<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss xmlns:turbo="http://turbo.yandex.ru/xmlns" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0">
  <channel xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">
    <title>Hukuki Haber</title>
    <link>https://www.hukukihaber.net</link>
    <description>Türkiye'den ve dünyadan hukuki haberler, makaleler, siyasetten, spora her konuda hukuki haber...</description>
    <atom:link xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" href="https://www.hukukihaber.net/rss?yandex=turbo" type="application/rss+xml"/>
    <language>tr-TR</language>
    <copyright>Copyright © 2023. Her hakkı saklıdır.</copyright>
    <category>News</category>
    <lastBuildDate>Wed, 18 Nov 2026 11:36:38 +0300</lastBuildDate>
    <ttl>1</ttl>
    <atom:link rel="self" href="https://www.hukukihaber.net/rss?yandex=turbo"/>
    <atom:link rel="hub" href="https://pubsubhubbub.appspot.com/"/>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[Ceza Duruşmalarında Zapta Geçirme Pratiği Üzerine Etnometodolojik Bir İnceleme]]></title>
      <link>https://www.hukukihaber.net/ceza-durusmalarinda-zapta-gecirme-pratigi-uzerine-etnometodolojik-bir-inceleme-1</link>
      <atom:link rel="self" href="https://www.hukukihaber.net/ceza-durusmalarinda-zapta-gecirme-pratigi-uzerine-etnometodolojik-bir-inceleme-1" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[Ceza Duruşmalarında Zapta Geçirme Pratiği Üzerine Etnometodolojik Bir İnceleme

Av. Fahrettin KAYHAN yazdı...

https://www.hukukihaber.net/ceza-durusmalarinda-zapta-gecirme-pratigi-uzerine-etnometodolojik-bir-inceleme]]></description>
      <turbo:content><![CDATA[<p></p>

<p><strong><a name="öz">Öz</a></strong></p>

<p>Türk ceza yargılamasında duruşmada söylenenler, kelimesi kelimesine kaydedilmez. Hâkim beyanları dinler, özetler ve zabıt kâtibine sesli olarak dikte eder. Ortaya çıkan tutanak, CMK m. 222 uyarınca duruşmanın nasıl yapıldığının tek ispat aracıdır ve ona karşı yalnızca sahtecilik iddiası ileri sürülebilir. Bu makale, söz konusu pratiği etnometodolojik bir bakışla ele alır. Temel iddia şudur: Tutanak duruşmanın bir kaydı değildir, hukuken ilgili duruşmanın kendisini kuran bir metindir. Makale, Garfinkel’in kurumsal kayıtlar çözümlemesi, Heritage ve Watson’ın formülasyon kavramı ile Bauman ve Briggs’in metinleştirme kavramından yararlanarak dikteyi üç işlem üzerinden çözümler: koruma, silme ve dönüştürme. Hâkimin beyanı kesmeden dinleyip sonra dikte etmesi ile sık sık keserek parça parça dikte etmesi arasındaki farkı da bu çerçevede tartışır. Ardından dikte sırasında katılımcıların tutanak içeriğini nasıl müzakere ettiğini, tutanak dilinin kalıplarını ve tutanağın gerekçeli karara ve kanun yoluna taşınmasını inceler. Duruşmalarda ses ve görüntü kaydı yasak olduğundan makale ampirik bulgu iddia etmez. Kavramsal bir çerçeve, kurgusal örnekler ve kayıt yasağı altında uygulanabilir bir araştırma tasarımı önerir.</p>

<p><strong><a name="giriş">1. Giriş</a></strong></p>

<p>Türk ceza duruşmalarına katılan herkes aynı sahneye aşinâdır. Tanık konuşur, hâkim dinler, sonra kâtibe dönerek “yazın” der ve tanığın söylediklerini kendi cümleleriyle, çoğu zaman tanığın ağzından, birinci tekil şahısla yeniden kurar: “Ben olay günü iş yerimdeydim, dışarıdan bağırışmalar duydum…” Salondakiler bu cevabı iki kez duyar: bir kez tanığın ağzından, bir kez de hâkimin diktesiyle. Hukuki sonuç doğuran ikincisidir.</p>

<p>Bu sahnenin hukuki ağırlığını CMK m. 222 belirler: Duruşmanın nasıl yapıldığı ve kanundaki usule uyulup uyulmadığı ancak tutanakla ispat olunabilir, tutanağa karşı yalnız sahtecilik iddiası yöneltilebilir. Bu hüküm tutanağa salt bir belge olmanın ötesinde bir statü tanır. Hukuk açısından tutanağa geçmeyen söz, söylenmemiş sayılır. Tutanağa geçen söz ise, sahtecilik dışında, söylenmiş sayılır.</p>

<p>Ceza muhakemesi doktrini tutanağı genellikle bir “usul belgesi” olarak ele alır ve tartışmayı tutanağın içermesi gereken unsurlar, eksikliklerin sonuçları ve düzeltme yollarıyla sınırlar. Uygulamacıların yazılarında ise tutanağın “gerçeği yansıtmadığı” yolunda yaygın bir şikayet dile gelir ve çözüm olarak duruşmaların ses ve görüntü kaydına alınması önerilir. Her iki yaklaşım da tutanağı, bağımsız olarak var olan bir gerçekliğin az ya da çok sadık bir kopyası olarak düşünür.</p>

<p>Bu makale farklı bir soru sorar. Tutanağın duruşmayı ne kadar doğru yansıttığını değil, sözlü bir etkileşimin yazılı bir hukuki gerçekliğe hangi pratikler aracılığıyla dönüştürüldüğünü sorar. Bu, etnometodolojinin sorusudur. Bu açıdan tutanak bir sonuç ürünü olarak değil, bir pratik performans olarak görünür: Hâkim, kâtip, avukatlar, tanık ve sanık, salonda birlikte “tutanaklık bir metin” üretirler.</p>

<p>Hukukçu okur için kavramı kısaca açıklamak yararlı olacaktır. Etnometodoloji, Amerikalı sosyolog Harold Garfinkel’in 1950’li ve 1960’lı yıllarda geliştirdiği bir yaklaşımdır. Adı, bir topluluğun üyelerini anlatan “etno” ile yöntem bilgisi anlamındaki “metodoloji” sözcüklerinden oluşur: Etnometodoloji, insanların gündelik hayatı düzenli ve anlaşılır biçimde sürdürmek için kullandıkları yöntemleri inceler. Klasik sosyoloji toplumsal düzeni, bireylerin dışında var olan ve davranışlarını belirleyen normlarla açıklama eğilimindedir. Garfinkel ise bu düzenin, insanların her etkileşimde sergiledikleri pratik becerilerle anbean yeniden üretildiğini savunur. Ona göre kurallar davranışı kendiliğinden belirlemez; insanlar kuralları somut durumlara uygularken onlara anlam kazandırır ve yaptıklarını başkaları için anlaşılır ve hesap verilebilir (accountable) kılacak biçimde yaparlar (Garfinkel 1967). Garfinkel’in yaklaşımını geliştirdiği ilk alanlardan birinin hukuk olması da dikkat çekicidir: Jüri üyelerinin müzakerelerini inceleyerek, sıradan insanların “doğru karar” vermek için hangi pratik akıl yürütmelere başvurduğunu araştırmıştır. Etnometodolojiden doğan konuşma çözümlemesi de daha sonra mahkeme salonundaki etkileşimi ayrıntılı biçimde incelemiştir (Atkinson ve Drew 1979). Hukukçu bir okur için bu yaklaşımın özü şöyle özetlenebilir: Etnometodoloji hukukun ne söylediğini değil, hukukçuların ve hukukla karşılaşan sıradan insanların hukuku uygularken ne yaptığını sorar.</p>

<p>Makalenin iddiası iki katmanlıdır. Birincisi kavramsaldır: Tutanak duruşmanın kaydı değil, hukuken ilgili duruşmanın kendisini kuran bir metindir; dikte de bu kurmanın merkezindeki etkileşimsel işlemdir. İkincisi yöntemseldir: Türkiye’de duruşmaların kayda alınması yasak olsa da dikte sesli ve kamuya açık yapıldığı için bu işlem gözlemlenebilir. Bu durum, kayıt yasağına rağmen Türk mahkemelerinde etnometodolojik araştırmayı mümkün kılan nadir giriş kapılarından biridir.</p>

<p>Makalenin sınırı da baştan belirtilmelidir. Burada sunulan çözümleme sistematik bir saha çalışmasına dayanmaz. Metindeki duruşma ve tutanak örnekleri, uygulamada yaygın biçimde görülen kalıplardan yola çıkılarak <strong>kurgulanmış</strong> örneklerdir ve her biri böyle işaretlenmiştir. Tek istisna, uygulamadan aktarılan ve kaynağı belirtilen bir vakadır (4.2). Amaç bulgu sunmak değil, ileride yapılacak ampirik araştırmanın kavramlarını ve sorularını netleştirmektir.</p>

<p>Makale şu sırayla ilerler: İkinci bölüm tutanağın hukuki çerçevesini ve sözlülük ilkesiyle gerilimini ortaya koyar. Üçüncü bölüm kuramsal araçları tanıtır. Dördüncü, beşinci ve altıncı bölümler sırasıyla dikte işlemlerini, tutanak üzerindeki müzakereyi ve tutanak dilini çözümler. Yedinci bölüm tutanağın karara ve kanun yoluna taşınmasını, sekizinci bölüm bir araştırma tasarımını ele alır. Son bölüm, bulguların ses kaydı tartışması açısından ne anlama geldiğini tartışır.</p>

<p><strong><a name="X3c943a37ed6fc77622e5dc38a1d96907556e59a">2. Hukuki çerçeve: Sözlü bir yargılama, yazılı bir hafıza</a></strong></p>

<p>CMK, duruşmayı sözlü bir yargılama olarak tasarlar; ama bu yargılamayın hukuki hafızasını tamamen yazıya bağlar. Bu bölüm, makalenin konusunu oluşturan gerilimi tanımlamak için ilgili hükümleri bir araya getirir.</p>

<p><strong><a name="tutanak-hükümleri">2.1. Tutanak hükümleri</a></strong></p>

<p>CMK m. 219’a göre duruşma için tutanak tutulur ve tutanak mahkeme başkanı veya hâkim ile zabıt kâtibi tarafından imzalanır. M. 220 tutanağın başlığında bulunacak bilgileri sayar. M. 221 ise tutanağın içeriğini belirler: sanık açıklamaları, tanık ifadeleri, bilirkişi ve teknik danışman açıklamaları, okunan veya okunmasından vazgeçilen belgeler, istemler ve reddedilmişlerse gerekçeleri, verilen kararlar ve hüküm. M. 222 de yukarıda belirtilen ispat gücünü düzenler.</p>

<p>Kanun “tanık ifadeleri”nin tutanağa geçeceğini söyler, ama bunun nasıl yapılacağını söylemez. İfadenin kelimesi kelimesine mi, özet olarak mı yazılacağı, soruların da kaydedilip kaydedilmeyeceği ve özeti kimin yapacağı kanunda düzenlenmemiştir. Hâkimin dikte ettiği özet biçimi bir kanun kuralı değil, yerleşik bir uygulamadır. Bu boşluk, etnometodolojik açıdan önemlidir: Tutanağın nasıl üretileceği bir kuralla değil, bir pratikle belirlenir.</p>

<p>Kayhan (2020), kanunda dayanağı bulunmayan bu usulü “Türkçeden Türkçeye tercüme” olarak adlandırır. Teknik kayıt yapılmayan duruşmalarda tutanak, hâkimin gördüğü ve uygun bulduğu çerçevede oluşur. Zabıt kâtibi hâkimin emrindedir ve yalnızca hâkimin söylediklerini yazar. Bu adlandırma, bu makalenin ana iddiasını da özetler: Tutanak, sözlü beyanın bir kaydı değil, aynı dil içinde yapılmış bir çevirisidir.</p>

<p><strong><a name="kayıt-yasağı">2.2. Kayıt yasağı</a></strong></p>

<p>CMK m. 183, iki istisna dışında, duruşma başladıktan sonra salonda her türlü sesli veya görüntülü kayıt ya da nakil imkânı veren aletin kullanılmasını yasaklar. HMK m. 153 de hukuk yargılamasında benzer bir yasak getirir; ancak dosyada saklı kalmak kaydıyla, yargılamanın zorunlu kıldığı hallerde mahkemenin kendisinin kayıt almasına izin verir. Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi (SEGBİS) aracılığıyla dinlenen kişilerin beyanları ise kayda alınır ve dosyada saklanır.</p>

<p>Bu düzenlemelerin sonucu şudur: Yüz yüze yapılan sıradan bir ceza duruşmasında, tutanaktan bağımsız bir kayıt yoktur. Hâkimin diktesi, sözlü beyan ile hukuki kayıt arasındaki tek köprüdür.</p>

<p><strong><a name="X936e143c092776666faf43f0a0aac9e2df0966d">2.3. Sözlülük ve doğrudan doğruyalık ile gerilim</a></strong></p>

<p>Ceza muhakemesi sözlülük ve doğrudan doğruyalık ilkelerine dayanır. CMK m. 217/1’e göre hâkim, kararını ancak duruşmaya getirilmiş ve huzurunda tartışılmış delillere dayandırabilir. CMK m. 210/1’e göre de olayın delili bir tanığın beyanından ibaretse tanık duruşmada mutlaka dinlenir; bu dinleme önceki dinlemeye ilişkin tutanağın okunmasıyla yapılamaz.</p>

<p>Bu ilkeler sözlü beyanı yazılı belgeye üstün tutar. Ama aynı yargılama, sonraki her aşamada tamamen yazılı belgeye dayanır:</p>

<p>• <strong>Hâkim değişikliği:</strong> Yargılama sürerken hâkim değiştiğinde, hükmü kuran hâkim tanığı hiç dinlememiş olabilir. Tanığı yalnızca tutanaktan tanır.</p>

<p>• <strong>Gerekçeli karar:</strong> Duruşmayı bizzat yöneten hâkim bile gerekçeyi yazarken çoğu zaman tutanağa döner.</p>

<p>• <strong>İstinaf ve temyiz:</strong> Üst mahkemeler duruşmayı kural olarak yalnızca tutanak üzerinden görür.</p>

<p>Yani sözlülük ilkesi, tek bir ana, beyanın söylendiği ana sıkışmış durumdadır. O andan sonra hukuki gerçeklik, o anın hâkim tarafından hazırlanmış bir özetidir. Bu makalenin önerisi, bu geçişi, yani sözlüden yazılıya dönüşümü, başlı başına bir inceleme nesnesi haline getirmektir.</p>

<p><strong><a name="kuramsal-çerçeve">3. Kuramsal çerçeve</a></strong></p>

<p>Dikte pratiğini çözümlemek için dört kavramsal araca ihtiyaç var: etnometodolojinin hesap verilebilirlik kavramı, Garfinkel’in kurumsal kayıtlar çözümlemesi, konuşma çözümlemesindeki formülasyon kavramı ve dilbilimsel antropolojideki metinleştirme kavramı.</p>

<p><strong><a name="etnometodoloji-ve-hesap-verilebilirlik">3.1. Etnometodoloji ve hesap verilebilirlik</a></strong></p>

<p>Garfinkel’e (1967) göre toplumsal eylemler, aynı zamanda kendilerini anlaşılır ve hesap verilebilir kılacak biçimde üretilir. Bir tutanak, yalnızca bir şeyi kaydetmez; okunduğunda “usule uygun yapılmış bir duruşma” olarak tanınabilir bir şey sunar. Etnometodolojik soru bu nedenle “tutanak doğru mu?” değil, “tutanak, okuyucusu için nasıl doğru, tam ve usule uygun görünür hale getiriliyor?” sorusudur.</p>

<p>Etnometodoloji bu soruyu bir “kayıtsızlık” tutumuyla sorar. Araştırmacı tutanağın iyi mi kötü mü olduğuna dair bir hükmü askıya alır ve onu üreten pratiği betimlemeye odaklanır. Bu tutum, normatif bir eleştiriyi dışlamaz; ama eleştiriyi betimlemeden sonraya bırakır.</p>

<p><strong><a name="Xa29aefe07e17767d1f43643b632493e385e98c5">3.2. Kurumsal kayıtlar: Aktuaryal ve sözleşmesel okuma</a></strong></p>

<p>Garfinkel’in psikiyatri kliniğindeki dosyalar üzerine yazdığı “Kötü klinik kayıtları için iyi kurumsal nedenler” başlıklı çalışma bu makale için temel bir kaynaktır (Garfinkel 1967: 186–207). Araştırmacılar klinik dosyalarını eksik ve düzensiz bulmuştu. Garfinkel bunun bir kusur olmadığını gösterdi. Dosyalar, olup biteni betimleyen “aktuaryal” kayıtlar olarak değil, klinik ile hasta arasındaki ilişkinin usule uygun yürütüldüğünü sonradan gösterebilecek “sözleşmesel” kayıtlar olarak tutuluyordu. Bunları okuyan, kurumun işleyişini bilen ve boşlukları bu bilgiyle dolduran bir üyeydi.</p>

<p>Bu ayrım tutanağa doğrudan uyarlanabilir. CMK m. 222’nin tutanağa tanıdığı ispat gücü, öncelikle duruşmanın <i>usule uygun</i> yapılıp yapılmadığına ilişkindir. Tutanak, söylenenleri eksiksiz yansıtmak için değil, sonradan bir üst mahkemenin “tanık dinlenmiş, sanığa söz verilmiş, istem karara bağlanmış” diye okuyabileceği bir metin olarak üretilir. Bu bakışla, uygulamacıların “tutanak gerçeği yansıtmıyor” şikayeti iki farklı okuma biçiminin çatışması olarak görülebilir: Avukat tutanağı aktuaryal bir kayıt olarak okur, kurum ise onu sözleşmesel bir kayıt olarak üretir.</p>

<p>Dorothy Smith’in (1990) “metinle aracılanan toplumsal örgütlenme” kavramı da bu noktayı tamamlar. Kurumlar, olaylarla değil olayların metinsel temsilleriyle çalışır ve bu temsiller, onları kullanacak kurumsal süreçlere göre biçimlendirilir.</p>

<p><strong><a name="formülasyon">3.3. Formülasyon</a></strong></p>

<p>Heritage ve Watson (1979), konuşmada bir katılımcının önceki konuşmayı özetlemesini ya da onun “ne demek olduğunu” söylemesini <i>formülasyon</i> olarak adlandırır. Onlara göre formülasyon üç işlem yapar: önceki konuşmadan bazı öğeleri <i>korur</i>, bazılarını <i>siler</i> ve bazılarını <i>dönüştürür</i>. Ayrıca formülasyon, karşı tarafın onayını ya da itirazını davet eden bir konum yaratır.</p>

<p>Kurumsal ortamlarda formülasyonu kimin yapabildiği asimetriktir. Haber mülakatlarında ya da terapi seanslarında formülasyon çoğunlukla kurumsal tarafa aittir (Heritage 1985). Duruşmadaki dikte, bu asimetrinin en uç biçimlerinden biridir: Formülasyonu yalnızca hâkim yapar ve bu formülasyon hukuki sonuç doğurur.</p>

<p><strong><a name="metinleştirme">3.4. Metinleştirme</a></strong></p>

<p>Bauman ve Briggs (1990), bir söylemin sınırları çizilebilir, bağlamından koparılabilir ve başka bir bağlama taşınabilir bir metne dönüştürülmesini <i>metinleştirme</i> (entextualization) olarak adlandırır. Bu süreç üç adımda düşünülebilir: bağlamdan koparma, metin haline getirme ve yeni bir bağlama yerleştirme. Blommaert (2001), sığınma başvurusu yapanların anlatılarının bürokratik metinlere dönüşümünü inceleyerek bu sürecin eşitsizlik ürettiğini gösterir: Kurumun dilini konuşamayanların anlatıları, metinleştirmede daha çok şey kaybeder.</p>

<p>Tutanak, metinleştirmenin hukuk alanındaki tipik bir örneğidir. Tanığın sözü salondaki soru-cevap bağlamından koparılır, “tanık beyanı” adı verilen bir metne dönüşür ve gerekçeli karar ile kanun yolu incelemesinde yeni bağlamlarda dolaşıma girer.</p>

<p><strong><a name="X8930b6caa606d3437daa0ebadc0496028fe9e45">3.5. Karşılaştırmalı literatür ve Türk pratiğinin özgüllüğü</a></strong></p>

<p>Sözlüden yazılıya dönüşüm, hukuk alanında en çok polis ifadesi üzerinden çalışılmıştır. Jönsson ve Linell (1991), İsveç’te polis sorgusunun diyalog biçiminden tek sesli bir anlatıya dönüşümünü inceler. Komter (2006) ve van Charldorp (2011), Hollanda’da polisin sorgu sırasında ifadeyi bilgisayara yazarken yaptığı seçimleri ayrıntılı olarak çözümler. Komter (2002), bu yazılı ifadelerin daha sonra mahkemede nasıl kullanıldığını gösterir. Coulthard (2002), İngiltere’deki polis tutanaklarında şüphelinin ağzından yazılmış gibi görünen metinlerin aslında polisin sorularını gizlediğini ortaya koyar. Walker (1990) ise ABD’de kelimesi kelimesine kayıt tutan mahkeme stenograflarının bile sürekli yorum yaptığını gösterir.</p>

