El Atmanın Önlenmesi Davası Ne Anlama Gelir?

Müdahalenin men’i davası, taşınmaz ya da taşınır mal üzerindeki mülkiyet veya diğer ayni haklara yapılan haksız müdahalelerin ortadan kaldırılması için açılan davadır. Davanın amacı, mevcut haksız işgali sona erdirmek ve aynı zamanda gelecekte olabilecek müdahalelerin de önüne geçmektir.

Bu dava yalnızca mülkiyet hakkı sahipleri tarafından değil; intifa hakkı, oturma hakkı veya kiracılık gibi şahsi hak sahipleri tarafından da açılabilir.

Kimler Bu Davayı Açabilir?

- Mülkiyet veya sınırlı ayni hak sahipleri,

- Şahsi hak sahipleri (örneğin kiracılar),

- Paydaşlar (paylı veya elbirliği mülkiyetinde diğer ortaklara veya üçüncü kişilere karşı).

Örneğin; mirasçılardan biri, ortak taşınmazdan yararlanmasına engel olunuyorsa diğer mirasçılara karşı da el atmanın önlenmesi davası açabilir.

Zamanaşımı Süresi Var mıdır?

El atmanın önlenmesi davasında herhangi bir zamanaşımı süresi bulunmamaktadır. Hak sahibi, müdahale devam ettiği sürece bu davayı her zaman açabilir. Ancak dava ile birlikte ecrimisil (haksız işgal tazminatı) talep edilecekse, bu talep yalnızca son 5 yıllık süre için ileri sürülebilir.

El Atmanın Önlenmesi Davasında Ek Talepler

Davacı, sadece müdahalenin önlenmesini değil, aynı zamanda bazı ek talepleri de ileri sürebilir:

- Ecrimisil (haksız işgal tazminatı): Taşınmazı haksız şekilde kullanan kişiden, bu kullanım nedeniyle uğranılan zararın tazmini istenir. Ecrimisil, haksız olarak kullanılan taşınmazın ekonomik tahsis amacı bulunmasa dahi istenebileceği Yargıtay kararları ile sabittir.

- Muhdesatın kal’i: Başkasının arsasına izinsiz yapılan bina, dikilen ağaç veya yapıların yıkımı/kaldırılması talep edilir.

- Eski hale iade: Haksız müdahale nedeniyle zarar gören malın eski hale getirilmesi istenebilir.

Hakim bu talepler hakkında kendiliğinden karar veremez, mutlaka davacı tarafından açıkça talep edilmesi gerekir.

Ecrimisil Nedir ve Nasıl Hesaplanır?

Ecrimisil, haksız işgal nedeniyle malik veya hak sahibinin uğradığı zararların karşılığıdır. Yargıtay’a göre ecrimisil, en az kira bedeli, en fazla tam gelir yoksunluğu seviyesinde hesaplanır. Hesaplama yapılırken taşınmazın rayiç kira bedeli, kullanım şekli ve sağlanabilecek gelir dikkate alınır. Ayrıca ecrimisil alacağına yasal faiz de uygulanır.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

El atmanın önlenmesi ve buna bağlı ek taleplerin (ecrimisil, muhdesatın kal’i gibi) görüleceği mahkeme, Asliye Hukuk Mahkemeleridir.

- Taşınmazlar için yetkili mahkeme, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesidir.

- Taşınır mallarda ise davalının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir.

Kararın İcrası

Davaya konu taşınmazın mülkiyeti çekişmeli değilse, mahkemenin verdiği el atmanın önlenmesi kararı kesinleşmeden de icraya konulabilir. Ancak mülkiyetin tartışmalı olduğu durumlarda kararın icra edilebilmesi için kesinleşmesi beklenir.

Sonuç

El atmanın önlenmesi davası, mülkiyet ve diğer ayni hakların korunmasında en etkili hukuki yollardan biridir. Davayla birlikte ecrimisil veya muhdesatın kal’i taleplerinde bulunularak, haksız işgallerin hem önlenmesi hem de sebep olduğu zararların giderilmesi sağlanabilir.

Av. Mehmet AYGÜNEŞ

MALULİYET ORANI YÜZDE 37 OLARAK BELİRLENDİ

Kırşehir 2’nci Asliye Hukuk Mahkemesi, davalıların Türk Borçlar Kanunu’nun hayvan bulunduranın sorumluluğunu düzenleyen 67’nci maddesi kapsamında 'kusursuz sorumlu' olduğuna hükmetti. Mahkeme, K.’ın yaralanmasının basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafif olmadığını, yaşamını tehlikeye soktuğunu, yüz bölgesindeki lezyonlar ile sağ kulak kepçesindeki kısmi doku kaybının yüzde sabit iz niteliğinde olduğunu belirtti. K.’ın maluliyet oranının yüzde 37 olduğu, 3 aylık geçici iş göremezlik zararının 6 bin 62 lira 70 kuruş, sürekli iş göremezlik zararının ise 431 bin 193 lira 50 kuruş olduğu hesaplandı. Mahkeme, K.’a toplam 437 bin 156 lira 20 kuruş maddi ve 200 bin lira manevi tazminat ödenmesine karar verdi. Ayrıca K.’ın eşine 30 bin lira, diğer 2 davacıya ise 10’ar bin lira manevi tazminat ödenmesine hükmedildi. Tazminatların olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle davalılardan tahsiline karar verildi.

‘SOPAYI KENDİNİ KORUMA İÇGÜDÜSÜYLE KULLANDI’

Davalıların karara karşı yaptığı istinaf başvurusu, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 24’üncü Hukuk Dairesi tarafından esastan reddedildi. Bunun üzerine davalılar kararı temyiz etti. Temyiz başvurusunu inceleyen Yargıtay 3’üncü Hukuk Dairesi, hayvan bulunduran kişinin, hayvanın başkasına zarar vermesini önleyecek tedbirleri almak ve gerekli özeni göstermek zorunda olduğunu belirtti. Kararda, hayvan bulunduranın sorumluluktan kurtulabilmesi için gerekli özeni gösterdiğini veya bu özen gösterilmiş olsa dahi zararın önlenemeyeceğini ispatlaması gerektiği kaydedildi. Yargıtay, davalıların bakımını üstlendikleri köpeklerin zincir ve tasma gibi gerekli önlemler alınmadan, çevre güvenliği açısından tehlike oluşturacak şekilde serbestçe dolaşmalarına izin verilmesinin özen ve gözetim yükümlülüğünün ihlali olduğuna hükmetti. Davalıların, K.’ın elindeki sopayı sallayarak köpekleri kışkırttığı yönündeki itirazı da kabul edilmedi. Kararda, K.’ın sabah saatlerinde dışarıda bulunmasının ve köpeklerin saldırısını engellemek amacıyla elindeki sopayı kendisini koruma içgüdüsüyle kullanmasının, olay ile zarar arasındaki illiyet bağını kesecek nitelikte olmadığı belirtildi.

Yargıtay, bilirkişi raporunun denetime elverişli ve hükmedilen manevi tazminatın hakkaniyete uygun olduğunu belirterek davalıların temyiz itirazlarını reddetti. Böylece Yargıtay 3’üncü Hukuk Dairesi, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 24’üncü Hukuk Dairesinin kararını oy birliğiyle onadı.

>> İlgili karar için TIKLAYINIZ

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 13.01.2026 tarihli, 2025/1251 E., 2026/78 K. sayılı kararı

Yargıtay

3. Hukuk Dairesi

2025/1251 E., 2026/78 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 24. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2184 E., 2024/1606 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Kırşehir 2. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2020/30 E., 2022/635 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekili tarafından duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 13.01.2026 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen günde gelen davalılar vekili Avukat ... sözlü açıklaması dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saat 14.00'te Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili; müvekkili ...'in 10.01.2019 tarihinde sabah saat 06:45 sularında kızını okul servisine götürmek için evden çıktığını, eve dönüş yolunda ise davalılar tarafından başıboş bırakılmış ve sürü halinde gezen köpeklerin müvekkiline saldırdıklarını, sesleri duyan komşularının müdahalesi sonrası köpeklerin elinden kurtulduğunu, olayın akabinde ambulansla hastaneye kaldırıldığını, hayati tehlikesi nedeniyle yoğun bakımda tutulduğunu, epikrizde sağ kulak kepçesinin dış yarısının, sağ kulak memesinin dışının bir kısmının olmadığı, hastanın her iki kolunda doku kayıplarına bağlı olarak kol çevresi çapında azalma meydana geldiğinin rapor edildiğini, davalıların taksirle bir kişinin yaralanmasına neden olma suçundan dolayı açılan kamu davası neticesinde mahkumiyetlerine karar verildiğini, müvekkilinin tedavisinin halen devam ettiğini ileri sürerek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, oluşan tedavi giderleri, bakıcı bakım gideri, geçici ve sürekli iş görmezlik zararı, çalışma gücünün azalması ve yitirilmesi ile ekonomik geleceğinin sarsılmasından doğan kazanç kaybı ile evlilik birliğine katkısının zarara uğraması nedeniyle oluşan katkı zarar bedeli olmak üzere şimdilik 300,00 TL maddi tazminat ile davacılardan ... için 300.000,00 TL, eşi ... için 60.000,00 TL, ... için 20.000,00 TL, davacı için 20.000,00 TL olmak üzere toplam 400.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini istemiş, 30.05.2022 tarihli ıslah dilekçesi ile maddi tazminat talebini 437.156,20 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili; müvekkilleri aleyhinde açılan kamu davası neticesinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verildiğini, köyde hayvancılıkla uğraşan müvekkillerini, sürekli olarak evlerinde köpek bulundurduklarını, hayvanlarını korumak adına, özellikle kış aylarında köye kurtların inmesini önlemek için köpeklerini bağsız olarak zaman zaman bulundurduklarını, ancak köpeklerin evden ayrılmadıklarını, hava aydınlandıktan sonra da köpekleri bağlayarak gereken önlemleri aldıklarını, bu köpeklerden hariç köyde başıboş köpeklerin de olduğunu, olay saatinde kar yağışının olması ve olay mahallinin köy olması nedeniyle köpeklerin ve diğer saldırgan hayvanların sokakta olmalarının olağan olduğunu, bu olaydan yaklaşık bir hafta önce başıboş ve sahipsiz köpekler ile komşusunun köpeklerinin davacıya saldırdıklarını ve yaraladıklarını, davacıya hangi köpeklerin saldırdığının belirsiz olduğunu, olayda müvekkillerine atfedilecek bir kusur bulunmadığını, jandarma incelemesinin bu olay kapsamında yeterli olmadığını, tazminat istemine ilişkin illiyet bağının bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davalıların hayvan bulunduranın sorumluluğunu düzenleyen 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 67. maddesi kapsamında kusursuz sorumlu olup, mevcut raporlara göre olay sonucu meydana gelen yaralanmanın basit bir tıbbi müdahale ile giderilebilecek ölçüde hafif olmadığı, yaşamı tehlikeye sokan bir duruma neden olduğu, olay sonucunda yüz sınırları içerisinde meydana gelen lezyonların ve sağ kulak kepçesindeki kısmi doku kaybının, yüzde sabit iz niteliğinde olduğu, maluliyet oranının %37 olarak hesaplandığı, 3 ay süreli geçici iş göremezlik zararının 6.062,70 TL olduğu, %37 maluliyet oranına göre sürekli iş göremezlik zararının ise 431.193,50 TL olduğu, geçici ve sürekli bakıma muhtaç olmadığı gerekçesiyle; davanın kısmen kabulüne, davacılardan ... için toplam 437.156,20 TL maddi ve 200.000,00 TL manevi, ... için 30.000,00 TL manevi, ... için 10.000,00 TL manevi ve ... için 10.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiş; karara karşı, davalılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayılı belirtilen kararıyla; İlk Derece Mahkemesince verilen kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu gerekçesiyle, başvurunun esastan reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalılar vekili; istinaf taleplerinin gerekçesiz reddedilerek adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini, olayın davacı mağdurun kendi beyanıyla sabit olduğu üzere elindeki sopayı sallaması nedeniyle köpekleri ürkütmesi ve kışkırtması sonucunda saldırının meydana geldiğini, müvekkillerinin herhangi bir kusur ya da ihmallerinin bulunmadığını, beslemekte oldukları köpeklerine ilişkin bütün tedbirlerin alındığını, alınan bilirkişi raporlarının hüküm kurmaya elverişli olmadığı gibi bu raporlara yönelik itirazlarının da değerlendirilmediğini, kusur oranlarının tespit edilmediğini, elindeki sopayı sallamak suretiyle köpeklerin kışkırtılmasına ve saldırmasına sebebiyet veren davacı ...'in müterafik kusurunun dikkate alınmadığını, önceki köpek saldırılarının ve sabit izlerin kaynağının araştırılması gerektiğini, hükmedilen tazminat miktarlarının da çok yüksek olup hakkaniyete uygun olmadığını ileri sürerek; kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hayvan bulunduranın sorumluluğuna dayalı tazminat istemine ilişkindir.

1.6098 sayılı Kanun'un 67. maddesinde öngörülen hayvan bulunduranın sorumluluğu, özel bir sorumluluktur. Anılan madde hükmüne göre; bir hayvanın bakımını ve yönetimini, dikkat, özen ve gözetim görevini üzerine alan ve ondan sürekli şekilde faydalanan kişi, hayvanı bulunduran sıfatıyla bu hayvanın sebebiyet vermiş olduğu zararları ödeme yükümlülüğü altındadır. Bu maddeden de anlaşıldığı üzere, bir hayvanın bakımını ve yönetimini üstlenen kişi, sahibi olduğu hayvanın başkasına zarar vermesini önleyecek tedbirleri almak, hayvan üzerinde somut durumun gerekli kıldığı her türlü gerekli özeni ve dikkati göstermek zorunda tutulmuştur.

Gösterilecek özen hayvanın cinsine ve tabiatına, kullanılma tarzına göre değişir. Ehli hayvanlarla vahşi hayvanlara gösterilecek özen aynı değildir. Hayvanın muhafazası ve ona nezaret için gerekli tedbirler alınmalı, yardımcı şahıslara lüzumlu talimat verilmeli, tasma, zincir ve kafes gibi vasıtalar kullanılmalı, üçüncü şahıslar hayvanın arz ettiği tehlikeden haberdar edilmelidir (Dr. Haluk Tandoğan, Türk Mesuliyet Hukuku, 1961, s.155).

Hayvan bulunduran, hayvan üzerinde somut durumun gerekli kıldığı her türlü özeni gösterdiğini ispat etmelidir. Şu halde mutad özenin gösterilmiş olduğunun ispatı sorumluluktan kurtulmak için yeterli değildir. Özen ve gözetimin derecesi; somut olaydaki durum ve şartlara, hayvanın huyu, cinsi, yaşı, tehlikeliliği ve tepkisi gözönünde tutularak değerlendirilmelidir. Özen veya gözetim ödevi subjektif olmayıp objektif niteliktedir (Prof. Dr. Fikret Eren, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanununa Göre Hazırlanmış Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Ankara, 14. Baskı, 2012, s.635).

6098 sayılı Kanunun 67. maddesi gereğince; hayvan bulunduranın sorumluğu niteliği itibariyle kurtuluş kanıtı getirilebilen bir kusursuz sorumluluktur. Bu nedenle, hayvan bulunduranın sorumlu tutulabilmesi için kusuru aranmaz, ancak sorumluluktan kurtulabilmesi; hayvanı, hal ve şartlara göre, gerekli bulunan özenle gözetmiş olduğunu ya da bu özen gösterilmiş olsaydı bile, zararın önlenemeyeceğini ispat etmesine bağlıdır. Bu durumun ispat edilememesi halinde oluşan zararı tazmin etmek zorundadır. Bu zarar, maddi bir zarar olabileceği gibi manevi bir zararda olabilir.

5. 6098 sayılı Kanunun 74. maddesinde düzenlenen “Hâkim, zarar verenin kusurunun olup olmadığı, ayırt etme gücünün bulunup bulunmadığı hakkında karar verirken, ceza hukukunun sorumlulukla ilgili hükümleriyle bağlı olmadığı gibi, ceza hâkimi tarafından verilen beraat kararıyla da bağlı değildir. Aynı şekilde, ceza hâkiminin kusurun değerlendirilmesine ve zararın belirlenmesine ilişkin kararı da, hukuk hâkimini bağlamaz.” hükmü uyarınca, hukuk hâkiminin ceza hukuku kuralları ile bağlı olmadığı, ceza mahkemesi kararları karşısında hukuk hâkiminin bağımsızlığı düzenlenmiş bulunmaktadır. Hukuk hâkimi, ceza kararlarını ve orada yer alan değerlendirmeleri serbestçe gözönünde tutarak ondan yararlanabilir. Hukuk hâkiminin bağımsızlık ilkesi, ceza hukukuyla medeni hukukun amaçlarının, haksız fiile suçun unsurlarının kabul ve oluşumunun, her iki hukuk dalında yargılama usulü ile delillerin takdirinin farklı olmasına dayanmaktadır. Haksız fiil unsurlarının her iki hukuk dalında ifade ettikleri anlam birbirinden farklıdır. Hukuk hâkimi, ceza kararları karşısında kusurun varlığı ve derecesi, zarar miktarının tayini yönünden bağımsızdır.

Somut olayda; davalıların, yukarıda açıklanan yasal düzenleme gereğince kusursuz sorumlu olup, mutad özeni göstermiş olmalarının sorumluluktan kurtulmak için yeterli olmamasına, bakımını üstlendiği hayvanların başkalarına verecekleri tehlikeler gözetildiğinde, zincir ve tasma gibi gerekli önlemleri almadan çevre güvenliği bakımından tehlike oluşturacak şekilde serbestçe dolaşmalarına izin verilmesinin, özen ve gözetim yükümlüğünün ihlali niteliğinde olmasına, mağdurun sabah saatlerinde dışarıda bulunmasının ve köpeklerin saldırısını engellemek amacıyla elinde bulunan sopayı kendini koruma içgüdüsüyle kullanmış olmasının, olay ile zarar arasında illiyet bağını kesecek boyutta bir hareket olarak kabul edilemeyecek olmasına, kusur durumunun Mahkemece belirlenmesine, hükme esas alınan bilirkişi raporunun denetime elverişli olduğu ve takdir edilen manevi tazminatın hakkaniyete uygun bulunduğunun anlaşılmasına göre, davalılar vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın onanmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370/1 maddesi uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı bakiye temyiz karar harcının temyiz eden davalılara yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 13.01.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

Yargıtay

3. Hukuk Dairesi

2024/2202 E., 2025/3046 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/169 E., 2024/477 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ: Havza Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/7 E., 2023/159 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili; davacılardan ...’nın arkadaşları ile parkta oynarken davalının sahibi bulunduğu, yetiştirilmesi tehlike arz eden ve sahiplendirilmesi yasak olan pitbull terrier cinsi köpekleri tarafından saldırıya uğrayarak ağır derecede yaralandığını, tedavisinin halen devam ettiğini, vücudunun birçok yerinde ve yüzünde derin yaralar oluştuğunu ileri sürerek; davacılardan ... için 6.000,00 TL maddi ve 100.000,00 TL manevi, ... için 50,00 TL tedavi amaçlı ulaşım gideri ve 50.000,00 TL manevi, ... için 50.000,00 TL manevi tazminatın haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; Havza Asliye Ceza Mahkemesinin 2021/136 E. sayılı dosyasında, davalı lehine verilen beraat kararında maddi olgunun araştırıldığını, davalının isnat edilen eylemi işlemediğinin ve eylemde kusurunun bulunmadığının kesin olarak Mahkeme kararında tespit edildiği, söz konusu kararın istinaf incelemesinden geçerek kesinleştiği, beraat kararının Mahkemeyi bağlayacağı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiş; karara karşı, davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayılı belirtilen kararıyla; Havza Asliye Ceza Mahkemesinin istinaf incelemesinden geçerek kesinleşen 2021/136 E., 2021/593 K. sayılı dosyasında; davalı sanığın ''dikkat köpek var'' uyarısını içeren levhayı asmış olduğu, bahçe kapısının yüksek boyutlu ve kilit sistemli olduğu, duvarla çevrili olan bahçede her köpek için ayrı barınak bulunduğu, sanığın tüm önlemleri aldığı gerekçesiyle beraat kararı verildiği, hayvan bulunduran davalının zararın doğmasını engellemek için gereken özeni gösterdiği, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu gerekçesiyle, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili; ceza mahkemesince yapılan kusur değerlendirmesine bağlı kalınarak karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, köpekler nedeniyle bütün tedbirleri aldığını beyan eden davalının tehlike arz eden ve sahiplenmesi yasak olan bir köpeği beslemiş olması sebebiyle neticeden sorumlu tutulması gerektiğini, herkesin girebileceği bir alanda tehlikeli cins olan köpeği salınmış halde bırakmasının kusurlu olduğunu gösterdiğini, davalının kapıyı kilitlemeyerek özen yükümlülüğüne aykırı davrandığını ileri sürerek; kararın bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hayvan bulunduranın sorumluluğuna dayalı tazminat istemine ilişkindir.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (6098 sayılı Kanun) 67. maddesinde öngörülen hayvan bulunduranın sorumluluğu, özel bir sorumluluktur. Anılan madde hükmüne göre; bir hayvanın bakımını ve yönetimini, dikkat, özen ve gözetim görevini üzerine alan ve ondan sürekli şekilde faydalanan kişi, hayvanı bulunduran sıfatıyla bu hayvanın sebebiyet vermiş olduğu zararları ödeme yükümlülüğü altındadır. Bu maddeden de anlaşıldığı üzere, bir hayvanın bakımını ve yönetimini üstlenen kişi, sahibi olduğu hayvanın başkasına zarar vermesini önleyecek tedbirleri almak, hayvan üzerinde somut durumun gerekli kıldığı her türlü gerekli özeni ve dikkati göstermek zorunda tutulmuştur.

Gösterilecek özen hayvanın cinsine ve tabiatına, kullanılma tarzına göre değişir. Ehli hayvanlarla vahşi hayvanlara gösterilecek özen aynı değildir. Hayvanın muhafazası ve ona nezaret için gerekli tedbirler alınmalı, yardımcı şahıslara lüzumlu talimat verilmeli, tasma, zincir ve kafes gibi vasıtalar kullanılmalı, üçüncü şahıslar hayvanın arz ettiği tehlikeden haberdar edilmelidir (Dr. Haluk Tandoğan, Türk Mesuliyet Hukuku, 1961, s.155).

Hayvan bulunduran, hayvan üzerinde somut durumun gerekli kıldığı her türlü özeni gösterdiğini ispat etmelidir. Şu halde mutad özenin gösterilmiş olduğunun ispatı sorumluluktan kurtulmak için yeterli değildir. Özen ve gözetimin derecesi; somut olaydaki durum ve şartlara, hayvanın huyu, cinsi, yaşı, tehlikeliliği ve tepkisi gözönünde tutularak değerlendirilmelidir. Özen veya gözetim ödevi subjektif olmayıp objektif niteliktedir (Prof. Dr. Fikret Eren, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanununa Göre Hazırlanmış Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Ankara, 14. Baskı, 2012, s.635).

6098 sayılı Kanunun 67. maddesi gereğince; hayvan bulunduranın sorumluğu niteliği itibariyle kurtuluş kanıtı getirilebilen bir kusursuz sorumluluktur. Bu nedenle, hayvan bulunduranın sorumlu tutulabilmesi için kusuru aranmaz, ancak sorumluluktan kurtulabilmesi; hayvanı, hal ve şartlara göre, gerekli bulunan özenle gözetmiş olduğunu ya da bu özen gösterilmiş olsaydı bile, zararın önlenemeyeceğini ispat etmesine bağlıdır. Bu durumun ispat edilememesi halinde oluşan zararı tazmin etmek zorundadır. Bu zarar, maddi bir zarar olabileceği gibi manevi bir zararda olabilir.

Ancak, hayvan bulunduranın aynı zamanda kusuru varsa, bu kusur munzam (ek) kusur olarak gözönünde tutulur. Munzam kusur halinde, kusursuz sorumlu kişi illiyet bağını kesen sebeplere dayanarak sorumluluktan kurtulamayacağı gibi tazminat miktarının takdirinde bu kusur gözönünde tutulacaktır.

6098 sayılı Kanunun 74. maddesinde düzenlenen “Hâkim, zarar verenin kusurunun olup olmadığı, ayırt etme gücünün bulunup bulunmadığı hakkında karar verirken, ceza hukukunun sorumlulukla ilgili hükümleriyle bağlı olmadığı gibi, ceza hâkimi tarafından verilen beraat kararıyla da bağlı değildir. Aynı şekilde, ceza hâkiminin kusurun değerlendirilmesine ve zararın belirlenmesine ilişkin kararı da, hukuk hâkimini bağlamaz.” hükmü uyarınca, hukuk hâkiminin ceza hukuku kuralları ile bağlı olmadığı, ceza mahkemesi kararları karşısında hukuk hâkiminin bağımsızlığı düzenlenmiş bulunmaktadır. Hukuk hâkimi, ceza kararlarını ve orada yer alan değerlendirmeleri serbestçe gözönünde tutarak ondan yararlanabilir. Hukuk hâkiminin bağımsızlık ilkesi, ceza hukukuyla medeni hukukun amaçlarının, haksız fiile suçun unsurlarının kabul ve oluşumunun, her iki hukuk dalında yargılama usulü ile delillerin takdirinin farklı olmasına dayanmaktadır. Haksız fiil unsurlarının her iki hukuk dalında ifade ettikleri anlam birbirinden farklıdır. Hukuk hâkimi, ceza kararları karşısında kusurun varlığı ve derecesi, zarar miktarının tayini yönünden bağımsızdır.

Somut olayda; davalının evinin bahçesinde serbest bıraktığı köpeklerin, arkadaşlarıyla bahçeye giren davacı ...'ya saldırdığı ve yaralanmasına sebebiyet verdiği dosya kapsamıyla sabittir. Davalı hakkında, taksirle yaralama suçundan ceza mahkemesince yapılan yargılama sonucunda beraatine karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesince; davalı hakkında verilen beraat kararında maddi olgunun araştırıldığı ve davalının isnat edilen eylemi işlemediğinin ve eylemde kusuru bulunmadığının tespit edildiği belirtilerek davanın reddine karar verilmiş ise de; kusurun değerlendirilmesi yani davalının kusuru bulunmadığı gerekçesiyle verilen beraat kararı ile hukuk hâkimi bağlı değildir. Davalı, yukarıda açıklanan yasal düzenleme gereğince kusursuz sorumlu olup, mutad özeni göstermiş olması sorumluluktan kurtulması için yeterli değildir. Davalının, bakımını üstlendiği hayvanların cinsi ve başkalarına verecekleri tehlike gözetildiğinde, zincir ve tasma gibi gerekli önlemleri almadan çevre güvenliği bakımından tehlike oluşturduğu için yasaklı köpek ırklarından olan pitbull cinsi köpeği bahçede serbestçe dolaşmalarına izin vermesi, özen ve gözetim yükümlüğünün ihlali niteliğindedir. Olay tarihinde 11 yaşında olan davacı ...'nın, duvarla çevrili bulunan bahçeye arkadaşlarıyla kilitli olmayan kapıyı açarak arkadaşlarıyla girmiş olması, davalının sorumluluğunun niteliği itibariyle başlı başına illiyet bağını kesecek boyutta bir hareket olarak kabul edilemez.

Hal böyle olunca, İlk Derece Mahkemesince; olayın gelişim biçimi ve hayvan bulunduranın sorumluluğunu düzenleyen ilkeler birlikte değerlendirilerek, davalının meydana gelen zarardan sorumlu olduğunun kabul edilmesi ve davaya konu tazminat kalemleri hakkında inceleme yapılarak bir karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ve eksik incelemeyle davanın reddine karar verilmiş olması usul ve kanuna aykırı olup, bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 373/1 maddesi uyarınca ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının aynı Kanunun 371. maddesi uyarınca davacılar yararına BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

26.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

Yargıtay

3. Hukuk Dairesi

2024/979 E., 2025/498 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2018/477 E., 2023/811 K.

