununa tabi olanlar yönünden görevden uzaklaştırmaya yetkililer şunlardır;

a) Atamaya yetkili amirler;

b) Bakanlık ve genel müdürlük müfettişleri;

c) İllerde valiler;

ç) İlçelerde kaymakamlar (İlçe idare şube başkanları hakkında valinin muvafakati şarttır.) Valiler ve kaymakamlar tarafından alınan görevden uzaklaştırma tedbiri, memurun kurumuna derhal bildirilir.

Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde çalışan askeri personel için de geçici olarak görevden uzaklaştırma kararı;

Sıralı disiplin amirlerinden birisinin veya disiplin soruşturmacılarının teklifi üzerine ya da doğrudan disiplin amiri konumundaki asgari tugay ve eşiti ile daha üst seviyedeki birlik, karargâh veya kurum amirleri tarafından verilir.

Görevden Uzaklaştırılan Memurun Maaş ve Diğer Hakları

Görevden uzaklaştırılan ve görevi ile ilgili olsun veya olmasın herhangi bir suçtan tutuklanan veya gözaltına alınan memurlara bu süre içinde aylıklarının üçte ikisi ödenir. Kanunun öngördüğü sosyal hak ve yardımlardan da faydalanmaya devam ederler.

Görevden uzaklaştırılan memur görevine tekrar döndüğü takdirde alamadığı üçte bir aylıklarını toplu alacaktır. Bunun için idareye yazılı başvurması yeterli olacaktır.  

Nitekim, Anayasa Mahkemesi 2015/4812 başvuru numaralı ve 07/02/2019 tarihli kararında; Ceza soruşturması kapsamında açığa alınan, soruşturma sonucunda tekrar göreve başlatılan memurun açıktaki sürede alamadığı maaşlarının FAİZSİZ olarak ödenmesi mülkiyet hakkının ihlalidir ve yasal faiz ile yeniden hesaplanması gerektiğine karar vererek, AİHM’nin de mülkiyet hakkı kapsamında faiz ödemesine esasen devletin borçlu olduğu tutar ile alacaklı tarafından nihai olarak alınan tutar arasındaki enflasyon nedeniyle oluşan değer kayıplarını giderme yükümlülüğüyle ilişkilendirmektedir.

Türk Silahlı Kuvvetlerinde, TSK 6413 sayılı Disiplin Kanununa göre açığa alınma halinde maaş durumu 657 sayılı kanunundan farklılık arz etmekte olup, TSK bünyesinde görevden uzaklaştırılan askeri personel maaşının tamamını almaya devam etmektedir. Yine Görevden ayrı kalınan süre hizmetten sayılır. Bu süre içinde ilgili personelin asker kişi sıfatı devam eder, ancak emir veremez, şeklinde düzenlenmiştir.

Ayrıca açığa alınan memurların, görevden uzakta geçirdikleri süre, derecelerindeki kademe ilerlemesinde ve bu sürenin derece yükselmesi için gerekli en az bekleme süresini aşan kısmı, üst dereceye yükselmeleri halinde, bu derecede kademe ilerlemesi yapılmak suretiyle değerlendirilir, şeklinde açıkça 657 sayılı kanunun 141. maddesinde düzenlenme altına alınarak hak kayıplarının yaşanmasını engellemiştir.

Yine memurun görevine iade edilmesine karar verilmesi halinde, tekrar eski görev yerine iade edilmesi gerektiği, bu hususta bir değerlendirme yapılmadan işlem tesis edilmesinin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullanıldığı kabul edilemeyeceğinden, takdir yetkisine dayalı olarak yapılan atama işleminde hukuka uygunluk bulunmadığını belirten Ankara 23. İdare Mahkemesi’nin 2018/2292 Esas ve 2019/1548 numaralı kararı önem arz etmektedir.

Süre

Görevden uzaklaştırma; bir disiplin kovuşturması icabından olduğu takdirde en çok 3 ay devam edebilir. Bir ceza kovuşturması icabından olduğu takdirde görevinden uzaklaştırmaya yetkili amir ilgilinin durumunu her iki ayda bir inceleyerek görevine dönüp dönmemesi hakkında bir karar verir ve ilgiliye de yazılı tebliğ eder.