<p>Türk pratiği bu literatürden önemli bir noktada ayrılır. Polis ifadesi genellikle kapalı bir odada ve az sayıda kişinin yanında yazıya geçirilir. Türk duruşmasındaki dikte ise açık bir salonda, sesli olarak ve tüm katılımcıların önünde yapılır. Bu yüzden formülasyon kamusaldır: Tanık kendi sözünün nasıl yazıldığını duyar, avukatlar anında müdahale edebilir. Bu özellik, Türk pratiğini karşılaştırmalı literatür için de ilginç kılar.</p>

<p><strong><a name="dikte-pratiği-koruma-silme-dönüştürme">4. Dikte pratiği: Koruma, silme, dönüştürme</a></strong></p>

<p>Dikte, Heritage ve Watson’ın tarif ettiği üç işlemi kurumsal bir biçimde gerçekleştirir. Bu bölüm bunları kurgusal bir örnek üzerinden gösterir.</p>

<p><strong><a name="kurgusal-örnek">4.1. Kurgusal örnek</a></strong></p>

<p>Aşağıdaki diyalog, bir kasten yaralama davasında tanık dinlenmesini temsil eden <strong>kurgusal</strong> bir örnektir. Kişi adları ve olay uydurmadır.</p>

<p><strong>Hâkim:</strong> Olayı gördünüz mü?</p>

<p><strong>Tanık:</strong> Şimdi… ben dükkândaydım, bir gürültü oldu, çıktım. Çıktığımda Mehmet yerdeydi galiba, Ali de başındaydı. Vurdu mu vurmadı mı, onu tam göremedim ama elinde bir şey vardı herhalde.</p>

<p><strong>Müdafi:</strong> Elindeki neydi?</p>

<p><strong>Tanık:</strong> Bilmiyorum, uzaktan… Sopa gibi bir şeydi belki, emin değilim.</p>

<p><strong>Hâkim (kâtibe dikte eder):</strong> Tanık beyanında: “Ben olay günü dükkânımdaydım, gürültü üzerine dışarı çıktığımda müştekinin yerde, sanığın da başında olduğunu gördüm. Sanığın elinde sopa benzeri bir cisim vardı, vurma anını görmedim” dedi.</p>

<p>Dikte kısa, düzenli ve hukuken kullanışlıdır. İlk bakışta tanığın söylediklerini sadıkane özetlediği de söylenebilir. Ama yakından bakıldığında her üç işlem de iş başındadır.</p>

<p><strong><a name="üç-işlem">4.2. Üç işlem</a></strong></p>

<table class="table table-bordered table-sm">
 <thead>
  <tr>
   <td valign="bottom">
   <p><strong>İşlem</strong></p>
   </td>
   <td valign="bottom">
   <p><strong>Sözlü beyanda</strong></p>
   </td>
   <td valign="bottom">
   <p><strong>Tutanakta</strong></p>
   </td>
   <td valign="bottom">
   <p><strong>Olası hukuki etkisi</strong></p>
   </td>
  </tr>
 </thead>
 <tbody>
  <tr>
   <td valign="top">
   <p>Koruma</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Dükkânda olmak, gürültü, kişilerin konumu</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Aynı olgular, kronolojik sırayla</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Çekirdek anlatı korunur</p>
   </td>
  </tr>
  <tr>
   <td valign="top">
   <p>Silme</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>“Galiba”, “herhalde”, “belki, emin değilim”, “uzaktan”</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Belirsizlik ifadeleri yok</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Beyan olduğundan daha kesin görünür</p>
   </td>
  </tr>
  <tr>
   <td valign="top">
   <p>Silme</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>“Sopa” bilgisinin müdafinin sorusuna cevap olarak gelmesi</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Bilgi kendiliğinden söylenmiş gibi</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Bilginin kaynağı ve bağlamı kaybolur</p>
   </td>
  </tr>
  <tr>
   <td valign="top">
   <p>Dönüştürme</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>“Mehmet”, “Ali”</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>“Müşteki”, “sanık”</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Kişiler hukuki rollere yerleştirilir</p>
   </td>
  </tr>
  <tr>
   <td valign="top">
   <p>Dönüştürme</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>“Elinde bir şey vardı herhalde” + “sopa gibi bir şeydi belki”</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>“Sopa benzeri bir cisim vardı”</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>İki tereddütlü ifade tek bir kesin tespite dönüşür</p>
   </td>
  </tr>
  <tr>
   <td valign="top">
   <p>Dönüştürme</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>“Vurdu mu vurmadı mı, tam göremedim”</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>“Vurma anını görmedim”</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Vurmanın gerçekleştiği önkabul olarak metne girer</p>
   </td>
  </tr>
 </tbody>
</table>

<p>Son satır özellikle önemlidir. Tanık vurmanın olup olmadığını bilmediğini söylemiştir. Tutanaktaki “vurma anını görmedim” ifadesi ise, önemli bir şeyi önvarsayıyor: bir vurma anının var olduğunu. Tanık olayın gerçekleşmesine dair hiçbir şey söylemediği halde, tutanak onu olayın gerçekleştiğini kabul eden bir tanık olarak konumlandırır.</p>

<p>Aynı olgu soruşturma aşamasında da görülür. Kayhan (2026), soruşturmadaki ifade tutanaklarında saatlerce süren bir beyanın birkaç sayfaya indirildiğini, bu sırada tereddütlerin, ses tonunun, soru sırasının ve bağlamın kaybolduğunu belirtir. Ona göre küçük sözcük değişiklikleri büyük hukuki ağırlık taşır: Bir tahmin kesin bir beyana, “onu orada gördüm” gibi gündelik bir tespit de şüpheliyi olay yerine yerleştiren hukuki bir ifadeye dönüşebilir. Kayhan ayrıca şüphelinin kabul etmediği olguları önvarsayan sorulara dikkat çeker. Bu makalenin çözümlemesi, aynı önvarsayım mekanizmasının yalnızca sorularda değil, hâkimin formülasyonunda da işleyebildiğini gösterir.</p>

<p><strong>Uygulamadan aktarılan bir örnek.</strong> Kurgusal örneklerin tarif ettiği işlemler, uygulamadan aktarılan vakalarda da görülür. Kayhan (2020), Ankara Batı 9. Asliye Ceza Mahkemesi’ndeki bir duruşmayı şöyle aktarır: Sanık müdafii, CMK m. 201 uyarınca doğrudan sorduğu soruda müştekiye olay sırasında alkol alıp almadığını sorar ve müşteki “hayır” der. Oysa dosyadaki rapora göre müşteki yüksek oranda alkollüdür. Salondaki başka bir müştekinin uyarısı üzerine müşteki iki bira içtiğini, ama olay saatinde etkisinin kalmadığını söyler. Tutanağa ise müştekinin olay tarihinde alkollü olmadığı, yalnızca iki bira içtiği ve etkisinin kalmadığı yazılır. Sonraki celsede hâkim değiştiği için, salonda olanı bilen kimse kalmaz.</p>

<p>Bu vaka, 4.2’deki üç işlemin birlikte çalıştığını gösterir. Müştekinin ilk “hayır” cevabı ve bu cevabın uyarı üzerine değişmesi, yani tanığın güvenilirliğini doğrudan ilgilendiren dizi, silinmiştir. Kalan iki ifade ise tek ve tutarlı bir beyana dönüştürülmüştür. Garfinkel’in (1967) “belgesel yorum yöntemi” bu dönüşümü anlamaya yardımcı olur. Bu yöntemde tek tek görünümler, alttaki bir örüntünün belgesi olarak okunur ve bu örüntüye uymayan unsurlar örüntüye uyacak biçimde yorumlanır. Vakada örüntü dosyadır: Sözlü beyan, dosyadaki rapor ve anlatı ile uyumlu hale gelecek biçimde formüle edilmiştir. Tutanak burada sözlü beyanı dosyaya değil, dosyayı sözlü beyana taşımıştır.</p>

<p><strong><a name="X49314eeb8863920780ec569f8dd17f58fb26220">4.3. Dikte bir çarpıtma değil, bir işleme biçimidir</a></strong></p>

<p>Bu çözümleme hâkimlerin beyanları bilinçli olarak çarpıttığı iddiasını taşımaz. Örnekteki dikte, savunmanın lehine bir unsuru, yani tanığın vurmayı görmediğini de korumuştur. Etnometodolojik açıdan önemli olan, dikteyi bir hata kaynağı olarak değil, kendine özgü bir beceri olarak görmektir. Hâkim, dağınık ve tereddütlü bir gündelik anlatıyı, birkaç saniye içinde, hukuken anlamlı, kronolojik ve okunabilir bir metne çevirir. Bunu yaparken üç şeye yönelir:</p>

<p>1. <strong>Hukuki ilgililik:</strong> Suçun unsurları açısından neyin önemli olduğu (kim, nerede, ne ile, ne zaman)</p>

<p>2. <strong>Okunabilirlik:</strong> Sonraki okuyucunun, yani gerekçe yazan hâkimin ya da üst mahkemenin metni zahmetsizce kullanabilmesi</p>

<p>3. <strong>Ekonomi:</strong> Duruşma süresinin ve tutanak uzunluğunun sınırlı olması</p>

<p>Sorun bu yönelimlerin kendisinde değil, sonuçlarının görünmez olmasındadır. Tutanak, dikteyi bir dikte olarak değil, tanığın sözü olarak sunar. Walker’ın (1990) gösterdiği gibi, kelimesi kelimesine kayıt bile tamamen tarafsız değildir; ama özet biçiminde dikte edilen bir tutanakta yorum, metnin her cümlesine yerleşmiştir ve izini sürmek için elde başka bir kayıt yoktur.</p>

<p>Kayhan (2020), uygulamada gözlenen “tutanak suiistimali” biçimlerini beş başlık altında toplar. Bu biçimler, formülasyonun üç işlemiyle şöyle eşleştirilebilir:</p>

<table class="table table-bordered table-sm">
 <thead>
  <tr>
   <td valign="bottom">
   <p><strong>Kayhan’ın (2020) tanımladığı biçim</strong></p>
   </td>
   <td valign="bottom">
   <p><strong>Karşılık gelen formülasyon işlemi</strong></p>
   </td>
  </tr>
 </thead>
 <tbody>
  <tr>
   <td valign="top">
   <p>Özetleyerek yeniden çerçeveleme: Beyan hâkimin sözleriyle özetlenir ve sıralanır</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Dönüştürme</p>
   </td>
  </tr>
  <tr>
   <td valign="top">
   <p>İndirgeme: Beyanın argümanları yerine kısa bir kalıp yazılır</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Silme ve kalıplaştırma (6.2)</p>
   </td>
  </tr>
  <tr>
   <td valign="top">
   <p>Çelişkiyi gizleme: Çelişki tutanak dışı soru-cevapla giderilir</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Soru-cevap dizisinin silinmesi (4.4)</p>
   </td>
  </tr>
  <tr>
   <td valign="top">
   <p>Çarpıtma ve tevil: Beyanın anlamı değiştirilerek yazılır</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Dönüştürme</p>
   </td>
  </tr>
  <tr>
   <td valign="top">
   <p>Hiç geçirmeme: Taraf ısrar etse de beyan tutanağa alınmaz</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Tam silme</p>
   </td>
  </tr>
 </tbody>
</table>

<p>Bu eşleşme önemli bir farkı da görünür kılar. Kayhan’ın sınıflandırması normatiftir: Bu biçimleri pratiğin sapmaları olarak tanımlar. Etnometodolojik çözümleme ise aynı işlemlerin iyi niyetli ve sıradan bir diktede de iş başında olduğunu gösterir. “Suiistimal” ile sıradan dikte arasındaki fark, işlemlerin türünde değil, derecesinde ve yönündedir. Bu yüzden sorun, yalnızca bazı hâkimlerin kötü uygulaması değil, dikte usulünün kendi yapısıdır.</p>

<p><strong><a name="soru-cevap-biçiminin-kaybı">4.4. Soru-cevap biçiminin kaybı</a></strong></p>

<p>Tutanakların önemli bir kısmı beyanı tek sesli bir anlatı olarak kaydeder. Bazı durumlarda, özellikle avukat ısrar ettiğinde, “Müdafinin sorusu üzerine: …” gibi bir biçim kullanılır. Hangi biçimin ne zaman seçildiği ampirik olarak araştırılması gereken bir sorudur.</p>

<p>Bu kayıp, daha önce tartışılan doğrudan soru hakkı (CMK m. 201) açısından özellikle önemlidir. Bir avukatın tanığın tutarsızlığını ortaya koymak için kurduğu soru dizisi (Drew 1992), dikte sırasında tek bir cümleye indirgenebilir. Soru dizisinin etkisi duruşma salonunda kalır, tutanağa geçmez. Bu durum, Türk hukukunda “çapraz sorgunun yokluğu” olarak tartışılan meselenin bir kısmının aslında belgeleme pratiğinden kaynaklandığını düşündürür.</p>

<p>Uygulamaya ilişkin yazılar bu kaybın nasıl gerçekleştiğine dair somut tespitler içerir. Kayhan (2022), hâkimlerin avukatın sorusundan sonra kendi ek sorularını sorarak tanık beyanındaki çelişkileri daha kayda geçmeden giderebildiğini belirtir. Bu durumda tutanakta yalnızca “müdafi veya vekilin istemi üzerine soruldu” kalıbı yer alır; cevap ise hâkimin özetlediği versiyondur. Aynı yazara göre avukatın beyanları, CMK m. 221’in tutanağa geçirilmesini zorunlu tuttuğu unsurlar arasında sayılmadığından tutanaktan dışarıda bırakılabilir. Hâkimin daha ilk sorudan sözü kesmesi ya da sorgulamayı kendisinin sürdürmesi gibi müdahaleler de tutanağa yansımaz. Etnometodolojik açıdan önemli olan, bu müdahalelerin salonda gözlemlenebilir olması, ama yazılı hukuki gerçeklikte hiç var olmamasıdır. Tanığın avukatın sorusu karşısında düştüğü çelişki ile hâkimin bu çelişkiyi gideren ek sorusu, tutanakta tek bir tutarlı cevaba dönüşür.</p>

<p><strong><a name="Xa2b6ab30e2ebbeeff9f4bc519c8e770083116ce">4.5. İki dikte üslubu: Kesmeden dinlemek ve keserek yazdırmak</a></strong></p>

<p>Hâkimler dikteyi aynı biçimde yapmaz. Uygulamada en az iki ayrı üslup göze çarpar. Birincisinde hâkim tanığı sonuna kadar, sözünü kesmeden dinler ve beyanın tamamını sonra tek bir özet olarak dikte eder. Bu makalede buna <i>bütüncül dikte</i> diyeceğiz. İkincisinde hâkim tanığın sözünü sık sık keser ve beyanı, söylendikçe, parça parça zapta geçirir. Buna da <i>parçalı dikte</i> diyeceğiz. Bu ayrım hâkimlerin kişisel alışkanlığı gibi görünse de etkileşimin düzeni açısından önemli farklar doğurur. Bu ayrım uygulamadan edinilen bir gözleme dayanır; ne kadar yaygın olduğu ve başka üslupların bulunup bulunmadığı sistematik olarak araştırılmalıdır.</p>

<p>Aşağıdaki <strong>kurgusal</strong> örnek, 4.1’deki tanık beyanının parçalı diktede nasıl işleyebileceğini gösterir:</p>

<p><strong>Tanık:</strong> Ben dükkândaydım, bir gürültü oldu…</p>

<p><strong>Hâkim:</strong> Bir dakika. (Kâtibe) “Olay günü dükkânımdaydım, gürültü duydum.” Evet, devam edin.</p>

<p><strong>Tanık:</strong> Sonra çıktım, Mehmet yerdeydi galiba…</p>

<p><strong>Hâkim (kâtibe):</strong> “Dışarı çıktığımda müşteki yerdeydi.” Devam edin.</p>

<p><strong>Tanık:</strong> Müşteki yerdeydi, sanık da başındaydı.</p>

<p>Örnekteki son satır dikkat çekicidir. Tanık “galiba” ifadesinin silinmesine itiraz etmemiştir. Dahası bir sonraki cümlesine hâkimin versiyonundan başlar, hatta “Mehmet” yerine hâkimin kullandığı “müşteki” sözcüğünü kullanır.</p>

<table class="table table-bordered table-sm">
 <thead>
  <tr>
   <td valign="bottom">
   <p><strong>Boyut</strong></p>
   </td>
   <td valign="bottom">
   <p><strong>Bütüncül dikte (kesmeden dinleme)</strong></p>
   </td>
   <td valign="bottom">
   <p><strong>Parçalı dikte (keserek yazdırma)</strong></p>
   </td>
  </tr>
 </thead>
 <tbody>
  <tr>
   <td valign="top">
   <p>Anlatının kontrolü</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Tanıkta: Anlatıyı kendi sırası ve vurgusuyla kurar</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Hâkimde: Anlatının birimlerini ve geçişlerini hâkim belirler</p>
   </td>
  </tr>
  <tr>
   <td valign="top">
   <p>Söylenen ile yazılan arasındaki mesafe</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Büyük: Dikte, hâkimin belleğine ve geniş bir özete dayanır</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Küçük: Her parça söylendikten hemen sonra yazılır</p>
   </td>
  </tr>
  <tr>
   <td valign="top">
   <p>Formülasyonun denetimi</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Toplu: İtiraz uzun bir özetin içinden ayıklanmalıdır</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Anında: Her parça tanığın ve avukatların önünde onaya açılır</p>
   </td>
  </tr>
  <tr>
   <td valign="top">
   <p>Tanığın konuşma biçimi</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Gündelik anlatı</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Zamanla dikteye uygun kısa cümlelere dönüşebilir</p>
   </td>
  </tr>
  <tr>
   <td valign="top">
   <p>Başlıca risk</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Ayrıntıların, belirsizlik ifadelerinin ve tanığın kendi sıralamasının kaybolması</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Anlatının bölünmesi ve hâkimin versiyonunun sonraki cevapları yönlendirmesi</p>
   </td>
  </tr>
 </tbody>
</table>

<p><strong>Bütüncül dikte</strong>, salonda tanığın anlatısını korur. Atkinson ve Drew’un (1979) ayırt ettiği anlatı biçimine yakın bir konuşma ortaya çıkar: Tanık neyi hangi sırayla ve ne kadar ayrıntıyla anlatacağına kendisi karar verir. Hâkim de neyin hukuken önemli olduğuna anlatının tamamını duyduktan sonra karar verebilir. Ama bu üslupta formülasyon büyük ölçeklidir. Birkaç dakikalık bir anlatı birkaç cümleye indirilir ve bu indirgeme hâkimin belleğine dayanır. Silme ve dönüştürme işlemleri en geniş alanı burada bulur. İtiraz etmek de zorlaşır: Tanık ya da avukat, uzun bir özetin içinden neyin eksik ya da farklı olduğunu anında ayıklamak zorundadır.</p>

<p><strong>Parçalı dikte</strong> ise söylenen ile yazılan arasındaki mesafeyi daraltır. Her dikte parçası, Heritage ve Watson’ın (1979) anlamında onay davet eden bir formülasyondur. Tanık itiraz etmezse sessizliği onay sayılır. Böylece tutanak parça parça, yerinde “onaylanmış” bir metin olarak ortaya çıkar ve bu da ona daha güçlü bir sadıklık görünümü kazandırır. Oysa tanığın sessizliği kabulü değil, hâkime duyulan saygıyı ya da itiraz edebileceğini bilmemeyi gösteriyor olabilir.</p>

<p>Parçalı diktenin asıl etnometodolojik önemi başka bir yerdedir. Kesintiler, anlatının hangi noktada bir birim olarak bittiğine hâkimin karar vermesi anlamına gelir. Tanık zamanla bu düzene uyum sağlar, kısa ve dikteye uygun cümlelerle, yani tutanak için konuşmaya başlar. Komter (2006) ve van Charldorp (2011), Hollanda’daki polis sorgularında katılımcıların konuşmayı yazı işleminin temposuna göre ayarladığını göstermiştir. Kurgusal örnekte görüldüğü gibi tanık, bir sonraki cümlesini hâkimin formülasyonundan da başlatabilir. Bu durumda tutanak yalnızca tanıklığın ürünü olmaktan çıkar, tanıklığın kendisini de biçimlendirmeye başlar.</p>

<p>Her iki üslup da tarafsız değildir; ikisi de bir şeyi feda ederek bir şey kazanır. Bütüncül dikte sözlü anlatıyı korur ama onu yazıdan uzaklaştırır. Parçalı dikte yazıyı söze yaklaştırır ama anlatının denetimini hâkime taşır. Hangi üslubun ne zaman seçildiği ayrı bir araştırma sorusudur. Seçim tanığın niteliğine (örneğin çocuk ya da suç mağduru tanıklar), duruşma süresine, mahkemenin iş yüküne ve hâkimin deneyimine göre değişiyor olabilir. Ayrıca uygulamada, önce kesmeden dinleyip sonra soru-cevapla parça parça yazdırmak gibi karışık biçimlerin de bulunması muhtemeldir.</p>