Mahkemece bozmaya uyularak verilen kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili; müvekkillerinden Ilgaz'ın 08.02.2011 tarihinde ikamet ettiği Beykoz Konakları Sitesinin önünde köpeğini gezdirirken davalıya ait ve davalının arkadaşı olduğu tahmin edilen ...'e ait işyerinin bahçesinde koruma amaçlı olarak beslendiği öğrenilen iki adet Rottweiler cinsi köpeğin saldırısına uğradığını, köpeklerin yardım etmek isteyen diğer müvekkili ...'e de saldırdığını, Ilgaz'ın 7 gün hastanede tedavi gördüğünü, sağ uyluğunda yaralarının bulunduğunu, sol elindeki ağır yaralanma sonucunda sinir ve doku kaybı gerçekleştiğini, ...'in ise 14 gün hastanede tedavi gördüğünü, yaralarına onlarca dikiş atıldığını, sol baldırında ve uyluğunda derin yaralar açıldığını, halen yürümekte zorluk çektiğini, davalının köpekleri bağlamadığını, serbestçe dolaşmasına izin verdiğini, basit önlemlerden hiçbirini almadığını, olay anında müdahale edecek mesafede bile bulunmadığını, hem cezai hem hukuki sorumluluğunun bulunduğunu, müvekkillerinin olay sonrasında cismani ızdırap, korku ve acı yaşayarak derinden etkilendiklerini ileri sürerek; müvekkillerinden Ilgaz için 15.000,00 TL manevi ve 6,575,34 TL maddi ... için 20.000,00 TL manevi ve 1.205,15 TL maddi tazminat ile müvekkili ... 'in saldırı nedeniyle yapmış olduğu özel sağlık sigortası primlerinde meydana gelen 6.849,23 TL prim farkının munzam zarar olarak davalıdan tazminine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili; ceza dosyasının bekletici mesele yapılması gerektiğini, müvekkilinin köpeklerini bağlandığını ancak birileri tarafından zincirlerinin çözüldüğünü, davacı ...'ın köpeğinin mezkur köpeklerin yanına getirerek tahrik etmesi sonucunda olayın gerçekleştiğini, müvekkilinin dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davrandığından söz edilemeyeceğini, köpeklerin tüm aşılarının ve muayenelerinin yapıldığını, talep edilen tazminat bedellerinin fahiş olduğunu, müvekkilinin kusuru olmasa da olay sonucunda davacıların masraflarını gidermek istediğini, ancak davacıların önce Haydarpaşa Numune Hastanesine gittiklerini ancak daha sonra İstanbul'un en pahalı hastanesi olarak bilinen Özel Maslak ... Hastanesi ve sonra da Özel ... Hastanesine giderek tedavi olduklarını, davacıların özel sağlık sigortasının bağlı olduğu ... Sigorta A.Ş. tarafından müvekkili aleyhine Üsküdar 2.İcra Müdürlüğü'nün 2012/1381 E. sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, davacıların zararının sigorta şirketi tarafından karşılanmış olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 21.01.2026 tarihli kararıyla; davalıya ait rotweiller cinsi köpeklerin davacılara saldırarak yaralanmalarına sebep olduğu, 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 56. maddesi gereğince davacıların bedensel bütünlüğü zedelenmiş olması nedeniyle manevi tazminat isteyebilecekleri, tedavi giderlerinin özel sigortalarından karşılanıp olay nedeni ile özel sağlık sigorta prim farkı sigorta şirketince davacılardan talep edilmediği, davacıların maddi tazminat davasının ispatlanamadığı gerekçesiyle; maddi tazminat taleplerinin reddine, manevi tazminat taleplerinin kısmen kabulüyle ile davacılardan ... için 4.000,00 TL, ... için 2.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan alınarak davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

1. Mahkemenin 21.01.2016 tarihli kararına karşı taraf vekillerince temyiz isteminde bulunulması üzerine, Dairenin 12.09.2018 tarihli ilamıyla; davalı vekili ile davacı ...'in temyiz itirazlarının reddine, davacı ... yönünden hükmedilecek manevi tazminat miktarının belirlenmesinde, davacının yaralanma derecesi ve maluliyet durumuna ilişkin (geçici ya da sürekli maluliyetin oluşup oluşmadığı, sabit iz kalıp kalmadığı, sinir doku kaybı oluşup oluşmadığı, operasyon geçirip geçirmediği...vb.) Adli Tıp Kurumu Üçüncü İhtisas Kurulundan rapor alınarak, davacının yaralanma derecesi, olayın oluş şekli ve tarafların sosyal-ekonomik durumları değerlendirilmek suretiyle hasıl olacak sonuca göre hüküm kurulması gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulmasının hatalı olduğu gerekçesiyle, hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

2. Mahkemenin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davacı ...'ın bozma ilamı doğrultusunda yapılacak muayenesine ihtara rağmen gitmediği, manevi zararının tespiti için üzerine düşen ispat külfetini yerine getirmediği için yaralanmanın bozma kararından önce verilen tazminat miktarından daha fazla tazminat gerektirecek ağırlıkta olduğunu ispatlayamadığı, ancak ilk verilen karara karşı davalının temyiz talebinin reddedilmiş olması nedeniyle hükmedilen miktar kadar davacı lehine usuli müktesep hak oluştuğu gerekçesiyle; davalılardan ... hakkında verilen 21.01.2016 tarihli temyiz talebi reddedilerek kesinleştiğinden yeniden karar verilmesine yer olmadığına, ...’ın davasının kısmen kabulüyle 2.000,00 TL manevi tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, maddi tazminat talebinin reddine karar verilmiş; karar davalılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacılar vekili; doku kayıplarının yaşandığı yaralanmaların boyutunun dosya içindeki belgelere göre takdir edilmesini istediklerini, tazminatların anlaşılamayacak şekilde az takdir edildiğini, maddi zararın ise araştırma yapılmadan reddedildiğini, müvekkili ...'a 100 kiloluk iki köpeğin defalarca saldırdığını, bunun sonucunda yara ve doku kaybı meydana geldiğini aylarca fizik tedavi gördüğünü, 2.000,00 TL manevi tazminatın çok az olduğunu, yine müvekkili Halitin de bacağından parça koptuğunu ve iki kez ameliyat olmak zorunda kaldığını, buna karşılık verilen 4.000,00 TL manevi tazminatın çok az olduğunu, müvekkillerinin ödediği harç ve dava masraflarının davalının ödediği tüm cezalardan ve diğer giderlerin toplamından daha az olduğunu, pandemi sırasında yeni doğan bebeği olan müvekkilinin bebeğinin sağlık sorunlarının olması nedeniyle hastaneye gitmekten imtina ettiğini, İstanbul'a yoğun iş hayatı nedeniyle gidemediğini belirterek, kararı temyiz etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hayvan bulundurmanın sorumluluğundan kaynaklanan tazminat istemine ilişkindir.

Mahkemece; uyulan bozma ilamında gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yapıldığı, davacı ...'ın Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalında yapılan 03.03.2021 tarihli muayenesinde; olay sonucu yaralanan sol elde kavrama ve nesne taşımada güçlük, 2. ve 3 . parmakların iç yüzeyinde hissizlik şikayetinin bulunduğu, 10 cm uzunluğunda iz kaldığı, 2. ve 3. parmakların fleksiyonda durduğu ancak istemli olarak ekstansiyona getirilebildiği, parmak hareketlerinde hafif kısıtlılık bulunduğunun tespit edildiği, davacının Ortapedi ve Travmatoloji ile Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dallarında yapılacak muayeneye ve yine ihtara rağmen Adli Tıp Kurumu 3. İhtisas Kurulu tarafından verilen randevuya gitmediği, bu nedenle bozma doğrultusunda yeni bir rapor düzenlenmesinin mümkün olmadığı, olay tarihi, tarafların sosyo-ekonomik durumları ve olayın oluşuna ve zarara ilişkin mevcut dosya kapsamına göre hükmedilen manevi tazminatın hakkaniyete uygun olduğu bozmanın kapsamı dışında kalarak kesinleşen kısımlara yönelik itirazlarının incelenemeyecek olduğu anlaşılmakla, davacılar vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve yasaya uygun bulunan hükmün onanmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Mahkeme kararının ONANMASINA,

Aşağıda yazılı fazladan alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edenlere iadesine,

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Geçici 3. maddesi atfıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 440. maddesi gereğince karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere,
23.01.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

Yargıtay

3. Ceza Dairesi

2012/10867 E., 2012/41733 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ Asliye Ceza Mahkemesi
HÜKÜM : Hükümlünün 765 sayılı TCK hükümlerine göre cezalandırılmasına dair,

Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle evrak okunarak;

Gereği görüşülüp düşünüldü;

Yapılan duruşmaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin tahkikat neticelerine uygun olarak tecelli eden kanaat ve takdirine, tetkik olunan dosya içeriğine göre, yerinde görülmeyen diğer temyiz itirazlarının reddine, ancak;

Uyarlama yargılaması lehe hükümlerin saptanması ve uygulanma koşullarının bulunup bulunmadığının belirlenmesi ile sınırlı ve kendine özgü bir yargılamadır. Lehe kanunun tespiti amacıyla yapılan yargılamada, önceki karar dışına çıkılmamalı, kesinleşen karardaki suça uygulanması olanağı bulunan 5237 sayılı TCK'nin hükümlerinin tamamının uygulanarak bulunacak cezaların karşılaştırılıp lehe kanunun belirlenip uygulanmasıyla ile yetinilmelidir. Bu belirleme sırasında herhangi bir kanıt tartışması yapılmamalı, takdir hakkı kullanılmamalı ve önceki karar dışına çıkılmamalıdır.

Yapılan uyarlama yargılaması sonucunda; 765 sayılı TCK hükümlerinin sanık lehine olduğu kabul edildiği takdirde, kurulan yeni hükümde kesinleşen önceki hapis cezası yönünden bir değişiklik yapılması mümkün bulunmadığından, uyarlama yapılmasına yer olmadığına ve önceki hükmün aynen infazına -somut olayda ilaveten CMK'nin 231. maddesinin de uygulanıp uygulanmayacağına da- karar verilmelidir.

Dairemizin yerleşik uygulamalarında ve ayrıntıları Yargıtay CGK'nun 11.7.2006 ... 2006/5- 182- 182 ve 4.7.2006 ... 2006/10-128-177 sayılı kararlarında açıklandığı üzere, kesinleşmiş olan hükümle ilgili uyarlama sonucu verilen kararda yapılan yanlışlıkların kazanılmış hak oluşturmayacağı, kazanılmış hakkın ilk hükümdeki ceza miktarıyla sınırlı olduğu kabul edilerek yapılan incelemede;

Somut olayımızda; mahkemenin 30.01.2004 tarih, 2003/622 esas, 2004/36 karar sayılı kararı ile verilen mahkumiyet hükmünün Dairemizin 04.07.2005 tarih ve 2005/8575 karar sayılı ilamıyla temyiz red kararı onanarak kesinleştiği ve bu hüküm de; sanığın 765 sayılı TCK'nin 456/2, 457/1, 51/1. maddeleri uyarınca 2 yıl hapis cezası ile cezalandırıldığı anlaşılmaktadır. Uyarlama talebi üzerine 07.07.2011 tarihli karar ile verilen hükümde ise; dosya içeriğine uygun şekilde yapılan karşılaştırma sonucunda suç tarihinde yürürlükte bulunan 765 sayılı TCK hükümlerinin sanığın daha lehine olduğu belirtildiği halde, 765 sayılı TCK hükümlerine göre yeniden hüküm kurularak ilk hükümde yer alan 765 sayılı TCK'nin 456/2, 457/1, 51/1. maddelerinin yanı sıra TCK'nin 59. maddesi de tatbik edilerek sanığın 1 yıl 8 ay hapis cezasıyla cezalandırılması suretiyle uyarlama yargılaması dışına çıkılıp, kesin hükme bağlanmış kararda değişiklik yapılması,

Bozmayı gerektirmiş, hükümlünün temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi ile yürürlükte bulunan 1412 sayılı CMUK'un 321. maddesi uyarınca isteme aykırı olarak BOZULMASINA, ancak bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden CMUK'un 322. maddesi gereğince, hüküm fıkrasının 765 sayılı TCK'nin 59. maddesi hükmünün uygulanmasına dair 5. parağrafının hükümden çıkarılması ve sair kısımlarının aynen bırakılması suretiyle hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 06.12.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.

Yargıtay

Ceza Genel Kurulu

2007/8-125 E., 2007/186 K.

HÜKMÜN GEREKÇESİ
HÜKÜM METNİNİN İÇERECEĞİ HUSUSLAR
VUSUKUN İHLALİ
5252 S. TÜRK CEZA KANUNUNUN YÜRÜRLÜK VE UYGULAMA ŞEKLİ ... [ Madde 9 ]
1412 S. CEZA MUHAKEMELERİ USULÜ KANUNU (MÜLGA) [ Madde 306 ]
1412 S. CEZA MUHAKEMELERİ USULÜ KANUNU (MÜLGA) [ Madde 325 ]
1412 S. CEZA MUHAKEMELERİ USULÜ KANUNU (MÜLGA) [ Madde 337 ]

"İçtihat Metni"

Piyasaya sahte Amerikan doları sürmek suçlarından sanıklar Ayşe Y..... ve Fatih Y.....'nın 765 sayılı TCY'nın 316/4, 318, 59 ve 647 sayılı Yasanın 6. maddeleri uyarınca, sanık Nevzat K......'ın ise 765 sayılı TCY'nın 316/4, 318, 59 ve 81/1-3. maddeleri uyarınca cezalandırılmalarına ilişkin, Isparta Ağır Ceza Mahkemesince verilen 05.11.2002 gün ve 185-158 sayılı hüküm, sanık Fatih Y..... müdafii ve sanık Nevzat K...... tarafından temyiz edilmekle dosyayı inceleyen Yargıtay 8. Ceza Dairesince 20.06.2005 gün ve 9740-5255 sayı ile;

Sanık Nevzat K......'ın temyiz isteminin CYUY'nın 317. maddesi uyarınca reddine,

Diğer sanık Fatih Y..... hakkındaki hükmün ise, hukuki durumunun yeni yasalar çerçevesinde değerlendirilmesinde zorunluluk bulunduğu gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiş,

Bozma sonucu evrak üzerinde inceleme yapan Yerel Mahkemece 28.07.2005 gün ve 243-210 sayı ile; sanıkların yine aynı şekilde cezalandırılmasına karar verilmiştir.

Sanıklar Ayşe Y..... ve Fatih Y..... müdafileri ile Nevzat K...... tarafından temyiz edilen hüküm dosyayı inceleyen Yargıtay 8. Ceza Dairesince 11.04.2007 gün ve 5663-2983 sayı ile;

Ayşe Y..... ve Nevzat K...... haklarındaki hükmün kesinleştiği, adı geçen sanıklar hakkında ancak, suç tarihinden sonra yürürlüğe giren yasalar yönünden talep üzerine yada resen uyarlama yargılaması yapılmasının mümkün olduğu yeniden kurulan 28.7.2005 tarihli hükmün hukuki değerden yoksun, yok hükmünde bulunduğu kabul edilerek, sanık Ayşe Y..... müdafii ile sanık Nevzat K......'ın temyiz isteklerinin CYUY'nın 317. maddesi uyarınca reddine,

Sanık Fatih Y..... hakkındaki hükmün ise; CYUY'nın 322. maddesi uyarınca hükümdeki "Suç konusu Isparta emanet memurluğunun 05.10.2001 tarih ve 2001/359 sırasında kayıtlı sahte paranın 765 sayılı TCK.nun 36. maddesi uyarınca müsaderesine" ibaresinden sonra "ve 5320 sayılı Yasanın 17. maddesi uyarınca T.C Merkez Bankasına gönderilmesine" denilmek suretiyle düzeltilerek onanmasına," karar verilmiştir.

Yargıtay C.Başsavcılığınca 29.05.2007 gün ve 200103 sayı ile;

1- Sanık Fatih Y..... hakkındaki hükmün birinci sayfasında katip imzası bulunmamasının

5271 sayılı Yasanın 219/1, 232/7. maddelerine aykırılık oluşturduğu ve belgelendirme değeri taşımadığı,

2- Sanıklar Ayşe Y..... ve Nevzat K...... yönünden ise; 1412 sayılı CYUY'nın 325. maddesi uyarınca haklarındaki hükmün kesinleşmediği ayrıca mahkemece sonradan yürürlüğe giren Yasa hükümlerinin değerlendirilmesi sonucu davanın esasını sonuçlandıran bir karar verildiği ve bu hükmün temyiz incelemesine tabi bulunduğu gerekçesiyle itiraz yasa yoluna başvurularak, Özel Dairenin 11.04.2007 gün ve 5663-2983 sayılı kararının kaldırılmasına,

Isparta Ağır Ceza Mahkemesinin, sanık Fatih Y..... hakkındaki 28.07.2005 gün ve 243-210 sayılı hükmünün bozulmasına,

Ayşe Y..... ve Nevzat K...... haklarındaki Isparta Ağır Ceza Mahkemesince verilen 28.07.2005 gün ve 243-210 sayılı hükümlerin ise temyizen incelenmesi için dosyanın Özel Dairesine gönderilmesine karar verilmesi isteminde bulunulmuştur.

Dosya Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilmekle, Yargıtay Ceza Genel Kurulunca okundu, gereği konuşulup düşünüldü.

TÜRK MİLLETİ ADINA

CEZA GENEL KURULU KARARI

1- Ceza Genel Kurulunca sabit kabul edilen uyuşmazlık konusu;

Piyasaya sahte Amerikan doları sürmek suçlarından sanıklar Ayşe Y....., Fatih Y..... ve Nevzat K......'ın 765 sayılı TCY'nın 316/4 ve 318. maddeleri uyarınca cezalandırılmalarına ilişkin, Isparta Ağır Ceza Mahkemesince verilen 05.11.2002 gün ve 185-158 sayılı hüküm, sanık Ayşe Y..... hakkında temyiz edilmeksizin, sanık Nevzat K...... yönünden ise temyiz isteminin reddine karar verilmek suretiyle kesinleşmiş, sanık Fatih Y..... hakkındaki hüküm ise, sanığın hukuki durumunun yeni yasalar kapsamında değerlendirilmesi isabetsizliğinden bozulmuş, Yerel Mahkemece bozmadan sonra, evrak üzerinde yaptığı inceleme sonucu, 765 sayılı Yasa hükümlerinin lehe olduğu gerekçesiyle, sanık Fatih Y..... ile haklarındaki hüküm kesinleşen Ayşe Y..... ve Nevzat K......'nın yine aynı şekilde cezalandırılmalarına karar verilmiş, Özel Dairece sanık Fatih Y..... hakkındaki hükmün düzeltilerek onanmasına, diğerleri hakkındaki hükümlerin ise hukuki değer taşımadığı gerekçesiyle incelenmeksizin iadesine karar verilmiş, Yargıtay C.Başsavcılığınca, sanık ve hükümlüler hakkında itiraz yasayoluna başvurularak, konunun Ceza Genel Kurulunca görüşülüp, çözümlenmesi isteminde bulunulmuştur.

2- Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlıklar;

a) Sanık Fatih Y..... hakkındaki hükmün birinci sayfasının tutanak kâtibi tarafından imzalanmaması suretiyle vusukun ihlal edilip edilmediği,

b) Sanık Fatih Y..... hakkındaki bozmanın, haklarındaki hükümler kesinleşen Ayşe Y..... ve Nevzat K......'a sirayetine (teşmiline) yasal olanak bulunup bulunmadığı,

c) Ayşe Y..... ve Nevzat K...... haklarında, sanık Fatih Y..... hakkındaki hükmün bozulmasından sonra verilen hükümlerin hukuki değer taşıyıp, taşımadığı noktalarında toplanmaktadır.

3- Sanık Fatih Y..... hakkındaki itiraz nedeninin değerlendirilmesi;

a) Yargıtay C.Başsavcılığı itirazında yer almamakla birlikte, Ceza Genel Kurulunca itiraz nedenlerine bağlı kalınmaksızın, itiraza konu hükmün her yönüyle incelenmesi gerektiğinden, öncelikle bozma üzerine, henüz kesinleşmeyen, dolayısıyla yargılaması devam eden bir dosyada evrak üzerinde inceleme yapılarak, sanık hakkında hüküm tesisinin olanaklı olup olmadığı değerlendirilmiştir.

5320 sayılı Yasanın 8. maddesi uyarınca halen yürürlükte bulunan 1412 sayılı CYUY'nın 326. maddesi gereğince, bozulmakla hüküm ortadan kalkmış bulunduğundan davaya yeniden bakacak mahkemece, ilgililerin bozmaya karşı diyeceklerinin saptanması ve duruşmaya ilişkin tüm kuralların uygulanması zorunludur.

Yerel Mahkemece, emredici bu usül hükümlerine uyulmaksızın, bozma üzerine evrak üzerinde yaptığı inceleme sonunda, sanık Fatih Y..... hakkında verdiği hüküm bu nedenle hukuka aykırıdır.

b) Sanık Fatih Y..... hakkındaki hükmün birinci sayfasının tutanak kâtibi tarafından imzalanmaması suretiyle vusukun ihlal edildiğine ilişkin itiraz nedenine gelince,

Ceza Yargılaması Yasasının "Duruşma tutanağı" başlığını taşıyan 219. maddesinde: duruşma için tutulan tutanağın mahkeme başkanı veya hâkim ile zabıt kâtibi tarafından imzalanacağı, mahkeme başkanının mazereti olduğunda, tutanağın en kıdemli üye tarafından imzalanacağı,

231. maddesinde: duruşmanın sonunda, 232. maddede belirtilen esaslar dahilinde hazırlanmış bulunan hüküm fıkrasının duruşma tutanağına geçirileceği ve bunun duruşmada okunacağı,

"Hükmün gerekçesi ve hüküm fıkrasının içereceği hususlar" başlığını taşıyan 232. maddesinin

4. fıkrasında ise; karar ve hükümlerin, bunlara katılan hâkimler tarafından imzalanacağı belirtilmektedir.

Bu yasal normlar birlikte değerlendirildiğinde; duruşma sürecini saptamak için tutulan tutanaklar ile duruşma tutanağına geçen son kararların gerekçe bölümü, gerekçenin sonradan yazılıp dosyaya konulması halinde ise hükmün, gerekçe bölümünü içeren sayfalarının mahkeme başkanı ile zabıt katibi tarafından imzalanması yeterli olup, tutanakların uygulamada ara kararı diye adlandırılan bölümleri ile son kararların hüküm fıkrası ve gerekçeli kararın sonradan yazılıp dosyasına konulması halinde ise hüküm fıkrasının yer aldığı sayfalarının karara katılan tüm hâkimler ve tutanağı yazan kâtiplerce imzalanması zorunludur.

İncelenen dosyada; Isparta Ağır Ceza Mahkemesince evrak üzerinde verilen ve iki sayfadan ibaret bulunan, evrak üzerinde inceleme yapılması ve başkaca bir tutanak düzenlenmemesi nedeniyle, hem duruşma tutanağı hemde gerekçeli karar niteliği taşıyan 28.07.2005 gün ve 243-210 sayılı hükmün ilk sayfasında tutanak kâtibinin imzasının bulunmaması, 5271 sayılı CYY'nın 219 ve 232. madde hükümlerine aykırılık oluşturmaktadır.

Bu itibarla Yargıtay C.Başsavcılığının bu sanık hakkındaki tek nedene dayalı itirazının ikinci nedenin de ilavesiyle kabulüne karar verilmelidir.

4- Ayşe Y..... ve Nevzat K...... hakkındaki itiraz nedenlerine gelince,

Sanık Fatih Y..... hakkındaki bozma nedeninin, diğer şeriklere sirayetine olanak bulunup bulunmadığı,

a) İlgili hükümler;

5320 sayılı Yasanın 8. maddesi uyarınca halen yürürlükte bulunan 1412 sayılı CYUY'nın 325. Maddesi; "Hüküm, cezanın tatbikinde kanuna muhalefet edilmesinden dolayı sanık lehine olarak bozulmuşsa ve bozulan cihetlerin temyiz talebinde bulunmamış olan diğer sanıklara da tatbiki kabil olursa bu sanıklar dahi temyiz talebinde bulunmuşcasına hükmün bozulmasından istifade ederler."

5271 sayılı CYY'nın 306. Maddesi; "(1) Hüküm, sanık lehine bozulmuşsa ve bu hususların temyiz isteminde bulunmamış olan diğer sanıklara da uygulanması olanağı varsa, bu sanıklar da temyiz isteminde bulunmuşçasına hükmün bozulmasından yararlanırlar."

b) Hükümlerin uygulanma koşulları;

Temyiz incelemesinin yapılabilmesi için kural olarak süre ve istek koşullarının yerine getirilmesi gerekir. Sanıklardan birinin talebi, diğer sanıklarında isteği yerine geçemez. İlgililer tarafından kanun yoluna başvurulmadığı takdirde hüküm kesinleşecektir. Ancak yasa koyucu, temyiz etmeyen sanıkların, hükmü temyiz edenlerden daha ağır bir ceza ile cezalandırılmasını önlemek, adli yanılgılara engel olmak ve adaleti sağlamak için genel kuraldan ayrılmış, temyiz isteminde bulunulmuş gibi inceleme yapılmasında yarar görmüş ve "bozmanın sirayetini" kabul etmiştir. CYUY.nın 325. maddesi uyarınca, "cezanın uygulanmasında kanuna aykırılık nedeniyle hüküm bozulduğu takdirde, temyiz etmeyen sanıklar dahi temyiz isteminde bulunmuş gibi hükmün bozulmasından yararlanacaklardır."

1412 sayılı CYUY'nın 325. maddesine benzer şekilde düzenlenmiş bulunan ve Adalet Komisyonunca, "cezanın belirlenmesinde hukuka aykırılıktan dolayı" ibaresi metinden çıkartılmak suretiyle 306. madde olarak kabul edilen, 5271 sayılı CYY'nın 306. maddesinin uygulanma koşulları gerekçesinde şu şekilde ifade edilmiştir; "Mahkemece verilen hüküm, temyiz etmeyen sanık yönünden kesinleşir ve infaz edilebilir hâle gelir. Kural bu olmakla beraber aynı mahkemece aynı hükümle cezalandırılan sanıklar hakkında birbiriyle çelişen sonuçların doğmasının önlenmesi, adalet düşüncesiyle ve bazı koşullarda Yargıtay'ın bozma kararından temyiz etmeyen sanıkların da yararlandırılması uygun görülmüştür.

Bunun için;

1. Aynı mahkemece aynı kararla birden çok sanığın hükümlendirilmesi,

2. Sanıkların fiilinde 8 inci maddede tanımlanan nitelikte bağlantı bulunması,

3. Hükmün Cumhuriyet savcısı, katılan veya sanıklardan bir veya birkaçınca ve sanıkların tümünü kapsamayacak şekilde temyiz edilmiş olması,

4. Hükmün cezanın belirlenmesinde hukuka aykırılık nedeniyle sanık yararına bozulması,

5. Bu bozmanın hükmü temyiz etmeyen veya kendileriyle ilgili temyiz bulunmayan sanıklara da uygulanma olanağına sahip olması gerekecektir.

Suç unsurlarının oluşmaması, fiilin suç olmaması, cezanın azaltılması veya ortadan kaldırılmasını gerektiren nedenler de cezanın belirlenmesinde hukuka aykırılıktır.

Temyiz etmeyen deyimine; temyiz yoluna hiç başvurmayan, süresinden sonra başvuran, temyiz istemi reddolunanlar dahildir.

Yargıtay, bozma kararında, temyiz etmeyen sanıklardan hangilerinin yararlanacağını gösterir; ancak gösterilmemiş olması yararlanmayı önlemez. Mahkeme kanun gereği olarak bu durumu gözetmek zorundadır.

Bu bozmayla temyiz yoluna başvurmayan sanıklar hakkında kesinleşen hüküm de ortadan kalkar, aynı sanıklarla ilgili olarak yeniden hüküm kurmak gerekir."

Görüldüğü gibi,1412 sayılı CYUY'nın 325 ve 5271 sayılı CYY'nın 306. maddesinde düzenlenen sirayet kurumunun başlıca iki amacı bulunmaktadır;

Bunlar; aynı hükümle cezalandırılan sanıklar hakkında birbiriyle çelişen hükümlerin verilmesinin engellenmesi ve temyiz yoluna başvurmayanlar aleyhine doğabilecek adaletsizlikleri önlemektir.

c) Uyarlama yargılaması, koşulları ve sonuçları;

5252 sayılı Yasanın "Lehe olan hükümlerin uygulanmasında usul" başlıklı 9. maddesinin üçüncü fıkrasında; "Lehe olan hüküm, önceki ve sonraki kanunların ilgili bütün hükümleri olaya uygulanarak, ortaya çıkan sonuçların birbirleriyle karşılaştırılması suretiyle belirlenir." şeklinde lehe yasanın saptanmasında başvurulacak yöntem düzenlenmiş olup,

Bu hüküm uyarınca, kesin yargı haline gelmiş bir hükümde değişiklik yargılaması yapılması, önceki hükümde sabit kabul edilen olaya her iki yasanın ilgili tüm hükümleri birbirine karıştırılmaksızın uygulanmak suretiyle ayrı ayrı sonuçlar belirlenmesini ve bunların karşılaştırılmasını gerekli kılmaktadır.