Türk Silahlı Kuvvetlerindeki süreye ilişkin düzenleme ise şu şekildedir, görevden uzaklaştırma önlemi; on beş iş gününe kadar verilebilir.  İhtiyaç duyulması halinde bu süre, görevden uzaklaştırmaya yetkili makamlarca bir katına; ilgili bakanın onayı ile de bir yıla kadar artırılabilir. Yine bir ceza kovuşturması icabından olduğu takdirde görevinden uzaklaştırmaya yetkili amir ilgilinin durumunu her iki ayda bir inceleyerek karar verir.

Tedbirinin Kaldırılması ve Memurun Göreve Tekrar Başlatılması Zorunlu Olan Haller

Öncelikle 657 sayılı kanun hükmü gereğince soruşturma veya kovuşturma devam ederken dahi, “Devlet memurunun soruşturmaya konu olan fiillerinin, hizmetlerini devama engel olmadığı hallerde her zaman kaldırılabilir.” Bu düzenlemeyle memur hakkında soruşturma devam edildiği süreçte memurun görevine dönmesinde sakınca görülmemesi değerlendirilmesi yetkili amirin takdirine bırakılmıştır.

Soruşturma sonunda disiplin yüzünden memurluktan çıkarma veya cezai bir işlem uygulanmasına lüzum kalmayan devlet memurları için alınmış olan görevden uzaklaştırma tedbiri, görevden uzaklaştırmaya yetkililerce derhal kaldırılır. Görevden uzaklaştırma tedbirini kaldırmayan yetkili amirin 657 sayılı kanunun 139. madde hükmü uyarınca hukuki, mali ve cezai sorumlulukları doğmaktadır.

Memurun göreve tekrar başlatılması gerektiren haller ise kanunda açıkça düzenlenmiştir.

Soruşturma veya yargılama sonunda yetkili mercilerce:

a) Haklarında memurluktan çıkarmadan başka bir disiplin cezası verilenler;

b) Yargılamanın men'ine veya beraatine karar verilenler;

c) Hükümden evvel haklarındaki kovuşturma genel af ile kaldırılanlar;

ç) Görevlerine ve memurluklarına ilişkin olsun veya olmasın memurluğa engel olmayacak bir ceza ile hükümlü olup cezası ertelenenler; Bu kararların kesinleşmesi üzerine haklarındaki görevden uzaklaştırma tedbiri kaldırılır.

Görevden Uzaklaştırılma Kararına İtiraz

Görevden uzaklaştırılan personel kendisine tebliğ yapıldıktan itibaren 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu bağlamında 60 gün içerisinde İdare Mahkemesine yürütme durdurma istemli idari dava açabilir. Yapılacak yargılama neticesinde memur hakkında uygulanan görevden uzaklaştırma tedbiri durdurularak kaldırılabilir.

Bu tedbirin adli soruşturmalara bağlı olarak 2 ayda bir uzatma kararlarının her birinin yazılı olarak tebliğ edildiği tarihten itibaren 60 gün içinde yine idare mahkemesine yürütmeyi durdurma istemli iptal davası açılabilecektir.

Yürütmeyi durdurma isteminin reddine dair idare mahkemesi kararına karşı Bölge İdare Mahkemesine bu ret kararının tebliğinden itibaren 7 gün içinde itiraz etme hakkı ile davanın karara bağlanması sonrasında kaybedilmesi halinde de 30 gün içinde Danıştay nezdinde temyiz hakkı bulunmaktadır.

Yine şartların gerçekleşmesi halinde görevden uzaklaştırma işlemine karşı manevi tazminat davasının da açılabileceğini belirtmek isteriz.

Av. Cihat AYDIN

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
Avatar
Beyza 1 ay önce

Sayın Av.Cihat Aydın beyefendi; Çok güzel bir çalışma olmuş. Emeğinize sağlık.