<p><strong><a name="tutanak-üzerindeki-müzakere">5. Tutanak üzerindeki müzakere</a></strong></p>

<p>Dikte sesli ve kamuya açık yapıldığı için tutanağın içeriği, yazıldığı anda müzakere edilebilir. Bu, Türk pratiğinin etnometodolojik açıdan en verimli yönüdür: Tutanağın “doğruluğu” sonradan değil, salonda ve katılımcılar arasında kurulur.</p>

<p><strong><a name="kurgusal-örnek-1">5.1. Kurgusal örnek</a></strong></p>

<p>Aşağıdaki örnek de <strong>kurgusaldır</strong>.</p>

<p><strong>Hâkim (dikte eder):</strong> “…Olayı gördüm, sanık müştekiyi itti…”</p>

<p><strong>Müdafi:</strong> Sayın Hâkim, tanık “gördüm” demedi, “duydum” dedi.</p>

<p><strong>Hâkim (tanığa):</strong> Duydunuz mu, gördünüz mü?</p>

<p><strong>Tanık:</strong> Duydum yani, sonra çıktım baktım, itiyordu.</p>

<p><strong>Hâkim (dikte eder):</strong> “Sesleri duyup dışarı çıktım, çıktığımda sanığın müştekiyi ittiğini gördüm.”</p>

<p>Bu kısa sekans birkaç şeyi gösterir. İlk olarak, avukatın itirazı bir onarım (repair) girişimidir: Hâkimin formülasyonunun yanlış olduğunu ileri sürer. İkinci olarak, hâkim bu itirazı doğrudan kabul ya da reddetmez; soruyu tanığa yönelterek tanığı kendi sözünün hakemi konumuna getirir. Üçüncü olarak, sonuç ne avukatın ne de ilk diktenin versiyonudur. Yeni formülasyon ikisini birleştirir ve ayrıca “itiyordu” ifadesini “ittiğini gördüm” biçimine dönüştürür.</p>

<p><strong><a name="müzakerenin-olası-sonuçları">5.2. Müzakerenin olası sonuçları</a></strong></p>

<p>Bir düzeltme talebi karşısında en az dört olası sonuç düşünülebilir:</p>

<p>1. <strong>Kabul:</strong> Hâkim talebi kabul eder ve düzeltilmiş metni dikte eder.</p>

<p>2. <strong>Yeniden formülasyon:</strong> Hâkim tanığa yeniden sorar ve üçüncü bir versiyon oluşturur (yukarıdaki örnek).</p>

<p>3. <strong>Red:</strong> Hâkim mevcut metni korur (“Tanık bunu söyledi, yazıldığı gibi kalsın”).</p>

<p>4. <strong>İtirazın kayda geçirilmesi:</strong> Avukat, düzeltme yapılmasa bile itirazın kendisinin tutanağa geçirilmesini ister. Uygulamaya yönelik yayınlarda bu yol, sonraki aşamalar için bir dayanak olarak önerilmektedir (Hukukçular Evi t.y.).</p>

<p>Dördüncü sonuç kuramsal olarak ilginçtir. Bu durumda tutanak, kendi içeriği hakkındaki bir anlaşmazlığı da kaydeder. Tutanak üzerine bir tutanak, yani bir üst-kayıt ortaya çıkar. Bu, üst mahkemenin sonradan “bu noktada bir anlaşmazlık vardı” diye okuyabileceği tek izdir.</p>

<p>Müzakerenin avukat için bir bedeli de vardır. Kayhan (2020), beyanın tutanağa geçirilmesi için ısrar eden avukatın hâkimle tutanak dışı bir tartışmaya girebildiğini ve “duruşma düzenini bozma” suçlamasıyla karşılaşabildiğini belirtir. CMK m. 203/1’e göre duruşma düzenini sağlamak hâkime aittir ve avukatın elinde ısrar etmekten başka bir araç yoktur. Tutanak üzerindeki müzakere bu yüzden eşit taraflar arasında yapılmaz: Müzakerenin konusu olan metni yazdıran kişi, müzakerenin sınırlarını da belirleyen kişidir.</p>

<p><strong><a name="kim-müdahale-edebilir">5.3. Kim müdahale edebilir?</a></strong></p>

<p>Müdahale hakkı katılımcılar arasında eşit dağılmaz. Ampirik olarak sınanması gereken hipotezler şunlardır:</p>

<p>• <strong>Avukatlar</strong> müdahale etmeyi mesleki bir görev olarak görür ve bunun için kurumsal olarak tanınmış bir konuma sahiptir.</p>

<p>• <strong>Tanıklar</strong> kendi sözlerinin yanlış aktarıldığını fark etseler bile hâkimin sözünü kesmeye nadiren cesaret eder. Tanık, duruşma tutanağını imzalamaz; CMK m. 219’a göre tutanağı hâkim ve kâtip imzalar. Bu, soruşturma aşamasında ifade verenin tutanağı okuyup imzaladığı uygulamadan farklıdır. Bu yüzden tanığın kendi sözüne itiraz edebileceği tek an, dikte anıdır.</p>

<p>• <strong>Müdafisi olmayan sanıklar</strong> hem kurumsal dili bilmedikleri hem de konumları zayıf olduğu için en az müdahale imkânına sahip olanlardır. Bu da Blommaert’in (2001) metinleştirmede eşitsizlik tespitinin Türk duruşmalarındaki karşılığı olabilir.</p>

<p>• <strong>Zabıt kâtibi</strong> dikteyi yazarken zaman zaman “Efendim, … mı dediniz?” gibi netleştirme soruları sorar. Bu sorular hâkimin formülasyonunun da geçici ve düzeltilebilir olduğunu görünür kılar. Kâtibin dikteyi nasıl yazıya geçirdiği, yani dikte ile ekrandaki metin arasındaki fark, ayrıca incelenmesi gereken bir katmandır.</p>

<p><strong><a name="müzakere-neyi-gösterir">5.4. Müzakere neyi gösterir?</a></strong></p>

<p>Müzakere anları, normalde görünmeyen bir şeyi görünür kılar: Tutanak, söylenenin kendiliğinden yansıması değil, seçilmiş bir versiyondur ve başka versiyonlar da mümkündür. Garfinkel’in “kural ihlali deneyleri”nde (breaching) olduğu gibi, olağan düzenin nasıl kurulduğu en iyi o düzen bozulduğunda görülür. Avukatın “öyle demedi” itirazı, tutanağın sessizce işleyen formülasyon pratiğini bir an için tartışmaya açar.</p>

<p><strong><a name="tutanak-dili-kalıplar-ve-sesler">6. Tutanak dili: Kalıplar ve sesler</a></strong></p>

<p>Tutanak, kendine özgü bir dille yazılır. Bu dilin kalıpları, yalnızca biçimsel alışkanlıklar değil, belirli hukuki işler gören araçlardır. Bu bölüm iki özelliğe odaklanır: birinci şahıs aktarımı ve kalıp formüller.</p>

<p><strong><a name="X7e67213c9042cb5369f956dcd65eafe434794ae">6.1. Birinci şahıs aktarımı: Tutanaktaki ses kimin sesi?</a></strong></p>

<p>Türk tutanaklarında tanık beyanı genellikle tırnak içinde ve birinci tekil şahısla yazılır: “Ben olay günü…”. Bu, dolaysız aktarım biçimidir ve okuyucuya tanığın kendi sözlerini okuduğu izlenimini verir. Oysa önceki bölümlerde görüldüğü gibi bu cümleler hâkimin cümleleridir.</p>

<p>Goffman’ın (1981) “konum” (footing) kavramı bu durumu ayırt etmeye yardımcı olur. Goffman konuşmacı rolünü üçe ayırır: sözleri fiziksel olarak dile getiren <i>seslendirici</i> (animator), sözleri seçen <i>yazar</i> (author) ve sözlerin ifade ettiği tutumdan sorumlu tutulan <i>sahip</i> (principal). Tutanakta bu roller şöyle dağılır:</p>

<table class="table table-bordered table-sm">
 <thead>
  <tr>
   <td valign="bottom">
   <p><strong>Rol</strong></p>
   </td>
   <td valign="bottom">
   <p><strong>Tutanakta kim üstlenir?</strong></p>
   </td>
  </tr>
 </thead>
 <tbody>
  <tr>
   <td valign="top">
   <p>Seslendirici</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Zabıt kâtibi (yazar) ve hâkim (dikte eder)</p>
   </td>
  </tr>
  <tr>
   <td valign="top">
   <p>Yazar</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Hâkim</p>
   </td>
  </tr>
  <tr>
   <td valign="top">
   <p>Sahip</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Tanık</p>
   </td>
  </tr>
 </tbody>
</table>

<p>Dolaysız aktarım biçimi, yazar rolünü gizler ve metni tamamen sahibe, yani tanığa mal eder. Coulthard’ın (2002) polis tutanakları için sorduğu “Bu kimin sesi?” sorusu burada da geçerlidir. Bu gizleme, metnin sonraki kullanımında önemli sonuçlar doğurur: Gerekçeli kararda “tanık ‘sanığın elinde sopa benzeri bir cisim vardı’ şeklinde beyanda bulunmuştur” denildiğinde, hâkimin formülasyonu tanığın tanıklığının tüm otoritesini taşır.</p>

<p><strong><a name="kalıp-formüller">6.2. Kalıp formüller</a></strong></p>

<p>Tutanaklar, sık tekrarlanan kalıplarla doludur. Aşağıdaki tablo, bunlardan bazılarını ve olası işlevlerini ampirik olarak sınanacak hipotezler olarak listeler:</p>

<table class="table table-bordered table-sm">
 <thead>
  <tr>
   <td valign="bottom">
   <p><strong>Kalıp</strong></p>
   </td>
   <td valign="bottom">
   <p><strong>Tutanaktaki işlevi</strong></p>
   </td>
   <td valign="bottom">
   <p><strong>Sonraki okumadaki olası etkisi</strong></p>
   </td>
  </tr>
 </thead>
 <tbody>
  <tr>
   <td valign="top">
   <p>“Tanık yasal yemini yaptırıldıktan sonra dinlendi”</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Usul adımının tamamlandığını belgeler</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Üst mahkeme için usule uygunluk kanıtı</p>
   </td>
  </tr>
  <tr>
   <td valign="top">
   <p>“Tanık beyanına karşı diyeceğim yoktur”</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Sanığa söz verildiğini belgeler</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Sessizlik, beyanın kabulü gibi okunabilir</p>
   </td>
  </tr>
  <tr>
   <td valign="top">
   <p>“Önceki ifademi tekrar ederim”</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Daha önceki tutanağa atıf yapar</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Sözlü beyan, önceki yazılı metinle özdeşleşir</p>
   </td>
  </tr>
  <tr>
   <td valign="top">
   <p>“Hatırlamıyorum dedi”</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Bilgi eksikliğini kaydeder</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Kaynak yetersizliği mi, kaçınılan bir cevap mı olduğu ayrılamaz</p>
   </td>
  </tr>
  <tr>
   <td valign="top">
   <p>“Okundu, dosyasına konuldu”</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Belgenin duruşmaya getirildiğini belgeler</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Gerekçede “dosya kapsamı” ifadesine dönüşür</p>
   </td>
  </tr>
  <tr>
   <td valign="top">
   <p>“Müdafi veya vekilin istemi üzerine soruldu”</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Doğrudan soru hakkının kullanıldığını belgeler</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Sorunun içeriği ve biçimi, hâkimin ek soruları ve giderilen çelişkiler görünmez (Kayhan 2022)</p>
   </td>
  </tr>
 </tbody>
</table>

<p>Bu kalıplar, Garfinkel’in sözleşmesel kayıt kavramını doğrular niteliktedir. Bunların çoğu, söylenenin içeriğini değil, bir usul adımının tamamlandığını belgeler. Örneğin “diyeceğim yoktur” kalıbı, sanığın CMK m. 215 uyarınca delil hakkında açıklama yapma hakkının tanındığını gösterir. Ama bu sessizliğin neyi ifade ettiği, yani sanığın beyanı kabul mü ettiği, yorum yapmaktan mı kaçındığı, yoksa soruyu anlamadı mı olduğu, tutanakta görünmez.</p>

<p>“Okundu, dosyasına konuldu” kalıbı da ilginçtir. Uygulama literatüründe, bu ifadenin gerekçeli karardaki karşılığının “dosya kapsamı” ifadesi olduğu belirtilir (Hukuki Haber t.y.). Bu bağlantı, tutanak dili ile karar dili arasındaki zinciri gösterir: Tutanaktaki bir kalıp, kararın gerekçesinde başka bir kalıba dönüşen bir kayıt oluşturur. Belgenin duruşmada nasıl “okunduğu”, yani tam olarak mı, özet halinde mi, yoksa yalnızca adı anılarak mı okunduğu, kalıp tarafından örtülür.</p>

<p><strong><a name="hukuki-kelime-dağarığı">6.3. Hukuki kelime dağarığı</a></strong></p>

<p>Dikte, gündelik dili sistematik olarak hukuki dile çevirir: “vurdu” yerine “darp etti”, “korkuttu” yerine “tehdit etti”, “Ahmet” yerine “sanık”. Bu çeviri tarafsız değildir. “Darp etti” ifadesi, “vurdu” ifadesinden daha çok bir suç tipinin unsuruna yakındır. Bu yüzden kelime seçimi, olayın hukuki nitelendirilmesine dikte sırasında, yargılama henüz bitmeden başlar.</p>

<p>Aynı şekilde, Kürtçe, Arapça ya da yöresel ağızlarla konuşan tanıkların beyanları standart Türkçeye çevrilir. Tercüman aracılığıyla alınan beyanlarda (CMK m. 202) bu süreç iki katına çıkar: Tanığın sözü önce tercümanın çevirisinden, sonra hâkimin formülasyonundan geçer.</p>

<p>Bu çeviri, dosya boyunca birikerek etkisini artırabilir. Kayhan (2026), soruşturma belgelerinde “örgütsel toplantı” ya da “kaçış hazırlığı” gibi hukuki görünümlü etiketlerin belgeden belgeye tekrarlandıkça kanıtlanmış gibi görünmeye başladığını ve savunmanın işinin bu etiketleri dayandıkları olgulara geri döndürmek olduğunu ileri sürer. Duruşma tutanağı, bu tür etiketlerin yargılama aşamasında dosyaya girdiği ya da yeniden üretildiği başlıca yerlerden biridir: Diktede bir kez kullanılan hukuki bir sözcük, gerekçeli kararda tanığın kendi sözü olarak geri döner.</p>

<p><strong><a name="tutanaktan-karara-ve-kanun-yoluna">7. Tutanaktan karara ve kanun yoluna</a></strong></p>

<p>Tutanağın asıl gücü, duruşma salonundan çıktıktan sonra ortaya çıkar. Metinleştirmenin üçüncü adımı olan yeniden bağlamlama, burada gerçekleşir.</p>

<p><strong><a name="gerekçeli-karar">7.1. Gerekçeli karar</a></strong></p>

<p>Gerekçeli karar, tanık beyanlarını genellikle tutanaktan aktarır: “Tanık X duruşmada alınan beyanında … şeklinde beyanda bulunmuştur.” Bu aktarım, formülasyonun ikinci kez yeniden bağlamlanmasıdır. Hâkimin dikte sırasında oluşturduğu metin, artık “tanık beyanı” olarak delil değerlendirmesine girer. Bu noktada metnin bir formülasyon olduğu tamamen unutulmuştur.</p>

<p>Yargılama sürerken hâkimin değiştiği davalarda bu durum daha da belirginleşir. Kararı veren hâkim tanığı hiç dinlememişse, tanığın sözüne ancak önceki hâkimin formülasyonu aracılığıyla ulaşabilir. Garfinkel’in klinik dosyaları örneğinde olduğu gibi, bu okuyucu metindeki boşlukları kendi kurumsal bilgisiyle doldurur: tipik bir yaralama olayının nasıl gerçekleştiğine, tipik bir tanığın neyi görebileceğine dair bilgisiyle.</p>

<p><strong><a name="üst-mahkemenin-tutanak-okuması">7.2. Üst mahkemenin tutanak okuması</a></strong></p>

<p>Yargıtay’ın tutanakla ilgili kararları tutanağın sözleşmesel niteliğini doğrular görünmektedir. Yargıtay, tutanakla ilgili ihlalleri genellikle biçim ve usul düzeyinde denetler. Örneğin Yargıtay 4. Ceza Dairesi, Cumhuriyet savcısının esas hakkındaki mütalaasının duruşma tutanağına yazılmamasını CMK m. 221/1-g’ye aykırılık olarak değerlendirmiştir (Yargıtay 4. CD, 2016/7082 E., 2017/23522 K.). Yargıtay 10. Ceza Dairesi de CMK m. 219 ve 220’ye aykırı tutanak düzenlemesini hukuka aykırı bulmuştur (Yargıtay 10. CD, 2025/3610 E., 2025/8541 K.).</p>

<p>Bu kararlar, bir şeyin tutanağa <i>geçip geçmediğini</i> denetler. Bir şeyin tutanağa <i>nasıl</i> geçtiği, yani formülasyonun sadakati ise kanun yolu denetiminin dışında kalır. Bunun nedeni CMK m. 222’dir: Tutanağa karşı yalnız sahtecilik iddiası ileri sürülebilir. Oysa bir formülasyon, tanığın sözünü ne kadar dönüştürmüş olursa olsun, sahtecilik değildir. Böylece hukuk sistemi, formülasyona itiraz etmenin kurumsal bir kanalını büyük ölçüde kapatır. Geriye kalan tek kanal, 5.2’de anlatılan üst-kayıttır: duruşma sırasında itirazın tutanağa geçirilmesi.</p>

<p>Ancak bu son kanal da güvenceli değildir. Kayhan (2022), itirazların ve hâkimin bunlara ilişkin kararlarının çoğu zaman tutanağa geçirilmediğini belirtir ve bu durumu “tutanak hükümranlığı” olarak adlandırır. Aynı yazar, avukatlardan sorularını önceden toplu olarak sunmalarının istendiğini ve hâkimin yalnızca uygun gördüklerini sorduğunu aktarır. Bu uygulama bir ara karar olarak tutanağa geçmediği için kanun yolu denetiminin dışında kalır. Bu tespitler, 7.2’deki çözümlemeyi bir adım ileri taşır: Üst mahkeme yalnızca tutanağa geçeni denetleyebildiğine göre, tutanağa neyin geçeceğine karar veren dikte, aynı zamanda neyin denetlenebileceğine de karar verir.</p>

<p><strong><a name="bir-çelişki">7.3. Bir çelişki</a></strong></p>

<p>Bu tablo bir çelişkiyi ortaya koyar. Hukuk sistemi tutanağa en yüksek ispat gücünü tanır; ama bu gücün asıl dayanağı olan dikte pratiğini hiçbir kurala bağlamaz ve denetlemez. Tutanağın nasıl üretildiği, hukukun düzenleme alanının dışında, salondaki pratik akıl yürütmeye bırakılmıştır. Etnometodolojinin bu alana bakması, tam da hukukun bakmadığı yere bakması anlamına gelir.</p>

<p><strong><a name="X51faead6d4f3c7ad684033a5abfb9ac6ddd354d">8. Yöntem önerisi: Kayıt yasağı altında araştırma</a></strong></p>

<p>Konuşma çözümlemesi normalde ses ya da görüntü kayıtlarına ve ayrıntılı transkripsiyona dayanır. Türk duruşmalarında bu mümkün olmadığından, bu bölüm birkaç veri kaynağını birlikte kullanan bir tasarım önerir. Amaç, her kaynağın eksikliğini diğerleriyle telafi etmektir.</p>

<p><strong><a name="veri-kaynakları">8.1. Veri kaynakları</a></strong></p>

<table class="table table-bordered table-sm">
 <thead>
  <tr>
   <td valign="bottom">
   <p><strong>Veri kaynağı</strong></p>
   </td>
   <td valign="bottom">
   <p><strong>Ne sağlar?</strong></p>
   </td>
   <td valign="bottom">
   <p><strong>Sınırı</strong></p>
   </td>
   <td valign="bottom">
   <p><strong>Gereken izin</strong></p>
   </td>
  </tr>
 </thead>
 <tbody>
  <tr>
   <td valign="top">
   <p>Açık duruşmalarda gözlem</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Sözlü beyan, dikte ve müzakere anlarının alan notları</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Notlar transkripsiyon kadar ayrıntılı olamaz</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Etik kurul; adliyede sistematik çalışma için idari izin</p>
   </td>
  </tr>
  <tr>
   <td valign="top">
   <p>Aynı oturumun tutanağı</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Diktenin son yazılı hali</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Erişim genellikle ancak taraf avukatı üzerinden mümkün</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Müvekkil rızası, anonimleştirme</p>
   </td>
  </tr>
  <tr>
   <td valign="top">
   <p>SEGBİS kayıtları</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Kayıtlı beyan ile tutanak arasında tam karşılaştırma</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Yalnızca uzaktan alınan beyanlar; erişim hukuken hassas</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Mahkeme izni, tarafların rızası, etik kurul</p>
   </td>
  </tr>
  <tr>
   <td valign="top">
   <p>Yargıtay ve istinaf kararları</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Üst mahkemenin tutanak okuması</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Duruşmadaki etkileşime erişim vermez</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Gerekmez (kamuya açık)</p>
   </td>
  </tr>
  <tr>
   <td valign="top">
   <p>Hâkim, kâtip ve avukatlarla görüşmeler</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Katılımcıların pratiğe dair açıklamaları (accounts)</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Söylenen ile yapılan aynı olmayabilir</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Etik kurul, aydınlatılmış onam</p>
   </td>
  </tr>
  <tr>
   <td valign="top">
   <p>Farazi duruşmalar</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Tam ses kaydı ve transkripsiyon</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Gerçek duruşmaların baskısı ve sonuçları yok</p>
   </td>
   <td valign="top">
   <p>Katılımcı onamı</p>
   </td>
  </tr>
 </tbody>
</table>