Kesin yargı haline gelmiş bir hükümde sonradan yürürlüğe giren ve lehte hükümler içeren yasaya dayalı bulunan değişiklik yargılamasında, her iki yasanın ilgili tüm hükümleri, önceki hükümde sabit kabul edilen olaya uygulanmak suretiyle belirlenmeli, bu belirleme herhangi bir inceleme, araştırma, kanıt tartışması ve takdir hakkının kullanılmasının gerekmediği;

Eylemin suç olmaktan çıkarılması,

Ceza sorumluluğunun kaldırılması,

Önceki hükümle belirlenen cezanın bir değerlendirme ve takdir gerektirmemesi gibi hallerde,

Evrak üzerinde;

Bu üç hal dışında ise duruşma açılarak değerlendirme yapılmasını zorunlu kılmaktadır.

Ancak duruşma açılarak yargılama yapılsa da, bu yargılamanın sonraki yasanın lehe hükümlerinin saptanması ve uygulanma koşullarının bulunup bulunmadığının belirlenmesi ile sınırlı ve kendine özgü bir yargılama olduğu unutulmamalı, lehe yasanın tespiti amacıyla yapılan yargılamada, önceki karar dışına çıkılmamalı, kesinleşen karardaki suça uygulanması olanağı bulunan 5237 sayılı Yasa hükümlerinin tamamının uygulanarak bulunacak cezaların karşılaştırılıp lehe yasanın saptanması ile yetinilmelidir.

Uyarlama yargılaması, kesinleşmiş ve infaz yeteneği bulunan hükümler ve hükümlüler için söz konusu olduğundan, aleyhe sonucu değiştirmeme ya da uygulamadaki adıyla kazanılmış hak ilkesine konu olmaz ve bu yargılamada, 5252 sayılı Yasanın 9. maddesinin 4. fıkrası uyarınca dava zamanaşımına ilişkin hükümler uygulanmaz.

5- Ceza Genel Kurulunca ulaşılan sonuç;

Sanık Fatih Y..... hakkındaki hüküm, 5237 sayılı Yasa hükümleri kapsamında sanığın hukuki durumunun değerlendirilmesi gerekçesiyle bozulmuş olup, bu bozmanın haklarındaki hükümler kesinleşmiş bulunan Ayşe Y..... ve Nevzat K......'a sirayeti mümkün değildir.

Yasa koyucu, sonradan yürürlüğe giren yasa hükümleri uyarınca yapılacak uyarlama yargılaması ve sonuçlarını özel olarak düzenlemiş bulunduğundan, 1412 sayılı CYUY'nın 325. maddesi hükmünün, lehe yasanın değerlendirilmesi gerekçesiyle yapılan bozmalarda uygulanması olanağı bulunmamaktadır.

Her iki yargılamanın koşulları ve sonuçları birbirinden farklı bulunduğundan, haklarındaki hüküm kesinleşenlerle, yargılamaları devam edenlerin birlikte yargılanması yasal olarak mümkün değildir.

5252 sayılı Yasanın 9. maddesindeki ilkelere uygun olarak yapılacak uyarlama ile, aynı suçun şerikleri hakkında farklı hükümlerin verilmesi ve adaletsizliğin giderilmesi yöntemi Yasa koyucu tarafından özel olarak düzenlenmiş bulunduğundan, hakkaniyet, adalet ve usül ekonomisi mülahazalarıyla da olsa, Yasa koyucunun açık bir düzenleme ile konuyu çözüme kavuşturduğu konularda, bu iradeye aykırı bir çözüm tarzı benimsenemez.

Kuşkusuz Yasa Koyucu tarafından 5252 sayılı Yasanın 9. maddesinde uyarlama yargılaması açıkça düzenlenmemiş bulunsaydı, 1412 sayılı CYUY'nın 325 ve 5271 sayılı CYY'nın 306. maddeleri uyarınca, hükmü temyiz etmemeleri veya temyiz istemlerinin reddine karar verilmek suretiyle haklarındaki hüküm kesinleşmiş bulunan hükümlülere, bozmanın sirayeti suretiyle, aynı suçun şerikleri arasında doğabilecek çelişkiler ve olası hak kayıplarının önlenmesi benimsenebilirdi. Ancak Yasa Koyucu, doğabilecek tüm olumsuzlukları giderecek tarzda yasal bir düzenleme yapmış bulunduğundan, sirayet suretiyle hükümlülerin yeniden yargılanarak haklarında hüküm tesisine olanak bulunmamaktadır.

Her iki yargılamanın usülü ve sonuçlarının birbirinden tamamen farklı olması ve infazda doğabilecek sorunlar nazara alınarak, hükümlüler hakkında yerel mahkemece yapılan yargılamanın uyarlama yargılaması niteliğinde kabul edilerek, Ayşe Y..... ve Nevzat K...... haklarında verilen sonraki hükmü hukuki sonuç bağlanması da mümkün değildir.

Bu itibarla, Yargıtay C.Başsavcılığının, Ayşe Y..... ve Nevzat K...... haklarındaki itiraz nedenlerinin reddine karar verilmelidir.

Çoğunluk görüşüne katılmayan Kurul Üyesi M. Tatar; "26.09.2007 gün ve 5235 sayılı Yasanın 8. maddesi uyarınca yürürlüğünü sürdüren 1412 sayılı CMUK'nun 325. maddesi; "Hüküm, cezanın tatbikinde kanuna muhalefet edilmesinden dolayı sanık lehine olarak bozulmuşsa ve bozulan cihetlerin temyiz talebinde bulunmamış olan diğer sanıklara da tatbiki kabil olursa bu sanıklar dahi temyiz talebinde bulunmuşcasına hükmün bozulmasından istifade ederler." hükmünü taşımakta olup, re'sen gözetilmesi gereken bu kuralın işlerlik kazanabilmesi için birden çok sanık tarafından birlikte işlenen suçlardan dolayı aynı kararla verilen mahkumiyet kararlarının, şeriklerden bir veya birkaçı tarafından temyiz edilmesi ve sanık yararına olarak verilen bozma kararına, yerel mahkemece uyulması, bozmanın cezanın tatbikindeki yasaya aykırılıktan dolayı yapılması koşulları aranmaktadır.

Aynı mahkemece, aynı hükümle cezalandırılan sanıklar hakkında birbiriyle çelişen sonuçların doğmasının önlenmesi ve böyle durumlarda, yasa önündeki statüleri aynı olan sanıklara farklı cezalar uygulanmasının adalet duygularını zedeleyeceği endişesi ile konulmuş bu kuralın Yargıtayca da genişletilerek uygulandığı, diğer koşullar var ise, temyiz eden sanık yararına olarak yapılan bozmalar ceza uygulamasından kaynaklanmasa da bozmanın temyiz etmeyen şeriklere de teşmil edildiği bilinmektedir.

Aslında Yargıtay bozmasında yer almasa da, koşullarının varlığı halinde madde gözetilerek bozmaya uyan mahkemece, temyiz etmeyen sanıklar da, temyiz etmişler gibi bozmadan yararlandırılacaklar ve bunun doğal sonucu olarak da onlar hakkındaki hüküm de kesinleşmeyecek ve haklarında yeniden yargılama yapılıp hüküm kurulacaktır.

1412 sayılı Yasanın 325. maddesinin "cezanın tatbikinde kanuna muhalefet edilmesinden dolayı" yapılan bozmalarda uygulanabilir olan kuralının Yargıtayca da genişletilerek yorumlanması sonucunda yeni CMK'nun 306. maddesinde; "Hüküm, sanık lehine bozulmuşsa…

…." denilerek bozmanın temyiz eden sanık yararına olması koşuluyla temyiz etmeyen şeriklere de teşmili kabul edilmiş, uygulama yasal hale getirilmiş bulunmaktadır.

Tasarının 337. maddesinde yer alan "cezanın belirlenmesinde hukuka aykırılıktan dolayı" ibaresi, hükmün uygulanma alanını daralttığı için metinden çıkarılmış ve şimdiki 306. madde bu haliyle Adalet Komisyonunda kabul edildiği şekliyle yasalaşmıştır.

Kanımızca da, aynı suçu işleyen şerikler hakkında farklı cezalar uygulanmasının adalete aykırılık oluşturması olasılığını önlemeye yönelik kuralın geniş yorumlanarak, tüm lehe bozmalarda uygulanması yasanın amacına uygun olacaktır.

Hükümden sonra yürürlüğe giren ve sanık yararına kurallar taşıyan yasaların geriye yürüyeceğini kabulle sanıkların bu değişikliklerden yararlandırılması evrensel ilkesi karşısında 325. maddenin yeni yasanın uygulanması amaçlı bozmalarda da gözetilmesi gerektiğini düşünmekteyim. Çünkü, yeni yasanın yürürlüğe girmesi üzerine, eski hükmü yalnızca bu nedenle bozan Yargıtay Dairesi, yeni yasanın sanık yararına olduğunu, en azından böyle bir olasılık bulunduğunu kabul etmekte ve hükmü temyiz eden sanık yararına bozmaktadır. Nitekim Yargıtayın kimi ceza daireleri, "yasa bozması" diye adlandırılan bu bozmalarda, bozmayı, temyiz etmeyen şeriklere de teşmil etmektedirler.

Bozma üzerine yapılan yargılama ile kesinleşen hükümler sonrasında yeni yasanın uygulanması için yapılan "uyarlama yargılaması" arasındaki; uyarlama yargılamasında zamanaşımının gözetilmemesi, kazanılmış hak olmayacağı, yeni kanıt sunulamaması gibi farklar gözetildiğinde, "temyiz etmeyenler hakkındaki hüküm kesinleşmiştir, uyarlama yargılaması ile adaletsizlikler giderilir" biçiminde oluşturulabilecek görüşlerin de yasaya uygun olmadığı kanısındayız.

Açıkladığımız düşünceler ışığında somut olaya baktığımızda;

Yüksek 8. Ceza Dairesinin sanık Fatih hakkındaki bozmasının "sanık yararına" olduğunun kabulü ile bozma kararında belirtilmese bile, yerel mahkemece bozmaya uyularak, bozmanın hükmü temyiz etmeyen sanıklar Ayşe ve Nevzat'a da teşmil ettirilip, onlar hakkında da hüküm kurulması doğrudur. Bu durumda teşmil nedeniyle haklarındaki ilk hüküm kesinleşmemiş olan ve halen sanık statüsünde bulunan adı geçen sanıklar hakkındaki 2. hükmü hukuki değerden yoksun ve yok hükmünde kabul ederek temyiz isteklerini reddeden daire kararının kaldırılmasını isteyen itirazın bu bölümünün de kabulü gerektiği kanısı ile sayın çoğunluğun aksine kararına katılmıyorum."

Görüşleriyle,

Diğer altı Kurul Üyesi ise, sonradan verilen hükmün, uyarlama hükmü olarak kabul edilmesi gerektiği,

Gerekçeleriyle,

Bu yöne ilişen itirazın kabulü yönünde oy kullanmışlardır.

SONUÇ : Açıklanan nedenlerle;

A) 1- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, sanık Fatih Y..... hakkındaki itirazının KABÜLÜNE,

2- Yargıtay 8. Ceza Dairesinin, sanık Fatih Y..... hakkındaki 11.04.2007 gün ve 5663-2983 sayılı kararının KALDIRILMASINA,

3- Sanık Fatih Y..... hakkındaki 28.07.2005 gün ve 243-210 sayılı hükmün, evrak üzerinde inceleme yapılması ve 5271 sayılı CYY'nın 219 ve 232. maddelerine aykırılığı isabetsizliklerinden BOZULMASINA,

B) 1- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, hükümlüler Ayşe Y..... ve Nevzat K...... haklarındaki itirazının REDDİNE,

C) Dosyanın yerine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına tevdiine, sanık Fatih Y..... yönünde ilk müzakerede oybirliğiyle, hükümlüler Ayşe Y..... ve Nevzat K...... haklarında ise 18.09.2007 tarihinde yapılan ikinci müzakerede oyçokluğuyla karar verildi.

I. Düzenlemenin İçeriği

TCK m.158/4, nitelikli dolandırıcılık suçlarına iştirakin, kendisine veya başkasına haksız menfaat sağlamak amacıyla banka veya kredi kartı gibi ödeme araçlarını ya da hesap kullanımını sağlayan zorunlu bilgi veya araçları başkasına vermek fiiliyle sınırlı olması hâlinde verilecek cezanın yarı oranında indirilmesini öngörmektedir. Kanun koyucunun amacı, dolandırıcılık organizasyonlarında yalnızca “hesap/kart temini” düzeyinde kalan iştirak fiillerini, asıl fiili gerçekleştiren faillerden ayrıştırarak orantılı bir yaptırıma tâbi kılmaktır.

Bu değişikliğin infaz aşamasındaki dosyalara sirayeti ise 7589 sayılı Kanun'un Geçici 1. maddesinin 6. ve 7. fıkralarıyla düzenlenmiştir.

Geçici madde 1 fıkra 6, kanun yolu incelemesinde bulunan dosyalarda bozma ve ilk derece mahkemesine gönderme usulünü düzenlemektedir. Asıl üzerinde durulması gereken fıkranın ise 7 olduğu kanaatindeyim. Buna göre; infaz aşamasında olup TCK m.168 uygulanmamış hükümlülerden, yeni 158/4 kapsamına girenlerin mahkemece yapılacak ihtardan itibaren altı ay içinde mağdurun zararını aynen geri verme veya tazmin suretiyle tamamen gidermesi hâlinde TCK m.168/2'de düzenlenen etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanabileceği öngörülmüştür. Aynı fıkra, bu süre içinde zarar tamamen giderilinceye kadar infazın ertelenmesine veya durdurulmasına karar verilemeyeceğini de hükme bağlamaktadır.

II. Uygulamada Karşılaşılacak Sorun

Pek çok yerel mahkeme ek kararında karşılaştığım gerekçe kalıbı ise aynen “Yukarıdaki açıklamalar ışığında eldeki dosya üzerinde yapılan değerlendirmede; 5237 sayılı TCK'nın 7/2 maddesi, 7589 sayılı kanun ile değişik TCK 158/4 maddesi ile Geçici 1. Maddenin 6 ve 7. fıkrası karşısında 5275 sayılı kanunun 98. Maddesi uyarınca hükümlü hakkında lehe kanun hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağının uyarlama yargılaması yapılarak değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmakla...” şeklindedir.

Birçok yerel mahkeme tarafından söz konusu gerekçe oluşturularak bazı hükümlüler hakkındaki uyarlama yargılaması talepleri kabul edilmekte ve ek kararların hüküm kısmında da aynen;

“Hükümlü hakkında önceki hükümde katılanın zararı giderilmediğinden TCK 168 maddesinin uygulanmadığı nazara alınarak 7589 sayılı kanunun Geçici 1. Maddesinin 7. Maddesi uyarınca,

-Hükümlünün katılanın zararı olan ...... TL'yi gidermek üzere işbu ek kararın tebliğinden itibaren 6 AYLIK KESİN SÜRE VERİLMESİNE,

-Bu süre içinde aynen geri verme veya tazmin suretiyle katılanın zararının tamamen giderilmesi halinde, 5237 sayılı Kanunun 168 inci maddesinin ikinci fıkrasında düzenlenen etkin pişmanlık hükümlerinden faydalanabileceğinin ihtarına,

-Hükümlünün söz konusu zararı mahkememiz IBAN’ı olan TR xxxxxxxxxxxxxx adresine EFT-HAVALE yöntemi ile gönderebileceğinin ve hükümlünün zararı gidermesi durumunda dekontun açıklama kısmına özellikle katılanın adı/soy adı ve mahkememiz esas numarasının yazılması hususunun ihtarına

-Hükümlüye katılanın zararın giderilmesi hususunda başkaca bir süre verilmeyeceği ve bu süre içerisinde zararı giderip makbuzu sunmadığı takdirde zararı gidermediği kabul edilerek mevcut duruma göre karar verileceğinin ihtarına, BU EK KARARIN İHTAR YERİNE GEÇMESİNE” şeklindedir.

Yani, m.7/2, m.158/4, Geçici 1. maddenin 6. ve 7. fıkraları ile 5275 sayılı Kanun'un 98. maddesi birlikte zikredilerek, hükümlü hakkında lehe kanun hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağının uyarlama yargılaması yapılarak değerlendirilmesi gerektiği tespit edilmekte; ancak bu tespitin hemen ardından 7589 sayılı Kanun Geçici madde 1/7 uyarınca katılanın zararını gidermek için 6 aylık süre verilmektedir. Başka bir ifadeyle mahkeme, kendi gerekçesinde bir değerlendirme yapılması gerektiğini ortaya koymakta fakat bu değerlendirmeyi bizzat yapıp hükümlünün somut olayda 158/4 kapsamına girip girmediğini o ek kararda sonuca bağlamamaktadır. Sorun çözülmemekte, aksine yalnızca ertelenmekte ve başka sorunlara kapı aralanmaktadır.

Bu uygulamanın doğurduğu çelişki açıktır: hükümlü, zararı giderdiği takdirde etkin pişmanlıktan yararlanabileceği yönünde bir hukuki beklenti içinde mağdurun zararını karşılamaktadır. Sonrasında yapılan -ya da yapılmayan- inceleme neticesinde 158/4 kapsamında olmadığına kanaat getirilirse hem önceki hüküm tekrar verilecek hem de TCK m.168 anlamında bir etkin pişmanlık indirimi uygulanmayacaktır. Çünkü bu indirimin ön koşulu olan 158/4 kapsamı zaten oluşmamıştır. Geriye, hukuki sebebi sonradan ortadan kalkmış bir ödeme kalmaktadır.

III. Ödemenin Hukuki Niteliği Meselesi

Bu ödemenin özel hukuk bakımından nasıl nitelendirileceği, üzerinde durulması gereken ayrı bir sorundur. TBK m.77 uyarınca, haklı bir sebep olmaksızın başkasının malvarlığından zenginleşen kişi bu zenginleşmeyi geri vermekle yükümlüdür; maddenin ikinci fıkrası, bu yükümlülüğün özellikle zenginleşmenin geçerli olmayan veya gerçekleşmemiş ya da sona ermiş bir sebebe dayanması hâlinde doğacağını öngörmektedir. Somut olayda ödemenin haksız fiilden kaynaklanan bir tazminat mı, yoksa sebepsiz zenginleşme mi teşkil edeceği, olayın özelliklerine göre değişebilecek bir husustur; ancak her iki ihtimalde de bunun tespiti, ceza mahkemelerin ek kararının değil, ayrı bir hukuk davasının konusudur.

Cevaplanması gereken soru şu; 7589 sayılı Kanun'un Geçici 7. maddesinde etkin pişmanlık hükümlerinden faydalanma imkânı sadece TCK m. 158/4'ten hükümlü sayılacak kişiler için tanınmış iken yukarıdaki gerekçe kapsamında uyarlama yargılaması sonunda eğer hükümlünün TCK m. 158/4 kapsamında olmadığına karar verilirse hükümlünün katılanın zararını gidermek için ödediği para hukuk nezdinde nasıl konumlandırılacak? Haksız fiilden kaynaklanan ya da sebepsiz zenginleşmeye dayalı olarak zararın tazmini yolları olduğu kabul edilse dahi bu şekildeki bir uygulama söz konusu hukuk davaları açılmadan ceza mahkemelerinin tazminat mahkemesi gibi çalışması anlamına gelmeyecek mi?

Kanaatimce ek kararla “zararı gider, uyarlama yargılamasında sonucunu görürüz” şeklinde bir yol izlenmesi fiilen ceza yargılamasının tazminat mahkemesi işlevi görmesi sonucunu doğurmaktadır. Bu durum yalnızca hükümlü açısından değil, katılan açısından da risk taşımaktadır; zira katılan hukuki dayanağı sonradan tartışmalı hâle gelebilecek bir ödemeyi almış olmaktadır.

IV. Yargıtay İçtihadı Işığında Değerlendirme

Yargıtay'ın yerleşik uyarlama yargılaması içtihadı, bu tartışmaya önemli bir çerçeve sunmaktadır. Ceza Genel Kurulu'nun 2007/125 Esas 2007/186 Karar ve 18/09/2007 tarihli ilamı başta olmak üzere istikrar kazanmış içtihada göre, uyarlama yargılaması kendine özgü ve sınırlı bir yargılama türüdür; amacı yalnızca lehe kanunun tespiti ve uygulanmasıyla sınırlı olup önceki kesinleşmiş hükmün dışına çıkılamaz. Değerlendirmenin herhangi bir inceleme, araştırma veya takdir hakkı kullanılmasını gerektirmediği hâllerde evrak üzerinden karar verilebilirken; cezanın bireyselleştirilmesi veya indirim oranının belirlenmesi gibi takdir gerektiren hâllerde duruşma açılması zorunlu kabul edilmektedir. TCK m.158/4'ün somut olayda uygulanıp uygulanmayacağının belirlenmesi -hükümlünün fiilinin gerçekten “hesap/kart bilgisi vermekle sınırlı” bir iştirak teşkil edip etmediği- tam olarak bu nitelikte bir değerlendirme meselesidir ve ileri bir tarihe ötelenmesi, anılan içtihadi çerçeveyle bağdaşmamaktadır.

Ayrıca belirtmek gerekir ki Yargıtay, uyarlama kararlarında yapılan hataların hükümlü aleyhine kazanılmış hak oluşturmayacağını, kazanılmış hakkın ilk hükümdeki ceza miktarıyla sınırlı olduğunu kabul etmektedir. Yargıtay 3. Ceza Dairesi’nin 2012/10867 Esas 2012/41733 Karar ve 06/12/2012 tarihli ilamında aynen “Uyarlama yargılaması lehe hükümlerin saptanması ve uygulanma koşullarının bulunup bulunmadığının belirlenmesi ile sınırlı ve kendine özgü bir yargılamadır. Lehe kanunun tespiti amacıyla yapılan yargılamada, önceki karar dışına çıkılmamalı, kesinleşen karardaki suça uygulanması olanağı bulunan 5237 sayılı TCK'nin hükümlerinin tamamının uygulanarak bulunacak cezaların karşılaştırılıp lehe kanunun belirlenip uygulanmasıyla ile yetinilmelidir. Bu belirleme sırasında herhangi bir kanıt tartışması yapılmamalı, takdir hakkı kullanılmamalı ve önceki karar dışına çıkılmamalıdır.” değerlendirmesini yapmıştır. Bu değerlendirme hükümlü bakımından belirli bir güvence sağlasa da mahkemenin ilk aşamada net bir tespit yapmamasının doğurduğu belirsizliği ancak geriye dönük olarak telafi edebilmektedir; hukuki belirlilik ilkesinin aradığı önleyici işlevi karşılamamaktadır. Dolayısıyla, yasadaki düzenleme uyarlama yargılamasının şartları ve olası sonuçları bakımından hatalıdır.

Kanaatimce çözüm nettir: ek karar tesis edilirken TCK m.158/4'ün somut olayda uygulanma koşullarının oluşup oluşmadığı açıkça tartışılmalı ve bir sonuca bağlanmalıdır. “Uyarlama yargılaması yapılması gerekir” ifadesiyle bu değerlendirmenin ötelenmesi hukuki belirlilik ilkesiyle bağdaşmamaktadır. Hükümlünün hem zarar giderimini yerine getirip hem de bu giderimin hukuki sonucundan mahrum kalması, ceza hukuku ile özel hukuk arasında tutarsız bir tablo doğurmaktadır. Düzenleme henüz yenidir ve TCK m.158/4'e özgü bir Yargıtay içtihadı zaman içinde oluşacaktır. Bununla birlikte, uygulayıcıların bu geçiş döneminde standart bir gerekçe kalıbıyla yetinmeyip somut olayın gerektirdiği net bir değerlendirme yapması hem hükümlülerin hak kaybına uğramaması hem de ceza mahkemelerinin özel hukukun görev alanına giren işleri de dolaylı olarak ele alan bir makam olmasının önüne geçmesi bakımından zorunludur.

Av. Coşkun GENÇ

1. İki yapının hukuki niteliği farklıdır

İrtibat bürosu, yabancı ülke kanunlarına göre kurulmuş bir şirketin Türkiye’de açtığı ve ticari faaliyette bulunması yasak olan bir organizasyondur. Ayrı bir tüzel kişiliği bulunmaz; faaliyetleri izin kapsamında yürütülür ve Türkiye’de gelir getirici işlem yapamaz. Bölgesel yönetim merkezleri de irtibat bürosu rejimi içinde esasen koordinasyon ve yönetim fonksiyonlarına dayanmaktadır.

Nitelikli Hizmet Merkezi ise 7582 sayılı Kanunla 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu’na eklenen Ek Madde 1’de tanımlanmış, Türkiye’de kurulu bir sermaye şirketidir. Grup şirketlerine kanunda sayılan hizmetleri sunabilir, sözleşme kurabilir, fatura düzenleyebilir ve kazanç elde edebilir. Dolayısıyla irtibat bürosunun aksine ticari ve vergisel bir yapıdır.

2. Nitelikli Hizmet Merkezi olmanın temel koşulları

Bir sermaye şirketinin yalnızca faaliyet konusuna “nitelikli hizmetler” yazılması yeterli değildir. Kanuni tanıma göre merkezin, en az üç farklı ülkede aktif olarak faaliyet gösteren ilişkili şirket veya şirketler topluluğuna hizmet sunması ve yıllık hasılatının en az yüzde 80’ini yurt dışındaki ilişkili şirketlerden veya şirketler topluluğundan elde etmesi gerekir.

Bu koşullar; grup yapısının, hizmet alan şirketlerin, hasılatın kaynağının ve ilişkili şirket niteliğinin belgeye dayalı biçimde izlenmesini gerektirir. Grup içi hizmet sözleşmeleri, muhasebe kayıtları ve transfer fiyatlandırması belgeleri bu nedenle yalnızca vergisel değil, merkezin hukuki niteliğinin korunması bakımından da önemlidir.

3. Hangi hizmetler sunulabilir?

Kanun; finansal danışmanlık, stratejik yönetim danışmanlığı, risk, nakit ve likidite yönetimi, bütçeleme, finansal raporlama, uluslararası muhasebe ve uyum, denetim, dijital dönüşüm, teknoloji danışmanlığı, yatırım ve veri analizi, tanıtım, marka yönetimi, insan kaynakları ve eğitim hizmetlerini kapsamaktadır.

Satış, satış sonrası destek, teknik destek, Ar-Ge, dış tedarik, ürün testi ve laboratuvar hizmetleri bakımından ise merkezin rolü, bu faaliyetlerin doğrudan yürütülmesinden ziyade koordinasyon ve yönetimle sınırlıdır. Bu ayrım, faaliyet sözleşmelerinin ve faturalandırmanın kanuni kapsama uygun kurulması bakımından önem taşır.

Türk hukukuna veya Türkiye’deki faaliyetlere ilişkin hukuk danışmanlığı ise yalnızca 1136 sayılı Avukatlık Kanunu kapsamında hizmet vermeye yetkili avukatlar veya avukatlık ortaklıklarından alınabilir. Grup içi hukuk fonksiyonu oluşturulurken bu emredici sınır gözetilmelidir.

4. Vergisel teşvikler neden önemlidir?

Nitelikli Hizmet Merkezlerinin münhasıran bu faaliyetleri kapsamında yurt dışından elde ettikleri kazançların yüzde 95’i, Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 10/1-j maddesi uyarınca kurum kazancından indirilebilir. Cumhurbaşkanınca uygun bulunan Endüstri Bölgelerinde faaliyet gösteren merkezler ile katılımcı belgesi alarak İstanbul Finans Merkezi Bölgesinde faaliyet gösteren merkezlerde oran yüzde 100’dür.

İndirimden yararlanılabilmesi için kazancın, ilgili hesap dönemine ait yıllık kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar Türkiye’ye transfer edilmesi gerekir. Teşvik, merkezin faaliyete geçtiği hesap döneminden itibaren 20 hesap dönemi uygulanır. Bu düzenleme bir vergi oranı indirimi değil, kurumlar vergisi matrahının tespitinde uygulanan kazanç indirimidir.

Kanunda sayılan hizmetleri doğrudan yerine getiren ve destek personeli dışında kalan nitelikli personelin ücretlerinin, brüt asgari ücretin üç katını aşmayan kısmı gelir vergisinden istisnadır. Cumhurbaşkanınca uygun bulunan Endüstri Bölgelerinde ve katılımcı belgesiyle İstanbul Finans Merkezinde faaliyet gösteren merkezler bakımından sınır beş kattır. İstanbul Finans Merkezi Kanunu kapsamındaki ücret istisnasından yararlanan personele, Gelir Vergisi Kanunu’nun 23/1-20 hükmündeki istisna ayrıca uygulanmaz. Ücret istisnasına ilişkin açıklamalar 334 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği’nde yer almaktadır.