<p><strong><a name="gözlem-protokolü">8.2. Gözlem protokolü</a></strong></p>

<p>Gözlem için üç sütunlu bir not şablonu önerilir. Her tanık ya da sanık beyanı için araştırmacı şunları kaydeder:</p>

<p>1. <strong>Sözlü beyan:</strong> Mümkün olduğunca kelimesi kelimesine, tereddüt ifadeleri, duraksamalar ve kendini düzeltmelerle birlikte. Sorunun kim tarafından ve nasıl sorulduğu da not edilir.</p>

<p>2. <strong>Dikte:</strong> Hâkimin kâtibe söylediği metin.</p>

<p>3. <strong>Müzakere:</strong> Dikte sırasında yapılan müdahaleler, hâkimin bunlara cevabı ve sonuç.</p>

<p>Diktenin sözlü beyandan daha yavaş yapılması, ikinci sütunun daha doğru not edilmesini sağlar. Ancak birinci sütun, özellikle hızlı konuşmalarda, kaydedilmesi en zor olan katmandır. Bu sınırlılık açıkça raporlanmalıdır. Araştırmacı ayrıca dikte sırasında kendi notlarının da bir formülasyon olduğunun farkında olmalıdır. Ochs’un (1979) “transkripsiyon kuramdır” uyarısı burada çift anlamda geçerlidir.</p>

<p><strong><a name="çözümleme">8.3. Çözümleme</a></strong></p>

<p>Notlar ve tutanaklar, 4.2’deki tabloda önerilen koruma, silme ve dönüştürme kategorileriyle kodlanabilir. Bu kategoriler zamanla ampirik verilere göre geliştirilmelidir. Ayrıca şu karşılaştırmalar yapılabilir:</p>

<p>• Ağır ceza ve asliye ceza mahkemeleri arasında (heyet hâlinde ve tek hâkimli yargılama)</p>

<p>• Müdafili ve müdafisiz sanıklar arasında</p>

<p>• Türkçe konuşan tanıklar ile tercüman aracılığıyla dinlenen tanıklar arasında</p>

<p>• Yüz yüze ve SEGBİS ile alınan beyanlar arasında</p>

<p>• Bütüncül dikte ve parçalı dikte üslubunu benimseyen hâkimler arasında (4.5)</p>

<p><strong><a name="pilot-çalışma">8.4. Pilot çalışma</a></strong></p>

<p>En ayrıntılı veri, farazi duruşmalardan elde edilebilir. Hukuk fakültelerinde ve barolarda yapılan bu canlandırmalarda gerçek bir hâkim ya da deneyimli bir avukat hâkim rolünü üstlenirse, dikte pratiği ses kaydı ile tam olarak çözümlenebilir. Bu veri gerçek duruşmaların yerini tutmaz, ama analitik kategorileri geliştirmek için bir pilot çalışma işlevi görebilir.</p>

<p><strong><a name="tartışma-ve-sonuç">9. Tartışma ve sonuç</a></strong></p>

<p>Bu makale, Türk ceza duruşmalarındaki tutanağın duruşmanın bir kaydı değil, hukuken ilgili duruşmanın kendisini kuran bir metin olduğunu ileri sürdü. Bu kurmanın merkezinde hâkimin diktesi vardır. Dikte, sözlü beyanı koruyan, silen ve dönüştüren bir formülasyondur ve bu formülasyon, dolaysız aktarım biçimi nedeniyle tanığın kendi sözü olarak görünür. Bu sonuçların üç tartışma açısından anlamı vardır.</p>

<p><strong><a name="ses-kaydı-tartışması">9.1. Ses kaydı tartışması</a></strong></p>

<p>Uygulama literatüründe, tüm duruşmaların ses ve görüntü kaydına alınmasının tutanağın gerçeği yansıtmadığına ilişkin şikayetleri azaltacağı ve maddi gerçeğe ulaşmaya katkı sağlayacağı ileri sürülmektedir (Alağüney t.y.). Bu makalenin çözümlemesi, bu öneriyi hem destekler hem de sınırlarını gösterir.</p>

<p>Kayıt, formülasyonu ortadan kaldırmaz. Gerekçeli karar yine özetlere, alıntılara ve seçimlere dayanacaktır; Walker’ın (1990) gösterdiği gibi kelimesi kelimesine transkripsiyon bile yorumdan bağımsız değildir. Kaydın asıl etkisi başka bir yerdedir: Tutanağın epistemik statüsünü değiştirir. Bugün tutanak, duruşmanın tek versiyonudur. Bağımsız bir kayıt olduğunda tutanak, birden fazla versiyondan biri haline gelir ve formülasyon, ilk kez sonradan karşılaştırılabilir ve itiraz edilebilir olur. Başka bir deyişle kayıt, dikteyi görünmez bir işlem olmaktan çıkarıp denetlenebilir bir işlem haline getirir.</p>

<p>Aynı öneri soruşturma aşaması için de dile getirilmektedir. Kayhan (2026), ifade alma işlemlerinin ses ve görüntü kaydına alınmasını, kaydın doğruluğunun yalnızca görevlinin belleğine ve sözcük seçimine bağlı kalmaması için savunur. Bu makalenin çerçevesinde bu, aynı formülasyon sorununun soruşturmadan kovuşturmaya uzanan bir zincir oluşturduğu anlamına gelir. Soruşturmada kurulan ilk anlatı duruşmaya taşınır ve tanık duruşmada “önceki ifademi tekrar ederim” dediğinde, önceki formülasyon yeni bir formülasyonun temeli olur.</p>

<p>Kayhan (2020), duruşma tutanakları için de öneriler sunar: dikte usulünden vazgeçilmesi, zabıt kâtiplerinin söylenenleri steno ile kaydetmesi, steno bilen kâtip sıkıntısı nedeniyle en azından duruşmaların teknik araçlarla kaydedilmesi ve tutanağa itiraz edildiğinde bu kayıtlara başvurulması. Bu son öneri, bu makalenin vardığı sonuçla örtüşür: Kaydın asıl işlevi formülasyonu ortadan kaldırmak değil, ona itiraz edilebilmesini sağlamaktır.</p>

<p><strong><a name="yazılı-bir-yargılamada-sözlülük">9.2. Yazılı bir yargılamada sözlülük</a></strong></p>

<p>Sözlülük ilkesi, hukuk doktrininde yargılamanın bir niteliği olarak tartışılır. Bu makalenin çözümlemesi, sözlülüğün Türk ceza yargılamasında tek bir ana sıkıştığını gösterir: beyanın söylendiği ve dikte edildiği ana. Bu an, sözlülük ile yazılılığın karşılaştığı yerdir. Dikte, sözlü yargılamanın kendi kendini yazıya çevirdiği andır. Bu nedenle sözlülük ilkesinin ne ölçüde gerçekleştiği sorusu, soyut ilkeler düzeyinde değil, dikte pratiğinin ayrıntıları düzeyinde cevaplanmalıdır.</p>

<p><strong><a name="kural-ve-pratik">9.3. Kural ve pratik</a></strong></p>

<p>Kanun tutanağa neyin geçeceğini söyler, nasıl geçeceğini söylemez. Bu boşluk, Wittgenstein’ın ve Garfinkel’in kural izleme üzerine tartışmalarının somut bir örneğidir: Kural kendi uygulamasını belirlemez; uygulama, katılımcıların yerel ve pratik yöntemleriyle gerçekleşir. “Tanık ifadeleri tutanağa geçirilir” kuralının ne anlama geldiği, kanun metninde değil, her gün binlerce duruşma salonunda yapılan diktede belirlenir. Etnometodoloji bu pratiği görünür kılmayı önerir.</p>

<p><strong><a name="uygulama-için-çıkarımlar">9.4. Uygulama için çıkarımlar</a></strong></p>

<p>Bu makale normatif bir çalışma değildir, ama çözümlemenin bazı pratik çıkarımları vardır:</p>

<p>• <strong>Avukatlar için:</strong> Dikteyi dikkatle dinlemek, özellikle belirsizlik ifadelerinin silinmesine, kesinlik derecesinin yükseltilmesine ve önvarsayımların eklenmesine karşı müdahale etmek. Kritik sorularda soru-cevap biçiminin korunmasını ve itirazların tutanağa geçirilmesini istemek. Parçalı diktede sessizliğin onay sayılabileceğini göz önünde tutmak; bütüncül diktede ise tanık konuşurken not almak ve özeti bu notlarla karşılaştırmak.</p>

<p>• <strong>Hâkimler için:</strong> Tanığın belirsizlik ifadelerini, hukuki sonuç doğurabilecek durumlarda korumak; önemli cevapların hangi soruya ve kimin sorusuna verildiğini belirtmek.</p>

<p>• <strong>Hukuk politikası için:</strong> Tutanak tutma biçimine ilişkin asgari standartları tartışmaya açmak; ses kaydı tartışmasını, yalnızca “gerçeğin kaydı” değil, formülasyonun denetlenebilirliği açısından da ele almak.</p>

<p><strong><a name="sınırlılıklar-ve-ileri-araştırma">9.5. Sınırlılıklar ve ileri araştırma</a></strong></p>

<p>Makalenin temel sınırlılığı, ampirik bir veriye dayanmamasıdır. Uygulamadan aktarılan tek vaka dışında örnekler kurgusaldır ve tek tek önermeler, sekizinci bölümde önerilen araştırma ile sınanmalıdır. Özellikle şu sorular açıktır: Dikte pratiği mahkemeler ve hâkimler arasında ne kadar farklılaşıyor? Müzakere anları ne sıklıkla ortaya çıkıyor ve nasıl sonuçlanıyor? Kâtibin rolü, dikte ile ekrandaki metin arasında ne tür farklar yaratıyor? Bu soruların cevabı, Türk hukuk sosyolojisinde henüz neredeyse hiç çalışılmamış bir alanı açacaktır: hukukun günlük işleyişinin etkileşimsel düzeni.</p>

<p><a href="https://www.hukukihaber.net/av-fahrettin-kayhan" rel="noopener" target="_blank" title="Av. Fahrettin KAYHAN"><img alt="Av. Fahrettin KAYHAN" height="96" src="https://hukukihabernet.teimg.com/crop/200x200/hukukihaber-net/uploads/2026/05/fahrettin-kayhan.jpeg" width="96" /></a></p>

<h4><strong><a href="https://www.hukukihaber.net/av-fahrettin-kayhan" rel="noopener" target="_blank" title="Av. Fahrettin KAYHAN">Av. Fahrettin KAYHAN</a></strong></h4>

<p><strong><a name="kaynakça"><span style="color:#999999">Kaynakça</span></a></strong></p>

<p><strong><a name="kuramsal-ve-karşılaştırmalı-literatür"><span style="color:#999999">Kuramsal ve karşılaştırmalı literatür</span></a></strong></p>

<p><span style="color:#999999">• Atkinson, J. M. ve Drew, P. (1979). <i>Order in Court: The Organisation of Verbal Interaction in Judicial Settings</i>. Macmillan.</span></p>

<p><span style="color:#999999">• Bauman, R. ve Briggs, C. L. (1990). Poetics and performance as critical perspectives on language and social life. <i>Annual Review of Anthropology</i>, 19, 59–88.</span></p>

<p><span style="color:#999999">• Blommaert, J. (2001). Investigating narrative inequality: African asylum seekers’ stories in Belgium. <i>Discourse &amp; Society</i>, 12(4), 413–449.</span></p>

<p><span style="color:#999999">• Coulthard, M. (2002). Whose voice is it? Invented and concealed dialogue in written records of verbal evidence produced by the police. J. Cotterill (Ed.), <i>Language in the Legal Process</i> içinde. Palgrave Macmillan.</span></p>

<p><span style="color:#999999">• Drew, P. (1992). Contested evidence in courtroom cross-examination: The case of a trial for rape. P. Drew ve J. Heritage (Ed.), <i>Talk at Work: Interaction in Institutional Settings</i> içinde. Cambridge University Press.</span></p>

<p><span style="color:#999999">• Garfinkel, H. (1967). <i>Studies in Ethnomethodology</i>. Prentice-Hall.</span></p>

<p><span style="color:#999999">• Goffman, E. (1981). <i>Forms of Talk</i>. University of Pennsylvania Press.</span></p>

<p><span style="color:#999999">• Heritage, J. (1985). Analyzing news interviews: Aspects of the production of talk for an overhearing audience. T. A. van Dijk (Ed.), <i>Handbook of Discourse Analysis</i>, Cilt 3 içinde. Academic Press.</span></p>

<p><span style="color:#999999">• Heritage, J. ve Watson, D. R. (1979). Formulations as conversational objects. G. Psathas (Ed.), <i>Everyday Language: Studies in Ethnomethodology</i> içinde. Irvington.</span></p>

<p><span style="color:#999999">• Jönsson, L. ve Linell, P. (1991). Story generations: From dialogical interviews to written reports in police interrogations. <i>Text</i>, 11(3), 419–440.</span></p>

<p><span style="color:#999999">• Komter, M. (2002). The suspect’s own words: The treatment of written statements in Dutch courtrooms. <i>Forensic Linguistics</i>, 9(2), 168–192.</span></p>

<p><span style="color:#999999">• Komter, M. (2006). From talk to text: The interactional construction of a police record. <i>Research on Language and Social Interaction</i>, 39(3), 201–228.</span></p>

<p><span style="color:#999999">• Ochs, E. (1979). Transcription as theory. E. Ochs ve B. Schieffelin (Ed.), <i>Developmental Pragmatics</i> içinde. Academic Press.</span></p>

<p><span style="color:#999999">• Smith, D. E. (1990). <i>Texts, Facts and Femininity: Exploring the Relations of Ruling</i>. Routledge.</span></p>

<p><span style="color:#999999">• van Charldorp, T. (2011). <i>From Police Interrogation to Police Record</i> (Doktora tezi). Vrije Universiteit Amsterdam.</span></p>

<p><span style="color:#999999">• Walker, A. G. (1990). Language at work in the law: The customs, conventions, and appellate consequences of court reporting. J. N. Levi ve A. G. Walker (Ed.), <i>Language in the Judicial Process</i> içinde. Plenum.</span></p>

<p><strong><a name="türk-hukukuna-ilişkin-kaynaklar"><span style="color:#999999">Türk hukukuna ilişkin kaynaklar</span></a></strong></p>

<p><span style="color:#999999">• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m. 183, 201, 202, 210, 215, 217, 219–222.</span></p>

<p><span style="color:#999999">• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 153.</span></p>

<p><span style="color:#999999">• Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 2016/7082 E., 2017/23522 K., 30.10.2017.</span></p>

<p><span style="color:#999999">• Yargıtay 10. Ceza Dairesi, 2025/3610 E., 2025/8541 K.</span></p>

<p><span style="color:#999999">• Alağüney, A. H. (t.y.). Ceza yargısı duruşmalarında ses ve görüntü kaydı alınmasının aleniyet ilkesi çerçevesinde değerlendirilmesi. DergiPark</span></p>

<p><span style="color:#999999">• Hukukçular Evi (t.y.). Duruşma tutanağı ve SEGBİS kaydı: Beyan yanlış yazıldıysa. </span></p>

<p><a href="https://www.hukukihaber.net/" rel="dofollow"><span style="color:#999999">• Hukuki Haber (</span></a><span style="color:#999999">t.y.). </span><a href="https://www.hukukihaber.net/okundu-dosyasina-konuldu" rel="dofollow"><span style="color:#999999">Okundu, dosyasına konuldu</span></a><span style="color:#999999">. </span><a href="https://www.hukukihaber.net/okundu-dosyasina-konuldu" rel="dofollow"><span style="color:#999999">https://www.hukukihaber.net/okundu-dosyasina-konuldu</span></a></p>

<p><a href="https://www.hukukihaber.net/"><span style="color:#999999">• Hukuki Haber </span></a><span style="color:#999999">(t.y.). </span><a href="https://www.hukukihaber.net/durusmalarin-yayinlanmasi-adli-konularda-ses-veya-goruntunun-alinabilecegi-haller" rel="dofollow"><span style="color:#999999">Duruşmaların yayınlanması: Adli konularda ses veya görüntünün alınabileceği haller</span></a><span style="color:#999999">. </span><a href="https://www.hukukihaber.net/durusmalarin-yayinlanmasi-adli-konularda-ses-veya-goruntunun-alinabilecegi-haller" rel="dofollow"><span style="color:#999999">https://www.hukukihaber.net/durusmalarin-yayinlanmasi-adli-konularda-ses-veya-goruntunun-alinabilecegi-haller</span></a></p>

<p><span style="color:#999999">• Kayhan, F. (2020, 7 Ağustos; güncelleme 27 Aralık 2022). </span><a href="https://www.hukukihaber.net/beyanlarinizi-tutanaga-gecirtin"><span style="color:#999999">Beyanlarınızı tutanağa geçirtin. <i>Hukuki Haber</i></span></a><span style="color:#999999">. </span><a href="https://www.hukukihaber.net/beyanlarinizi-tutanaga-gecirtin" rel="dofollow"><span style="color:#999999">https://www.hukukihaber.net/beyanlarinizi-tutanaga-gecirtin</span></a></p>

<p><span style="color:#999999">• Kayhan, F. (2022, 17 Kasım; güncelleme 10 Ocak 2025). </span><a href="https://www.hukukihaber.net/capraz-sorguda-muhakeme-hileleri-1" rel="dofollow"><span style="color:#999999">Çapraz sorguda muhakeme hileleri. <i>Hukuki Haber</i>. https://www.hukukihaber.net/capraz-sorguda-muhakeme-hileleri-1</span></a></p>

<p><span style="color:#999999">• Kayhan, F. (2026, 1 Ekim). </span><a href="http://www.hukukihaber.net/ceza-sorusturmasinda-muhakeme-hileleri"><span style="color:#999999">Ceza soruşturmasında muhakeme hileleri.</span></a><span style="color:#999999"> </span><a href="http://www.hukukihaber.net/ceza-sorusturmasinda-muhakeme-hileleri" rel="dofollow"><span style="color:#999999"><i>Hukuki Haber</i>. www.hukukihaber.net/ceza-sorusturmasinda-muhakeme-hileleri</span></a></p>

<p><span style="color:#999999">NOT: Makalenin yazımında yapay zekadan yararlanılmıştır.</span></p><div class="article-source py-3 small ">
    </div>
]]></turbo:content>
      <category>MAKALE</category>
      <guid>https://www.hukukihaber.net/ceza-durusmalarinda-zapta-gecirme-pratigi-uzerine-etnometodolojik-bir-inceleme-1</guid>
      <pubDate>Wed, 18 Nov 2026 09:32:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://hukukihabernet.teimg.com/crop/1280x720/hukukihaber-net/uploads/2024/12/terazi/dosya-themiss.jpg" type="image/jpeg" length="12175"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[TESTİ REDDEDEN KAZANÇLI MI ÇIKIYOR? 7574 SAYILI KANUN SONRASI UYUŞTURUCU TESPİTİNDE EHLİYET İPTALİ VE ÖLÇÜLÜLÜK SORUNU]]></title>
      <link>https://www.hukukihaber.net/testi-reddeden-kazancli-mi-cikiyor-7574-sayili-kanun-sonrasi-uyusturucu-tespitinde-ehliyet-iptali-ve-olcululuk-sorunu-1</link>
      <atom:link rel="self" href="https://www.hukukihaber.net/testi-reddeden-kazancli-mi-cikiyor-7574-sayili-kanun-sonrasi-uyusturucu-tespitinde-ehliyet-iptali-ve-olcululuk-sorunu-1" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[TESTİ REDDEDEN KAZANÇLI MI ÇIKIYOR? 

7574 SAYILI KANUN SONRASI UYUŞTURUCU TESPİTİNDE EHLİYET İPTALİ VE ÖLÇÜLÜLÜK SORUNU

Av. Sinan Cem GÖDE yazdı...

https://www.hukukihaber.net/testi-reddeden-kazancli-mi-cikiyor-7574-sayili-kanun-sonrasi-uyusturucu-tespitinde-ehliyet-iptali-ve-olcululuk-sorunu]]></description>
      <turbo:content><![CDATA[<p><strong>Giriş</strong></p>

<p>12 Şubat 2026 tarihli 7574 sayılı Kanun, Karayolları Trafik Kanunu'nun (KTK) 48. maddesinde alkol ve uyuşturucuya ilişkin yaptırımları önemli ölçüde ağırlaştırdı. Trafik güvenliğinin korunması bakımından bu yönelimin meşru bir amaca dayandığı kuşkusuzdur. Ne var ki yeni düzenleme, kendi iç tutarlılığı ve ölçülülük ilkesi bakımından üzerinde durulması gereken sorular doğurmaktadır.</p>

<p>Bu noktada iki soru öne çıkmaktadır. Birincisi, uyuşturucu testi pozitif çıkan sürücüye uygulanan yaptırımın, testi hiç yaptırmayan sürücüye uygulanan yaptırımdan daha ağır olmasının doğurduğu sonuçlardır. İkincisi ise kanun metninin "madde almış olmayı" mı yoksa "madde etkisinde araç kullanmayı" mı yaptırıma bağladığı ve bunun uygulamada nasıl sonuçlar doğurabileceğidir.</p>

<p><strong>I. Yürürlükteki Düzenleme</strong></p>

<p>KTK m.48'in birinci fıkrası temel yasağı şöyle koyar:</p>

<p>"Uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri almış olan sürücüler ile alkollü olan sürücülerin karayolunda araç sürmeleri yasaktır."</p>

<p>7574 sayılı Kanun'la değiştirilen sekizinci fıkraya göre uyuşturucu veya uyarıcı madde aldığı tespit edilen sürücülere 150.000 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve sürücü belgesi iptal edilir. Bu kişiler hakkında ayrıca Türk Ceza Kanunu hükümleri uygulanır. Belgesi iptal edilen kişinin yeniden sürücü belgesi alabilmesi için sürücü kursuna devam etmesi ve sınavlarda başarılı olması gerekir. Kursa başlayabilmesi için de belgenin iptal edildiği tarihten itibaren en az beş yıl geçmiş olması, KTK kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması, psiko-teknik değerlendirmeden geçmesi ve resmi sağlık kurumlarından sürücülüğe engel hali bulunmadığını gösteren sağlık kurulu raporu alması zorunludur.</p>

<p>Aynı Kanun'la değiştirilen dokuzuncu fıkraya göre ise uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin kullanılıp kullanılmadığının ya da alkolün kandaki miktarının kolluk tarafından tespit edilmesi için ölçüm yaptırmayan sürücülere 150.000 Türk lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgesi beş yıl süreyle geri alınır.</p>

<p><strong>II. Testi Reddeden Sürücünün Konumu</strong></p>

<p>İki fıkra yan yana okunduğunda dikkat çekici bir tablo ortaya çıkmaktadır. Para cezası her iki durumda da aynıdır. Ancak testi kabul eden ve sonucu pozitif çıkan sürücünün belgesi iptal edilmekte, beş yıllık bekleme süresinin ardından sıfırdan kurs, sınav, psiko-teknik değerlendirme ve sağlık kurulu raporu şartları aranmaktadır. Testi reddeden sürücünün belgesi ise beş yıl süreyle geri alınmaktadır. On üçüncü fıkraya göre geçici olarak geri alınan belgenin iadesi için aranan şart, KTK kapsamındaki idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olmasıdır. Belge iptal edilmediği için sürücü, kursa yeniden başlamak ve sınava girmek zorunda kalmamaktadır. Kanun koyucu iptal sonucunu ölçüm yaptırmama bakımından yalnızca dar bir alanda öngörmüştür: ticari yük ve yolcu taşımacılığı yapılan araçları kullanırken son ihlalden geriye doğru beş yıl içinde alkol ve ölçüm yaptırmama ihlallerinin toplam üç kez gerçekleşmesi halinde belge iptal edilir.</p>

<p>Başka bir deyişle, madde kullanmış olduğunu bilen bir sürücü açısından testi reddetmek, zorunlu örnek alma yoluna gidilmeyen hallerde, idari yaptırım bakımından daha az külfetli bir seçenek haline gelebilmektedir. Bu sonuç, kanun koyucunun amacıyla çelişmektedir. Ölçüm yaptırmamaya bağlanan yaptırımın işlevi, sürücüyü testten kaçınmaya değil teste katılmaya yöneltmektir. Testten kaçınanın testi kabul edenden daha hafif bir sonuçla karşılaşması, tespit mekanizmasının etkinliğini zayıflatabilecek bir teşvik yapısı doğurur.</p>

<p>Bu tespit, testi reddetmeyi bir savunma stratejisi olarak önermek anlamına gelmez. KTK m.48/3, yaralanmalı veya ölümlü kazaya ya da kollukça müdahil olunan maddi hasarlı kazaya karışan ve teknik cihazla ölçüme izin vermeyen sürücülerin sağlık kuruluşuna götürülerek vücutlarından kan, tükürük veya idrar gibi örnekler alınacağını düzenlemektedir. Ayrıca madde kullanımından şüphe edilmesi halinde Ceza Muhakemesi Kanunu'nun adli kolluğa ilişkin hükümleri uygulanır. Suç şüphesi bulunan hallerde CMK m.75 uyarınca hakim, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısı kararıyla vücuttan örnek alınabilir ve bu örneğin pozitif çıkması halinde sekizinci fıkra da uygulanır. Asıl sorun, sürücünün tercihi değil, kanun koyucunun iki yaptırım arasında kurduğu dengedir.</p>

<p><strong>III. "Madde Almış Olmak" ile "Etki Altında Araç Kullanmak" Arasındaki Fark</strong></p>

<p>Alkol bakımından kanun, yaptırımı belirli bir promil eşiğine bağlamıştır. Hususi otomobil sürücüleri için 0.50, diğer araç sürücüleri için 0.20 promilin üzerinde alkollü araç kullanmak yaptırım gerektirir. Bu eşik, kanun koyucunun sürüş güvenliği bakımından risk oluşturduğunu kabul ettiği ölçülebilir bir düzeyi esas alır.</p>

<p>Uyuşturucu bakımından ise kanun metni benzer bir eşik öngörmemektedir. Sekizinci fıkra, yaptırımı "uyuşturucu veya uyarıcı madde aldığı tespit edilen" sürücülere bağlamıştır. Metin, maddenin sürüş sırasında sürücü üzerinde etkili olmasını ayrıca aramamaktadır.</p>

<p>Bu fark uygulamada belirleyici olabilir. Bazı maddelerin vücuttaki kalıntıları, etkilerinin sona ermesinden sonra da belirli bir süre testlerde tespit edilebilmektedir. Böyle bir durumda sürücü, araç kullandığı anda maddenin etkisi altında olmasa bile, kanun metninin lafzına göre "madde aldığı tespit edilen" sürücü sayılabilir ve belgesi iptal edilebilir. Yaptırımın ağırlığı düşünüldüğünde, sürüş güvenliğiyle doğrudan bağlantısı kurulamayan bir tespitin belge iptaline yol açması, özellikle mesleğini sürücülükle icra edenler bakımından çalışma hürriyetine (Anayasa m.48) yapılan müdahalenin Anayasa m.13'teki ölçülülük ilkesine uygunluğu bakımından tartışmaya açıktır.</p>

<p>Benzer bir sorun tedavi amaçlı ilaç kullanımında da ortaya çıkabilir. Kanun metninde, hekim tarafından reçete edilerek kullanılan ve uyarıcı madde içeren ilaçlar bakımından açık bir ayrım bulunmamaktadır. Bu belirsizlik, idarenin ve yargının yorumuyla giderilmeye muhtaçtır.</p>

<p><strong>IV. Tespitin Niteliği</strong></p>

<p>KTK m.48/2'ye göre uyuşturucu veya uyarıcı maddelerin kullanılıp kullanılmadığının tespiti amacıyla kollukça teknik cihazlar ve test kitleri kullanılır. Yol kenarında yapılan ön testler, hızlı sonuç verme avantajına sahip olmakla birlikte kesin bir laboratuvar analizi niteliği taşımaz. Kanun metninde, belge iptali gibi ağır bir yaptırımdan önce ön test sonucunun doğrulayıcı bir laboratuvar analiziyle teyit edilmesi ayrıca düzenlenmemiştir.</p>

<p>İptal kararına karşı başvuru yolunda bu husus belirleyici hale gelecektir. İdari yaptırım kararlarına karşı kural olarak 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.27 uyarınca on beş gün içinde sulh ceza hakimliğine başvurulabilir. Hakimliğin, yalnızca ön test sonucuna dayanan bir iptal kararını denetlerken tespitin güvenilirliğini, numunenin alınma ve saklanma usulünü ve varsa doğrulayıcı analiz sonucunu araştırması gerekir.</p>

<p><strong>V. Değerlendirme ve Öneriler</strong></p>

<p>Uyuşturucu etkisinde araç kullanmak ciddi bir trafik güvenliği sorunudur ve caydırıcı yaptırımları haklı kılar. Ancak caydırıcılık, yaptırımlar arasındaki tutarlılık ve yaptırımın amaca uygunluğu ile birlikte düşünülmelidir. Bu çerçevede kanun koyucunun üç noktayı yeniden ele alması yerinde olacaktır.</p>

<p>Ölçüm yaptırmama ile pozitif tespit arasındaki yaptırım farkı giderilmeli, testten kaçınmanın daha az külfetli bir sonuç doğurması engellenmelidir.</p>

<p>Belge iptali gibi ağır bir yaptırımın uygulanabilmesi için ön test sonucunun akredite bir laboratuvarda doğrulanması kanun düzeyinde şart koşulmalıdır.</p>

<p>Bunlara ek olarak, sürüş sırasındaki etkiyle bağlantısı kurulamayan kalıntı tespitleri ile hekim gözetiminde tedavi amaçlı kullanım bakımından açık bir düzenleme yapılmalıdır.</p>

<p>Bu düzenlemeler yapılıncaya kadar, iptal kararlarına karşı yapılacak başvurularda ölçülülük ilkesinin ve tespitin güvenilirliğinin yargı denetiminin merkezine konulması, hem bireylerin haklarının korunması hem de yaptırımın meşruiyeti bakımından önem taşımaktadır.</p>

<p><a href="https://www.hukukihaber.net/av-sinan-cem-gode" rel="noopener" target="_blank" title="Av. Sinan Cem GÖDE"><img alt="Av. Sinan Cem GÖDE" height="96" src="https://hukukihabernet.teimg.com/crop/200x200/hukukihaber-net/uploads/2026/11/sinan-cem-gode.jpg" width="96" /></a></p>

<h4><strong><a href="https://www.hukukihaber.net/av-sinan-cem-gode" rel="noopener" target="_blank" title="Av. Sinan Cem GÖDE">Av. Sinan Cem GÖDE</a></strong></h4><div class="article-source py-3 small ">
    </div>
]]></turbo:content>
      <category>MAKALE</category>
      <guid>https://www.hukukihaber.net/testi-reddeden-kazancli-mi-cikiyor-7574-sayili-kanun-sonrasi-uyusturucu-tespitinde-ehliyet-iptali-ve-olcululuk-sorunu-1</guid>
      <pubDate>Wed, 18 Nov 2026 09:23:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://hukukihabernet.teimg.com/crop/1280x720/hukukihaber-net/uploads/2026/11/uyusturucu-testi-kan.jpg" type="image/jpeg" length="25547"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[Harran Üniversitesi Elektrikli Araç Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği]]></title>
      <link>https://www.hukukihaber.net/harran-universitesi-elektrikli-arac-egitim-uygulama-ve-arastirma-merkezi-yonetmeligi</link>
      <atom:link rel="self" href="https://www.hukukihaber.net/harran-universitesi-elektrikli-arac-egitim-uygulama-ve-arastirma-merkezi-yonetmeligi" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[Harran Üniversitesi Elektrikli Araç Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği, 18 Kasım 2026 Tarihli ve 33434 Sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı.]]></description>
      <turbo:content><![CDATA[<p><strong>Harran Üniversitesinden:</strong></p>

<p><strong>HARRAN ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİKLİ ARAÇ EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ</strong></p>

<p></p>

<p>BİRİNCİ BÖLÜM</p>

<p>Başlangıç Hükümleri</p>

<p><strong>Amaç</strong></p>

<p><strong>MADDE 1- </strong>(1) Bu Yönetmeliğin amacı; Harran Üniversitesi Elektrikli Araç Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezinin amaçlarına, faaliyet alanlarına, yönetim organlarına, yönetim organlarının görevlerine ve çalışma şekline ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.</p>

<p><strong>Kapsam</strong></p>

<p><strong>MADDE 2- </strong>(1) Bu Yönetmelik; Harran Üniversitesi Elektrikli Araç Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezinin amaçlarına, faaliyet alanlarına, yönetim organlarına, yönetim organlarının görevlerine ve çalışma şekline ilişkin hükümleri kapsar.</p>

<p><strong>Dayanak</strong></p>

<p><strong>MADDE 3- </strong>(1) Bu Yönetmelik, 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinin (2) numaralı alt bendi ile 14 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.</p>

<p><strong>Tanımlar</strong></p>

<p><strong>MADDE 4- </strong>(1) Bu Yönetmelikte geçen;</p>

<p>a) Danışma Kurulu: Merkezin Danışma Kurulunu,</p>

<p>b) Elektrikli araç: Hareketinde tamamen veya kısmen elektrik motorundan yararlanan elektrikli, hibrit ve yakıt hücreli kara taşıtlarını,</p>

<p>c) Merkez (HAREV): Harran Üniversitesi Elektrikli Araç Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezini,</p>

<p>ç) Müdür: Merkezin Müdürünü,</p>

<p>d) Rektör: Harran Üniversitesi Rektörünü,</p>

<p>e) Üniversite: Harran Üniversitesini,</p>

<p>f) Yönetim Kurulu: Merkezin Yönetim Kurulunu,</p>

<p>ifade eder.</p>

<p>İKİNCİ BÖLÜM</p>

<p>Merkezin Amaçları ve Faaliyet Alanları</p>

<p><strong>Merkezin amaçları</strong></p>

<p><strong>MADDE 5- </strong>(1) Merkezin amaçları şunlardır:</p>

<p>a) Elektrikli araçlar ve ilgili yeni nesil otomotiv teknolojileri konusunda nitelikli insan kaynağının yetiştirilmesine katkı sağlamak.</p>

<p>b) Öğrenciler, teknik personel, sektör çalışanları, kamu personeli ve toplumun farklı kesimlerine yönelik eğitim, bilgilendirme ve farkındalık faaliyetleri yürütmek.</p>

<p>c) Toplumu ulaşım teknolojilerindeki dönüşüme hazırlamak; enerji verimliliği, çevrenin korunması, düşük karbonlu ulaşım ve sürdürülebilirlik bilincinin yaygınlaşmasına katkıda bulunmak.</p>

<p>ç) Şanlıurfa ili ve bölgenin otomotiv sektöründeki eğitim, teknik destek, araştırma, uygulama ve hizmet ihtiyaçlarını belirlemek ve bu ihtiyaçlara yönelik çözümler geliştirmek.</p>

<p>d) Elektrikli araçların yüksek gerilim sistemleri, enerji depolama sistemleri, elektrik makineleri, güç elektroniği, şarj teknolojileri, araç elektroniği, haberleşme ve teşhis sistemleri ile bakım ve onarım uygulamalarında eğitimler vermek.</p>

<p>e) Üniversite-sanayi-kamu iş birliğini güçlendirmek, ortak projeler geliştirmek ve bilgi ile teknoloji transferine katkı sağlamak.</p>

<p>f) Elektrikli araç teknolojileri alanında bilimsel araştırma, uygulama, test, ölçüm, inceleme ve danışmanlık kapasitesi oluşturmak.</p>

<p>g) Mesleki yeterlilik, iş sağlığı ve güvenliği ile güvenli çalışma kültürünün gelişmesine katkıda bulunmak.</p>

<p>ğ) Ulusal ve uluslararası düzeyde tanınan, güvenilir ve sürdürülebilir bir eğitim, uygulama ve araştırma altyapısı oluşturmak.</p>

<p><strong>Merkezin faaliyet alanları</strong></p>

<p><strong>MADDE 6- </strong>(1) Merkezin faaliyet alanları şunlardır:</p>

<p>a) İlgili mevzuat hükümleri kapsamında elektrikli, hibrit ve yakıt hücreli araçlar ile geleneksel ve yeni nesil otomotiv teknolojilerine ilişkin kurs, seminer, konferans, çalıştay, uygulamalı eğitim, hizmet içi eğitim, sertifika programı ve benzeri faaliyetler düzenlemek.</p>

<p>b) İlgili mevzuat ve Üniversitenin yetkili kurullarınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde ölçme ve değerlendirme yapmak; katılım belgesi, başarı belgesi veya sertifika düzenlenmesine yönelik işlemleri yürütmek.</p>

<p>c) Yüksek gerilim güvenliği, elektriksel güvenlik, batarya güvenliği, yangın ve acil durumlar, iş sağlığı ve güvenliği ile çevre güvenliği konularında eğitim ve uygulamalar yürütmek.</p>

<p>ç) İlgili mevzuat hükümleri kapsamında elektrikli araçlara ve otomotiv sistemlerine ilişkin arıza teşhisi, bakım, onarım, kontrol, test, ölçüm, teknik inceleme, raporlama ve danışmanlık hizmetleri sunmak.</p>

<p>d) İlgili mevzuat hükümleri kapsamında bölgesel ve toplumsal ihtiyaçlar doğrultusunda, konvansiyonel motorlu taşıtlar da dahil olmak üzere bakım, onarım, arıza teşhisi, test, ölçüm ve teknik inceleme işlemleri ile bu araçlara ilişkin eğitim, bilgilendirme, danışmanlık ve benzeri topluma katkı faaliyetlerini yürütmek.</p>

<p>e) Laboratuvar, atölye, eğitim aracı, simülasyon sistemi, ölçüm cihazı, yazılım, veri tabanı ve benzeri altyapıları kurmak, geliştirmek ve ilgili mevzuat çerçevesinde kullandırmak.</p>

<p>f) Kamu kurum ve kuruluşları, yerel yönetimler, meslek kuruluşları, özel sektör, sivil toplum kuruluşları ve ulusal veya uluslararası kuruluşlarla iş birliği yapmak; ortak proje ve programlar yürütmek.</p>

<p>g) Bölgesel ihtiyaç ve yetkinlik analizleri yapmak; sektörel sorunlara ilişkin çözüm önerileri, fizibilite raporları, teknik raporlar ve politika önerileri hazırlamak.</p>

<p>ğ) Ulusal ve uluslararası araştırma, eğitim, sosyal sorumluluk ve kapasite geliştirme projelerine yürütücü, ortak, iştirakçi veya paydaş olarak katılmak.</p>

<p>h) Bilimsel ve teknik yayınlar hazırlamak; veri, belgelendirme ve bilgi paylaşım platformları oluşturmak.</p>

<p>ı) Üniversite öğrencilerinin uygulamalı eğitim, staj, proje, bitirme çalışması ve girişimcilik faaliyetlerine uygun ortam sağlamak.</p>

<p>i) İlgili mevzuata uygun diğer faaliyetleri yürütmek.</p>

<p>ÜÇÜNCÜ BÖLÜM</p>

<p>Merkezin Yönetim Organları ve Görevleri</p>

<p><strong>Merkezin yönetim organları</strong></p>

<p><strong>MADDE 7- </strong>(1) Merkezin yönetim organları şunlardır:</p>

<p>a) Müdür.</p>

<p>b) Yönetim Kurulu.</p>

<p>c) Danışma Kurulu.</p>

<p><strong>Müdür</strong></p>

<p><strong>MADDE 8- </strong>(1) Müdür, Merkezin faaliyet alanlarıyla ilgili çalışmaları bulunan Üniversitenin öğretim üyeleri arasından Rektör tarafından üç yıl için görevlendirilir. Görev süresi biten Müdür aynı usulle yeniden görevlendirilebilir. Rektör gerekli gördüğü hallerde Müdürü süresi bitmeden görevden alabilir.</p>

<p>(2) Müdüre çalışmalarında yardımcı olmak üzere Üniversitenin öğretim elemanları arasından en fazla iki kişi, Müdürün önerisi üzerine Rektör tarafından üç yıl süreyle müdür yardımcısı olarak görevlendirilebilir. Gerekli görülen hallerde aynı usulle müdür yardımcıları değiştirilebilir.</p>

<p>(3) Müdür yardımcıları, Müdürün vereceği görevleri yapar. Müdür, görevi başında bulunmadığı zamanlarda yardımcılarından birisini vekil bırakır. Göreve vekâlet altı aydan fazla sürerse yeni bir Müdür görevlendirilir. Müdürün görevi sona erdiğinde müdür yardımcılarının görevleri de kendiliğinden sona erer.</p>

<p><strong>Müdürün görevleri</strong></p>

<p><strong>MADDE 9- </strong>(1) Müdürün görevleri şunlardır:</p>

<p>a) Merkezin faaliyetlerinin düzenli, etkin, güvenli ve ilgili mevzuata uygun biçimde yürütülmesini sağlamak ve gerekli tedbirleri almak.</p>

<p>b) Yönetim Kurulu ve Danışma Kuruluna başkanlık etmek ve toplantıya çağırmak.</p>

<p>c) Yıllık faaliyet raporu ile bir sonraki yıla ait çalışma programını hazırlamak ve Yönetim Kurulunun onayından sonra Rektöre sunmak.</p>

<p>ç) Merkezin altyapı, personel ve mali kaynak ihtiyaçlarını belirlemek ve geliştirilmesine yönelik girişimlerde bulunmak.</p>