5. Hangi durumda hangi model tercih edilmelidir?

Türkiye pazarını araştırmak, ana şirketi temsil etmek ve ticari faaliyete dönüşmeyen koordinasyon görevlerini yürütmek isteyen şirketler için irtibat bürosu uygun olabilir. Buna karşılık yurt dışındaki grup şirketlerine düzenli hizmet sunulması, fatura düzenlenmesi, gelir elde edilmesi ve çalışanların operasyonel faaliyet yürütmesi planlanıyorsa Nitelikli Hizmet Merkezi modeli değerlendirilmelidir.

6. Mevcut hukuki durum ve yapılandırma ihtiyacı

Bu yazının hazırlandığı tarih itibarıyla, Nitelikli Hizmet Merkezi statüsünün kazanılması, başvuru, belgelendirme ve denetim süreçlerini bütüncül şekilde düzenleyen usul ve esaslar henüz yayımlanmamıştır. Buna karşılık kanuni koşullar yürürlüktedir ve nitelikli personelin ücret istisnası 334 Seri No.lu Tebliğ ile açıklanmıştır.

Bu nedenle yatırımın bugünden planlanması mümkündür; ancak şirketin ana sözleşmesi, faaliyet modeli, grup içi hizmet sözleşmeleri, transfer fiyatlandırması, muhasebe ayrıştırması, personel görev tanımları ve sınır ötesi veri aktarımı birlikte değerlendirilmelidir. Mevcut bir irtibat bürosunun Nitelikli Hizmet Merkezine dönüşümü de otomatik değildir; şirketleşme, çalışan geçişleri, sözleşmeler ve vergi sonuçları ayrıca planlanmalıdır.

Sonuç

İrtibat bürosu ile Nitelikli Hizmet Merkezi arasındaki tercih yalnızca teşvik oranlarına göre yapılamaz. Belirleyici olan, Türkiye’de yürütülecek faaliyetin ticari niteliği ve grup içindeki gerçek işlevidir. Doğru kurulan bir Nitelikli Hizmet Merkezi, Türkiye’nin bölgesel hizmet üssü olma potansiyelini desteklerken çok uluslu gruplara önemli vergisel avantajlar sağlayabilir. Bunun için yapının kuruluş aşamasından itibaren şirketler hukuku, vergi, iş hukuku, veri koruma ve Avukatlık Kanunu bakımından birlikte tasarlanması gerekir. Bu seçim, yalnızca kuruluş şekline ilişkin teknik bir karar değil; şirketin faaliyet sınırlarını, vergisel yükümlülüklerini ve uzun vadeli hukuki risklerini belirleyen stratejik bir yapılanma kararıdır.

Av. Filiz SÜTÇİGİL

Aynı davada Esad'ın kardeşi Mahir Esad da gıyabında idam cezasına çarptırılırken, anne tarafından kuzeni Atef Necib de idam cezası aldı. Duruşmaya katılan Necib, 2011'de başlayan ayaklanmanın fitilini ateşleyen Dera'daki protestoların bastırılmasına öncülük etmekten suçlu bulundu.

Dera'daki baskının sorumlusu

Sıkı güvenlik önlemleri altında gerçekleştirilen duruşmada Necib, üzerinde mahkum kıyafetiyle bir kafeste tutuldu. Hakim, hakkındaki idam kararını bu sırada açıkladı.

Esad ve kardeşi Mahir, muhalif güçlerin geçici Devlet Başkanı Ahmed eş-Şara liderliğinde Aralık 2024'te Şam'a girmesinin ardından Rusya'ya kaçmıştı. Bu gelişme, Suriye'deki savaşın fiilen sona ermesine yol açmıştı.

Daha sonra gözaltına alınan Necib, yargılanan en üst düzey eski rejim yetkililerinden biri oldu.

Necib, Beşar Esad döneminde 2011 yılında Suriye ordusunda tuğgeneral rütbesiyle görev yapıyor ve ülkenin güneyindeki Dera vilayetindeki Siyasi Güvenlik Şubesi'nin başında bulunuyordu.

Tutukluluk süresi daha sonrasında kesinleşen hükümle verilen cezadan mahsup edilmektedir fakat bu durum bazen fazladan ya da boş yere tutuklu kalmasına ve hak mahrumiyeti yaşamalarına neden olmaktadır. Bu mağduriyetlerin giderilmesi için Ceza Muhakemesi Kanunu madde 141/1- f uyarınca "...Mahkûm olup da gözaltı ve tutuklulukta geçirdiği süreleri, hükümlülük sürelerinden fazla olan veya işlediği suç için kanunda öngörülen cezanın sadece para cezası olması nedeniyle zorunlu olarak bu cezayla cezalandırılan... kişiler, maddî ve manevî her türlü zararlarını, Devletten isteyebilirler." tazminat isteme hakkına sahiptirler.

Bu düzenleme ile kanun koyucu, ceza muhakemesi sürecinde uygulanan koruma tedbirlerinin ölçüsüz veya gereğinden fazla uygulanması nedeniyle bireyin uğradığı zararların giderilmesini amaçlamıştır. Böylece kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkının ihlali niteliğindeki gereksiz veya fazla tutukluluk sürelerinin Devlet tarafından tazmin edilmesi, hukuk devleti ilkesinin ve Anayasa'nın 19. maddesinde güvence altına alınan kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının doğal bir sonucu olarak kabul edilmiştir.

Keza bu hüküm hükmün açıklanmasının geriye bırakılması kararı verilen davalar içinde uygulanmaktadır. HAGB kararı, mahkemece sanığın suçlu olduğuna ilişkin bir mahkûmiyet hükmü kurulmasına rağmen, bu hükmün hukuki sonuç doğurmasının belirli bir denetim süresi boyunca ertelenmesini ifade etmektedir.

Sanık denetim süresi içerisinde yükümlülüklere uygun davranır ve kasten yeni bir suç işlemezse açıklanmayan mahkûmiyet hükmü ortadan kalkmakta ve davanın düşmesine karar verilmektedir. Bu nedenle HAGB kararı verilen dosyalarda, CMK m. 141 kapsamında öngörülen tazminat hakkının doğup doğmadığının HAGB kararının verilmesiyle birlikte belirlenebilmesi mümkün değildir. Çünkü HAGB kararı verilmiş olsa dahi, ceza muhakemesinin hukuki sonucu henüz tamamlanmamıştır.

Dolayısıyla kişinin gerçekten uğradığı zararın kapsamı ile tazminata hak kazanıp kazanmadığı ancak HAGB kararının hukuki akıbeti kesinleştikten sonra belirlenebilmektedir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 2017/765 Esas, 2018/406 sayılı kararında "Davacının tazminat talebine dayanak teşkil eden ceza davasında, hakkında kurulan mahkûmiyet hükmünün hukuki bir sonuç doğurmamasını ifade eden hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmiştir. Bu kapsamda, davacının denetim süresine uyması hâlinde düşme kararı verilecektir. Bu süre içinde kasten yeni bir suç işlemesi hâlinde ise mahkûmiyet hükmü açıklanacak, bu hükme karşı kanun yoluna başvurulduğu takdirde davacı hakkında mahkûmiyet hükmünün esastan denetimi sonucu daha fazla cezaya hükmedilebileceği gibi beraat kararı da verilebilecektir.

Dolayısıyla bu aşamada davacı açısından doğan bir zararın bulunup bulunmadığının tespiti ve varsa miktarının hesaplanması mümkün olmadığından, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin kararın sonucunun beklenmesi gerektiği kabul edilmelidir. Bu itibarla, Yerel Mahkemenin direnme kararına konu hükmünün, davacı tarafından gözaltında ve tutuklu kalınan süreler nedeniyle açılan tazminat davasının, hakkındaki hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının sonucu beklenmeden kabulüne karar verilmesi isabetsizliğinden diğer yönleri incelenmeksizin bozulmasına karar verilmelidir." şeklinde ifade ederek eğer tutukluluk süresi uzun sürmüş ve kesinleşen ceza da hükmün açıklanmasının geriye bırakılması kararı verilmesi durumunda bu kararın sonucu beklenerek tazminata hükmedilmelidir.

Keza bu husus Yargıtay 12.Ceza Daire'sinin 2013/14033 Esas , 2013/18314 sayılı kararında "...Davacının tutuklanmasına konu olan Adam öldürmeye teşebbüs suçu ile ilgili olarak Ankara 6. Ağır Ceza Mahkemesinin 2011/280 Esas- 2011/252 Karar sayılı dosyasında 27.07.2004 -18.12.2007 tarihleri arasında 1239 gün süreyle tutuklu kaldığı, yapılan yargılama sonunda 29.11.2011 tarihinde davacı hakkında müessir fiil suçundan CMK’nın 231/5. maddesi gereğince hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği, bu aşamadaki hükmün davacı bakımından herhangi bir sonuç doğurmadığı, davacı bakımından dayanak mahkeme hükmünde belirtilen 5 yıllık deneme süresi sonunda davanın düşmesine karar verilmesi halinde fazladan tutuklu kalınan süreler için süresinde dava açılması halinde tazminat talep edilebileceği gözetilerek..." buna aykırı şekilde dava açılmasını bozma sebebi olarak ifade edilmektedir.

Fazladan tutukluluk süresi sonrası HAGB kararına bağlı olarak tazminat isteminde şartlar aşağıda sayılanlardan ibarettir. İlk olarak sanık hakkında HAGB kararı verilmiş olmalıdır. İkinci olarak, kanunda öngörülen denetim süresi eksiksiz tamamlanmalıdır. Bu süre, suçun işlendiği tarihte on sekiz yaşını doldurmuş sanıklar bakımından beş yıl, suça sürüklenen çocuklar bakımından ise üç yıldır. Üçüncü olarak ise denetim süresi içerisinde yükümlülüklere aykırı davranılmaması nedeniyle davanın düşmesine karar verilmelidir. Ancak bu aşamadan sonra ceza muhakemesi kesin olarak sona ermiş olacak ve fazla tutukluluk nedeniyle uğranılan zararın kapsamı hukuken belirlenebilir hale gelecektir. Bunun doğal sonucu olarak, HAGB kararı verilen dosyalarda denetim süresi tamamlanmadan açılan CMK m. 141'e dayalı tazminat davalarının kabul edilmesi mümkün değildir. Mahkemenin, ceza davasının sonucunu bekletici mesele yapması veya tazminat şartlarının henüz oluşmadığı gerekçesiyle davayı reddetmesi gerekmektedir. Buna karşılık denetim süresinin başarıyla tamamlanması ve davanın düşmesi halinde kişi, gözaltı ve tutuklulukta geçirdiği sürenin infaz edilmesi gereken ceza süresini aşan kısmı nedeniyle uğradığı maddi ve manevi zararların Devletten tazminini talep edebilecektir.

Sonuç olarak, CMK m. 141/1-f hükmü, tutukluluk veya gözaltında geçirilen sürenin hükmolunan ceza süresini aşması halinde kişiye Devletten maddi ve manevi tazminat talep etme hakkı tanımaktadır. Ancak sanık hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararı verilmesi durumunda, tazminat hakkının doğduğu kabul edilebilmesi için denetim süresinin tamamlanması ve davanın düşmesine karar verilmesi gerekmektedir.

Stj. Av. Esma İrem YILMAZ

Yargıtay

Ceza Genel Kurulu

2017/765 E., 2018/406 K.

"İçtihat Metni"

Kararı Veren
Yargıtay Dairesi : 12. Ceza Dairesi
Mahkemesi :Ağır Ceza
Sayısı : 322-22

Davacı ...'in uyuşturucu madde ticareti yapmak suçundan 1 yıl 6 ay 22 gün hapis ve 20 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmesinden sonra, gözaltında ve tutuklu kaldığı günler karşılığında 10.000 TL maddi, 10.000 TL manevi tazminatın yasal faizi ile birlikte davalı Maliye Hazinesinden tahsili talebiyle açtığı davada, talebin kısmen kabulü ile 1.198,9 TL maddi, 2.500 TL manevi tazminatın 24.08.2001 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine ilişkin Hakkari Ağır Ceza Mahkemesince verilen 16.04.2010 tarihli ve 38-106 sayılı hükmün, davacı vekili ve davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 12. Ceza Dairesince 17.05.2012 tarih ve 15631-12429 sayı ile;
"...Davalı ve davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine, ancak;

Davacının tutuklanmasına esas alınan suçla ilgili 819 gün tutuklu kaldığı ve yapılan yargılama sonunda hükmedilen 1 yıl 6 ay 22 gün hapis ve 20 TL adli para cezasına dair mahkûmiyetle ilgili olarak hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği, bu aşamadaki hükmün davacı bakımından herhangi bir sonuç doğurmadığı, deneme süresi sonunda davanın düşmesine karar verilmesi hâlinde fazladan tutuklu kalınan süreler için süresinde dava açılması hâlinde tazminat talep edilebileceği gözetilmeden yazılı gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmesi," isabetsizliğinden bozulmasına karar verilmiştir.

Hakkari Ağır Ceza Mahkemesi ise 15.01.2013 tarih ve 322-22 sayı ile;

"Tazminata konu ceza dosyasının içeriği incelendiğinde özetle; davacının 466 sayılı Kanun uyarınca tazminat istemine esas teşkil eden Van 3. ACM’nin (CMK 250 maddesi ile görevli) 2008/337 Esas, 2009/113 Karar sayılı dosyasına ilişkin olarak mahkemesince verilen cevaptan ve ekinde gönderilen kesinleşme şerhini içerir ilam ile onaylı belgelerden; davacı ... hakkında 'teşekkül hâlinde uyuşturucu madde imal ve ticareti yapmak' suçundan kamu davası açıldığı, Van DGM Başkanlığının 2000/103 Esas sırasına kaydedildiği, ilk olarak 2002/241 Karar sayılı kararı ile davacının mahkûmiyetine karar verildiği, bu kararın Yargıtay 10. CD'nin 2006/6716-2600 E-K sayılı kararı ile bozulduğu; daha sonra Van 3. ACM'nin 2007/150 Esas, 2008/43 Karar sayılı kararı ile davacının yine mahkûmiyetine karar verildiği, bu kararın da Yargıtay 10. CD'nin 2008/7924-13701 E-K sayılı kararı ile bir kez daha bozulduğu; son olarak Van 3. ACM'nin 2008/337 Esas, 2009/113 Karar sayılı kararı ile davacının 1 yıl 6 ay 22 gün hapis ve 20 TL APC ile cezalandırılmasına ve de hakkında verilen bu mahkûmiyete ilişkin Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılmasına (HAGB) karar verildiği ve de kararın temyiz/itiraz edilmeksizin 20.04.2009 tarihinde kesinleştiği; kesinleşen kararın davacıya tebliğ olunmadığı, kesinleşen karardan davacının haberdar olduğuna dair dosyada bir belge bulunmadığı, tutuklukta kaldığı sürelerin başka bir cezasından mahsup edilmediği, dosyanın tefrik olmadığı, davacının yargılandığı davada CMK uyarınca görevlendirilen bir müdafi tarafından temsil edildiği anlaşılmıştır.

Değerlendirme

Bir davada, olayları açıklamak taraflara, nitelendirmek ise mahkemeye aittir. CMK'nın 231/5-son cümlesi uyarınca HAGB kararı, kurulan hükmün sanık hakkında hiçbir hukuki sonuç doğurmamasını ifade etmekte ise de, gerek 466 sayılı Kanun yürürlükteyken gerekse 5271 sayılı CMK'nın 141. maddesi yürürlüğe girdiği zaman HAGB kurumunun yürürlükte bulunmadığı, 5 yıl içerisinde davacının başka bir suç işlemesi hâlinde verilen cezadan daha fazla bir ceza verilemeyeceği, CMK'da kıyas yapmanın da mümkün olduğu, bu nedenle davacının talebinin esastan değerlendirilmesi gerektiği; somut davanın 466 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği olayda 5271 sayılı CMK’nın 141-142 maddelerinin uygulama alanının bulunmadığı; davacı vekilinin talebinin bu çerçevede 466 sayılı Kanun'un 1/7. maddesine dayandığı, bu maddede; 'mahkum olup da tutuklu kaldığı süre hükümlülük süresinden fazla olan veya tutuklandıktan sonra sadece para cezasına mahkum edilen kimselerin uğrayacakları her türlü zararlar'ın bu Kanun hükümleri dairesinde Devletçe ödeneceğinin düzenlendiği; bu maddeye göre koşullu salıverilme tarihinin değil toplam hükümlülük süresinin dikkate alınması gerektiği, davacının HAGB ile sonuçlanan davada tutuklu kaldığı sürelerin toplam 819 gün olduğu; eğer davacı hakkında HAGB kararı verilmemiş olsaydı kendisine verilen 1 Yıl (=365 gün) 6 Ay (=180 gün) 22 Gün hapis ve 20 TL APC'ye (ödenmeyip yine hapse çevrildiğini düşünürsek; =1 gün) ilişkin olarak davacının toplam hükümlülük süresinin 568 gün olacağı, 466 sayılı Kanun'un 1/7. maddesine göre, davacının gözaltında ve tutuklu kaldığı sürelerin hükümlülük süresinden fazla olacağı anlaşıldığından; 466 sayılı Yasa'nın 1/7. maddesi uyarınca davacının talebinin 819-568 = 251 gün üzerinden değerlendirilmesi gerektiği; bu itibarla davacının gözaltına alındığı 03.02.2000 tarihinden 23.08.2001 tarihine kadar geçen 568 günlük sürenin tazminat hesabından düşülmesi gerektiği, bu tarihe kadar cezaevinde geçirilen sürelerin haksız tutuklama sayılamayacağı, 24.08.2001 tarihinden haksız tutuklamanın başladığının kabulü gerektiği, 24.08.2001 tarihinden 02.05.2002 tarihine kadar geçen 251 günlük sürenin tazminat hesabında dikkate alınması gerektiği" gerekçesiyle bozma kararına direnmiştir.

Direnme kararına konu bu hükmün de davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 03.03.2014 tarihli ve 297974 sayılı "bozma" istekli tebliğnamesi ile Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilen dosya, Ceza Genel Kurulunca 07.12.2016 tarih ve 143-765 sayı ile; 6763 sayılı Kanun'un 38. maddesi ile 5320 sayılı Kanun'a eklenen geçici 10. madde uyarınca kararına direnilen daireye gönderilmiş, aynı madde uyarınca inceleme yapan Yargıtay 12. Ceza Dairesince 20.03.2017 tarih ve 156-2168 sayı ile; direnme kararının yerinde görülmemesi üzerine Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderilen dosya, Ceza Genel Kurulunca değerlendirilmiş ve açıklanan gerekçelerle karara bağlanmıştır.

TÜRK MİLLETİ ADINA
CEZA GENEL KURULU KARARI

Özel Daire ile Yerel Mahkeme arasında oluşan ve Ceza Genel Kurulunca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık; davacı tarafından gözaltında ve tutuklu kalınan süreler nedeniyle açılan tazminat davasının, hakkındaki hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının sonucu beklenmeden kabulüne karar verilmesinin isabetli olup olmadığının belirlenmesine ilişkindir.

İncelenen dosya kapsamından;

Davacının teşekkül hâlinde uyuşturucu madde imal ve ticareti yapma suçundan 03.02.2000 tarihinde gözaltına alınıp 07.02.2000 tarihinde tutuklandığı, 4 gün gözaltında, 815 gün de tutuklu kaldıktan sonra 02.05.2002 tarihinde tahliye edildiği, Van 3. Ağır Ceza Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda 24.03.2009 tarih ve 337-113 sayı ile, uyuşturucu madde ticareti yapma suçundan 5237 sayılı TCK'nın 188/3-4, 192/3, 31/3 ve 62. maddeleri uyarınca 1 yıl 6 ay 22 gün hapis ve 20 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına, 5271 sayılı CMK'nın 231/5. maddesi uyarınca hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ve 3 yıl süre ile denetim süresine tabi tutulmasına karar verildiği, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin bu kararın 20.04.2009 tarihinde kesinleştiği,

Davacı vekilinin, 09.12.2009 havale tarihli dilekçe ile, davacının haksız yere gözaltına alındığı ve tutuklandığı gerekçesiyle yakalama tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte 10.000 TL maddi, 10.000 TL manevi tazminat talebinde bulunduğu,

Van 3. Ağır Ceza Mahkemesinin 29.01.2010 tarih ve 337-113 sayılı yazısında; sanık ...'in aynı Mahkemenin 2008/337 esas sayılı dava dosyasında 03.02.2000-07.02.2000 tarihleri arasında gözaltında kaldığı, 07.02.2000 tarihinde tutuklandığı, 02.05.2002 tarihinde tahliye edildiği, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin kararın sanık yönünden 20.04.2009 tarihinde kesinleştiği, kesinleşmiş kararın sanığın kendisine tebliğ edildiğine dair herhangi bir tebliğ belgesi ile sanığın kararın kesinleştiğinden haberdar olduğuna dair herhangi bir dilekçesinin ya da beyanının olmadığı, kesinleşmiş kararın sanığın vekili Av. ...'a 03.02.2009 tarihli dilekçesine istinaden elden verildiği, dosyanın tefrik edilmediği, sanığın tutuklu kaldığı sürenin başka bir cezadan mahsup edildiğine dair herhangi bir mahsup kararının olmadığı yönünde açıklamalara yer verildiği,

26.03.2010 tarihli bilirkişi raporunda; davacının 03.02.2000-02.05.2002 tarihleri arasında 819 gün tutuklu kaldığı, mahkûmiyet süresi toplamı olan 568 günün mahsubu sonucu sanığın haksız yere 251 gün tutuklu kaldığı, davacının istemeye hak kazandığı maddi tazminat tutarının 1.198,9 TL olduğu yönünde görüş bildirildiği,

Anlaşılmaktadır.

466 sayılı Kanun hükümleri uyarınca açılacak tazminat davalarının hukukumuza girişi ve hukuki niteliğine değinilmek suretiyle uyuşmazlık sağlıklı bir şekilde çözümlenebilecektir.

Haksız ve hukuka aykırı olarak yakalanan veya tutuklanan kimselere tazminat ödenmesi esası, ülkemizde ilk kez 1961 Anayasası'nda düzenlenmiş, 30. maddesinde, yakalama ve tutuklamanın hangi hâllerde söz konusu olacağı açıklandıktan sonra maddenin son fıkrasında; “Bu esaslar dışında işleme tâbi tutulan kimselerin uğrayacakları her türlü zararlar kanuna göre Devletçe ödenir” hükmü yer almıştır.

1961 Anayasası'nda yer alan bu düzenleme doğrultusunda, 15.05.1964 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 466 sayılı Kanun Dışı Yakalanan veya Tutuklanan Kimselere Tazminat Verilmesi Hakkındaki Kanun'un 1. maddesinde 7 bent hâlinde, tazminatı gerektiren hâller ayrıntılı olarak düzenlenmiş, 466 sayılı Kanun'un 1. maddesinin 8. bendinde yer alan, aynı tür suçtan mahkûm olanlar, itiyadi suçlular ve suç işlemeyi meslek veya geçinme vasıtası hâline getirenlerin tazminat isteyemeyeceklerine ilişkin hüküm 18.01.1991 tarihli ve 20759 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 3696 sayılı Kanun ile kaldırılmıştır.

Haksız yakalanan ve tutuklanan kimselere tazminat ödenmesi esası 1982 Anayasası'nda da sürdürülmüş ve 19. maddesinde yakalama ve tutuklama şartlarına işaret edildikten sonra maddenin son fıkrasında; “Bu esaslar dışında bir işleme tabi tutulan kişilerin uğradıkları zarar, kanuna göre, Devletçe ödenir” hükmüne yer verilmiştir.

Anılan hüküm bu kez 17.10.2001 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 4709 sayılı Kanun'un 4. maddesi ile; “Bu esaslar dışında bir işleme tâbi tutulan kişilerin uğradıkları zarar, tazminat hukukunun genel prensiplerine göre, Devletçe ödenir” şeklinde değiştirilmiştir.

Devletimizin tarafı olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 5. maddesinde de kişilerin özgürlüğünün hangi hâllerde sınırlandırılabileceği belirlenmiş ve maddenin son fıkrasında bu şartlara aykırı davranılması hâlinde mağdur olan herkesin tazminat istemeye hakkı olduğu esası kabul edilerek, bireyin keyfi olarak özgürlüğünden yoksun bırakılmasının engellenmesi amaçlanmıştır.

1 Haziran 2005 tarihinde yürürlüğe giren 5320 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkındaki Kanun'un 18. maddesi ile 07.05.1964 tarih ve 466 sayılı Kanun Dışı Yakalanan veya Tutuklanan Kimselere Tazminat Verilmesi Hakkındaki Kanun yürürlükten kaldırılmış ve 5271 sayılı Kanun'un Yedinci Bölümünde, Koruma Tedbirleri Nedeniyle Tazminat ana başlığı altında, 141 ila 144. maddelerinde, tazminat isteme şartları ve sonuçları yeniden kapsamlı bir şekilde düzenlenmiş ise de, 5320 sayılı Kanun'un 6. maddesindeki; “(1) Ceza Muhakemesi Kanununun 141 ilâ 144 üncü maddeleri hükümleri, 1 Haziran 2005 tarihinden itibaren yapılan işlemler hakkında uygulanır.

(2)Bu tarihten önceki işlemler hakkında ise, 7.5.1964 tarihli ve 466 sayılı Kanun Dışı Yakalanan veya Tutuklanan Kimselere Tazminat Verilmesi Hakkında Kanun hükümlerinin uygulanmasına devam olunur” hükmü uyarınca, 466 sayılı Kanun hükümleri 1 Haziran 2005 tarihinden önce gerçekleşen işlemler yönünden uygulanmaya devam edecektir.

Davaya konu işlem tarihi itibarıyla uygulanması gereken 466 sayılı Kanun Dışı Yakalanan veya Tutuklanan Kimselere Tazminat Verilmesi Hakkındaki Kanun'un 1. maddesi;

“1. Anayasa ve diğer kanunlarda gösterilen hal ve şartlar dışında yakalanan veya tutuklanan veyahut tutukluluklarının devamına karar verilen;

2. Yakalama veya tutuklama sebepleri ve haklarındaki iddialar kendilerine yazılı olarak hemen bildirilmeyen;

3. Yakalanıp veya tutuklanıp da kanuni süresi içinde hakim önüne çıkarılmayan;

4. Hakim önüne çıkarılmaları için kanunda belirtilen süre geçtikten sonra hakim kararı olmaksızın hürriyetlerinden yoksun kılınan;

5. Yakalanıp veya tutuklanıp da bu durumları yakınlarına hemen bildirilmeyen;

6. Kanun dairesinde yakalandıktan veya tutuklandıktan sonra haklarında kovuşturma yapılmasına veya son soruşturmanın açılmasına yer olmadığına veyahut beraetlerine veya ceza verilmesine mahal olmadığına karar verilen;

7. Mahkum olup da tutuklu kaldığı süre hükümlülük süresinden fazla olan veya tutuklandıktan sonra sadece para cezasına mahkum edilen kimselerin uğrayacakları her türlü zararlar, bu kanun hükümleri dairesinde Devletçe ödenir” hükmünü içermektedir.

Kişilerin suçluluğu mahkeme kararı ile kesinleşmeden önce uygulanan yakalama ve tutuklama gibi koruma tedbirleri, bazen bir kısım zararların meydana gelmesine de neden olabildiğinden, hürriyetten yoksun kalanların haklarının teslim edilmesi amacıyla bu tedbirlerin uygulanması sonucu meydana gelen zararların tazminine yönelik olarak söz konusu düzenleme öngörülmüştür.

Uyuşmazlığın isabetli bir hukuki çözüme kavuşturulabilmesi bakımından hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumu ile ilgili bazı temel bilgilerin de verilmesi gerekmektedir.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, hukukumuzda ilk kez çocuklar hakkında 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu'nun 23. maddesi ile kabul edilmiş, 19.12.2006 tarihinde yürürlüğe giren 5560 sayılı Kanun'un 23. maddesiyle 5271 sayılı Kanun'un 231. maddesine eklenen 5 ila 14. fıkralar ile büyükler için de uygulamaya konulmuş, aynı Kanun'un 40. maddesi ile 5395 sayılı Kanun'un 23. maddesi değiştirilmek suretiyle, denetim süresindeki farklılıklar hariç tutulmak kaydıyla, çocuk suçlular ile yetişkin suçlular hükmün açıklanmasının geri bırakılması açısından aynı şartlara tabi kılınmıştır.