<p>d) Merkezde sunulan eğitim ve teknik hizmetlerin kalite, iş sağlığı ve güvenliği, çevre, veri güvenliği ve kayıt düzenine ilişkin süreçlerini gözetmek.</p>

<p><strong>Yönetim Kurulu</strong></p>

<p><strong>MADDE 10- </strong>(1) Yönetim Kurulu; Müdürün başkanlığında, müdür yardımcıları ile Merkezin faaliyet alanlarıyla ilgili çalışmaları bulunan Üniversite öğretim elemanları arasından Müdürün önerisi üzerine Rektör tarafından üç yıllık süreyle görevlendirilen iki üye olmak üzere toplam beş üyeden oluşur. Görev süresi biten üyeler aynı usulle yeniden görevlendirilebilir. Süresi dolmadan ayrılan üyenin yerine, kalan süreyi tamamlamak üzere aynı usulle yeni üye görevlendirilir.</p>

<p>(2) Yönetim Kurulu, Müdürün çağrısı üzerine yılda en az iki kez salt çoğunluk ile toplanır ve kararlar toplantıya katılanların oy çokluğuyla alınır. Oyların eşitliği halinde Müdürün kullandığı oy yönünde çoğunluk sağlanmış sayılır. Tutanaklar, Danışma Kurulu üyelerinin incelemesine açık tutulur ve tutanakların bir nüshası Rektöre iletilir.</p>

<p><strong>Yönetim Kurulunun görevleri</strong></p>

<p><strong>MADDE 11- </strong>(1) Yönetim Kurulunun görevleri şunlardır:</p>

<p>a) Merkezin yönetimi ve faaliyetleriyle ilgili kararları almak.</p>

<p>b) Yıllık faaliyet raporunu, çalışma programını ve uzun vadeli planları görüşerek karara bağlamak.</p>

<p>c) Eğitim, araştırma, uygulama, danışmanlık ve hizmet faaliyetlerine ilişkin önerileri değerlendirmek.</p>

<p>ç) Eğitim programlarının açılması, eğitici görevlendirilmesi, ölçme-değerlendirme ve belgelendirme esaslarına ilişkin önerileri karara bağlamak ve gerektiğinde Üniversitenin yetkili kurullarına sunmak.</p>

<p>d) Merkezde sunulacak teknik hizmetlerin kapsamı, hizmet kabul koşulları, kalite ve güvenlik esasları ile raporlama süreçlerine ilişkin önerileri değerlendirmek.</p>

<p>e) Çalışma grupları ve komisyonlar kurmak, görevlerini ve çalışma esaslarını belirlemek.</p>

<p>f) Danışma Kurulunun görüş ve önerilerini değerlendirmek.</p>

<p>g) Merkezin yatırım, bütçe, cihaz, ekipman ve personel ihtiyaçlarına ilişkin önerileri karara bağlamak ve Rektörlüğe sunmak.</p>

<p>ğ) Müdürün getireceği diğer konuları görüşerek karara bağlamak.</p>

<p><strong>Danışma Kurulu</strong></p>

<p><strong>MADDE 12- </strong>(1) Danışma Kurulu; Müdürün başkanlığında, Merkezin faaliyet alanlarında çalışmaları bulunan Üniversite öğretim elemanları ile kamu kurum ve kuruluşları, yerel yönetimler, meslek kuruluşları, özel sektör, sivil toplum kuruluşları ve diğer paydaşların temsilcileri veya uzman kişiler arasından Müdürün önerisi üzerine Rektör tarafından üç yıl süreyle görevlendirilen en fazla on üyeden oluşur. Görev süresi biten üyeler aynı usulle yeniden görevlendirilebilir.</p>

<p>(2) Danışma Kurulu, Müdürün çağrısı üzerine yılda en az bir kez toplanır. Müdür gerekli gördüğünde Danışma Kurulunu ayrıca toplantıya çağırabilir. Danışma Kurulunda karar alınması için toplantı yeter sayısı aranmaz, görüş ve öneriler toplantıya katılanların değerlendirmeleri doğrultusunda tutanağa bağlanır.</p>

<p><strong>Danışma Kurulunun görevleri</strong></p>

<p><strong>MADDE 13- </strong>(1) Danışma Kurulunun görevleri şunlardır:</p>

<p>a) Merkezin uzun vadeli planlarını değerlendirmek ve Yönetim Kuruluna önerilerde bulunmak.</p>

<p>b) Sektörel gelişmeler, bölgesel ihtiyaçlar, mesleki yeterlilikler, eğitim içerikleri ve hizmet alanları konusunda bilgi ve deneyim paylaşmak.</p>

<p>c) Üniversite ile kamu, sanayi, meslek kuruluşları ve toplum arasındaki iş birliğinin geliştirilmesine katkı sağlamak.</p>

<p>ç) Merkezin faaliyetlerinin niteliğinin, görünürlüğünün ve toplumsal etkisinin artırılmasına yönelik öneriler sunmak.</p>

<p>DÖRDÜNCÜ BÖLÜM</p>

<p>Çeşitli ve Son Hükümler</p>

<p><strong>Çalışma grupları</strong></p>

<p><strong>MADDE 14- </strong>(1) Merkezin amaçlarının gerçekleştirilebilmesi için Yönetim Kurulu tarafından çalışma grupları oluşturulabilir.</p>

<p>(2) Çalışma gruplarında görev alacak personel, çalışma gruplarının görevleri ile çalışma usul ve esasları Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.</p>

<p><strong>Personel ihtiyacı</strong></p>

<p><strong>MADDE 15- </strong>(1) Merkezin akademik, teknik ve idari personel ihtiyacı, 2547 sayılı Kanunun 13 üncü maddesi uyarınca Rektör tarafından görevlendirilen personel ile karşılanır.</p>

<p><strong>Harcama yetkilisi</strong></p>

<p><strong>MADDE 16- </strong>(1) Merkezin harcama yetkilisi Müdürdür.</p>

<p><strong>Ekipman ve demirbaşlar</strong></p>

<p><strong>MADDE 17- </strong>(1) Merkez tarafından yürütülen çalışmalar kapsamında edinilen her türlü alet, donanım, demirbaş ve sarf malzemelerin kullanım hakkı münhasıran Merkeze aittir.</p>

<p><strong>Hüküm bulunmayan haller</strong></p>

<p><strong>MADDE 18- </strong>(1) Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde 2547 sayılı Kanun ve ilgili diğer mevzuat hükümleri uygulanır.</p>

<p><strong>Yürürlük</strong></p>

<p><strong>MADDE 19- </strong>(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.</p>

<p><strong>Yürütme</strong></p>

<p><strong>MADDE 20- </strong>(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Harran Üniversitesi Rektörü yürütür.</p><div class="article-source py-3 small ">
    </div>
]]></turbo:content>
      <category>Genel</category>
      <guid>https://www.hukukihaber.net/harran-universitesi-elektrikli-arac-egitim-uygulama-ve-arastirma-merkezi-yonetmeligi</guid>
      <pubDate>Wed, 18 Nov 2026 00:00:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://hukukihabernet.teimg.com/crop/1280x720/hukukihaber-net/uploads/2023/03/resmi/resmi-cumhur2.jpg" type="image/jpeg" length="31667"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[Delillerin Ortaya Koyulması ve Reddi ile Delilden Vazgeçilmesi Usulü]]></title>
      <link>https://www.hukukihaber.net/delillerin-ortaya-koyulmasi-ve-reddi-ile-delilden-vazgecilmesi-usulu-1</link>
      <atom:link rel="self" href="https://www.hukukihaber.net/delillerin-ortaya-koyulmasi-ve-reddi-ile-delilden-vazgecilmesi-usulu-1" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[Kovuşturma aşamasında delillerin ortaya koyulmasının ve reddinin CMK m.206’da düzenlendiği,

Taraflarca ortaya koyulması talep edilen bir delilin; hukuka aykırı olması, delille ispatlanmak istenilen olayın karara etkisi olmaması ve istemin yalnızca davayı uzatmak maksadıyla yapılması hallerinde re...]]></description>
      <turbo:content><![CDATA[<p><strong>Kovuşturma aşamasında delillerin ortaya koyulmasının ve reddinin CMK m.206’da düzenlendiği,</strong></p>

<p><strong>Taraflarca ortaya koyulması talep edilen bir delilin;</strong> hukuka aykırı olması, delille ispatlanmak istenilen olayın karara etkisi olmaması ve istemin yalnızca davayı uzatmak maksadıyla yapılması hallerinde reddedileceği (CMK m.206/2), delilin reddi kararı için mahkemenin ara karar kurup gerekçe göstermesi gerektiği, bu nedenle delilin reddine ilişkin kararın ve gerekçesinin CMK m.230/1-b uyarınca davanın sonunda hazırlanacak hükmün gerekçesinde gösterileceğine dair kabulün hatalı olduğu, CMK m.230’un yalnızca hükmün gerekçesinde gösterilmesi gereken hususları belirttiği, bu maddenin CMK m.206/2’yi ortadan kaldırmayacağı,</p>

<p><strong>Ortaya koyulması talep edilen bir delil reddedilmediğinde;</strong> ancak Cumhuriyet savcısı ile sanık veya müdafiinin birlikte rıza göstermeleri halinde, bu delilin ortaya koyulmasından vazgeçilmesine mahkemenin karar verebileceği, bu konuda katılan tarafın rızasının alınmasına gerek olmadığı (CMK m.206/3), bunun dışında dosyaya giren ve reddedilmeyen delilin ortaya koyulmasının, tartışılmasının ve değerlendirilmesinin zorunlu olduğu, aksi halde kovuşturma evresinde eksik inceleme ve araştırma ile sanığın savunma hakkının kısıtlanmasının gündeme geleceği,</p>

<p><strong>Delilin veya delille ispat edilmek geç bildirildiğinden bahisle, delili reddetmenin mümkün olamayacağı (CMK m.207),</strong> bu kabülün maddi hakikate ve adalete ulaşmayı hedefleyen ceza muhakemesinin mantığına da uygun olduğu,</p>

<p><strong>5271 sayılı CMK m.206 ve m.207 değerlendirildiğinde;</strong> mülga 1412 sayılı CMUK m.237/3’de yer alan mahkemenin re’sen delil araştırma yetkisinin kabul edilmediği, taraf talebi olmadan mahkemenin delil araştıramayacağı, ortaya koyamayacağı, bunun için dava taraflarından birisinin “tevsii tahkikat talebi” olarak adlandırılan kovuşturmanın genişletilmesine dair somut talepte bulunmasının gerektiği,</p>

<p>Bununla birlikte mahkemenin; re’sen bilirkişi raporu alabileceği, “delil değerlendirme vasıtası” niteliği taşıyan bilirkişi raporunun alınmasında talepte zorunluluk öngörülmediği (CMK m.63/1),</p>

<p>İzahtan varestedir.</p>

<p><a href="https://www.hukukihaber.net/prof-dr-ersan-sen" rel="noopener" target="_blank" title="Prof. Dr. Ersan ŞEN"><img alt="Prof. Dr. Ersan ŞEN" height="96" src="https://hukukihabernet.teimg.com/crop/200x200/hukukihaber-net/images/yazarlar/_1778u8tYyuYY1Yu77.81y0yuuoUY81ouuuai5yu2uu7uYYuouuuauY9u79uuuaYYuyY_1.jpg" width="96" /></a></p>

<h4><strong><a href="https://www.hukukihaber.net/prof-dr-ersan-sen" rel="noopener" target="_blank" title="Prof. Dr. Ersan ŞEN">Prof. Dr. Ersan ŞEN</a></strong></h4><div class="article-source py-3 small ">
    </div>
]]></turbo:content>
      <category>MAKALE</category>
      <guid>https://www.hukukihaber.net/delillerin-ortaya-koyulmasi-ve-reddi-ile-delilden-vazgecilmesi-usulu-1</guid>
      <pubDate>Tue, 17 Nov 2026 20:16:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://hukukihabernet.teimg.com/crop/1280x720/hukukihaber-net/uploads/2025/10/yazar/ersan-sen-2025-7.jpg" type="image/jpeg" length="70850"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[AYM, devletin gözetimi ve denetimi altında fuhuş yapılabilmesinin tek yasal dayanağı olan kuralın iptaline karar verdi]]></title>
      <link>https://www.hukukihaber.net/aym-devletin-gozetimi-ve-denetimi-altinda-fuhus-yapilabilmesinin-tek-yasal-dayanagi-olan-kuralin-iptaline-karar-verdi</link>
      <atom:link rel="self" href="https://www.hukukihaber.net/aym-devletin-gozetimi-ve-denetimi-altinda-fuhus-yapilabilmesinin-tek-yasal-dayanagi-olan-kuralin-iptaline-karar-verdi" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[Anayasa Mahkemesi, devletin gözetimi ve denetimi altında fuhuş yapılabilmesinin tek yasal dayanağı olan kuralın iptaline karar verdi.]]></description>
      <turbo:content><![CDATA[<p><strong>Anayasa Mahkemesi, insan onuru geride bırakılarak devletin gözetim ve denetimi altında fuhuş yapılmasına imkân tanıyan kuralın, devlete yüklenen kişilerin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkının etkili bir şekilde korunabilmesi yönündeki pozitif yükümlülükle bağdaşmadığı sonucuna vararak iptaline karar verdi.</strong></p>

<p>Karar içerisinde bu durum şu şekilde açıklanmıştır;</p>

<p><strong>“…26.</strong> Hukukumuzda devletin gözetimi ve denetimi altında fuhuş yapılabilmesinin tek yasal dayanağının itiraz konusu kural olduğu anlaşılmaktadır…</p>

<p>…<strong>32.</strong> Fuhşun yasal bir çerçeveye oturtularak devletin gözetim ve denetimi altında yaptırılması kamu güvenliği ve sağlığının korunması amacına dayansa da bu durum fuhşu insan onuru ile bağdaşır hâle getirmemektedir.</p>

<p><strong>33.</strong> Devletin bu konudaki asli görevi bireyleri fuhşa yönelten yapısal nedenleri ortadan kaldıracak etkili sosyal politikaları hayata geçirmek, fuhşa aracılık eden kişi ve örgütlerle etkin şekilde mücadele etmektir.</p>

<p><strong>34.</strong> <strong>Bu bağlamda bireyin çaresizliğinden veya ekonomik zorluklarından yararlanılarak bedensel bütünlüğünün metalaştırıldığı bir alanı düzenlemek, devletin bireyi koruma işlevini zayıflatarak, insan onurunu ihlal eden bir yapıya dolaylı olarak meşruiyet ve güvence kazandırılması anlamına gelmektedir<u>.</u></strong></p>

<p><strong>35.</strong> Dolayısıyla devletin belirli yararlar gözeterek kişilerin kendi onurlarına aykırı davranışta bulunmasına imkân sağlaması, onların maddi ve manevi varlığını koruma yükümlülüğüne aykırılık oluşturmaktadır.</p>

<p><strong>36.</strong> <strong><u>Bu itibarla insan onuru geride bırakılarak devletin gözetim ve denetimi altında fuhuş yapılmasına imkân tanıyan kuralın devlete yüklenen, kişilerin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkının etkili bir şekilde korunabilmesi yönündeki pozitif yükümlülükle bağdaşmadığı sonucuna varılmıştır</u></strong>…”</p>

<p><a href="https://www.hukukihaber.net/1593-sayili-umumi-hifzissihha-kanununun-128-maddesine-iliskin-itiraz-basvurulari-hakkinda-karar" rel="dofollow"><strong>&gt;&gt; AYM kararının tam metni için <span style="color:#2980b9">TIKLAYINIZ</span></strong></a></p>

<p><a href="https://www.hukukihaber.net/1593-sayili-umumi-hifzissihha-kanununun-128-maddesine-iliskin-itiraz-basvurulari-hakkinda-karar" rel="dofollow"><strong>1593 Sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nun 128. Maddesine İlişkin İtiraz Başvuruları Hakkında Karar</strong></a></p>

<p></p>

<p><img alt="" src="https://hukukihabernet.teimg.com/hukukihaber-net/uploads/2026/06/gizem-akbas.jpeg" /></p>

<p><strong>Av. Gizem AKBAŞ</strong></p><div class="article-source py-3 small ">
    </div>
]]></turbo:content>
      <category>GÜNDEM</category>
      <guid>https://www.hukukihaber.net/aym-devletin-gozetimi-ve-denetimi-altinda-fuhus-yapilabilmesinin-tek-yasal-dayanagi-olan-kuralin-iptaline-karar-verdi</guid>
      <pubDate>Tue, 17 Nov 2026 10:40:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://hukukihabernet.teimg.com/crop/1280x720/hukukihaber-net/uploads/2023/02/yargi/aym-teras.jpg" type="image/jpeg" length="38923"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[Kira Tespit Davalarının Hukuki Niteliği, TBK m. 344-345 Çerçevesi ve Yargıtay İçtihatları Işığında Uygulama Esasları]]></title>
      <link>https://www.hukukihaber.net/kira-tespit-davalarinin-hukuki-niteligi-tbk-m-344-345-cercevesi-ve-yargitay-ictihatlari-isiginda-uygulama-esaslari</link>
      <atom:link rel="self" href="https://www.hukukihaber.net/kira-tespit-davalarinin-hukuki-niteligi-tbk-m-344-345-cercevesi-ve-yargitay-ictihatlari-isiginda-uygulama-esaslari" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[Özet

Konut ve çatılı iş yeri kira sözleşmelerinde ekonomik dalgalanmaların ve yüksek enflasyonist eğilimlerin yol açtığı edimler arası dengesizliği gidermeyi amaçlayan kira tespit davaları, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 344 ve 345. maddelerinde emredici hükümlerle düzenlenmiştir. Bu ç...]]></description>
      <turbo:content><![CDATA[<p><strong>Özet</strong></p>

<p>Konut ve çatılı iş yeri kira sözleşmelerinde ekonomik dalgalanmaların ve yüksek enflasyonist eğilimlerin yol açtığı edimler arası dengesizliği gidermeyi amaçlayan kira tespit davaları, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 344 ve 345. maddelerinde emredici hükümlerle düzenlenmiştir. Bu çalışmada; %25’lik geçici yasal artış sınırının sona ermesiyle yeniden yegâne tavan sınır haline gelen TÜFE on iki aylık ortalamaları, beş yıllık sürenin hesabında ilk sözleşme başlangıç tarihini esas alan güncel Yargıtay 3. Hukuk Dairesi içtihatları, yeni dönem başlamadan gerçekleşen tahliyelerde yargılama giderlerinin aidiyeti, bilirkişi inceleme kriterleri, hakkaniyet indirimi ve usul hukukuna özgü ıslah yasağı gibi kritik meseleler doktrin ve yüksek yargı kararları ışığında derinlemesine incelenmektedir.</p>

<p><strong>I. Giriş ve Davanın Hukuki Niteliği</strong></p>

<p>Konut ve çatılı iş yeri kira sözleşmeleri, niteliği gereği sürekli edimli (ani olmayan) borç ilişkileri doğurur. Sözleşmenin kurulduğu tarihte tarafların iradeleriyle oluşan edimler arası denge (sinallagmatik bağ), zaman içerisinde ekonomik konjonktürde meydana gelen olağanüstü dalgalanmalar ve yüksek enflasyon sebebiyle kiraya veren aleyhine ciddi biçimde bozulabilmektedir. Türk hukuk sisteminde bu dengesizliği sözleşme özgürlüğü ile sosyal devlet ilkesi arasındaki hassas çizgide gidermek amacıyla TBK m. 344 ve 345 hükümlerinde "kira bedelinin tespiti" kurumu ihdas edilmiştir.</p>

<p>Hukuki niteliği itibarıyla kira tespit davası, klasik anlamda ne salt bir tespit davası ne de doğrudan icra edilebilir bir eda davasıdır. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu’nun yerleşik kararlarında da vurgulandığı üzere kira tespit davaları; mevcut bir hukuki ilişkinin içeriğini (aylık kira bedelini) geleceğe etkili olarak belirleyen, kesinleşmesiyle birlikte taraflar arasında yeni bir hukuki durum yaratan ve bu yönüyle inşai (yenilik doğuran) nitelik taşıyan kendine özgü (sui generis) davalardır (Yargıtay İBK, T. 12.11.1979, E. 1979/1, K. 1979/3).</p>

<p><strong>II. Maddi Hukuk Çerçevesi: TBK m. 344 ve TBK m. 345 Düzenlemeleri</strong></p>

<p>Kira bedelinin belirlenmesine ilişkin yasal rejim, emredici nitelikteki TBK m. 344 hükmü ile güvence altına alınmış olup sözleşme süresine göre ikili bir ayrıma tabi tutulmuştur:</p>

<p><strong>1. Beş Yıllık Süre Dolmadan Önceki Dönem (TBK m. 344/1-2)</strong></p>

<p>Tarafların yenilenen kira dönemlerinde uygulanacak kira bedeline ilişkin anlaşmaları, bir önceki kira yılında tüketici fiyat endeksindeki (TÜFE) on iki aylık ortalamalara göre değişim oranını geçmemek koşuluyla geçerlidir. Bu kural, bir yıldan daha uzun süreli kira sözleşmelerinde de uygulanır.</p>

<p>7409 sayılı Kanun ile getirilen ve bilahare uzatılan %25 oranındaki geçici yasal artış sınırının sona ermesiyle birlikte, kanundaki genel kural olan TÜFE on iki aylık ortalamaları yeniden yegâne yasal tavan sınır haline gelmiştir. Nitekim Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verileri doğrultusunda Kasım 2026 döneminde yenilenen konut ve çatılı iş yeri kira sözleşmeleri bakımından uygulanabilecek azami yasal artış oranı %31,23 olarak belirlenmiştir. Sözleşmede bu oranın üzerinde bir artış kararlaştırılmış olsa dahi, aşan kısım TBK m. 27/2 uyarınca kesin hükümsüzlük (kısmi butlan) yaptırımına tabidir.</p>

<p><strong>2. Beş Yıllık Süre Sonrası Rayiç Bedel Tespiti (TBK m. 344/3)</strong></p>

<p>Taraflarca bu konuda bir anlaşma yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın, beş yıldan uzun süreli veya beş yıldan sonra yenilenen kira sözleşmelerinde ve bundan sonraki her beş yılın sonunda, yeni kira yılında uygulanacak kira bedeli hâkim tarafından belirlenir. Bu aşamada hâkim artık TÜFE tavanıyla bağlı değildir; TÜFE on iki aylık ortalamalarını, kiralananın fiziki ve konumsal durumunu ve serbest piyasadaki emsal kira bedellerini göz önünde tutarak hakkaniyete uygun bir bedel tayin eder.</p>

<p><strong>3. Dava Açma Süresi ve Kararın Zaman Bakımından Etkisi (TBK m. 345)</strong></p>

<p>Kira bedelinin tespiti davası her zaman ikame edilebilir. Ancak mahkemece belirlenecek kira bedelinin yeni kira döneminin başlangıcından itibaren geçerli olabilmesi kanunda öngörülen sıkı süre ve bildirim şartlarına bağlıdır:</p>

<p>* Dönem Başından 30 Gün Önce Dava Açılması: Dava, yeni kira döneminin başlangıcından en geç otuz gün önceki bir tarihte açılmış olmalıdır.</p>

<p>* Yazılı Bildirim (İhtarname) Yoluyla Sürenin Korunması: Kiraya veren tarafından yeni dönem başlangıcından en geç otuz gün önce kira bedelinin artırılacağına ilişkin kiracıya yazılı bildirimde bulunulmuş olması (ve bu bildirimin en geç 30 gün kala kiracıya tebliğ edilmiş olması) koşuluyla, dava izleyen yeni kira dönemi sonuna kadar açıldığı takdirde mahkemece belirlenecek bedel yeni dönem başından itibaren kiracıyı bağlar (Yargıtay 3. HD, T. 23.01.2019, E. 2017/5586, K. 2019/435).</p>

<p>* Sözleşmede Artış Şartı Bulunması Hali: Sözleşmede yeni kira döneminde kira bedelinin artırılacağına ilişkin bir hüküm mevcutsa, yeni kira döneminin sonuna kadar açılacak davada mahkemece belirlenecek bedel de ihtar şartı aranmaksızın yeni dönemin başlangıcından itibaren geçerli olur (Yargıtay 3. HD, T. 06.05.2026, E. 2026/1218, K. 2026/2846).</p>

<p><strong>III. Güncel Yargıtay İçtihatları ve Uygulamadaki Gelişmeler</strong></p>

<p>Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 2025 ve 2026 yıllarında verdiği kararlar, kanun metninin lafzını aşan uyuşmazlıklara dürüstlük kuralı (TMK m. 2) ve hakkaniyet ekseninde yön vermektedir:</p>

<p><strong>1. Yenilenen Sözleşmelerde 5 Yıllık Sürenin Başlangıcı</strong></p>

<p>Uygulamada tarafların mevcut kira ilişkisi devam ederken bedel güncellemesi veya şekli değişiklikler amacıyla yeni tarihli kira sözleşmeleri imzaladıkları sıkça görülmektedir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin Ekim 2026’da kamuoyuna yansıyan emsal niteliğindeki bozma kararında; mevcut kira bedelinin piyasa rayiçlerinin fahiş ölçüde altında kalması ve taraflar arasındaki kira ilişkisinin fiilen kesintisiz devam etmesi halinde, arada imzalanan yeni sözleşmenin hukuki anlamda tecdit (yenileme) niteliği taşımadığına ve 5 yıllık sürenin hesabında ilk kira sözleşmesinin başlangıç tarihinin esas alınması gerektiğine hükmedilmiştir. Daire, aradaki sözleşmede belirlenen bedelin imzalandığı tarih itibarıyla gerçek piyasa rayicini yansıtıp yansıtmadığının bilirkişi incelemesiyle araştırılması gerektiğini vurgulamıştır (Benzer yönde bkz. Yargıtay 6. HD, T. 27.01.2016, E. 2015/5957, K. 2016/478).</p>

<p><strong>2. Yeni Dönem Öncesi Tahliye Halinde Yargılama Giderleri</strong></p>

<p>TBK m. 345/2 uyarınca yeni kira dönemi başlamadan önce açılan kira tespit davalarında, henüz yeni dönem gelmeden kiracının kiralananı tahliye ederek anahtarı usulüne uygun teslim etmesi durumunda dava konusuz kalmaktadır. Bölge Adliye Mahkemeleri arasındaki uygulama farklılıklarını gideren Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin Ekim 2026 tarihli uyuşmazlığın giderilmesi kararında; kiracının yasal süresi içinde sözleşmeyi sona erdirerek yeni dönem başlamadan tahliye hakkını kullanmasının kanuni bir hak olduğu, davanın açıldığı tarih itibarıyla henüz yeni döneme girilmemiş olması nedeniyle kiracının dava açılmasına sebebiyet vermediği belirtilmiş; bu halde Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 331/1 uyarınca kiracının yargılama giderleri ve vekâlet ücretinden sorumlu tutulamayacağına hükmedilmiştir.</p>

<p><strong>3. Bilirkişi İncelemesi Kriterleri ve Hakkaniyet İndirimi</strong></p>

<p>Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre, 5. yılın sonunda açılan davalarda taşınmazın boş olarak kiraya verilmesi halinde getirebileceği "serbest piyasa emsal rayiç bedeli", mahallinde icra edilecek keşif ve konusunda uzman bilirkişi heyeti marifetiyle saptanır (Yargıtay 3. HD, T. 22.01.2019, E. 2017/7428, K. 2019/396). Dairenin T. 25.06.2025, E. 2025/145, K. 2025/3545 sayılı kararında bilirkişi heyetinin dikkate alacağı unsurlar; "taşınmazın bulunduğu semt ve mevki, ulaşım ve altyapı durumu, genel ekonomik koşullar, civardaki yapılaşma, imar durumu, kullanım alan ve fonksiyonları, yapısal özellik ve nitelikleri ile yörede oluşan rayiç ve emsaller" şeklinde somutlaştırılmıştır.</p>

<p>Hâkim, davalının eski kiracı olması olgusunu gözeterek denetime elverişli bilirkişi raporuyla tespit edilen bu brüt rayiç bedel üzerinden, somut olayın özelliklerine göre genellikle %10 ile %20 oranında hakkaniyet indirimi uygulayarak nihai kira bedelini hüküm altına alır (Yargıtay 3. HD, T. 13.01.2026, E. 2025/3054, K. 2026/57; Yargıtay 3. HD, T. 21.01.2026, E. 2025/3291, K. 2026/290).</p>

<p><strong>4. Sözleşmenin Tarafı Olmayan Malikin Dava Açma Hakkı</strong></p>

<p>Kira sözleşmesi kural olarak nispi etkiye sahip olmakla birlikte Yargıtay, taşınmazı sonradan iktisap eden veya kira sözleşmesinde kiraya veren sıfatı bulunmayan malikin de mülkiyet hakkına dayanarak kira tespit davası açabileceğini kabul etmektedir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi T. 05.05.2026, E. 2025/5052, K. 2026/2764 sayılı kararında, maliklerin mülkiyet haklarına dayanarak kira tespit davası açma ehliyetini teyit etmiş; paylı mülkiyette ise her paydaşın kendi payı oranında kira bedelinin tespitini isteyebileceğini vurgulamıştır (Ayrıca bkz. Yargıtay 3. HD, T. 14.11.2018, E. 2017/4441, K. 2018/11488).</p>

<p><strong>IV. Usul Hukuku Boyutu: Arabuluculuk, Harç, Görev ve İspat</strong></p>

<p>Kira tespit davalarında maddi hukuk şartlarının yanı sıra usul hukukuna ilişkin katı kuralların eksiksiz yerine getirilmesi davanın akıbeti açısından belirleyicidir:</p>

<p>* Dava Şartı Arabuluculuk: 7445 sayılı Kanun ile 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’na eklenen 18/B maddesi uyarınca, kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda (İİK m. 269 vd. uyarınca ilamsız icra yoluyla tahliye hariç) dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması zorunlu dava şartıdır. HMK m. 114/2 ve m. 115 uyarınca arabuluculuk son tutanağı eklenmeksizin açılan davalar, dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddedilir.</p>

<p>* Görev, Yetki ve Nispi Harç Hesabı: HMK m. 4/1-a hükmü gereğince kira ilişkisinden doğan tüm uyuşmazlıklarda değer ve tutarına bakılmaksızın Sulh Hukuk Mahkemesi görevlidir. Yetkili mahkeme ise HMK m. 6 ve m. 10 uyarınca davalının yerleşim yeri veya sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesidir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin T. 21.01.2026, E. 2025/3291, K. 2026/290 sayılı kararında da belirtildiği üzere, kira tespit davalarında dava değeri ve nispi karar/ilam harcı aylık kira farkı (tespiti istenen aylık kira bedeli ile mevcut aylık kira bedeli arasındaki fark) üzerinden hesaplanır.</p>

<p>* Islah Yasağı ve Taleple Bağlılık İlkesi: Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu’nun kararları uyarınca, kira tespit davalarında ıslah yoluyla talep sonucunun artırılması mümkün değildir (Yargıtay İBK, T. 21.11.1966, E. 1966/19, K. 1966/10). Davacının, dava dilekçesinde tespitini istediği aylık kira bedelini açık ve net bir şekilde (konutlarda net, iş yerlerinde brüt veya net ayrımını belirterek) ifade etmesi zorunludur. Bilirkişi raporunda dava dilekçesindeki talepten daha yüksek bir rayiç bedel tespit edilse dahi hâkim, HMK m. 26’daki taleple bağlılık ilkesi gereğince talep edilen miktarı aşamaz. Aynı şekilde kira tespit davaları kısmi dava veya belirsiz alacak davası olarak da ikame edilemez.</p>

<p>* Dijital Sözleşmelerin Delil Değeri: Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından devreye alınan e-Devlet Kapısı Kira Sözleşmesi İşlemleri modülü üzerinden oluşturulan zaman damgalı ve barkodlu sözleşmeler ile 15. günden sonra sistem üzerinden akdedilen kira bedeli güncelleme protokolleri, HMK m. 199 anlamında belge ve kesin delil niteliğini haiz olup ispat hukuku bakımından yargılamaya hız kazandırmaktadır.</p>

<p>* Kararın İcrası, Kesinleşme ve Faiz Başlangıcı: Kira tespit ilamları, tespit hükmü içermeleri ve kira farklarının ancak kararın kesinleşmesiyle muaccel hale gelmesi nedeniyle kesinleşmeden icraya konulamaz (Yargıtay İBK, T. 12.11.1979, E. 1979/1, K. 1979/3). Karar kesinleştikten sonra birikmiş kira farkları için ilamlı veya ilamsız icra takibi başlatılabilir; temerrüt faizi ise kararın kesinleşme tarihinden itibaren işlemeye başlar.</p>

<p><strong>V. Sonuç ve Değerlendirme</strong></p>

<p>Kira tespit davaları; maddi hukuk bakımından TBK’nın emredici sınırlamaları ile Yargıtay’ın hakkaniyet odaklı içtihatlarının, usul hukuku bakımından ise kesin süreler, dava şartı arabuluculuk, belirsiz alacak/kısmi dava yasağı ve ıslah yasağı gibi katı şekil şartlarının iç içe geçtiği teknik bir yargılama sürecidir. Hak kayıplarının ve telafisi güç zararların önlenmesi adına; ihtarname tebliğ sürelerinin posta gecikmeleri de gözetilerek titizlikle takip edilmesi, dava dilekçesinde talep sonucunun sağlıklı bir piyasa araştırması ışığında doğru kurgulanması ve yüksek yargının güncel içtihatlarının somut olaya uygun şekilde tatbik edilmesi elzemdir.</p>

<p><img alt="" src="https://hukukihabernet.teimg.com/hukukihaber-net/uploads/2026/11/beyza-altuncu.jpeg" style="margin-left:0px; margin-right:0px" /></p>

<p><strong>Av. Beyza ALTUNCU</strong></p>

<p><span style="color:#999999"><strong>Kaynakça</strong></span></p>

<p><span style="color:#999999">* Eren, Fikret: Borçlar Hukuku Özel Hükümler, Yetkin Yayınları, Ankara.</span></p>

<p><span style="color:#999999">* İnceoğlu, M. Murat: Kira Hukuku, Cilt 2, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul.</span></p>

<p><span style="color:#999999">* Kuru, Baki: İstinaf Sistemine Göre Yazılmış Medeni Usul Hukuku, Legal Yayıncılık, İstanbul.</span></p>

<p><span style="color:#999999">* Yavuz, Cevdet / Acar, Faruk / Özen, Burak: Türk Borçlar Hukuku Özel Hükümler, Beta Yayıncılık, İstanbul.</span></p>

<p><span style="color:#999999">* 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, Resmî Gazete, Tarih: 04.02.2011, Sayı: 27836.</span></p>

<p><span style="color:#999999">* 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, Resmî Gazete, Tarih: 04.02.2011, Sayı: 27836.</span></p>

<p><span style="color:#999999">* 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, Resmî Gazete, Tarih: 22.06.2012, Sayı: 28331.</span></p>

<p><span style="color:#999999">* Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu Kararları: T. 21.11.1966, E. 1966/19, K. 1966/10; T. 12.11.1979, E. 1979/1, K. 1979/3.</span></p>

<p><span style="color:#999999">* Yargıtay 3. Hukuk Dairesi Kararları: T. 22.01.2019, E. 2017/7428, K. 2019/396; T. 23.01.2019, E. 2017/5586, K. 2019/435; T. 14.11.2018, E. 2017/4441, K. 2018/11488; T. 25.06.2025, E. 2025/145, K. 2025/3545; T. 13.01.2026, E. 2025/3054, K. 2026/57; T. 21.01.2026, E. 2025/3291, K. 2026/290; T. 05.05.2026, E. 2025/5052, K. 2026/2764; T. 06.05.2026, E. 2026/1218, K. 2026/2846; Ekim 2026 tarihli 5 yıllık süre başlangıcı ve uyuşmazlığın giderilmesi kararları.</span></p>

<p><span style="color:#999999">* Yargıtay 6. Hukuk Dairesi Kararı: T. 27.01.2016, E. 2015/5957, K. 2016/478.</span></p>

<p><span style="color:#999999">* Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK): Kasım 2026 Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) On İki Aylık Ortalamalar Verisi.</span></p><div class="article-source py-3 small ">
    </div>
]]></turbo:content>
      <category>MAKALE</category>
      <guid>https://www.hukukihaber.net/kira-tespit-davalarinin-hukuki-niteligi-tbk-m-344-345-cercevesi-ve-yargitay-ictihatlari-isiginda-uygulama-esaslari</guid>
      <pubDate>Tue, 17 Nov 2026 10:26:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://hukukihabernet.teimg.com/crop/1280x720/hukukihaber-net/uploads/2026/09/kira-ev-bina-sozla.jpg" type="image/jpeg" length="18934"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[Yargıtay 7. Ceza Dairesi'nin 2023/17423 E., 2025/3508 K. sayılı kararı]]></title>
      <link>https://www.hukukihaber.net/yargitay-7-ceza-dairesinin-202317423-e-20253508-k-sayili-karari</link>
      <atom:link rel="self" href="https://www.hukukihaber.net/yargitay-7-ceza-dairesinin-202317423-e-20253508-k-sayili-karari" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[Yargıtay 7. Ceza Dairesi'nin 10.03.2025 tarihli, 2023/17423 E., 2025/3508 K. sayılı kararı]]></description>
      <turbo:content><![CDATA[<p><strong>T.C.</strong></p>

<p><strong>Yargıtay</strong></p>

<p><strong>7. Ceza Dairesi </strong></p>

<p><strong>2023/17423 E., 2025/3508 K.</strong></p>

<p><strong>"İçtihat Metni"</strong></p>

<p>K A N U N Y A R A R I N A B O Z M A<br />
MAHKEMESİ:Sulh Ceza Hâkimliği<br />
SAYISI : 2023/525 D.İş<br />
KABAHATLİ: Gökçebel Ziraat Makinaları San. ve Tic. Ltd. Şti.<br />
KABAHAT : 1567 sayılı Kanun'a muhalefet</p>

<p>Kabahatli hakkında, 1567 sayılı Kanun'a muhalefet kabahatinden, 21.447,93 TL idari para cezası uygulanmasına karar verildiği, kabahatli tarafından bu karara karşı başvuruda bulunulduğu, Lüleburgaz Sulh Ceza Hâkimliğinin 09.01.2023 tarihli ve 2022/675 D.İş sayılı kararı ile başvurunun reddine karar verildiği, kabahatlinin bu karara itirazı üzerine de Kırklareli Sulh Ceza Hâkimliğinin 16.02.2023 tarihli ve 2023/525 D.İş sayılı kararıyla itirazın karar verilmesine yer olmadığından reddine karar verildiği belirlenmiştir.</p>

<p>Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 309/1. maddesi uyarınca, 21.08.2023 tarihli evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 26.09.2023 tarihli ve KYB - 2023/93797 sayılı Tebliğnamesi ile dava dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü:</p>

<p><strong>I. İSTEM</strong><br />
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 26.09.2023 tarihli ve KYB - 2023/93797 sayılı kanun yararına bozma isteminin;“Kırklareli Sulh Ceza Hâkimliğinin 16/02/2023 tarihli ret kararının esasen kesin olduğu, kararın itiraz yolu açık olarak verilmesinin sonucu değiştirmeyeceği, anılan karara karşı yapılan itirazı inceleyen Edirne 2. Sulh Ceza Hâkimliğinin 20/03/2023 tarihli ve 2023/1119 değişik iş sayılı kararının hukuken yok hükmünde olduğu değerlendirilerek yapılan incelemede;</p>

<p>5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nu 268. maddesinin 2. fıkrasında yer alan " (2) Kararına itiraz edilen hâkim veya mahkeme, itirazı yerinde görürse kararını düzeltir; yerinde görmezse en çok üç gün içinde, itirazı incelemeye yetkili olan mercie gönderir." şeklindeki,</p>

<p>5236 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 29. maddesinde yer alan "(1) Mahkemenin verdiği son karara karşı, Ceza Muhakemesi Kanununa göre itiraz edilebilir. Bu itiraz, kararın tebliği tarihten itibaren en geç yedi gün içinde yapılır." şeklindeki ve 28. maddesinde yer alan, "...(10) Üçbin Türk Lirası dahil idarî para cezalarına karşı başvuru üzerine verilen kararlar kesindir." şeklindeki düzenlemeler nazara alındığında,</p>

<p>Dosya kapsamına göre, merci Kırklareli Sulh Ceza Hâkimliğinin 16/02/2023 tarihli kararıyla, kabahatli Gökçebel Ziraat Makinaları Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin fiili ihracı 14/04/2020 tarihli ve 20610100EX002088 sayılı 54.426,00 Usd tutarlı gümrük beyannamesi kapsamında gerçekleştirilen ihracata ilişkin bedeli 90 gün süreli ihtarnameye rağmen yurda getirmediğinden bahisle 1567 sayılı Kanun'un 3/3. maddesi uyarınca uygulanan idari para cezasına yönelik başvurunun reddine ilişkin karara yapılan itirazın, kararın kesin olarak verilmesi gerektiği, Lüleburgaz Sulh Ceza Hâkimliğinin 09/01/2023 tarihli kararının esasen kesin nitelikte olduğu gerekçesiyle karar verilmesine yer olmadığına ve itirazın usulden reddine karar verilmiş ise de; ihracata konu bedelin idari para cezası kesinlik sınırının üzerinde kaldığı, bu minvalde merciince esastan inceleme yapılarak bir karar verilmesi gerektiği gibi verilen kararın itiraza tabi olmadığı gözetilmeden, kabahatli tarafından yapılan itirazın karar verilmesine yer olmadığından bahisle reddine karar verilmesinde isabet görülmemiştir.” şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.</p>

<p><strong>II. GEREKÇE</strong><br />
Kanun yararına bozma müessesesinin uygulanmasında, 5271 sayılı Kanun'un 309/3. maddesindeki "Yargıtayın ceza dairesi ileri sürülen nedenleri yerinde görürse, karar veya hükmü kanun yararına bozar." şeklindeki düzenleme esas alınarak, kanun yararına bozma incelemesi, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının ihbarnamesindeki istem ve gerekçe ile sınırlı olduğu cihetle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının ihbarnamesindeki talep yerinde görüldüğünden istemin kabulüne karar vermek gerekmiştir.</p>