Başlangıçta yetişkin sanıklar yönünden yalnızca şikâyete bağlı suçlarla sınırlı olarak, hükmolunan bir yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezaları için kabul edilen hükmün açıklanmasının geri bırakılması, 5728 sayılı Kanun'un 562. maddesi ile 5271 sayılı Kanun'un 231. maddesinin 5 ve 14. fıkralarında yapılan değişiklikle, Anayasa'nın 174. maddesinde güvence altına alınan inkılap kanunlarında yer alan suçlar istisna olmak üzere, hükmolunan iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezalarına ilişkin suçları kapsayacak şekilde düzenlenmiş, 6008 sayılı Kanun'un 7. maddesiyle maddenin 6. fıkrasının sonuna "sanığın kabul etmemesi hâlinde, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmez" cümlesi, 6545 sayılı Kanun'un 72. maddesiyle de maddenin 8. fıkrasına "Denetim süresi içinde, kişi hakkında kasıtlı bir suç nedeniyle bir daha hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilemez" cümlesi eklenmiştir.

5560, 5728, 6008 ve 6545 sayılı Kanunlar ile 5271 sayılı CMK'nın 231. maddesinde yapılan değişiklikler göz önüne alındığında, hükmün açıklanmasının geri bırakılabilmesi için;

1) Suça ilişkin olarak;

a- Yargılama sonucu hükmolunan cezanın iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası olması,

b- Suçun Anayasa'nın 174. maddesinde güvence altına alınan inkılap kanunlarında yer alan suçlardan olmaması,

2) Sanığa ilişkin olarak;

a- Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm edilmemiş olması,b- Yargılamaya konu kasıtlı suçun, sanık hakkında daha önce işlediği başka bir suç nedeniyle verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına ilişkin denetim süresi içinde işlenmemiş olması,

c- Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi,

d- Mahkemece sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışları göz önüne alınarak yeniden suç işlemeyeceği hususunda kanaate ulaşılması,

e- Sanığın, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasını kabul etmediğine dair bir beyanının olmaması,

Şartlarının gerçekleşmesi gerekmektedir.

Tüm bu şartların varlığı hâlinde, mahkemece hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilecek ve on sekiz yaşından büyük olan sanıklar beş yıl, suça sürüklenen çocuklar ise üç yıl süreyle denetimli serbestlik tedbirine tabi tutulacaktır.

5271 sayılı CMK’nın 231. maddesinde düzenlenen ve Ceza Genel Kurulunun 19.02.2008 tarihli ve 346–25 sayılı kararı başta olmak üzere birçok kararında açıkça belirtildiği üzere; sanık hakkında kurulan mahkûmiyet hükmünün hukuki bir sonuç doğurmamasını ifade eden ve doğurduğu sonuçlar itibarıyla karma bir özelliğe sahip olan hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumu, denetim süresi içerisinde kasten yeni bir suçun işlenmemesi ve yükümlülüklere uygun davranılması hâlinde, açıklanması geri bırakılan hükmün ortadan kaldırılarak, kamu davasının 5271 sayılı CMK’nın 223/8. maddesi uyarınca düşmesi sonucunu doğurduğundan, bu niteliğiyle sanık ile Devlet arasındaki cezai nitelikteki ilişkiyi sona erdiren düşme nedenlerinden birisini oluşturmaktadır.

Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmesi veya denetimli serbestlik tedbirine ilişkin yükümlülüklere aykırı davranılması hâlinde ise mahkeme hükmü açıklayacaktır. Hükmün açıklanması durumunda bu karara karşı kanun yoluna başvurulduğunda sanık hakkında mahkûmiyet hükmünün esastan denetimi sonucu daha fazla ceza tayin olunması ya da beraatine karar verilmesi mümkündür.

Bu bilgiler ışığında uyuşmazlık konusu değerlendirildiğinde;Davacının teşekkül hâlinde uyuşturucu madde imal ve ticareti yapma suçundan 03.02.2000 tarihinde gözaltına alınıp 07.02.2000 tarihinde tutuklandığı, 4 gün gözaltında, 815 gün de tutuklu kaldıktan sonra 02.05.2002 tarihinde tahliye edildiği, Van 3. Ağır Ceza Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda 24.03.2009 tarih ve 337-113 sayı ile uyuşturucu madde ticareti yapma suçundan 5237 sayılı TCK'nın 188/3-4, 192/3, 31/3 ve 62. maddeleri uyarınca 1 yıl 6 ay 22 gün hapis ve 20 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına, 5271 sayılı CMK'nın 231/5. maddesi uyarınca hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ve 3 yıl süre ile denetim süresine tabi tutulmasına karar verildiği, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin kararın 20.04.2009 tarihinde kesinleştiği, davacının vekili aracılığıyla denetim süresinin bitimini beklemeden tazminat talebinde bulunduğu davada;

Davacının tazminat talebine dayanak teşkil eden ceza davasında, hakkında kurulan mahkûmiyet hükmünün hukuki bir sonuç doğurmamasını ifade eden hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmiştir. Bu kapsamda, davacının denetim süresine uyması hâlinde düşme kararı verilecektir. Bu süre içinde kasten yeni bir suç işlemesi hâlinde ise mahkûmiyet hükmü açıklanacak, bu hükme karşı kanun yoluna başvurulduğu takdirde davacı hakkında mahkûmiyet hükmünün esastan denetimi sonucu daha fazla cezaya hükmedilebileceği gibi beraat kararı da verilebilecektir. Dolayısıyla bu aşamada davacı açısından doğan bir zararın bulunup bulunmadığının tespiti ve varsa miktarının hesaplanması mümkün olmadığından, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin kararın sonucunun beklenmesi gerektiği kabul edilmelidir.

Bu itibarla, Yerel Mahkemenin direnme kararına konu hükmünün, davacı tarafından gözaltında ve tutuklu kalınan süreler nedeniyle açılan tazminat davasının, hakkındaki hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının sonucu beklenmeden kabulüne karar verilmesi isabetsizliğinden diğer yönleri incelenmeksizin bozulmasına karar verilmelidir.

SONUÇ:

Açıklanan nedenlerle;

1- Hakkari Ağır Ceza Mahkemesinin 15.01.2013 tarihli ve 322-22 sayılı direnme kararına konu hükmünün, davacı tarafından gözaltında ve tutuklu kalınan süreler nedeniyle açılan tazminat davasının, hakkındaki hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının sonucu beklenmeden kabulüne karar verilmesi isabetsizliğinden diğer yönleri incelenmeksizin BOZULMASINA,

2- Dosyanın, mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİ EDİLMESİNE, 04.10.2018 tarihinde yapılan müzakerede oy birliğiyle karar verildi.

Çanakkale 5. Asliye Ceza Mahkemesi'nde görülen davada sanıklar, “suç işleme kasıtlarının bulunmadığını, arkadaşlarına şaka yapmak istediklerini” belirterek beraat talebinde bulundu.

“Mağdur tarafından yayımlanan ve günlük kıyafetle çekilen fotoğrafın, başkalarının görmesi ve bilmesinin istenmeyeceği özel yaşam alanına ilişkin görüntü olarak kabul edilemeyeceği” kanaatine varan mahkeme, sanıklar hakkında beraat kararı verdi.

YARGITAY KARARI BOZDU

Kararın temyiz edilmesi üzerine dosyaya bakan Yargıtay 12. Ceza Dairesi, yerel mahkemenin kararını bozdu.

Sanıkların, mağdurun kişisel veri niteliğindeki fotoğrafını hukuka aykırı bir yöntemle ele geçirip başkalarına yaydığına işaret eden Yargıtay, sanıklar hakkında ‘verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme’ suçundan hüküm kurulmasını istedi.

Yargıtay'ın bozma kararı sonrası yeniden yargılama yapan Çanakkale 5. Asliye Ceza Mahkemesi, sanıklara, ‘verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme’ suçundan 1 yıl 8'er ay hapis cezası verdi. Temyiz incelemesini yapan Yargıtay 12. Ceza Dairesi, yerel mahkeme kararını onadı.

T.C.

Yargıtay

12. Ceza Dairesi

2025/2309 E., 2026/1977 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi
SAYISI : 2024/491 E., 2024/651 K.
SUÇ : Verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme
HÜKÜM : Mahkûmiyet
TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Onama

Sanık hakkında Dairemizce verilen bozma ilâmı üzerine hükmün açıklanması suretiyle kurulan hükmün; sanık müdafii tarafından temyizi üzerine yapılan ön inceleme neticesinde 1412 sayılı CMUK'un 317. maddesindeki temyiz isteğinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı tespit edilmekle, işin esasına geçildi, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ

Yerel Mahkemece sanık hakkında özel hayatın gizliliğini ihlal suçundan 5271 sayılı CMK'nın 223/2-a maddesi uyarınca verilen 24.12.2014 tarihli beraat kararına yönelik katılanın temyiz isteğine dayalı olarak yapılan inceleme sonucunda Dairemizce verilen 04.04.2018 tarihli bozma ilâmı üzerine sanığın verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme suçundan 5237 sayılı TCK'nın 136/1, 62, 53/1-2-3, 5271 sayılı CMK'nın 231/5. maddeleri uyarınca 1 yıl 8 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına, hak yoksunluklarına ilişkin 16.11.2018 tarihli açıklanması geri bırakılan hükmün, Yerel Mahkemece 5271 sayılı CMK'nın 231/11. maddesi gereği açıklanarak, sanık hakkında verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme suçundan 5237 sayılı TCK'nın 136/1, 62/1 ve 53/1-2-3. maddeleri uyarınca 1 yıl 8 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hak yoksunluklarına karar verilmiş, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca sanık müdafiinin temyiz sebeplerinin reddiyle hükmün onanmasına karar verilmesi görüşünü içeren 19.06.2025 tarihli Tebliğname ile dava dosyası Daireye tevdi edilmiştir.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ

Sanık müdafiinin temyiz sebepleri; arkadaşına şaka yapmak amacıyla hareket eden ve suç işleme kastı bulunmayan sanığın beraati yerine mahkûmiyet kararı verilmesinin hukuka aykırı olduğuna, herkese açık aleni bir fotoğrafın sahibinin rızası olmaksızın alınmasının verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme suçu kapsamında hukuka aykırı bir elde etme olarak değerlendirilemeyeceğine, mahkûmiyet hükmünün sanık lehine bozulması istemine ilişkindir.

III. OLAY VE OLGULAR

Yerel Mahkemece, Dairemizce verilen bozma ilâmı üzerine kurulan ve açıklanması geri bırakılan hükmün, 27.11.2018 tarihinde kesinleşmesinin ve sanığın denetim süresi içinde 20.09.2023 tarihinde 5237 sayılı TCK'nın 86/2 ve 86/3-a maddesindeki eşe karşı kasten yaralama suçunu işlemesi nedeniyle ihbarda bulunulmasının ardından, yapılan yargılama sonunda; katılan ...'nın günlük kıyafetleriyle poz vermiş şekilde çektirdiği ... hesabında yer alan profil resminin, onunla aynı yurtta kalan sanık ... ve dava dışı sanık ... tarafından çıktısı alınıp, A4 kağıdına basılmış bu resmin, katılana şaka yapmak amacıyla, yurt yakınındaki bir otobüs durağına asılmasından dolayı sanık ... hakkında 5237 sayılı TCK'nın 136/1. maddesindeki verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme suçundan mahkûmiyet kararı verilmiştir.

IV. GEREKÇE VE KARAR

Yargılama sürecindeki işlemlerin usûl ve kanuna uygun olarak yapıldığı, aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların toplanan tüm delillerle birlikte gerekçeli kararda gösterilip tartışıldığı, eylemin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eyleme uyan suç vasfı ile yaptırımların doğru biçimde belirlendiği anlaşılmakla, Çanakkale 5. Asliye Ceza Mahkemesinin kararında sanık müdafii tarafından öne sürülen temyiz sebepleri ve dikkate alınan sair hususlar yönünden herhangi bir hukuka aykırılık görülmediğinden sanık müdafiinin temyiz sebeplerinin reddiyle hükmün, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle ONANMASINA,

Dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

26.02.2026 tarihinde karar verildi.

DANIŞTAY

İKİNCİ DAİRE

Esas No: 2025/5039

Karar No: 2025/6110

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.

YARGILAMA SÜRECİ:

Dava Konusu İstem:

Dava; davacı tarafından, ... Genel Müdürlüğü bünyesinde ... olarak görev yapmakta iken sağlık uzmanı olarak atanmasına ilişkin ... günlü, ... sayılı işlemin iptali ile işlem nedeniyle özlük haklarında meydana gelen tüm kayıpların yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:

... İdare Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla; uyuşmazlık konusu olayda, davalı idarece takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleri gözardı edilerek kullanıldığına dair herhangi bir somut bilgi ve belge bulunmadığı, daire başkanlığı görevinin önem ve niteliği dikkate alınarak ve davacının durumu değerlendirilerek, memurların naklen atanmaları konusunda davalı idarelerin sahip oldukları takdir yetkisi doğrultusunda tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine hükmedilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla; istinaf başvurusuna konu kararın usul ve hukuka uygun olduğu ve kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı belirtilerek, davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI:

Davacı tarafından; memurların görev ve görev yerinin değiştirilmesi hususunda idarenin takdir yetkisinin bulunduğu açık ise de bu yetkinin mutlak ve sınırsız olmadığı, 9.5 yıl daire başkanı olarak görev yaptığı, hakkında adli ve idari soruşturma bulunmadığı, görevinde başarısız veya yetersiz olduğuna dair somut bir tespite yer verilmediği, bu nedenle işlemin hukuka aykırı olduğu ve kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI:

Temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ DÜŞÜNCESİ:

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:

MADDİ OLAY:

Sağlık Bakanlığı ... Genel Müdürlüğü bünyesinde ... olarak görev yapan davacı tarafından, davalı idarenin ... günlü, ... sayılı işlemi ile daire başkanlığı görevinden alınarak sağlık uzmanı kadrosuna atanması üzerine temyizen incelenen işbu davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 76. maddesinin 1. fıkrasında; "Kurumlar, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle memurları bulundukları kadro derecelerine eşit veya 68. maddedeki esaslar çerçevesinde daha üst, kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atayabilirler." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

Yukarıda yer verilen 657 sayılı Kanun'un 76. maddesi ile memurların naklen atanmaları konusunda idareye tanınan takdir yetkisinin kullanımının, mutlak ve sınırsız olmadığı, kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlı olduğu ve bu açıdan yargı denetimine tabi bulunduğu İdare Hukukunun bilinen ilkelerindendir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesi uyarınca, bir idari işlem, dava konusu edilmesi halinde diğer unsurları yanında sebep unsuru yönünden de yargı merciince hukuka uygunluk denetimine tabi tutulacak olup, sebep unsuru, idareyi işlem tesis etmeye sevk eden maddi veya hukuki durumlardır. İdare hukukunda sebepsiz idari işlemin olamayacağı, idarenin tüm işlemlerinin, idari faaliyetlerin nihai amacı olan kamu yararını gerçekleştirmeye yönelen bir sebebe dayanması gerektiği, bu anlamda, hakkında idari işlem tesis edilenlerce hukuka aykırılık iddialarının etkin bir biçimde ileri sürülebilmesi ve yargı mercii tarafından idari işlemin hukuki denetiminin gerçekleştirilebilmesi için idarece, tesis edilen işlemin maddi ve hukuki sebeplerinin ortaya konulması gerektiği açıktır.

Somut uyuşmazlıkta; davacının Hacettepe Üniversitesi Diş hekimliği fakültesinden mezun olduğu ve ... tarihinde diş hekimi olarak kamu görevine başladığı, ... tarihinde yüksek lisans öğrenimini, ... tarihinde Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü ... Ana Bilim Dalında ... öğrenimini tamamladığı, ... tarihinde doçent olduğu, ... tarihleri arasında Kamu Hastaneleri Kurumu'nda ... olarak görev yaptığı, ... tarihinde baştabip yardımcısı olduğu, 14/12/2016 tarihinde (mülga) Kamu Hastaneleri Kurumu'na daire başkanı olarak atandığı, takdir yetkisine dayalı olarak bu görevinden alınıp, sağlık uzmanı olarak atanması suretiyle dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, davacının, hizmeti aksattığı veya başarısız olduğu ya da görevde kalmasında hizmetin yürütülmesi açısından sakınca olduğu yönünde hukuken geçerli somut bilgi ve belgeye dayanılmaksızın, sadece takdir yetkisine bağlı olarak işlem tesis edildiğinin anlaşılması karşısında, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı şekilde kullanılan takdir yetkisine dayalı olarak daire başkanlığı görevinden alınarak, sağlık uzmanı kadrosuna atanmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddi yolunda verilen Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :

Açıklanan nedenlerle;

1. DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE,

2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 2/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,

3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'la değişik 50. maddesinin 2. fıkrası gereğince ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, kararı veren ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine,

4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na 6545 sayılı Kanun'un 27. maddesi ile eklenen Geçici 8. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 22/12/2025 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.

(X) KARŞI OY :

Davacının temyiz isteminin reddi ile usule ve hukuka uygun bulunan ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın onanması gerektiği oyu ile çoğunluk kararına katılmıyoruz.

SPORCU SAĞLIK RAPORLARI YÖNETMELİĞİ

BİRİNCİ BÖLÜM

Başlangıç Hükümleri

Amaç

MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı, spor faaliyetlerine katılacak sporcular ile sosyal aktivite amaçlı spor faaliyetlerine katılacak olan kişilerin sağlık durumlarının spor yapmaya elverişli olup olmadığına dair düzenlenen sporcu sağlık raporu ve sağlık durum belgesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.

Kapsam

MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik, sporcuların lisans, vize ve transfer işlemleri için düzenlenen sporcu sağlık raporu ve sağlık durum belgesi ile okul spor faaliyetlerine ve sosyal aktivite amaçlı spor faaliyetlerine katılacak kişiler için düzenlenen sağlık durum belgesini kapsar.

Dayanak

MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 508 inci maddesi ile 18/5/2026 tarihli ve 11361 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla yürürlüğe konulan Sağlık Raporları Yönetmeliğinin 34 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Sağlık bilgi sistemi: Sporcu sağlık raporu ve sağlık durum belgesi düzenlenme süreçlerinin elektronik ortamda yürütüldüğü Sağlık Bakanlığına ait sağlık bilgi sistemini,

b) Sağlık durum belgesi: Kişilerin genel sağlık geçmişi hakkında bilgi veren ve Sağlık Bakanlığınca kurulan sağlık bilgi sisteminde oluşturulan belgeyi,

c) Spor dalları sağlık risk sınıflaması: Spor dallarını sağlık riski bakımından A, B ve C gruplarına ayıran ve Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından yapılan sınıflamayı,

ç) Spora katılım sağlık durumu değerlendirme formu: Sporcu sağlık raporu veya sağlık durum belgesi başvurusu öncesinde doldurulan ve kişisel sağlık durumu hakkında kişinin beyanını içeren EK-1’de yer alan formu,

d) Sporcu: Gençlik ve Spor Bakanlığı veya ilgili spor federasyonunca düzenlenen veya izin verilen spor faaliyetlerine katılan lisanslı kişiyi,

e) Sporcu fiziksel değerlendirme muayene formu: Sporcu sağlık raporu düzenlenmeden önce yapılacak fiziki değerlendirme sonrasında tabip tarafından doldurulacak EK-2’de yer alan formu,

f) Sporcu lisansı: Spor yapmaya ve yarışmalara katılmaya ilişkin sporculara verilen izin belgesini,

g) Sporcu sağlık raporu: Düzenlendiği tarihte sporcunun beden ve ruh sağlığının belirli bir amaca uygun olup olmadığının veya genel sağlık durumunun bir veya birden çok tabip tarafından yapılan muayene ve değerlendirme sonucunda tespit edildiği durum bildirir EK-3’te yer alan sağlık raporunu,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Sporcu Sağlık Raporu ve Sağlık Durum Belgesinin Düzenlenmesi

Genel esaslar

MADDE 5- (1) Spora katılım, sporcu sağlık raporu ya da sağlık durum belgesiyle sağlanır.

(2) Sporcu sağlık raporu, spor dalları sağlık risk sınıflamasına göre A grubu spor dalları için her durumda ve B grubu spor dalları için sağlık bilgi sistemi üzerinden kişinin tabibe yönlendirilmesi halinde düzenlenir. Sağlık bilgi sistemi tarafından tabibe yönlendirme yapılmayan durumlar ve C grubu spor dalları ile okul spor faaliyetlerine ve sosyal aktivite amaçlı spor faaliyetlerine katılacak kişiler için ise sağlık durum belgesi düzenlenir.

(3) İlgili spor dalında ilk defa lisans çıkaracak engelli bireylerden, geçerliliği devam eden engelli sağlık kurulu raporu ibraz etmeleri istenir.

(4) Sporcu sağlık raporu ve sağlık durum belgesine e-Devlet Kapısı üzerinden erişilebilir.

(5) 20/6/1984 tarihli ve 3028 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan Yabancı Resmi Belgelerin Tasdiki Mecburiyetinin Kaldırılması Sözleşmesi hükümleri saklı kalmak kaydıyla, yurt dışında düzenlenen sağlık raporlarının yeminli tercümesinin yapılması ve noter tarafından onaylanması gerekir.

Sporcu sağlık raporu

MADDE 6- (1) Sporcu sağlık raporu düzenlenmesi gereken hallerde başvurucu tarafından öncelikle e-Devlet Kapısı veya sağlık bilgi sistemi üzerinden spora katılım sağlık durumu değerlendirme formu doldurulur veya güncellenir. Başvurucunun küçük ya da kısıtlı olması halinde bu işlemler veli ya da vasisi tarafından yapılır.

(2) Kişinin değerlendirmesi, sporcu fiziksel değerlendirme muayene formuna göre yapılır. Değerlendirme için spora katılım sağlık durumu değerlendirme formunda kişinin kendisi, velisi veya vasisi tarafından verilen beyan ve genel tıbbi muayene esas alınır.

(3) Sporcu sağlık raporu, değerlendirme sonucuna göre e-Rapor sistemine uygun olarak düzenlenir.

(4) Sporcu sağlık raporu; yalnızca Sağlık Bakanlığına bağlı hastaneler, üniversite sağlık uygulama ve araştırma merkezleri ve aile hekimliği birimleri ile Sağlık Raporları Yönetmeliği hükümlerine göre yetkilendirilen özel hastaneler ve tıp merkezlerinde düzenlenebilir.

Sağlık durum belgesi

MADDE 7- (1) Sağlık durum belgesi düzenlenmesi gereken hallerde başvurucu tarafından öncelikle e-Devlet Kapısı veya sağlık bilgi sistemi üzerinden spora katılım sağlık durumu değerlendirme formu doldurularak veya güncellenerek sağlık bilgi sistemi üzerinden talepte bulunulur. Başvurucunun küçük ya da kısıtlı olması halinde bu işlemler veli ya da vasisi tarafından yapılır.

(2) Sağlık bilgi sistemi üzerinden talepte bulunan kişinin ya da kişi küçük veya kısıtlı ise velisi veya vasisinin sistem üzerinde beyan ettiği bilgilerle birlikte, hastalık tanıları, kişinin ilaç raporu ile kullanmakta olduğu ilaçlar, sağlık raporları ve aşılama gibi bilgileri sistem tarafından değerlendirilerek;

a) Uygun olması hâlinde sağlık durum belgesi düzenlenir.

b) Tabip değerlendirmesini gerektirecek bir sağlık durumunun tespit edilmesi hâlinde kişi sağlık raporu düzenlemeye yetkili sağlık hizmeti sunucusuna sevk edilir.

Sporcu sağlık raporu ve sağlık durum belgesinin geçerlilik süresi

MADDE 8- (1) Sporcu sağlık raporu, tabiplerce daha kısa bir sürede kontrol muayenesi öngörülmediği takdirde düzenlendiği tarihten itibaren 3 yıl süreyle geçerlidir.

(2) Sağlık durum belgesi düzenlendiği tarihten itibaren 1 yıl süreyle geçerlidir.

(3) Kişinin beyanı üzerine veya spor faaliyetine katılım sağlanacak kurum ve kuruluş tarafından sağlık durumunda değişiklik olduğunun anlaşılması ve gerekçesi belirtilerek talep edilmesi halinde bu süreler beklenmeden sporcu sağlık raporu veya sağlık durum belgesi yeniden düzenlenebilir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Hüküm bulunmayan haller

MADDE 9- (1) Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde Sağlık Raporları Yönetmeliği hükümleri uygulanır.

Tereddütlerin giderilmesi

MADDE 10- (1) Bu Yönetmeliğin uygulanması ile ilgili tereddütleri gidermeye, uygulamayı düzenlemeye ve alt düzenleyici işlemler yapmaya Sağlık Bakanlığı ve Gençlik ve Spor Bakanlığı müştereken yetkilidir.

Mevcut sporcu sağlık raporlarının geçerlilik süresi

GEÇİCİ MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce düzenlenen sporcu sağlık raporları, raporda belirlenen sürenin sona ermesine kadar geçerlidir.

Yürürlük

MADDE 11- (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 12- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Sağlık Bakanı ve Gençlik ve Spor Bakanı müştereken yürütür.

Ekleri için tıklayınız.

Tasarruf finansmanı sözleşmelerinde tüketicinin hakları: temel değerlendirme

BDDK’nın açıkladığı çerçevede müşteri, imzadan sonraki on dört gün içinde gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden cayabilir; sonraki fesih süreci ayrıca sözleşmeden okunmalıdır. Tasarruf finansmanı, 6361 sayılı Kanun ve ilgili düzenlemeler kapsamında yürütülen; müşterinin belirli bir tasarruf planına katıldığı ve sözleşmedeki koşullar gerçekleştiğinde konut, taşıt veya çatılı iş yeri edinimi için finansman sağlandığı modeldir. Bu yapı mevduat hesabı değildir ve klasik banka kredisiyle aynı işleyişe sahip değildir. Aylık ödeme kadar tahsisat zamanı, organizasyon ücreti ve teminat koşulları da kararın temel parçalarıdır.

Bu başlıkta belirleyici olan nokta

Tüketici hakları bakımından cayma bildiriminin kanıtlanabilir kanaldan yapılması önemlidir. On dört günlük sürenin ardından sözleşmenin sona erdirilmesi caymadan farklı sonuç doğurabilir; birikmiş tasarrufun iade zamanı ve organizasyon ücretinin durumu metinden okunmalıdır. Teslim şartı değişirse bunun tek taraflı değişiklik sayılıp sayılmadığı ve itiraz yolunun ne olduğu da sözleşmede aranmalıdır.

Hesaplama örneği nasıl okunmalı?

Bu tablo yalnızca yöntemi gösterir. Toplam nakit çıkışı, bütün taksit ve ücretlerin tarihleriyle birlikte hesaplanmalı; örnek değerler piyasa teklifi sayılmamalıdır. Tablodaki her satırın kaynağı teklif formu veya sözleşme olmalı; sözlü bilgi ayrı not edilse bile hesapta doğrulanmış veri yerine kullanılmamalıdır.

Karar öncesi kısa kontrol listesi

• Şirketin BDDK faaliyet iznini resmî listeden doğrulayın.
• Organizasyon ücretinin tutarını ve hangi durumda iade edilip edilmediğini okuyun.
• Teslim tarihini kesin tarih mi, koşullu dönem mi olduğuyla birlikte kontrol edin.
• On dört günlük cayma hakkı ile sonraki fesih koşullarını birbirinden ayırın.
• Gecikme halinde planın nasıl değişeceğini sözleşmede bulun.
• Peşinat ve ara ödeme sonrasında aylık bütçede yeterli pay bırakın. Bu madde, bu içerikteki senaryonun en hassas noktasıdır.

Mevzuat ve sözleşme tarafı

BDDK’nın tüketici bilgilendirmesine göre müşteri, tasarruf finansmanı sözleşmesinin imzalanmasını izleyen on dört gün içinde gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden cayabilir. Cayma ile daha sonraki fesih aynı işlem değildir; iade takvimi ve kesintiler sözleşmeden ayrıca okunmalıdır. Faaliyet izni bulunan şirketler BDDK listesinden doğrulanmalı, sözlü teslim vaatleri yerine sözleşmedeki tarih ve şartlar esas alınmalıdır.

Uygulama notu

Örnek tabloda finansman tutarı 900.000 TL olarak değiştirildiğinde diğer bütün satırlar yeniden hesaplanmalıdır. Peşinat için kullanılan 200.000 TL değeri yalnızca bu senaryoya aittir ve güncel belgeyle değiştirilmelidir. Organizasyon/diğer ücret satırının atlanması, sonuç doğru görünse bile gerçek nakit etkisinin eksik hesaplanmasına yol açabilir. Vade ile ilgili 42 ay bilgisi tek başına karar üretmez; diğer koşullarla aynı tarihli olmalıdır. Tasarruf dönemindeki ödemeler acil durum birikiminin tamamını tüketmemelidir. Planın toplam süresi ile fiilî teslim bekleme süresi aynı kavram değildir. İade talebinin hangi kanaldan ve hangi belgelerle yapılacağı not edilmelidir. Resmî şikâyet ve başvuru yolları sözleşme eklerinde bulunmalıdır. Karar verirken yalnızca planlanan teslim ayını değil, teslim için tamamlanması gereken belge ve teminatları da listelemek gerekir. Sözleşme örneğini imzadan önce sakin bir ortamda incelemek, satış görüşmesindeki zaman baskısını azaltır. Ödemelerin şirket adına tanımlı resmî kanallara yapılması kayıt güvenliği sağlar. Tahsisat tarihi koşula bağlıysa o koşulun kim tarafından ve nasıl doğrulanacağı açıklanmalıdır.

Sonuç

Sağlıklı karar, tek bir oran veya slogan yerine yazılı koşulların aynı tabloya taşınmasıyla verilir. Tutar, süre, toplam ödeme, erişim veya teslim zamanı ve çıkış koşulları birlikte incelendiğinde seçeneklerin bütçeye etkisi görünür olur. Nihai işlemden önce güncel teklif ile sözleşme yeniden kontrol edilmelidir.

GALATASARAY ÜNİVERSİTESİNE BAĞLI GALATASARAY LİSESİ, GALATASARAY ORTAOKULU VE GALATASARAY İLKOKULU YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK

MADDE 1- 6/2/2015 tarihli ve 29259 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Galatasaray Üniversitesine Bağlı Galatasaray Lisesi, Galatasaray Ortaokulu ve Galatasaray İlkokulu Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“h) Merkezi sınav: Sınavla öğrenci alan ortaöğretim kurumlarına öğrenci yerleştirme amacıyla Bakanlıkça yapılan sınavı,”

MADDE 2- Aynı Yönetmeliğin 7 nci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “ortak sınavlarda” ibaresi “merkezi sınavda” şeklinde değiştirilmiştir.

MADDE 3- Aynı Yönetmeliğin 12 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan “Galatasaray Ortaokulunu tamamlayan” ibaresinden sonra gelmek üzere “ve Bakanlıkça yapılan merkezi sınav sonuçları uyarınca ilk yüzde 4 arasında yer alan” ibaresi eklenmiştir.

MADDE 4- Aynı Yönetmeliğe aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.

“Yeni kayıt yüzdelik dilimi

GEÇİCİ MADDE 1- (1) Bu maddeyi ihdas eden Yönetmelik ile 12 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendine eklenen ibare, 2026-2027 eğitim-öğretim yılından önce İlkokul birinci sınıfa kaydolan öğrenciler hakkında uygulanmaz.”

MADDE 5- Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

MADDE 6- Bu Yönetmelik hükümlerini Millî Eğitim Bakanı ile Galatasaray Üniversitesi Rektörü birlikte yürütür.

Sigorta uygulamasında özellikle yangın, hırsızlık, pert ve yüksek bedelli kasko dosyalarında görevlendirilen "hasar araştırma" şirketleri, uzun süredir mevzuatta tanımsız bir alanda faaliyet göstermekteydi. Araştırmacıların sigortalılara uzun sorgular yönelttiği, hasar tutarı hakkında görüş bildirdiği, hatta raporlarının ret kararlarının fiilî dayanağı hâline geldiği uygulamada sıkça gözlemlenmekteydi. Temmuz 2026'da bu alan iki adımda düzenlenmiştir: Önce 23 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle Sigortacılık Destek Hizmetleri Hakkında Yönetmelik'e "hasar araştırmacısı" tanımı ve 8/B maddesi eklenmiş; ardından Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK), 29 Temmuz 2026 tarihli ve 1846 sayılı Kurul Kararı ile 2026/01 sayılı "Hasar Araştırmacıları Hakkında Kurum Sirküleri"ni yayımlayarak yetki sınırlarına ilişkin tereddütleri gidermiştir.

Bu çalışmada; yönetmelik değişikliğinin ve sirkülerin getirdiği çerçeve incelenmekte, eksper-araştırmacı ayrımının hukuki sonuçları değerlendirilmekte ve düzenlemenin tazminat uyuşmazlıklarına muhtemel etkileri ele alınmaktadır. Baştan ifade etmek gerekir ki, kanaatimizce 2026/01 sayılı sirküler — Kurumun bir hafta sonra yayımladığı ve tahkim başvurularını eksper raporunun tamamlanması koşuluna bağlayan 2026/02 sayılı sirkülerine yönelttiğimiz eleştirilerin aksine — sigortalıyı koruyan isabetli bir düzenlemedir.

II. YÖNETMELİK DEĞİŞİKLİĞİNİN GETİRDİĞİ ÇERÇEVE (m. 8/B)

23 Temmuz 2026 tarihli değişiklikle hasar araştırma faaliyeti ilk kez kapsamlı biçimde düzenlenmiştir. Öne çıkan unsurlar şunlardır:

A. Tanım

Hasar araştırmacısı; tazminat talebine ilişkin olarak hasarın nedeni ve kapsamının, zararın niteliği ve miktarının tespiti ile sigorta suistimali bulunup bulunmadığının incelenmesi amacıyla hizmet sunan gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır. Tanımdaki bu geniş ifade, aşağıda görüleceği üzere sirkülerle daraltılarak suistimal ve şüpheli hasar incelemesine hasredilmiştir.

B. İzin ve Nitelik Şartları

Sigorta şirketi çalışanları dışında hasar araştırmacılığı SEDDK iznine bağlanmıştır. Gerçek kişiler için en az iki yıllık yükseköğretim mezuniyeti, sektörde hasar işlemlerinde en az iki yıl deneyim, SEGEM eğitiminin başarıyla tamamlanması ve belirli suçlardan hükümlü olmama şartları aranmakta; tüzel kişilerde imza yetkililerinin izinli gerçek kişi olması gerekmektedir.

C. Objektiflik Yükümlülüğü ve Yaptırım

Araştırmacılar kanaatlerini somut bilgi ve belgeye dayandırmak zorundadır. Gerekli incelemeyi yapmayan, taraflı karar veren veya ilgili tarafları suçlayıcı tutum gösteren araştırmacının izni SEDDK tarafından iptal edilebilecektir. Uygulamada sigortalıların en çok yakındığı baskıcı sorgu pratiği bakımından bu hüküm önemli bir güvencedir.

D. Geçiş Hükmü

Hâlihazırda faaliyette olan araştırmacılara 8/B hükümlerine uyum için 31.12.2026 tarihine kadar süre tanınmış; mevcut araştırmacılar için mezuniyet şartına şartlı muafiyet getirilmiştir.

III. SİRKÜLERİN İKİ TEMEL AÇIKLAMASI

2026/01 sayılı Sirküler iki temel esası açıklığa kavuşturmuştur: Birincisi, hasar araştırmacılarının yetki, sorumluluk ve görev alanları sadece sigorta suistimali ve şüpheli hasarları incelemekle sınırlıdır. İkincisi, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu uyarınca "sigorta konusu risklerin gerçekleşmesi sonucunda ortaya çıkan kayıp ve hasarların miktarını, nedenlerini ve niteliklerini belirleme ve mutabakatlı kıymet tespiti, ön ekspertiz ve hasar gözetimi gibi işleri yapma" yetkileri münhasıran sigorta eksperlerine tanınmıştır ve hasar araştırmacılarının bu alanda yetkisi bulunmamaktadır.

Sirkülerin önemi şuradadır: Uygulamada araştırmacı raporları fiilen birer "ikinci ekspertiz raporu" gibi kullanılabilmekte; "hasar beyan edilen şekilde oluşmamıştır", "talep edilen bedel fahiştir" gibi doğrudan ekspertiz alanına giren değerlendirmelere araştırmacı raporlarında rastlanabilmekteydi. Sirküler sonrasında bu tür değerlendirmeler açık bir yetki aşımıdır. Eksperlik, 5684 sayılı Kanun sistematiğinde ruhsata bağlı ve tarafsızlık yükümlülüğü olan düzenlenmiş bir meslek iken; araştırmacılık, yönetmelikle çerçevelenen ve görev alanı suistimal incelemesiyle sınırlı bir destek hizmetidir. Hasarın miktarı, nedeni ve niteliği ancak eksper raporuyla belirlenebilir.

IV. AYRIMIN HUKUKİ SONUÇLARI

A. Araştırmacı Raporunun Delil Değeri

Araştırmacı raporu, ancak suistimal veya şüpheli hasar iddiası yönünden bir inceleme değeri taşır; hasar miktarına ilişkin tespitleri yetki alanı dışındadır. Buna göre, ret veya indirim kararının dayanağı bir "araştırma raporu" ise, rapordaki hangi tespitin hangi yetkiyle yapıldığı sorgulanmalı; miktara ilişkin tespitlerin sirküler karşısında yetki aşımı oluşturduğu itiraz ve tahkim aşamalarında işlenmelidir.

B. İspat Yükü

Suistimal iddiasında ispat yükü sigortacıdadır. Araştırmacının soyut "kanaati" yeterli olmayıp, yönetmelik gereği kanaatlerin somut bilgi ve belgeye dayanması zorunludur; teminat dışılığın ispatına ilişkin TTK m. 1409/2 kuralı burada da geçerlidir. Soyut şüpheye dayalı ret veya indirim kararlarının tahkim ve yargı denetiminde ayakta kalması beklenmemelidir.

C. Ödeme Süreleri

"Araştırma sürüyor" gerekçesi ödeme sürelerini uzatmaz. Trafik sigortasında KTK m. 99 uyarınca gerekli belgelerin tesliminden itibaren sekiz iş günü; diğer branşlarda TTK m. 1427/2 uyarınca araştırmalar tamamlanınca ve her hâlde ihbardan itibaren kırk beş gün (can sigortalarında on beş gün) içinde tazminat muaccel olur. Süre dolduğunda sigortacı temerrüde düşer ve faiz işlemeye başlar. Araştırma faaliyeti, muacceliyet rejimini askıya alan bir sebep değildir.

D. Kişisel Verilerin Korunması Boyutu

Araştırma sürecinde sigortalıdan talep edilen bilgi ve belgeler ölçülülük denetimine tabidir. Hasarla illiyeti kurulamayan banka hesap dökümü, sağlık geçmişi veya iletişim kayıtları gibi talepler, 6698 sayılı Kanun'daki veri minimizasyonu ilkesi karşısında sorunludur; bu tür taleplerin yazılı gerekçeye bağlanması gerekir. Suçlayıcı tutum ve taraflılık ise artık doğrudan izin iptali sebebi olarak düzenlendiğinden, belgelenen ihlallerin SEDDK'ya bildirilmesi hem somut dosya hem sektör pratiği bakımından sonuç doğuracaktır.

V. DEĞERLENDİRME

Düzenleme bütün olarak isabetlidir: Tanımsız bir alanda fiilen ekspertiz işlevi üstlenen yapıların yetkisi, kanuni sistematiğe uygun biçimde suistimal incelemesine çekilmiş; nitelik şartları, objektiflik yükümlülüğü ve izin iptali yaptırımı ile denetlenebilir bir çerçeve kurulmuştur. Bununla birlikte uygulamada izlenmesi gereken üç husus vardır. Birincisi, sirkülerin idari düzenleyici işlem niteliği gereği asıl denetimin, araştırmacı raporlarına dayanılarak tesis edilen ret ve indirim işlemlerinin tahkim ve yargı önündeki akıbetinde gerçekleşecek olmasıdır. İkincisi, 31.12.2026'ya kadar tanınan uyum süreci boyunca sahada eski pratiklerin sürmesi riskidir. Üçüncüsü, "şüpheli hasar" kavramının genişletici yorumlanarak olağan dosyaların araştırmaya sevk edilmesi ihtimalidir; kavramın, sirkülerin amacına uygun biçimde dar yorumlanması gerekir.

Nihayet belirtmek gerekir ki, Kurumun 2026/01 sayılı sirkülerdeki sigortalıyı koruyan yaklaşımı ile 2026/02 sayılı sirkülerdeki tahkim erişimini daraltan yaklaşımı arasındaki yön farkı dikkat çekicidir; düzenleyici tutarlılık bakımından ilk sirkülerdeki çizginin esas alınması temenni edilir.

VI. SONUÇ

Hasar araştırmacılarının görev alanı artık nettir: sigorta suistimali ve şüpheli hasar incelemesi. Hasarın miktarını, nedenini ve niteliğini belirleme yetkisi münhasıran sigorta eksperlerine aittir. Araştırmacı raporlarına dayalı miktar indirimlerinin ve retlerin hukuki dayanağı sirküler karşısında tartışmalı hâle gelmiş; suistimal iddiasında somut delil zorunluluğu, ödeme sürelerinin araştırma gerekçesiyle uzatılamayacağı ve veri taleplerinin ölçülülüğü kural düzeyinde teyit edilmiştir. Düzenlemenin gerçek etkisi, uyum sürecinin tamamlanması ve yargısal denetim pratiğiyle birlikte önümüzdeki dönemde görülecektir.

Av. Melih Küçükcankurtaran

KAYNAKÇA

- Sigortacılık Destek Hizmetleri Hakkında Yönetmelik'te Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, RG 23.07.2026.

- SEDDK (2026). Hasar Araştırmacıları Hakkında Kurum Sirküleri (2026/01), Kurul Kararı No: 1846, 29.07.2026.

- SEDDK (2026). Motorlu Araç Sigortaları Kapsamında Sigorta Tahkim Komisyonuna Yapılacak Başvurular Hakkında Kurum Sirküleri (2026/02), Kurul Kararı No: 1862, 05.08.2026.

- Küçükcankurtaran, M. (2026). "Eksper Raporu Olmaksızın Tahkim Başvurusu Mümkün mü? SEDDK'nın 2026/02 Sayılı Sirkülerine ve Sirküleri Destekleyen Görüşe Eleştirel Bir Bakış", hukukihaber.net.

- 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 1409, m. 1427; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 99; 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu.

Teknolojik gelişmeler ve değişen ekonomik modeller, iş hukuku sisteminde esnek ve atipik çalışma biçimlerinin önemini artırmıştır. Bu modeller arasında yer alan evde çalışma sözleşmesi, işçinin iş görme edimini işverenin geleneksel işyeri alanı dışında yerine getirmesi esasına dayanan özel bir iş ilişkisidir. Her hukuki bağ gibi evde çalışma sözleşmelerinin de sona erme süreçleri, tarafların hak dengelerinin korunması, tazminat haklarının güvenceye alınması ve işçinin korunması ilkesi bakımından büyük önem arz etmektedir.

Sözleşmenin sona erme biçimleri; tarafların karşılıklı irade beyanlarına, kanuni bildirim sürelerine veya tarafların iradesi dışında gelişen hukuki nedenlere bağlı olarak değişiklik göstermektedir. Bu çalışmada; evde çalışma sözleşmesinin belirli sürenin dolması, işçinin ölümü, tarafların karşılıklı anlaşması (ikale) ile bildirimli ve bildirimsiz fesih yollarıyla sona erme halleri, yürürlükteki mevzuat hükümleri ve doktrindeki esaslar çerçevesinde bütüncül bir yaklaşımla ele alınacaktır.

II. EVDE ÇALIŞMA SÖZLEŞMESİNİN SONA ERME HALLERİ

1. Evde Çalışma Sözleşmesinin Süresinin Sona Ermesi

TBK 430. maddesinde iş sözleşmesi türlerinden biri olan belirli süreli iş sözleşmesinde aksi kararlaştırmadıkça ihbar ve fesih bildirimi yapılmaksızın kendiliğinden sözleşmenin sonlanacağı düzenlenmiştir (Sümer, 2018, s. 93).

Sözleşmede bildirim şartı konulması halinde ise fesih ihbarında bulunulması ile sözleşme sona ermektedir. Fesih bildiriminin yapılmaması ise sözleşmenin belirsiz süreli statü kazanması sonucunu doğurmaktadır.

Süresi gün, ay veya yıl olarak kararlaştırılabilen belirli süreli iş sözleşmeleri, muayyen bir işin tamamlanması şartına da bağlanabilir. Bu tür durumlarda hukuken aranan ölçüt, işin biteceği tarihin sözleşmenin yapıldığı esnada tayin edilebilir ya da öngörülebilir olmasıdır. Bir ay sürecek kongre organizasyonu veya beş günlük boya tadilatı gibi işlerin tamamlanması, bu amaca yönelik kurulan sözleşmeleri nihayete erdirir (Sümer, 2018, s. 93).Hukukumuzda belirli süreli iş sözleşmeleri, öngörülen sürenin dolmasıyla kendiliğinden son bulur. Sözleşme süresinin uzatılabilmesi için nesnel ve esaslı bir nedenin varlığı şarttır. Şayet esaslı bir sebep bulunmaksızın tarafların anlaşmasıyla sözleşme uzatılır veya yenilenirse, bu sözleşme artık belirsiz süreli iş sözleşmesi olarak kabul edilir.

2. Ölüm

Türk Borçlar Kanunu m. 440 uyarınca, iş sözleşmesi işçinin ölümüyle kendiliğinden son bulur. Ölüm halinde işveren, işçinin eşine, ergin olmayan çocuklarına veya bakmakla yükümlü olduğu kişilere hizmet süresine göre bir ya da iki aylık ücret tutarında ödeme yapmakla yükümlüdür. İşçi odaklı bir edim söz konusu olduğundan, işveren mirasçılardan işin yapılmasını isteyemez; ancak işçinin doğmuş hak ve alacakları mirası kabul eden yasal mirasçılarına intikal eder (Sümer, 2018, s. 94; TBK m. 440).

Sözleşmenin tarafı olan çalışanın ölmesi hâlinde, sözleşme hüküm ifade etmez. İşveren, çalışanın mirasçılarından sözleşmede öngörülen iş ediminin yerine getirilmesini talep edemez. Ancak işçinin mirasçıları, mirası kabul ettikleri takdirde, sözleşmedeki hak ve alacaklar onlara geçmektedir.

3. Tarafların Anlaşması (İkale)

İş sözleşmesi tarafları, karşılıklı rızayla sözleşmeyi kurabildikleri gibi, yine karşılıklı anlaşarak sona erdirme hakkına da sahiptirler. Taraflar, karşılıklı irade beyanlarıyla iş sözleşmesinin bitiş tarihini serbestçe belirleyebilir veya sözleşmeyi sonlandırabilir. Ancak bu yöntemde işverenin düşük bir tazminat teklifi karşısında işçinin parasını alamama endişesiyle ikale sözleşmesi imzalaması, işçi aleyhine sonuçlar doğurabilir.Hukuken, işçinin alacaklarına ulaşmasını engelleyecek şekilde düzenlenen bir ikale sözleşmesi geçerli kabul edilmez. Bu nedenle, işçinin hak kaybına uğramaması adına ikale sözleşmelerinin hukuki denetimi büyük önem taşımaktadır (Ağar, 2025, s. 445).

4. Fesihle Sona Erme

a. Bildirimli Fesih

Fesih bildirimi; yöneltilmesi zorunlu olan, karşı tarafın kabulünü gerektirmeyen ve belirsiz süreli sözleşmeyi yasal sürenin tamamlanmasıyla ortadan kaldıran yenilik doğurucu bir irade açıklamasıdır (Mircan, 2019, s. 90). Burada sözleşmenin süresinin belirli olmasının bir önemi yoktur. Fesih bildirimi yapılırken feshin sebeplerinin sayılmasına gerek bulunmamaktadır.

İşverenin sebep olmaksızın bile sözleşmeyi feshetme hakkı bulunmaktadır. Toplu sözleşme ve iş sözleşmelerinde bazı fesih halleri belirlenerek ancak o hallerde fesih yapılabileceği kararlaştırılabilir (Sümer, 2018, s. 96; Süzek, 2017, s. 559).

Bildirim süresi boyunca işveren, İş Kanunu m. 27 gereği işçiye iş araması gereken süre için mesai saatlerinde gereken izni vermelidir. Bu sürede işçinin ücretinde kesinti yapılamaz. İşçiye verilecek olan süre için toplu sözleşme ve iş sözleşmesi ile işçi lehine değişiklikler yapılabilir. İş arama süresinin en az 2 saat olması öngörülmüştür (Sümer, 2018, s. 96-97; Süzek, 2017, s. 566-568).

b. Bildirimsiz Fesih

İşveren veya işçi, iş ilişkisinin devamını olumsuz etkileyecek durumlarda, sözleşme süresinin sona ermesini veya bildirim sürelerini beklemeden sözleşmeyi sonlandırabilir. Yani, kendisinden sözleşmenin devam etmesi beklenemeyen taraf, haklı sebep göstererek sözleşmeyi feshedebilir.

Bildirimsiz fesih beyanının şekli İş Kanunu’nda düzenlenmemiştir; ancak TBK’ya göre fesih bildirimi yazılı olarak yapılmalıdır. Evde çalışma sözleşmelerinde de fesih bildiriminin yazılı şekilde yapılması gerekmektedir.

III. SONUÇ

Esnek bir çalışma modeli sunan evde çalışma sözleşmelerinin sona erme halleri, mekânsal bağımsızlığa rağmen iş hukukunun temel emredici kurallarının ve işçiyi koruma felsefesinin aynen cari olduğunu göstermektedir. Belirli süreli sözleşmelerin nesnel ve esaslı bir neden bulunmaksızın yenilenmesi durumunda belirsiz süreli statü kazanması ve işçinin ölümü halinde geride kalan hak sahiplerine yasal ücret güvencesinin sağlanması bu koruyucu yaklaşımın somut yansımalarıdır.

Sözleşmenin tarafların karşılıklı rızasıyla sonlandırılmasını ifade eden ikale mekanizmasında ise işçinin makul yararının gözetilmesi ve parasını alamama endişesiyle iradesinin sakatlanmamış olması hukuki geçerlilik için mutlak bir kriterdir. İşçinin hak kaybına uğramasına yol açan tasfiye nitelikli anlaşmaların yargı denetimiyle geçersiz kılınması, sistemin zayıf tarafı koruma amacına hizmet etmektedir.

Sonuç olarak, bildirimli fesihlerde işçiye tanınan yasal iş arama izni ve haklı nedenle feshin geçerliliği için aranan yazılı şekil şartı gibi emredici kurallar, evde çalışan işçilerin de geleneksel işçilerle aynı hukuki güvencelere sahip olduğunu kanıtlamaktadır. Evde çalışmanın getirdiği mekânsal esneklik, işverenin fesih ve tasfiye süreçlerindeki yasal yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz. Bu süreçlerin hukuka uygun ve şeffaf bir biçimde yürütülmesi, yeni nesil çalışma modellerinde iş barışının ve hukuki güvenliğin tesis edilmesinin en temel şartıdır.

Hilal TÜRKMEN

>> TÜRK İŞ HUKUKUNDA EVDE ÇALIŞMANIN ESASLARI

KAYNAKÇA

· Ağar, F. N. (2025). Türk iş hukukunda evde çalışma. Toplum, Ekonomi ve Yönetim Dergisi, 6(3), 432-452.

· Mircan, H. (2019). Türk iş hukukunda evde çalışma [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. KTO Karatay Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.

· Sümer, H. (2019). İş sağlığı ve güvenliği hukuku (3. Baskı). Seçkin Yayınevi.

· Süzek, S. (2017). İş hukuku (13.Baskı). Beta Yayınevi.

T.C.
D A N I Ş T A Y
VERGİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2025/15
Karar No : 2025/16

ÖZET: Aykırılığın, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesinin (1) numaralı fıkrasında 18/07/2021 tarih ve 7333 sayılı Kanun ile yapılan düzenleme sonrasında tescil edilen beyannameler bakımından eşyanın kıymetinin gözetim tebliğindeki kıymete eşitlenecek tutarda yurt dışı gider kalemine ihtirazi kayıtla beyanda bulunmak suretiyle artırılması nedeniyle fazladan ödendiği iddia edilen vergilerin, Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi uyarınca geri verme başvurusu kapsamında iadesinin mümkün olmadığı yönünde giderilmesine

BÖLGE İDARE MAHKEMESİ KARARLARI ARASINDAKİ AYKIRILIĞIN
GİDERİLMESİ İSTEMİ HAKKINDA KARAR

2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un 3/C maddesinin (5) numaralı fıkrası uyarınca karar veren Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunca konu ile ilgili kararlar ve mevzuat incelenerek gereği görüşüldü:

I. AYKIRILIĞIN GİDERİLMESİ
İSTEMİNDE BULUNAN : İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulu

II. İSTEMİN ÖZETİ : 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesinin (1) numaralı fıkrasında 18/07/2021 tarih ve 7333 sayılı Kanun ile ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırılması sonucunda ödenen vergilerin iade edilmeyeceği yolunda yapılan düzenleme sonrasında tescil edilen beyannameler yönünden, eşyanın kıymetinin, gözetim tebliğindeki kıymete eşitlenecek tutarda yurt dışı gider kalemine ihtirazi kayıtla beyanda bulunmak suretiyle artırılması nedeniyle fazladan ödendiği iddia edilen vergilerin, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi uyarınca geri verme başvurusunun reddine ilişkin karara vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali ile fazladan ödendiği iddia edilen vergilerin iadesi istemiyle açılan davalarda verilen Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 2. Vergi Dava Dairesinin 30/12/2024 tarih ve E:2024/638, K:2024/1286 sayılı kararı ile İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 7. Vergi Dava Dairesinin 29/01/2025 tarih ve E:2024/1414, K:2025/259 sayılı kararı arasındaki aykırılığın, 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un 3/C maddesinin (4) numaralı fıkrasının "c" işaretli bendi uyarınca, İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 7. Vergi Dava Dairesinin kararı doğrultusunda giderilmesi, istinaf yoluna başvurma hakkı bulunanın bu yöndeki talebini uygun gören İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulunun 11/03/2025 tarih ve E:2025/9, K:2025/9 sayılı kararıyla istenmiştir.

III. AYKIRILIĞIN GİDERİLMESİ İSTEMİNE KONU BÖLGE İDARE MAHKEMESİ KARARLARI:

A. Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 2. Vergi Dava Dairesinin E:2024/638 sayılı dosyasına konu yargılama süreci:
Dava konusu istemin özeti: Davacı adına tescilli, ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi (3. kalem) kapsamında ithal edilen eşyanın kıymetinin, İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ'de öngörülen birim kıymete yükseltilmesi suretiyle ihtirazi kayıt ile beyan edilerek ödenen vergilerin, eşyalara ait faturada gösterilen kıymete göre hesaplanan tutardan fazlasının geri verilmesi istemiyle, Gümrük Kanunu'nun 211. maddesine göre yapılan geri verme başvurusunun reddine ilişkin karara vaki itirazın reddine dair işlemin iptali ve fazladan ödenen vergilerin tecil faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır.

Erzurum 2. Vergi Mahkemesinin 29/03/2024 tarih ve E:2023/705, K:2024/185 sayılı kararının özeti:
Olayda, uyuşmazlığa konu beyanname muhteviyatı eşyanın, gözetim uygulamasına tabi ve fatura kıymetinin gözetim kıymetinin altında olması nedeniyle davacı tarafından ithal edilmek istenen eşyanın sorunsuz olarak serbest dolaşıma sokulabilmesi için herhangi bir yurt dışı gider yapılmadığı halde yurt dışı gider kalemine yapılan ek beyan ile eşyanın kıymetinin gözetim tebliğinde belirlenen kıymete ulaşması sağlanmıştır. Bu itibarla da davacı tarafından yapılan yurt dışı gider beyanı ile idarenin, eşyanın gerçek fiyatının tespiti amacıyla inceleme ve araştırma yapma, yasalarca kendisine verilen yetkiler çerçevesinde ticaret politikası önlemlerini uygulama ihtimalinin ortadan kaldırıldığı anlaşılmıştır.

Bu durumda, 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesinin (1) numaralı fıkrasında yapılan değişiklik uyarınca, ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin, davacının kendi beyanı ile arttırılması sonucu tahakkuk ettirilerek ödenen vergilerin iadesi talebinin reddine dair dava konusu işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Mahkeme, bu gerekçeyle davanın reddine karar vermiştir.

Davacının istinaf istemini inceleyen Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 2. Vergi Dava Dairesinin 30/12/2024 tarih ve E:2024/638, K:2024/1286 sayılı kararının özeti:

i. Vergi Mahkemesinin, geri verme başvurusunun reddine ilişkin karara vaki itirazın reddine dair işlem yönünden davanın reddine dair hüküm fıkrasına yönelik istinaf istemine ilişkin yapılan inceleme:

Mahkemece, 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesinin (1) numaralı fıkrasında 7333 sayılı Kanun ile yapılan değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra ihtirazi kayıtla beyanda bulunulması, Kanun'un 242. maddesine göre yapılan itiraza ilişkin olarak tesis edilen işleme karşı dava açma hakkı vermekle birlikte, uyuşmazlığın çözümü için mevcut hukuk normlarının bir bütün olarak değerlendirilmesinin icap ettiği, bu bağlamda, söz konusu değişikliğin ihtirazi kayıtla verilen beyannameye istinaden tahakkuk ettirilerek ödenen vergilerin iadesi bakımından da uygulanmasının gerektiği kabul edilerek karar verilmiştir.

Uyuşmazlık, anılan Kanun'un 242. maddesi kapsamında ihtirazi kayıt konularak itiraz prosedürünün işletilmesi suretiyle ödenen vergilerin iadesine ilişkin olup, olayda uygulanma imkânı bulunmayan Kanun'un 211. maddesinin (1) numaralı fıkrasında yapılan değişikliğin Kanun'un 242. maddesine teşmil edilmesi suretiyle verilen mahkeme kararında hukuki isabet görülmemiştir.

Bu durumda, davacı tarafından ihtirazi kayıtla verilen serbest dolaşıma giriş beyannameleri kalemi muhteviyatı eşya nedeniyle tahakkuk ettirilen vergilere vaki itirazın reddine dair işlemin hukuka uygunluğu değerlendirilmek suretiyle, bu kısım için fazladan ödenen vergilerin iadesi istemi de göz önünde bulundurularak karar vermek gerekmektedir.

Davacı tarafından, serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı emtianın kıymeti, yurt dışı giderlere ek kıymet beyanında bulunulması suretiyle arttırılmıştır, ancak yurt dışı giderler kaleminde yer verilen ek kıymetin, dosya kapsamından da görüldüğü üzere ihtirazi kayıtla beyan edildiği anlaşıldığından, davacının beyanının bağlayıcı olduğunun kabulüne imkân bulunmamaktadır.

Dolayısıyla davacı tarafından ihtirazi kayıtla verilen uyuşmazlık konusu serbest dolaşıma giriş beyannameleri ile ithal edilen eşyaların, İthalatta Gözetim Uygulamasına İlişkin Tebliğ hükümlerine tabi olduğu gerekçesiyle gözetim farkına isabet eden vergilerin tahakkuk ettirilmesine karşın İthalatta Gözetim Uygulamasına İlişkin Tebliğ'de öngörülen değer, Gümrük Kanunu hükümlerine göre belirlenmiş gerçek satış bedeli olmadığından, davacı tarafından yapılan başvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı ve fazladan tahsil edilen tutarların davacıya iadesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

ii. Davacının faiz istemi yönünden yapılan inceleme:

4458 sayılı Kanun'un 216. maddesi uyarınca, 10/04/2023 tarihinden sonra tescil edilen beyannamelere istinaden geri verilen vergilere "kanuni faiz" uygulanacaktır. Olayda, fazladan tahsilatın ihtirazi kayıtla beyanda bulunan davacı kusurundan kaynaklanmadığı, davalı idarenin gözetim uygulanması nedeniyle gerçekleştirildiği ve davacı adına tescilli beyannamelerin tescil tarihinin 10/04/2023 tarihinden sonra olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle fazladan tahsil edilen gümrük vergisi ve katma değer vergisinin, tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak kanuni faiz ile birlikte davacıya iadesi gerekmekte olup davacının, dava konusu anılan vergiler için faiz isteminin kanuni faizi aşan kısmının ise reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

iii. Karar Sonucu:

Vergi Dava Dairesi, bu gerekçelerle, Vergi Mahkemesinin, geri verme başvurusunun reddine ilişkin karara vaki itirazın reddine dair işlem yönünden davanın reddine dair hüküm fıkrasına yönelik istinaf isteminin kabulü suretiyle anılan hüküm fıkrasının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline, fazladan ödenen vergilerin tahsil tarihinden itibaren kanuni faiz ile birlikte iadesine, kanuni faizi aşan kısım yönünden ise istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar vermiştir.

B. İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 7. Vergi Dava Dairesinin E:2024/1414 sayılı dosyasına konu yargılama süreci:

Dava konusu istemin özeti: Davacı adına tescilli, ... tarih ve ...sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi kapsamında ithal edilen eşyanın kıymetinin, İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ'de öngörülen birim kıymete yükseltilmesi suretiyle ihtirazi kayıt ile beyan edilerek ödenen vergilerin, eşyalara ait faturada gösterilen kıymete göre hesaplanan tutardan fazlasının geri verilmesi istemiyle Gümrük Kanunu'nun 211. maddesine göre yapılan geri verme başvurusunun zımnen reddine ilişkin karara vaki itirazın zımnen reddine dair işlemin iptali ve fazladan ödenen vergilerin tecil faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır.

İstanbul 2. Vergi Mahkemesinin 12/03/2024 tarih ve E:2023/2540, K:2024/492 sayılı kararının özeti:

4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesinin (1) numaralı fıkrasına 18/07/2021 tarih ve 7333 sayılı Kanun'un 13. maddesiyle getirilen ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırılması halinde bu vergilerin geri verilmesine veya kaldırılmasına ilişkin taleplerin kabul edilemeyeceği düzenlemesi, 28/07/2021 tarih ve 31551 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe girmiştir.

Davaya konu vergilerin gözetim uygulamasından kaynaklı olarak davacı tarafından fazladan ödendiğinden bahisle iadesinin istendiği, gözetim uygulamasının ticaret politikası önlemleri kapsamında olduğu, dava konusu beyannamenin 7333 sayılı Kanun'un 13. maddesi ile değiştirilen 211. maddesinin yürürlüğü girdiği tarihten sonraki bir tarih olan 09/10/2023 tarihinde tescil edildiği görülmüştür.

Yürürlüğe giren yeni mevzuat uyarınca ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırılması nedeniyle fazladan ödenen vergilerin geri vermeye konu olamayacağı anlaşılmaktadır. Bu durumda, gözetim uygulamasının bir ticaret politikası önlemi olduğu, davacının beyannamenin yurt dışı gider kısmında kıymet beyan ettiği yurt dışı giderlerin idarece araştırılmasının/denetlenmesinin mümkün olmadığı, bu yurt dışı gider beyanı ile ilgili ithalat rejimi kararına dayanarak gümrük idaresince uygulanan gümrük gözetim kontrolünün etkisiz kılındığı ve bu amaçla yurt dışı gider beyan edildiği anlaşıldığından beyannamenin tescil tarihinde yürürlükte olan meri mevzuat hükümlerine göre tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Mahkeme, bu gerekçeyle davayı reddetmiştir.

Davacının istinaf istemini inceleyen İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 7. Vergi Dava Dairesinin 29/01/2025 tarih ve E:2024/1414, K:2025/259 sayılı kararının özeti:
Vergi Dava Dairesi, istinaf dilekçesinde ileri sürülen iddiaların isteme konu vergi mahkemesi kararının kaldırılmasını gerektirecek nitelikte olmadığı gerekçesiyle istemi kesin olarak reddetmiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE:

A. İLGİLİ MEVZUAT:

1- 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 24. maddesinin (1) numaralı fıkrasının ilgili bölümünde şu düzenleme yer almaktadır:
"1. İthal eşyasının gümrük kıymeti, eşyanın satış bedelidir. Satış bedeli, Türkiye'ye ihraç amacıyla yapılan satışta 27 ve 28 inci maddelere göre gerekli düzeltmelerin de yapıldığı, fiilen ödenen veya ödenecek fiyattır...
"
2- 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 18/06/2009 tarih ve 5911 sayılı Kanun'un 66. maddesiyle değişik 25. maddesi şu şekildedir:
"1. 24 üncü madde hükümlerine göre belirlenemeyen gümrük kıymeti, bu maddenin 2 nci fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bentlerinin sıra halinde uygulanmasıyla belirlenir. Eşyanın gümrük kıymeti bir üst bent hükümlerine göre belirlenebildiği sürece bir alt bent hükümleri uygulanamaz. Ancak, beyan sahibinin yazılı talebinin gümrük idaresince uygun bulunması şartıyla (c) ve (d) bentlerinin uygulama sırası değiştirilebilir.

2. Bu madde hükümleri gereğince, gümrük kıymeti aşağıdaki yöntemlere göre belirlenir:

a) Türkiye'ye ihraç amacıyla satılarak, kıymeti belirlenecek eşya ile aynı veya yakın bir tarihte ihraç edilen aynı eşyanın satış bedeli,

b) Türkiye'ye ihraç amacıyla satılarak, kıymeti belirlenecek eşya ile aynı veya yakın bir tarihte ihraç edilen benzer eşyanın satış bedeli,

c) İthal eşyasının veya aynı ya da benzer eşyanın Türkiye içinde satıcılardan müstakil kişilere yapılan en büyük miktardaki satışına ait birim fiyata dayalı kıymet,

d) İthal eşyasının üretiminde kullanılan malzeme ve imalat veya diğer imal işlemlerinin bedel veya kıymetleri ile Türkiye'ye ihraç edilmek üzere ihraç ülkesindeki üreticiler tarafından üretilen, kıymeti belirlenecek eşya ile aynı sınıf veya cins eşyanın satışında mutat olan kar ve genel giderlere eşit bir tutar ve 27 nci maddenin 1 inci fıkrasının (e) bendinde sayılan diğer bedel veya kıymetler toplamından oluşan hesaplanmış kıymet.

3. 2 nci fıkranın uygulanmasına ilişkin diğer usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir."

3- 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 61. maddesinin 18/06/2009 tarih ve 5911 sayılı Kanun'un 13. maddesi ile değişik hali şu şekildedir:

"1. 60 ıncı maddede belirtilen şartlara uygun beyannameler, ait oldukları eşyanın gümrüğe sunulmuş olması halinde tescil edilir. Tescil işlemi, beyana ilişkin bilgilerin yerel alan ağı veya geniş alan ağı üzerinden gümrük bilgisayar sistemine girilerek sistem tarafından tescil tarihi ve sayısı verilmesini ya da beyanname veya beyanname hükmündeki belgenin üzerine mühür vurularak, sıra numarası ile tarih konulması ve bu beyannameye ait bilgilerin tescil defterine yazılmasını ifade eder.

2. Aksine hüküm bulunmadıkça, eşyanın beyan edildiği gümrük rejimine ilişkin tüm hükümlerin uygulanmasında esas alınacak tarih, beyannamenin (...) tescil edildiği tarihtir.

3. (...) tescil edilmiş (...) beyanname, ait olduğu eşyanın vergileri ve para cezalarından dolayı taahhüt niteliğinde beyan sahibini bağlar ve gümrük vergileri tahakkukuna esas tutulur."

4- 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesinin 18/7/2021 tarih ve 7333 sayılı Kanun'un 13. maddesi ile değişik hali şu şekildedir:
"1. Kanunen ödenmemeleri gerektiği halde ödenmiş olduğu belirlenen gümrük vergileri geri verilir. Kanunen tahakkuk ettirilmemeleri gerektiği halde tahakkuk ettirilen gümrük vergileri kaldırılır.

Ancak, kanunen ödenmemesi veya tahakkuk ettirilmemesi gereken gümrük vergileri ilgili kişinin kasten yaptığı bir tahrifat veya ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırılması sonucunda ödenmiş veya tahakkuk ettirilmişse, bu vergilerin geri verilmesine veya kaldırılmasına ilişkin talepler kabul edilmez.

2. Kanunen ödenmemeleri gereken gümrük vergileri, söz konusu vergilerin yükümlüye tebliğ edilmesi ve ilgilinin üç yıl içinde gümrük idaresine müracaatı üzerine geri verilir veya kaldırılır.
Kontrol ve denetleme sonucunda, geri verme veya kaldırma hallerinden birinin tespiti durumunda, aynı süre içinde geri verme veya kaldırma işlemi doğrudan yapılır.
Bu süre mücbir sebep veya beklenmeyen hallerde uzatılabilir."

5- 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 242. maddesinin 18/06/2009 tarih ve 5911 sayılı Kanun'un 64. maddesi ile değişik hali şu şekildedir:
"1. Yükümlüler kendilerine tebliğ edilen gümrük vergileri, cezalar ve idari kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde bir üst makama, üst makam yoksa aynı makama verecekleri bir dilekçe ile itiraz edebilir.

2. İdareye intikal eden itirazlar otuz gün içinde karara bağlanarak ilgili kişiye tebliğ edilir.

3. İtiraz dilekçelerinin süresi içinde yanlış makama verilmesi halinde, itiraz süresinde yapılmış sayılır ve idarece yetkili makama ulaştırılır.

4. İtirazın reddi kararlarına karşı işlemin yapıldığı yerdeki idari yargı mercilerine başvurulabilir."

6- 27/08/1993 tarih ve 21681 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının VII. Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşma'nın 14. maddesinde bu Anlaşma'nın I. ekinde yer alan notların Anlaşma'nın ayrılmaz bir parçası olduğu, Anlaşma maddelerinin bu notlarla birlikte mütalaa edileceği ve uygulanacağı hükme bağlanmıştır. Anlaşma'nın 17. maddesinde bu Anlaşma'da yer alan hiçbir hükmün gümrük idaresinin gümrük kıymetinin belirlenmesi ile ilgili olarak ibraz edilen tutanak, belge veya beyannamenin gerçeklik veya doğruluğunu araştırma hakkını sınırlamayacağı ve bu hakkı tartışma konusu haline getirecek şekilde yorumlanamayacağı hükme bağlanmıştır.

B. HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

Bölge İdare Mahkemesi Vergi Dava Dairelerince kesin olarak verilen kararlar arasındaki aykırılık, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesinin (1) numaralı fıkrasında 18/07/2021 tarih ve 7333 sayılı Kanun ile yapılan düzenleme sonrasında tescil edilen beyannameler bakımından eşyanın kıymetinin gözetim tebliğindeki kıymete eşitlenecek tutarda yurt dışı gider kalemine ihtirazi kayıtla beyanda bulunmak suretiyle artırılması nedeniyle fazladan ödendiği iddia edilen vergilerin, Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi uyarınca geri verme başvurusu kapsamında iadesinin mümkün olup olmadığına ilişkindir.

Gümrük Kanunu'nun 24 ve 25. maddeleri ile GATT'ın VII. Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşma'nın 17. maddesinde yer alan hükümlerin birlikte değerlendirilmesinden, ithal edilen eşyanın gümrük kıymetinin belirlenmesinde, öncelikle, satış bedelinin esas alınması, satış bedelinin esas alınması için gerekli koşulların mevcut olmadığının tespit edilmesi halinde de sırasıyla diğer yöntemlere başvurulması gerektiği; ayrıca gümrük idaresinin, beyanın doğruluğunu tespit amacıyla her zaman, her türlü bilgi ve belgeyi inceleyerek değerlendirme hak ve yetkisine sahip bulunduğu sonucuna ulaşılmaktadır.

İthalatta uygulanacak gözetim ve korunma önlemleri, Türk mevzuatında, 29/01/1995 tarih ve 22186 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan, 26/01/1995 tarih ve 4067 sayılı Kanun'la onaylanması uygun bulunan ve 25/02/1995 tarih ve 22213 (mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 03/02/1995 tarih ve 1995/6525 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile onaylanan Dünya

Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşması'nın ekinde yer alan ve bu anlaşmanın ayrılmaz parçasını teşkil eden Korunma Tedbirleri Anlaşması ile yerini almıştır.
07/10/2009 tarih ve 27369 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gümrük Yönetmeliği’nin 3. maddesinin (n) bendinde ticaret politikası önlemlerinin gözetim, korunma önlemleri, miktar kısıtlamaları ve ithalat veya ihracat yasaklamaları gibi eşyanın ithal ve ihracı ile ilgili hükümlerle belirlenmiş tarife dışı önlemleri ifade ettiği hükme bağlanmıştır.

Bir ticaret politikası önlemi olan gözetim, dış ticaret konusu eşyaların ithalattaki gelişim seyrinin gözlemlenmesidir. Türk gümrük mevzuatında gözetim önlemi ithalatta gözetim uygulaması adıyla yer almaktadır. İthalatta gözetim uygulamasının dayanağını 29/05/2004 tarih ve 25476 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2004/7304 sayılı İthalatta Gözetim Uygulaması Hakkında Bakanlar Kurulu Kararı oluşturmaktadır.

Anılan Karar’ın “Gözetim uygulaması” başlıklı 4. maddesinde bir malın ithalatında gözetim uygulanmasına ilişkin kararın başvuru üzerine veya resen yapılacak bir değerlendirme sonucunda Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü tarafından verileceği, yapılacak değerlendirmede ithalatın gelişimi, ithal şartları ve ithalatın yerli üreticiler üzerindeki etkisinin dikkate alınacağı, gözetim kararının gözetim belgesi düzenlenmesi yoluyla ileriye yönelik olarak veya gerçekleşen ithalatı değerlendirmek üzere geçmişe dönük olarak uygulanabileceği, ileriye yönelik gözetime tabi bir malın ithalatında gümrük mevzuatının gerektirdiği belgelerin yanı sıra gözetim belgesinin de aranacağı hükme bağlanmıştır.

İthalatta gözetim uygulaması, eşyanın kıymeti bakımından birim başına asgari bir fiyatın belirlenmesi ve bu fiyatın altında ithalatın gerçekleştirilmesi hâlinde bu durumun izlenmesi esasına dayanan bir dış ticaret politikası aracıdır. Gözetim uygulaması başlatılması durumunda, herhangi bir korunma tedbirinden söz edilememekte, bu aşamada, o malın ithalatında herhangi bir kısıtlama, vergi oranında artış, eşik kıymet belirlenmesi veya ek mali yükümlülük uygulaması söz konusu olmamaktadır.

Bir eşyanın ithalatının kayda alınmak suretiyle ileriye yönelik olarak gözetim uygulamasına tabi tutulduğu durumlarda eşyanın kıymeti bakımından belirlenen birim başına asgari fiyatın altında ithalat gerçekleştirmek isteyen ithalatçıların ithalatta gözetim uygulamasına tabi olması ve ithalat sırasında gümrük mevzuatının gerektirdiği belgelerin yanı sıra İthalat Genel Müdürlüğünce düzenlenen bir gözetim belgesini ibraz etmesi gerekmektedir. Bu kapsamda, ithalatının izlenmesine karar verilen eşyanın belirlenen kıymetin altında ithal edilmek istenilmesi hâlinde gümrük vergisi mükellefleri için öngörülen yükümlülük sadece gözetim belgesi ibrazı zorunluluğudur.

Gözetim belgesinin ibraz zorunluluğu, o malın belli bir değerin altında kıymetle ithal edilmek istenmesi durumuna münhasırdır. Bu bağlamda, gözetim önlemi uygulanmasına karar verilen eşyanın, belirlenen bir kıymetin altında ithal edilmek istenmesi hâlinde sadece ''gözetim belgesi'' ibrazı zorunluluğu getirilmekte; ancak bu zorunluluğa uyulmaması Gümrük Kanunu hükümlerine göre ek tahakkuk yapılmasını gerektiren bir durum oluşturmamaktadır.

4458 sayılı Kanun'un 24. maddesine göre ithal eşyasının gümrük kıymeti, eşyanın satış bedeli olarak belirlendiğinden, aksi gümrük idaresince ortaya konulmadıkça satış bedeli, vergilendirmede esas alınmaktadır. İthalatta gözetim uygulanmasına ilişkin tebliğlerde belirtilen birim kıymet ise, eşyanın ithalat seyrini izlemek açısından bir ölçüt belirlemekte, dolayısıyla bu birim kıymet, eşyanın Gümrük Kanunu hükümlerine göre belirlenmiş gerçek satış bedelini oluşturmamaktadır.

Öte yandan, kanunen doğan vergi borcunun eksik ya da fazla tahakkuk ettirilmesi ve bu hâliyle ödenmiş olması mümkündür. Türk vergi mevzuatında bu tür yanlışlıkların giderilmesi amacıyla öngörülen idari başvuru yolları bulunmaktadır. Gümrük vergileri açısından bu tür yanlışlıkların düzeltilmesi için 4458 sayılı Kanun’un 210 ilâ 217. maddelerinde vergilerin geri verilmesi veya kaldırılması kurumu düzenlenmiştir. Anılan kurum, fazla tahakkuk ettirilen ya da tahsil edilen gümrük vergileri ve para cezaları açısından anlaşmazlıkların idari aşamada giderilmesine hizmet eden bir idari çözüm yoludur. 4458 sayılı Kanun'un 242. maddesinde düzenlenen itiraz yolu ise gümrük vergileri, cezalar ve idari kararlara karşı idari dava açmadan önce tüketilmesi gereken bir idari çözüm yoludur.

28/07/2021 tarih ve 31551 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7333 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 13. maddesiyle, 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesinin (1) numaralı fıkrasında, ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırılması halinde ödenen veya tahakkuk ettirilen vergilerin geri verilmesi veya kaldırılmasına ilişkin taleplerin kabul edilmeyeceği yolunda değişiklik yapılmıştır.

Bu değişiklikten önce ithalatçılar, eşyanın kıymetinin gözetim tebliğinde belirtilen kıymetten düşük olması durumunda, eşyanın kıymetinin gözetim tebliğinde belirtilen düzeye çıkmasını sağlayacak şekilde yurt dışı giderlerin artırılması yoluyla beyanda bulunmak suretiyle ithalatı gerçekleştirmekte, kıymetin arttırılması nedeniyle fazladan ödedikleri vergilerin iadesi için ya üç yıllık süre içinde 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesine göre geri verme veya kaldırma başvurusunda bulunmakta ya da tescil tarihinde beyannameye ihtirazi kayıt koymak suretiyle aynı Kanun'un 242. maddesi uyarınca tahakkuka itiraz ederek vergilerin iadesini talep etmekteydiler.

4458 sayılı Kanun'un 211. maddesinde yapılan değişikliğin yürürlüğe girdiği tarihten sonraki dönemde ihtirazi kayıtla beyanda bulunarak tescil edilen beyannameler yönünden, 4458 sayılı Kanun'un 242. maddesinde düzenlenen itiraz yoluna başvurulmasının önünde kanuni bir engelin bulunmadığı, diğer bir ifadeyle Kanun'un 211. maddesinde yapılan değişiklikte öngörülen, ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırılması hâlinde ödenen veya tahakkuk ettirilen vergilerin geri verilmesine veya kaldırılmasına ilişkin taleplerin kabul edilmeyeceği yolundaki düzenlemenin, Kanun'un 242. maddesi kapsamında yapılacak itiraz başvurularında uygulanamayacağı açıktır.

Nitekim, Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun ve 26/3/2024 tarih ve 32501 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 24/01/2024 tarih ve E:2023/6, K:2024/1 sayılı kararı da bu yöndedir. Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu anılan kararında, bölge idare mahkemeleri arasındaki karar aykırılığının, eşyanın kıymetinin, gözetim tebliğindeki kıymete eşitlenecek tutarda yurt dışı gider kalemine ihtirazi kayıtla beyanda bulunmak suretiyle artırılması nedeniyle 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 242. maddesi uyarınca tahakkuka yapılan itirazın reddine ilişkin işlemin iptali ile vergilerin iadesi talebiyle açılan davada, ithal edilen eşyanın gümrük kıymetinin belirlenmesinde, öncelikle satış bedelinin esas alınması, satış bedelinin esas alınması için gerekli koşulların mevcut olmadığının tespit edilmesi halinde sırasıyla diğer yöntemlere başvurulması; satış bedeli yönteminin terk edilme nedenlerinin somut olarak ortaya konulmadığı sonucuna varılması halinde işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı yönünde giderilmesine karar vermiştir.

Öte yandan, Gümrük Kanunu'nun 242. maddesi uyarınca idarece kendiliğinden yapılmış bir ek tahakkuk işlemi veya ihtirazi kayıtla verilen gümrük beyannamesine dayalı bir tahakkuk işlemi üzerine vergi mahkemesinde idari dava açılabilmesi için, söz konusu tahakkuklara karşı Gümrük Kanunu'nun 242. maddesinde öngörülen idari itiraz yoluna başvurulması ve bu başvurunun zımnen ya da açık olarak reddedilmiş olması gerekmektedir.

Gümrük yükümlüsünün herhangi bir baskı, tehdit ve endişe altında kalmaksızın, yani serbest iradeyle yapmış olduğu beyanlar hukukta yazılı ikrar hükmündedir (Turgut Candan, Açıklamalı İdari Yargılama Usulü Kanunu, Yetkin Yayınları, Ankara, 2022, s:635) ve yükümlü açısından bağlayıcıdır. Gümrük uygulamasında ihtirazi kayıt, beyanın bu bağlayıcılığını etkisiz kılmak ve hak arama yollarına başvuru hakkını saklı tutmak amacıyla gümrük beyannamelerine konulmakta ve beyanın serbest irade ürünü olmadığını gösteren açıklama olarak nitelendirilmektedir. Yine uygulamada, Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi uyarınca geri verme veya kaldırma başvurusunda bulunabilmek için beyannameye ihtirazi kayıt konulmuş olmasına gerek bulunmadığı, Kanun'un 242. maddesi uyarınca itiraz başvurusunda bulunabilmek için ise beyannameye ihtirazi kayıt konulması gerektiği kabul edilmektedir.

Aykırılığın giderilmesine konu edilen uyuşmazlıklarda, dava konusu edilen işlemler, gümrük yükümlüsünce ihtirazi kayıtla beyanda bulunulduktan sonra, 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesine göre yapılan bir geri verme veya kaldırma talebi üzerine bu talebin reddi yolunda tesis edilmiştir.

4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesinde değişiklik yapan 18/07/2021 tarih ve 7333 sayılı Kanun'un 13. maddesinin gerekçesi "4458 sayılı Gümrük Kanununun 211 inci maddesinin birinci fıkrasında yapılan düzenleme ile; yükümlülerin, ticaret politikası önlemlerinden kaçınmak için kendi beyanlarıyla eşyanın gümrük kıymetini artırmalarını müteakiben ödenmiş veya tahakkuk ettirilmiş vergilerin geri verilmesi veya kaldırılması önlenerek, Dünya piyasa fiyatlarından daha düşük fiyatlardan ithal edilen eşyaların gözetim uygulaması kapsamında izlenmesi ve ticaret politikası önlemlerinin etkisizleştirilmesinin önüne geçilmesi amaçlanmaktadır.
" şeklindedir.

Madde gerekçesinden de anlaşıldığı üzere, değişiklik ile kanun koyucu, ticaret politikasının etkisiz hale getirilmesi sonucu doğuracak şekilde yükümlünün kendi beyanı ile ithalata konu eşyanın kıymetini artırması durumunda vergilerin geri verilmesi veya kaldırılmasının önüne geçilmesini amaçlamıştır. Bu nedenle 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesinin (1) numaralı fıkrasında yapılan değişikliğin yürürlüğe girdiği tarihten sonra tescil edilen beyannameler açısından, eşyanın kıymetinin gözetim tebliğinde belirtilen düzeye çıkmasını sağlayacak şekilde beyanda bulunulması, ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırılması neticesini doğuracağından, bu durumda ödenen veya tahakkuk eden vergilerin geri verilmesi veya kaldırılması talepleri kabul edilmeyecektir. Dolayısıyla, ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırılması durumunda, ithalat esnasında gümrük beyannamesine ihtirazi kayıt konulmuş olması, yükümlüye, 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesi kapsamında yapılan başvurularda, hak arama yolunu açık tutma imkânı sağlamayacaktır.

Dolayısıyla, 4458 sayılı Kanun'un sistematiği ve yukarıda belirtilen Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun 24/01/2024 tarih ve E:2023/6, K:2024/1 sayılı kararı gözetildiğinde, gözetim uygulaması nedeniyle fazladan vergi ödediğini iddia eden ithalatçıların hukuken izlemesi gereken prosedür, ihtirazi kayıt konulması suretiyle beyannamelerin tescil edilmesi durumunda, 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesine göre değil 242. maddesine göre başvuru yollarını tüketerek dava açmalarıdır.

Yukarıda yer alan belirlemelerin birlikte değerlendirilmesinden, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesinin (1) numaralı fıkrasında 18/07/2021 tarih ve 7333 sayılı Kanun ile yapılan düzenleme sonrasında tescil edilen beyannameler bakımından eşyanın kıymetinin gözetim tebliğindeki kıymete eşitlenecek tutarda yurt dışı gider kalemine ihtirazi kayıtla beyanda bulunmak suretiyle artırılması nedeniyle fazladan ödendiği iddia edilen vergilerin, Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi uyarınca geri verme başvurusu kapsamında iadesinin mümkün olmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.

V. SONUÇ:

Açıklanan hukuksal nedenler ve gerekçeyle aykırılığın, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesinin (1) numaralı fıkrasında 18/07/2021 tarih ve 7333 sayılı Kanun ile yapılan düzenleme sonrasında tescil edilen beyannameler bakımından eşyanın kıymetinin gözetim tebliğindeki kıymete eşitlenecek tutarda yurt dışı gider kalemine ihtirazi kayıtla beyanda bulunmak suretiyle artırılması nedeniyle fazladan ödendiği iddia edilen vergilerin, Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi uyarınca geri verme başvurusu kapsamında iadesinin mümkün olmadığı yönünde giderilmesine, 17/09/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.

Boşanma davalarında fiziksel şiddet, psikolojik şiddet, tehdit, baskı ve aile içi şiddetin her türü; Türk Medeni Kanunu ve Türk Ceza Kanunu kapsamında ağır kusur olarak değerlendirilir. Şiddetin varlığının ispatında en güçlü ve tartışmasız deliller; doktor raporları, Adli Tıp Kurumu raporları ve polis tutanaklarıdır.

Videoda özellikle şu başlıklara detaylı şekilde değinilmektedir:

Boşanma davasında fiziksel şiddetin hukuki anlamı

Doktor raporlarının ve hastane kayıtlarının delil değeri

Adli Tıp Kurumu raporlarının kusur tespitindeki rolü

Polis tutanakları, 155/112 başvuruları ve 6284 sayılı Kanun kapsamında verilen uzaklaştırma kararlarının önemi

Hakimin şiddet iddialarını değerlendirirken dikkate aldığı kriterler

Şiddetin ispatlanmasının nafaka, maddi-manevi tazminat ve velayet üzerindeki etkileri

Şiddet iddialarının somut, resmi ve bilimsel delillerle desteklenmesi, boşanma davalarının seyrini doğrudan etkiler. Özellikle Adli Tıp raporları, acil servis ve adli muayene kayıtları ile polis tutanakları; mahkemeler nezdinde en güçlü ispat araçlarıdır. Bu deliller, şiddetin ne zaman ve nasıl gerçekleştiğini objektif şekilde ortaya koyar.

Boşanma davası, taraflardan birinin boşanmak istemesine rağmen diğer eşin karşı çıkması halinde de açılabilir. Türk Medeni Kanunu’na göre eşin rızası şart değildir. Mahkeme, boşanma davası kapsamında evlilik birliğinin temelinden sarsılıp sarsılmadığını inceler.

Boşanma Türleri

• Anlaşmalı boşanma davası: Tarafların boşanmayı ve şartlarını kabul etmesiyle hızlı ilerler.

• Çekişmeli boşanma davası: Eşlerden biri boşanmaya karşı çıkıyorsa açılır ve süreç daha uzun olabilir.

Hukuki Dayanak

Boşanma davası TMK 166. maddeye dayanır. Ortak yaşamın sürdürülemeyecek ölçüde bozulması boşanma gerekçesidir. Bir eşin boşanmak istememesi boşanma davası açılmasına engel olmaz.

Delillerin Önemi

Boşanma davası sürecinde mahkeme, tarafların iddialarını somut delillerle değerlendirir.

• Tanık anlatımları

• Mesaj kayıtları

• Raporlar

• Diğer yazılı veya görsel deliller

Delil yetersizliği durumunda boşanma davası reddedilebilir.

Aynı Evde Yaşama Durumu

Aynı çatı altında yaşamaya devam edilmesi boşanma davası açılmasına engel değildir. Ayrı odalarda yaşamak, iletişimin kopması, ilgisizlik gibi unsurlar evliliğin fiilen bittiğini gösterebilir.

Sonuç

Eşin boşanmaya karşı çıkması boşanma davası açılmasını engellemez. Önemli olan evliliğin sürdürülemez olduğunun somut şekilde ortaya konmasıdır. Boşanma davası süreci delillerin gücüyle şekillenir.

1. Boşanma davası sürecinin duygusal boyutu

Boşanma davası, tarafların en yoğun duyguları yaşadığı dönemlerden biridir. Bu duygusal yük nedeniyle boşanma davası sırasında sağduyulu karar vermek çoğu zaman zorlaşır. Ancak unutulmamalıdır ki boşanma davası sırasında yapılan her yanlış hamle, hem hukuki hem ekonomik açıdan uzun vadeli sonuçlar doğurabilir.

2. Boşanma davası açmadan önce doğru hazırlık yapmanın önemi

Birçok kişi ani öfke ve kırgınlıklarla boşanma davası açmaktadır. Oysa boşanma davası, sadece ayrılığı değil; mal paylaşımı, velayet, nafaka ve tazminat gibi birçok konuyu kapsayan kapsamlı bir hukuki süreçtir. Bu nedenle boşanma davası açmadan önce durumun dikkatle değerlendirilmesi gerekir.

3. Delil olmadan boşanma davası açmanın riskleri

Boşanma davasında en sık rastlanan hatalardan biri delilsiz başvuru yapılmasıdır. Aldatma, şiddet veya terk iddiaları somut delillerle desteklenmediği sürece mahkeme boşanma davasında istenen sonucu vermez. Mesaj kayıtları, görüntüler, tanık anlatımları veya kamera kayıtları olmadan açılan boşanma davalarının reddedilmesi çok yaygındır.

4. Mal paylaşımı ve boşanma davasındaki yanlış bilinenler

Boşanma davası sürecinde malların paylaşımı konusunda çok sayıda yanlış bilgi bulunmaktadır. Malın bir eşin üzerine kayıtlı olması diğer eşin hakkı olmadığı anlamına gelmez. Edinilmiş mallara katılma rejimi gereğince evlilik süresince edinilen mallarda her iki eşin de hakkı vardır. Bu nedenle boşanma davası açılmadan önce mal varlığının doğru tespit edilmesi önemlidir.

5. Nafaka ve tazminat haklarının doğru değerlendirilmesi

Boşanma davasında tazminatın boşanmayı kimin istediğine göre belirlendiği yönünde yaygın bir yanılgı vardır. Oysa tazminat, tarafların kusur durumuna göre değerlendirilir. Daha az kusurlu olan ve boşanma davası sonucunda ekonomik kayba uğrayan taraf tazminat talep edebilir. Nafaka hakkı da aynı şekilde boşanma davası içerisindeki genel durum ve ihtiyaçlara göre değerlendirilir.

6. Velayet konusunun boşanma davasındaki yeri

Boşanma davası sırasında velayeti bir rekabet alanı olarak görmek ciddi bir hatadır. Mahkemeler velayet kararını ebeveynlerin duygusal beyanlarına göre değil, çocuğun üstün yararını gözeterek verir. Çocuğun gelişimini hangi ebeveynin daha iyi destekleyebileceği belirleyici unsurdur.

7. Sosyal medyanın boşanma davasına etkisi

Boşanma davası devam ederken yapılan sosyal medya paylaşımları sürecin seyrini olumsuz etkileyebilir. Kişinin duygusal bir anla yaptığı paylaşım, boşanma davasında karşı taraf için delil niteliği taşıyabilir ve mahkemenin bakış açısını değiştirebilir.

8. İletişimin tamamen kopması ve boşanma davasına etkileri

Boşanma davasında tarafların iletişimi tamamen kesmesi özellikle çocukların olduğu durumlarda büyük sorunlara yol açar. Saygılı ve kontrollü bir iletişim biçimi, hem boşanma davasının sağlıklı ilerlemesini sağlar hem de çocukların psikolojik açıdan korunmasına katkıda bulunur.

9. Sonuç: Boşanma davası bir son değil, yeni bir başlangıçtır

Boşanma davası, yalnızca bir evliliğin bitişi değildir; yeni bir hayatın başlangıcıdır. Bu nedenle boşanma davasının bilinçli, planlı ve hukuka uygun yürütülmesi, gelecekte karşılaşılabilecek sorunların önüne geçmek açısından büyük önem taşır

Bu video, eşinizin sizi aldatması durumunda Türk Medeni Kanunu’nun size tanıdığı tüm hakları anlaşılır şekilde öğrenebilmeniz için hazırlanmıştır. Zina, kanunda özel boşanma sebebi olarak düzenlenmiştir ve atacağınız her adım hukuki sonucunuzu doğrudan etkiler. Aldatma fiilini öğrendiğiniz tarihten itibaren 6 ay içinde ve her hâlde fiilin üzerinden 5 yıl geçmeden dava açabilirsiniz. Eşinizi açık veya örtülü biçimde affetmişseniz dava hakkınız ortadan kalkar. Birlikte yaşamaya devam etmek dahi affetme olarak kabul edilebilir.

Sadakat yükümlülüğünün ihlali ağır bir kusur sayıldığından, boşanma davasında kusur tespiti maddi ve manevi tazminat taleplerinizi güçlendirir. Mahkeme tazminat miktarını tarafların ekonomik durumu, evliliğin süresi ve aldatmanın etkilerine göre belirler. Çocukların velayetinde ise çocuğun üstün yararı esastır. Sadakatsizlik çocuğun gelişimini olumsuz etkiliyorsa velayet çoğunlukla sadakatsiz olmayan tarafa verilir.

Bu süreçte geçerli delillerin hukuka uygun şekilde toplanması önemlidir. Tanık beyanları, otel kayıtları, sosyal medya paylaşımları ve alenileşmiş mesajlaşmalar kullanılabilir. Boşanma ile birlikte mal paylaşımı da gündeme gelir ve yasal mal rejimi gereği evlilik süresince edinilen mallar eşit şekilde paylaşılır.

Bu açıklama, aldatma gibi sarsıcı bir durumda haklarınızı doğru adımlarla kullanabilmeniz için hazırlanmıştır. Duygusal tepkiyle değil, hukuki bilinçle hareket etmek sürecin en önemli unsurudur.

Boşanma hakkı, anayasal ve yasal güvencelere sahip temel bir haktır. Türk Medeni Kanunu’na göre evlilik birliği ortak hayatı sürdürmeyi eşlerden beklenemeyecek ölçüde sarsılmışsa, kadın tek başına boşanma davası açabilir. Eşin rızası aranmaz ve kimse istemediği bir evliliği sürdürmek zorunda değildir.

Şiddet veya baskıya maruz kalan kadınlar 6284 sayılı Kanun çerçevesinde güvence altındadır. Uzaklaştırma kararı, gizlilik tedbirleri, geçici maddi destek ve gerektiğinde devlet koruması gibi önemli hukuki mekanizmalar kadınların güvenliği için düzenlenmiştir.

Ekonomik endişeler de çoğu zaman gerçeği tam olarak yansıtmaz. Nafaka, maddi tazminat ve mal paylaşımı gibi süreçler, boşanma sonrası kadının ekonomik güvencesini desteklemek amacıyla kanunda düzenlenmiştir. Evlilik sürecinde edinilen mallarda her iki eşin de hakkı bulunmaktadır ve kadın yoksulluk nafakası talep edebilir.

Çocukların velayeti konusunda mahkemeler çocuğun üstün yararını esas alır. Özellikle küçük yaştaki çocukların bakım ve ilgisinde anne önemli bir konumda kabul edilmekte olup, annenin sorumluluk bilinci ve çocuğa sağladığı duygusal istikrar dikkate alınmaktadır.

Boşanma bir bitiş değil, yeni bir başlangıçtır. Hukuk sistemi bireyin özgür ve bağımsız yaşam hakkını esas alır. Kadın haklarını bildiğinde ve bilinçli hareket ettiğinde, toplumsal önyargılara rağmen kendine güçlü bir yol çizebilir.

Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 110/A maddesi, adlî kontrol süresi, uzatma koşulları ve çocuklar açısından uygulanma biçimi konusunda temel düzenlemeleri içerir. Bu videoda, adlî kontrol tedbirinin ne kadar süreyle uygulanabileceğini, hangi durumlarda uzatılabileceğini ve hukuki sınırlarını ayrıntılı biçimde ele alıyoruz.

⚖️ Bu videoda yanıt bulacağınız sorular:

Adlî kontrol süresi ne kadar olabilir?
CMK 110/A maddesi neyi düzenler?
Adlî kontrol süresi hangi hâllerde uzatılabilir?
Ağır ceza mahkemesinin görevine giren suçlarda adlî kontrol süresi kaç yıldır?
Çocuklar için adlî kontrol süresi nasıl uygulanır?
Adlî kontrol tedbirinin sınırları nelerdir?

📚 Kısa Özet:
Ceza yargılamasında tutuklama yerine uygulanan adlî kontrol, bireyin özgürlüğünü daha az sınırlayan bir önlemdir. Ancak bu tedbirin süresiz devam etmesi hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmaz. CMK madde 110/A, hem soruşturma hem de kovuşturma aşamasında adlî kontrolün süre sınırlarını, uzatma şartlarını ve çocuklar yönünden indirimi açıkça düzenleyerek kişi özgürlüğünü korur.

🔹 Ağır ceza kapsamına girmeyen suçlarda: En fazla 2 yıl, zorunlu hâllerde 1 yıl uzatma
🔹 Ağır ceza kapsamındaki suçlarda: En fazla 3 yıl, uzatma ile birlikte toplam 4 yıl
🔹 Çocuklar bakımından: Süre yarı oranında uygulanır

Sonuç:
CMK madde 110/A, adlî kontrolün süresiz hale gelmesini engelleyerek hukuk devleti ilkesini ve insan haklarına saygıyı somut biçimde güvence altına alır.

Ceza muhakemesi süreci, bir yandan toplumsal adaletin sağlanmasını, diğer yandan bireyin özgürlüğünün korunmasını amaçlar. Bu iki ilke arasında kurulan hassas denge, yargılamanın temelini oluşturur. İşte bu noktada, adli kontrol tedbirleri, tutuklamaya alternatif bir önlem olarak devreye girer. Ancak bu tedbirlerin etkili olabilmesi, şüpheli veya sanığın yükümlülüklere tam anlamıyla uymasına bağlıdır.

Bu videoda Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 112. maddesi (CMK m.112) kapsamında, adli kontrol hükümlerine uymamanın sonuçlarını tüm yönleriyle inceliyoruz. Kanun koyucu, bu maddeyle hem yargılama sürecinin güvenliğini hem de tedbirlerin ciddiyetini korumayı hedeflemiştir. Adli kontrolün bir “lütuf” değil, kamu düzenini ve yargılamanın sağlıklı yürütülmesini güvence altına alan bir yargısal sorumluluk olduğunu vurguluyoruz.

Videoda şu sorulara detaylı yanıtlar bulabilirsiniz:

- Adli kontrol yükümlülüklerine uymayan kişi hakkında ne yapılabilir?

- Mahkûmiyet kararı verilmiş bir kişi adli kontrolü ihlal ederse ne olur?

- Tutukluluk süresi dolmuş ve salıverilmiş bir kişi adli kontrolü ihlal ederse yeniden tutuklanabilir mi?

CMK 112’nin hukuk sistemimizdeki işlevi ve önemi nedir?

CMK 112’nin birinci fıkrasına göre, adlî kontrol yükümlülüklerini kasten yerine getirmeyen şüpheli veya sanık, hükmedilebilecek hapis cezasının süresi ne olursa olsun derhâl tutuklanabilir. Bu düzenleme, yargılamanın disiplinini sağlamak amacıyla getirilmiştir.

Ayrıca 14 Nisan 2020’de yapılan değişiklikle, hakkında mahkûmiyet kararı verilmiş ve bu karar istinaf veya temyiz aşamasında olan kişiler de artık aynı hükme tabidir. Yani adlî kontrolü ihlal eden bu kişiler hakkında da ilk derece mahkemesi doğrudan tutuklama kararı verebilir.

Öte yandan, 24 Kasım 2016 tarihli değişiklik ile getirilen bir diğer önemli hüküm, azami tutukluluk süresi dolduğu için serbest bırakılan sanıkların durumunu düzenlemiştir. Buna göre, bu kişiler hakkında adlî kontrol kararı verilmişse ve bu tedbiri ihlal ederlerse, yeniden tutuklanmaları mümkündür. Ancak bu tutuklama süresi, ağır ceza mahkemesinin görev alanına giren suçlarda en fazla dokuz ay, diğer suçlarda ise iki ayla sınırlıdır.

Bu hüküm, hem kişi özgürlüğünün korunması hem de adli sürecin güvenliği açısından son derece önemlidir. CMK 112, bireyin özgürlük hakkını ortadan kaldırmadan, yargılamanın sağlıklı yürütülmesi için bir denge mekanizması kurar. Tedbirlere uymamanın ciddi sonuçları olduğunu hatırlatır ve adli kontrolün hukuk sistemimizdeki caydırıcı gücünü ortaya koyar.

Sonuç olarak, CMK madde 112; adli kontrol tedbirine uymamanın hukuki sonuçlarını belirleyerek, ceza muhakemesinin etkinliğini artıran ve yargı sürecinin disiplinini koruyan bir düzenlemedir. Bu madde, bireysel hak ve özgürlükleri gözetirken aynı zamanda adaletin tecellisini sağlamayı hedefler.

Bir yargılamada özgürlük, yükümlülüklerle anlam kazanır. Adli kontrolün ihlali, sadece bir kural ihlali değil, aynı zamanda adaletin işleyişine müdahale anlamına gelir.

CMK 111 – Adlî Kontrolün Kaldırılması ve İtiraz Süreci

Ceza Muhakemesi Kanunu Madde 111 Açıklaması

Hukuki Haklarım programından merhaba. Ceza muhakemesi sürecinde bireyin özgürlüğünü sınırlayan her tedbirin geçici olması, hukuk devleti ilkesinin temel gereklerinden biridir. Adlî kontrol tedbiri, tutuklamaya alternatif olarak kişisel özgürlüğü koruyan bir güvence niteliği taşır. Ancak bu tedbirin süresiz biçimde devam etmesi, kişi hak ve özgürlükleriyle bağdaşmaz.

Bu videoda, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 111. maddesini (CMK 111) ele alarak adlî kontrolün hangi koşullarda kaldırılabileceğini, başvuru yollarını ve itiraz sürecini ayrıntılı şekilde açıklıyoruz.

Videoda ele alınan konular:

CMK 111 nedir?
Adlî kontrolün kaldırılması nasıl talep edilir?
Hâkim veya mahkeme bu talebi nasıl değerlendirir?
Adlî kontrol kararına itiraz mümkün müdür?
Adlî kontrol tedbirinin süresi ve ölçülülük ilkesi

Öne çıkan noktalar:
CMK’nın 111. maddesi, adlî kontrolün kaldırılmasına ilişkin açık bir yol belirleyerek bireyin özgürlüğünü korur. Şüpheli veya sanık, adlî kontrolün kaldırılmasını talep edebilir; hâkim veya mahkeme de bu talebi en geç beş gün içinde karara bağlamak zorundadır. Ayrıca, kararlara karşı itiraz hakkı tanınarak yargısal denetim sağlanır.

Bu düzenleme, adil yargılanma hakkı, hukuki güvenlik ve ölçülülük ilkesi açısından büyük önem taşır. Adlî kontrolün bir cezaya dönüşmemesi, yalnızca yargılamanın gerektirdiği ölçüde uygulanması, hukuk devleti anlayışının bir gereğidir.

Bu video, ceza muhakemesi, adlî kontrol uygulaması ve kişi özgürlüğü üzerindeki yargısal güvenceler konularında bilgi edinmek isteyen hukuk öğrencileri, avukat adayları ve hukuk meraklıları için hazırlanmıştır.

CMK 110 – Adlî Kontrol Kararı Nedir? | Ceza Muhakemesi Kanunu Madde 110 Açıklaması | Hukuki Haklarım

Hukuki Haklarım programından merhaba. Ceza muhakemesi sistemimizde kişi özgürlüğü, en temel haklardan biridir. Ancak bu özgürlük, bazen adaletin sağlanması amacıyla sınırlanabilir. İşte bu noktada tutuklama tedbirine alternatif bir koruma önlemi olan adlî kontrol devreye girer.

Bu videoda Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 110. maddesini (CMK 110) ele alarak, adlî kontrol kararının kim tarafından verileceğini, hangi aşamalarda uygulanabileceğini ve nasıl değiştirilebileceğini ayrıntılı biçimde açıklıyoruz.

Videoda ele alınan başlıklar:

CMK 110 nedir?
Adlî kontrol kararı kim tarafından verilir?
Hâkim adlî kontrol kararında değişiklik yapabilir mi?
Kovuşturma aşamasında adlî kontrol nasıl uygulanır?
Cumhuriyet savcısının adlî kontroldeki rolü nedir?
*Adlî kontrol tedbirinin amacı ve hukuk devleti ilkesiyle ilişkisi

Öne çıkan kavramlar:
Adlî kontrol kararı, tutuklama tedbirine alternatif olarak kişi özgürlüğünü daha az kısıtlayan bir sistem getirir. Bu sayede hem yargılamanın güvenliği sağlanır hem de bireyin temel hak ve özgürlükleri korunur. CMK 110, yargılamanın her aşamasında adlî kontrolün uygulanmasına ve değiştirilebilmesine imkân tanıyarak hukuk devleti ilkesinin güçlü bir yansımasıdır.

Anayasa Mahkemesine 2012 yılından bu yana toplam 633 bin 488 bireysel başvuru yapıldı, bunlardan 527 bin 803'ü sonuçlandırıldı. Yüksek Mahkemenin başvuruları karşılama oranı yüzde 83,3 oldu. Derdest dosya sayısı ise 105 bin 685 oldu.

AYM’nin hak ihlali kararı verdiği 76 bin 247 başvuruda ilk sırada makul sürede yargılanma hakkının ihlali var. Bunu adil yargılanma ve mülkiyet hakkı ihlalleri takip ediyor.

Bireysel başvuru istatistikleri üç aylık periyotlarla güncellenerek yayımlanıyor.

Meslekte 35 yılını dolduran 415, 30 yılını dolduran 432, 25 yılını dolduran avukat olmak üzere toplam 658 avukata plaketleri, 8-9 ve 10 Eylül günlerinde düzenlenen törenlerle takdim edildi.

Meslekte 35 ve 30 yılını dolduran avukatların plaket töreni 8 Eylül Cuma günü Cemal Reşit Rey Konser Salonu’nda, 25 yılı dolduran avukatların plaket töreni ise 9 Eylül Cumartesi ve 10 Eylül Pazar günleri İstanbul Barosu Konferans Salonu’nda gerçekleştirildi.

Tören, İstiklal Marşı ve saygı duruşuyla başladı. Törende konuşan İstanbul Barosu Başkanı Av. Filiz Saraç, “Hak mücadelesine yüreğini ve emeğini koymuş tüm avukat meslektaşlarımız, hepinizi İstanbul Barosu Yönetim Kurulu adına saygıyla selamlıyorum. Avukatlık mesleğinde geride kalan yıllar, hak ve hukuk yolunda verilen mücadelenin de adıdır. 145 yıllık bir “Büyük Çınar” olan Baromuzun tarihi 35 yıllık emeğinizi ve mücadelenizi saygı ile saklayacaktır.

Bu töreni Baromuzun da 145. kuruluş yıl dönümü olan 5 Nisan Avukatlar Günü’nde yapacaktık. Ancak, 6 Şubat’ta meydana gelen ve büyük acılar ve kayıplara yol açan depremler nedeniyle törenimizi erteledik. Kaybettiğimiz yurttaş ve meslektaşlarımızı rahmetle ve saygıyla anıyoruz.

Cumhuriyetimizin 100. yılını kutladığımız bugünlerde, Cumhuriyetin kazanımlarını ve Atatürk ilke ve devrimlerini kendine rehber edinen İstanbul Barosu Cumhuriyetimizin sarsılmaz kalesi olmaya her daim devam edecektir.

Ülkemizde yaşanan hukuksuzluklara karşı çıkmaya ve hukuk devletini ve hukukun üstünlüğünü savunmaya devam edeceğiz” dedi.

Başkan Av. Filiz Saraç, meslekte 25, 30 ve 35 yılını dolduran avukatları kutladı ve hak ve hukuk mücadelesinde nice meslek yılları diledi.

Başkanın konuşmasının ardından Genel Sekreter Av. Burcu Öztoprak Alsulu, törenlerde avukatları 10’ar kişilik gruplar halinde plaket almaya davet etti. Başkan Av. Filiz Saraç, avukatlara plaketlerini tek tek sundu ve gruplar halinde fotoğraf çekimi gerçekleştirildi.

Plaket alan avukatlar arasında; İstanbul Barosu Başkan Yardımcısı Av. Ali Gürbüz (25 yıl), Yönetim Kurulu Sayman Üyesi Av. Bahar Güldaş (35 yıl), Yönetim Kurulu Üyesi Av. Gülderen Zerrin Kavak Yıldırım (25 yıl), CUMER Sözcüsü Av. Gülseren Aytaş (35 yıl), önceki Yönetim Kurulu Üyesi Av. Muazzez Yılmaz (35 yıl), Av. Cengiz Yaka (35 yıl), TÜKD Genel Başkanı Av. Tülay Çağlar(25 yıl), Kadıköy Belediye Başkanı Av. Şerdil Dara Odabaşı (25 yıl) da yer aldı.

"ŞEHİT SAVCIMIZ ADALET TEŞKİLATININ KAHRAMANLIK SEMBOLÜ OLMUŞTUR"     

Törene katılan Adalet Bakan Yardımcısı Zekeriya Birkan, "Şehit savcımız şerefli, adalet sancağının ölümsüz bir timsalidir. Aziz hatırası şahadetinden bu yana hiç unutulmamış ve adalet teşkilatının kahramanlık sembolü olmuştur. Mehmet Selim Kiraz bu vatanın fedakâr, kahraman bir evladıdır. Ömrünü devletine, milletine hizmete ve adaletin tecellisini adamıştı. O gün şehit savcımızı hedef alan kurşunlar aynı zamanda yargıya, adalete, hukukun üstünlüğüne ve demokrasiye sıkılmıştır. Bu menfur saldırıda adaleti ve ömrünü adalet yoluna adamış bir kahramanı hedef alanların asıl gayesi bellidir. Terör örgütlerinin asıl amacı ve hedefi şehit savcımızın şahsında milletimizin birliği ve bütünlüğüdür. Adalet teşkilatının gözünü korkutmak ve yıldırmaktır. Hamdolsun ki bu hainler bugüne kadar emellerine ulaşamadılar, bundan sonra da ulaşamayacaklar. Adalet camiamız köklü kurumsal yapısı ve gelenekleriyle bu hain saldırılar karşısında hiçbir zaman yılmamıştır" dedi.

"TERÖR ÖRGÜTLERİNE AMAÇLARINA ULAŞAMADIKLARINI GÖSTERMEK İÇİN BURADAYIZ"

İstanbul Cumhuriyet Başsavcısı Şaban Yılmaz ise, "Cumhuriyet Savcısı Mehmet Selim Kiraz kardeşimizin şahadetinin üzerinden tam 8 yıl geçti. Bugün tüm terör örgütlerine, vatan ve millet düşmanlarına birlik beraberlik içinde olduğumuzu gösteriyoruz ve buradan haykırıyoruz. Mehmet Selim savcımız gibi masum kardeşlerimizi hedef alarak husumeti, düşmanlığı körükleyen terör örgütlerine bu amaçlarına ulaşamadıklarını göstermek için buradayız" diye konuştu.

" HEPİNİZİ OĞLUM SELİM OLARAK GÖRÜYORUM "  

Şehit Cumhuriyet Savcısı Mehmet Selim kiraz'ın babası Hakkı Kiraz ise, "8 yıl önce bugün bizim için gerçekten karanlık bir gündü. ama bir taraftan da imtihan günümüzdü bununla birlikte hamdolsun birlik ve beraberlik günümüz oldu. Şu anda o günkü tabloyu burada görüyorum. hepinizi oğlum Selim olarak görüyorum. Selim her sabah takvim yaprağını koparır okur benim de okumam için masaya koyardı. 31 Mart 2015 günü sabah Selim evden çıkmadan önce yine o günün takvim yaprağını masaya koymuştu ve oradaki dua şöyleydi: 'Rabbim beni, ailemi mümin olarak evime girenleri bağışla zalimler topluluğunu da daima kahrı perişan et' şeklindeydi"  dedi. 

Konuşmaların ardından şehit savcı Mehmet Selim Kiraz'ın makam odası ziyaret edildi; odasında Kur'an-ı Kerim okundu. Savcı Mehmet Selim Kiraz, 31 Mart 2015 tarihinde Çağlayan'daki İstanbul Adalet Sarayı'nda görevi başındayken DHKP-C'li teröristler tarafından odasında rehin alınmıştı. Savcı Kiraz, saatler süren müzakerelere rağmen makamında şehit edilmişti.