<p><strong>III. KARAR</strong><br />
1. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteminin KABULÜNE,</p>

<p>2. Kırklareli Sulh Ceza Hâkimliğinin 16.02.2023 tarihli ve 2023/525 D.İş sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 309/3. maddesi gereği, oy birliğiyle KANUN YARARINA BOZULMASINA,</p>

<p>5271 sayılı Kanun’un 309/4-a maddesi uyarınca gerekli işlemin yapılması için dava dosyasının, Hakimliğine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 10.03.2025 tarihinde karar verildi.<br />
 </p><div class="article-source py-3 small ">
    </div>
]]></turbo:content>
      <category>KARARLAR</category>
      <guid>https://www.hukukihaber.net/yargitay-7-ceza-dairesinin-202317423-e-20253508-k-sayili-karari</guid>
      <pubDate>Tue, 17 Nov 2026 10:19:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://hukukihabernet.teimg.com/crop/1280x720/hukukihaber-net/uploads/2026/06/yargi/yargitay-7aa.jpeg" type="image/jpeg" length="40484"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[AYM'nin 2023/4554 başvuru numaralı kararı]]></title>
      <link>https://www.hukukihaber.net/aymnin-20234554-basvuru-numarali-karari</link>
      <atom:link rel="self" href="https://www.hukukihaber.net/aymnin-20234554-basvuru-numarali-karari" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[Anayasa Mahkemesi'nin 17/6/2026 tarihli ve 2023/4554 başvuru numaralı kararı]]></description>
      <turbo:content><![CDATA[<table class="table table-bordered table-sm">
 <tbody>
  <tr>
   <td>
   <p><strong><strong>TÜRKİYE CUMHURİYETİ</strong></strong></p>
   </td>
  </tr>
  <tr>
   <td>
   <p><strong><strong>ANAYASA MAHKEMESİ</strong></strong></p>
   </td>
  </tr>
  <tr>
   <td>
   <p></p>
   </td>
  </tr>
  <tr>
   <td>
   <p></p>
   </td>
  </tr>
  <tr>
   <td>
   <p><strong><strong>BİRİNCİ</strong> <strong>BÖLÜM</strong></strong></p>
   </td>
  </tr>
  <tr>
   <td>
   <p></p>
   </td>
  </tr>
  <tr>
   <td>
   <p><strong><strong>KARAR</strong></strong></p>
   </td>
  </tr>
  <tr>
   <td>
   <p></p>
   </td>
  </tr>
  <tr>
   <td>
   <p><strong><strong>FEVZİ</strong> <strong>BUDAK</strong><strong> BAŞVURUSU</strong></strong></p>
   </td>
  </tr>
  <tr>
   <td>
   <p>(Başvuru Numarası: 2023/4554)</p>
   </td>
  </tr>
  <tr>
   <td>
   <p></p>
   </td>
  </tr>
  <tr>
   <td>
   <p>Karar Tarihi: 17/6/2026</p>
   </td>
  </tr>
  <tr>
   <td>
   <p>R.G. Tarih ve Sayı: 4/11/2026 - 33420</p>
   </td>
  </tr>
 </tbody>
</table>

<p></p>

<p></p>

<table class="table table-bordered table-sm">
 <tbody>
  <tr>
   <td>
   <p><strong><strong>BİRİNCİ</strong> <strong>BÖLÜM</strong></strong></p>
   </td>
  </tr>
  <tr>
   <td>
   <p></p>
   </td>
  </tr>
  <tr>
   <td>
   <p><strong><strong>KARAR</strong></strong></p>
   </td>
  </tr>
 </tbody>
</table>

<p>​</p>

<table class="table table-bordered table-sm">
 <colgroup>
  <col width="15%" />
  <col width="5%" />
  <col width="80%" />
 </colgroup>
 <tbody>
  <tr>
   <td valign="top" width="15%">
   <p><strong>Başkan</strong></p>
   </td>
   <td valign="top" width="5%">
   <p><strong>:</strong></p>
   </td>
   <td valign="top" width="80%">
   <p>İrfan FİDAN</p>
   </td>
  </tr>
  <tr>
   <td valign="top" width="15%">
   <p><strong>Üyeler</strong></p>
   </td>
   <td valign="top" width="5%">
   <p><strong>:</strong></p>
   </td>
   <td valign="top" width="80%">
   <p>Recai AKYEL</p>

   <p>Yusuf Şevki HAKYEMEZ</p>

   <p>Selahaddin MENTEŞ</p>

   <p>Yılmaz AKÇİL</p>
   </td>
  </tr>
  <tr>
   <td valign="top" width="15%">
   <p><strong>Raportör</strong></p>
   </td>
   <td valign="top" width="5%">
   <p><strong>:</strong></p>
   </td>
   <td valign="top" width="80%">
   <p>Leyla Nur ODUNCU</p>
   </td>
  </tr>
  <tr>
   <td valign="top" width="15%">
   <p><strong>Başvurucu</strong></p>
   </td>
   <td valign="top" width="5%">
   <p><strong>:</strong></p>
   </td>
   <td valign="top" width="80%">
   <p>Fevzi BUDAK</p>
   </td>
  </tr>
  <tr>
   <td valign="top" width="15%">
   <p><strong>Vekili</strong></p>
   </td>
   <td valign="top" width="5%">
   <p><strong>:</strong></p>
   </td>
   <td valign="top" width="80%">
   <p>Av. Mehmet Fatih KAYA</p>
   </td>
  </tr>
 </tbody>
</table>

<p>​</p>

<p><strong>I. BAŞVURUNUN ÖZETİ</strong></p>

<p>1. Başvuru, itiraz kanun yolu incelemesine tabi bir kararın kesin olarak verilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.</p>

<p>2. Başvuru konusu olayın gerçekleştiği tarihte tescil kayıtlarına göre başvurucu adına kayıtlı çekici cinsi araç yolda seyir hâlinde olduğu sırada rutin trafik kontrolü yapan görevliler tarafından durdurulmuştur.</p>

<p>3. 29/1/2022 tarihli trafik idari para cezası karar tutanağında (tutanak) söz konusu aracın azami yüklü ağırlığını ve izin verilen azami yüklü ağırlığını aştığı, 15.350 kg fazla yükünün olduğu tespitine yer verilmiştir. Bu tespit doğrultusunda başvurucu hakkında 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 65. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca belirlenen 20.072 TL idari para cezası verilmiştir.</p>

<p>4. Başvurucu, idari para cezasına karşı Sivas 1. Sulh Ceza Hâkimliğine itiraz başvuruda bulunmuştur. Sivas 1. Sulh Ceza Hâkimliği itiraza bakma yetkisinin kabahatin işlendiği yer mahkemesine ait olduğu gerekçesi ile yetkisizliğine, dosyanın yetkili ve görevli mahkeme olduğu değerlendirilen Erzincan Sulh Ceza Hâkimliğine (Hakimlik) gönderilmesine karar vermiştir.</p>

<p>5. Başvurucu; itiraz dilekçesinde azami yüklü ağırlığının ve izin verilen azami yüklü ağırlığının aşıldığından bahisle idari para cezası verildiği, bu kapsamda yüksek tonaj cezasına ilişkin kantar kayıtlarının getirilmesi gerektiği, idari para cezası miktarının mevzuatta belirtilen oranlardan çok yüksek belirlendiği hususlarına dayanmıştır.</p>

<p>6. Hâkimlik 24/8/2022 tarihli ve 2022/1474 D.İş sayılı kararıyla başvurucunun itirazını kesin olarak reddetmiştir. Ret kararında, yapılan denetimlerde aracın taşıdığı yük miktarının elektronik tartım neticesinde %3,75+500 kg'lık tolerans da dâhil azami yüklü ağırlığını geçtiğinin ve 15.350 kg fazla yükünün olduğunun tespit edildiği, başvurucunun haklı ve geçerli bir mazeretinin olmadığı, başvurucunun isnat edilen kabahati işlediği, idari yaptırımın usul ve kanuna uygun olduğu gerekçesine dayanmıştır. Başvurunun reddinin kesin olduğuna ilişkin kararda yer alan ifade şöyledir:</p>

<p><i>"</i><i>evrak üzerinden yapılan inceleme sonucunda 5326 sayılı Kabahatler Kanunu 28/10 hükmü gereğince idari para cezasının 3.000 TL altında bir meblağ teşkil etmesi dolayısıyla miktar itibari ile</i> <i>KESİN olarak karar verildi."</i></p>

<p>7. Başvurucu, anılan karara karşı diğerlerinin yanında itirazının idari para cezası miktarı 20.072 TL olmasına rağmen 3.000 TL'nin altında olduğu ifade edilerek hatalı şekilde kesin nitelikte reddedildiğini dile getirmiş; Tunceli Sulh Ceza Hâkimliğine itirazda bulunmuştur.</p>

<p>8. Tunceli Sulh Ceza Hâkimliği, kesin olarak verilen karara karşı itiraz yolu kapalı olduğu gerekçesi ile başvurucunun itirazı hakkında karar verilmesine yer olmadığına hükmetmiştir.</p>

<p>9. Anılan kararın 7/1/2023 tarihinde mevzuat gereği okunmuş sayılması üzerine başvurucu vekili 12/1/2023 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.</p>

<p>10. Adli yardım talebinin kabulüne ve bu kapsamda başvurucunun yargılama giderlerini ödemekten geçici olarak muaf tutulmasına Komisyonca karar verilmiştir. Başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.</p>

<p><strong>II. DEĞERLENDİRME</strong></p>

<p>11. Başvurucu, uyuşmazlığın esasına ilişkin olarak Hâkimlik tarafından verilen başvurunun reddine dair kararın kesin nitelikte olması ve kendisine itiraz kanun yoluna başvurma imkânı tanınmaması nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiğinden yakınmıştır.</p>

<p>12. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) görüşünde, Anayasa Mahkemesinin adil yargılanma hakkına yönelik kararlarına atıfta bulunularak mevcut başvuruda başvurucunun adil yargılanma hakkının ihlal edilip edilmediği konusunda yapılacak incelemede Anayasa ve mevzuat hükümleri doğrultusunda somut olayın kendine özgü koşullarının gözönüne alınması gerektiği ifade edilmiştir. Ayrıca görüşte, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Karayolları Genel Müdürlüğünün yazısı ve ekleri sunulmuştur. Sunulan belgede somut uyuşmazlığa ilişkin süreç aktarılarak meri mevzuat hükümleri uyarınca idari para cezası miktarının, muhatabının hukuka uygun tespit edildiği belirtilmiştir. Yazı ekinde somut başvurunun konusuna ilişkin idari yaptırım aşaması ile yukarıda anılan yargılama aşamasına ilişkin evraklar sunulmuştur.</p>

<p>13. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmamıştır.</p>

<p>14. Başvuru, adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkı yönünden incelenmiştir.</p>

<p>15. Başvurucu, kararın kesin olmadığı iddiasını öncelikle itiraz mercii önünde dile getirmiştir. Somut olayda üst kanun yollarına başvurma konusunda tartışmalı bir durum olduğu zira kanun yoluna başvurma konusunda miktar yönünden açık hüküm bulunmakla birlikte sehven kesin nitelikte karar verildiği, başvurucunun aleyhine düzenlenen idari para cezası miktarının mevzuatta yer alan hükümdeki kesinlik sınırı ile kıyaslandığında idari para cezası miktarının kesinlik sınırının üzerinde olduğunun açıkça anlaşıldığı görüldüğünden bu kapsamda başvurucunun karara karşı itiraz yolunu işletmesinde haklı beklentisinin bulunduğunun kabulü gerekmektedir. Dolayısıyla bu haklı beklenti ile tüketilen kanun yolu başvurusu somut olayın şartlarında başvurucunun bireysel başvurunun süresinde yapılmadığı sonucunu doğurmayacaktır.</p>

<p>16. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan başvurunun kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.</p>

<p>17. Anayasa'nın 36. maddesinin birinci fıkrasında, herkesin yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddiada bulunma ve savunma hakkına sahip olduğu belirtilmiştir. Dolayısıyla mahkemeye erişim hakkı, Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan hak arama özgürlüğünün bir unsurudur. Diğer yandan Anayasa'nın 36. maddesine "<i>...ile adil yargılanma" </i>ibaresinin eklenmesine ilişkin gerekçede, Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerce de güvence altına alınan adil yargılanma hakkının madde metnine dâhil edildiği vurgulanmıştır. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ni (Sözleşme) yorumlayan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Sözleşme'nin 6. maddesinin (1) numaralı fıkrasının mahkemeye erişim hakkını içerdiğini belirtmektedir (<i>Özbakım Özel Sağlık Hiz. İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. </i>[2. B.]<i>, </i>B. No: 2014/13156, 20/4/2017, § 34).</p>

<p>18. Mahkemeye erişim hakkı, bir uyuşmazlığı mahkeme önüne taşıyabilmek ve uyuşmazlığın etkili bir şekilde karara bağlanmasını isteyebilmek anlamına gelmektedir (<i>Özkan Şen</i> [2. B.]<i>,</i> B. No: 2012/791, 7/11/2013, § 52).</p>

<p>19. Öte yandan mahkemeye erişim hakkı ilk derece mahkemesine dava açma hakkının yanı sıra itiraz, istinaf veya temyiz gibi kanun yollarına başvurma imkânı tanınmış ise anılan yollara başvurma hakkını da içerir (<i>Ali Atlı </i>[1. B.], B. No: 2013/500, 20/3/2014, § 49). Bu hak, suç isnadına ilişkin uyuşmazlıklarda da uygulanabilir niteliktedir. Bu bağlamda mahkemeye erişim hakkı, hakkında suç isnadı bulunan bir kimseye, bu isnatla ilgili olarak bir mahkeme tarafından bu isnadın yerinde olduğu ya da olmadığı yönünde bir karar verilmesini isteme, itiraz, istinaf veya temyiz gibi kanun yollarına başvurma imkânı tanınmışsa anılan yollara başvurma hakkını da içerir (benzer yöndeki değerlendirme için bkz. <i>Hasan İşten </i>[2. B.], B. No: 2015/1950, 22/2/2018, § 36).</p>

<p>20. Somut olayda idari yaptırım kararına yapılan itirazın reddine ilişkin 24/8/2022 tarihli kararın kesin olarak verilmesi (bkz. § 6) nedeniyle başvurucunun mahkemeye erişim hakkına yönelik bir müdahalede bulunulduğu kabul edilmelidir.</p>

<p>21. Söz konusu müdahale, Anayasa’nın 13. maddesinde belirtilen koşulları sağlamadığı müddetçe Anayasa’nın 36. maddesinin ihlalini teşkil edecektir. Bu nedenle öncelikle başvurucunun mahkemeye erişim hakkına yapılan müdahalenin kanuni dayanağının bulunup bulunmadığının incelenmesi gerekir (benzer yöndeki değerlendirme için bkz. <i>Yiğit Beton Hafriyat Otomotiv İnşaat Nakliye Turizm Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti.</i>[2. B.], B. No: 2019/9215, 14/9/2021, § 36).</p>

<p>22. Hak ve özgürlüklerin, bunlara yapılacak müdahalelerin ve sınırlandırmaların kanunla düzenlenmesi bu haklara ve özgürlüklere keyfî müdahaleyi engelleyen, hukuk güvenliğini sağlayan demokratik hukuk devletinin en önemli unsurlarından biridir (<i>Tahsin Erdoğan </i>[2. B.], B. No: 2012/1246, 6/2/2014, § 60).</p>

<p>23. Müdahalenin kanuna dayalı olması öncelikle şeklî manada bir kanunun varlığını zorunlu kılar. Şeklî manada kanun, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından Anayasa'da belirtilen usule uygun olarak kanun adı altında çıkarılan düzenleyici yasama işlemidir. Hak ve özgürlüklere müdahale edilmesi ancak yasama organınca kanun adı altında çıkarılan düzenleyici işlemlerde müdahaleye imkân tanıyan bir hükmün bulunması şartına bağlıdır. TBMM tarafından çıkarılan şeklî anlamda bir kanun hükmünün bulunmaması hakka yapılan müdahaleyi anayasal temelden yoksun bırakır (<i>Ali Hıdır Akyol ve diğerleri</i> [GK], B. No: 2015/17510, 18/10/2017, § 56).</p>

<p>24. Somut olayda Tunceli Sulh Ceza Hâkimliği, başvurunun reddine dair kararını 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 271. maddesinin <i>"Merciin, itiraz üzerine verdiği kararları kesindir; ancak ilk defa merci tarafından verilen tutuklama kararlarına karşı itiraz yoluna gidilebilir."</i> şeklinde düzenlenen (4) numaralı fıkrasına istinaden kesin olarak vermiştir.</p>

<p>25. 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun<i> "Genel kanun niteliği"</i> başlıklı 3. maddesinin (1) numaralı fıkrasındaki <i>"İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde, ... uygulanır."</i> hükmü uyarınca ayrıksı bir düzenleme bulunmadığı sürece idari yaptırım kararlarına karşı 5326 sayılı Kanun'da düzenlenen başvuru ve kanun yollarına ilişkin hükümler uygulanacaktır. Söz konusu Kanun'un<i> "Başvurunun incelenmesi"</i> başlıklı 28. maddesinin (10) numaralı fıkrası gereğince<i> "Üçbin Türk Lirası dahil idarî para cezalarına karşı başvuru üzerine verilen kararlar kesindir."</i> Aynı Kanun'un<i> "İtiraz yolu"</i> başlıklı 29. maddesinin (1) numaralı fıkrasına göre ise <i>"Mahkemenin verdiği son karara karşı, Ceza Muhakemesi Kanununa göre itiraz edilebilir."</i> Dolayısıyla 5326 sayılı Kanun'da 3.000 Türk lirasını aşan idari para cezalarına karşı başvuru üzerine verilen kararlar için itiraz kanun yolunun öngörüldüğü anlaşılmaktadır (Kanun yararına bozma istemleri hakkında verilen kararlardaki benzer yönde tespitler için bkz. Yargıtay 7. Ceza Dairesinin 10/3/2025 tarihli ve E.2023/17423, K.2025/3508 sayılı; 20/2/2014 tarihli ve E.2013/20783, K.2014/2165 sayılı; 4/2/2025 tarihli ve E.2023/5481, K.2025/1506 sayılı; 10/6/2024 tarihli ve E.2022/12190, K.2024/6289 sayılı kararları).</p>

<p>26. Somut olayda Hâkimliğin uyuşmazlığın esasına ilişkin olarak verdiği ilk karar 24/8/2022 tarihli başvurunun reddine dairdir. Anılan karara konu idari para cezası miktarının kesinlik sınırının üzerinde (20.072 TL) olduğu dikkate alındığında 5326 sayılı Kanun'un 29. maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca itiraz kanun yolu açık olarak verilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Ancak Hâkimlik yukarıda ifade edilen açık hükümlere aykırı şekilde başvurunun reddine dair kararını kesin olarak vererek başvurucunun kanunda öngörülen itiraz kanun yolunu kullanmasına imkân tanımamıştır. Bu durumda Hâkimliğin idari yaptırımın iptal edilmesi talebiyle yapılan başvuruyu itiraz kanun yolu kapalı olacak şekilde kesin olarak reddetmesinin kanuni dayanağının bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.</p>

<p>27. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.</p>

<p><strong>III. GİDERİM</strong></p>

<p>28. Başvurucu; ihlalin tespiti, yeniden yargılama yapılmasına karar verilmesi ile maddi ve manevi tazminat talep etmiştir.</p>

<p>29. Başvuruda tespit edilen anayasal hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar ve zorunluluk bulunmaktadır. Anayasa'nın 148. ve 153. maddeleri ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. ve 66. maddeleri uyarınca ihlal kararının gönderildiği yargı mercilerinin yapması gereken iş, yeniden yargılama işlemlerini başlatıp Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında belirtilen ilkelere ve gerekçelere uygun biçimde yürütülecek yargılama sonunda hak ihlalinin nedenlerini gidererek yeni bir karar vermektir (yeniden yargılama konusunda bkz. <i>Mehmet Doğan</i> [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, §§ 54-60;<i> Aligül Alkaya ve diğerleri (2) </i>[1. B.], B. No: 2016/12506, 7/11/2019, §§ 53-60, 66; <i>Kadri Enis Berberoğlu (3)</i> [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§ 93-100).</p>

<p>30. İhlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasının yeterli giderim sağlayacağı anlaşıldığından tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.</p>

<p><strong>IV. HÜKÜM</strong></p>

<p>Açıklanan gerekçelerle;</p>

<p>A. Mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,</p>

<p>B. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,</p>

<p>C. Kararın bir örneğinin mahkemeye erişim hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla yeniden yargılama yapılması için Tunceli Sulh Ceza Hâkimliğine (D. İş 2022/1340) GÖNDERİLMESİNE,</p>

<p>Ç. Başvurucunun tazminat taleplerinin REDDİNE,</p>

<p>D. 40.000 TL vekâlet ücretinden oluşan yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE,</p>

<p>E. Ödemenin kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,</p>

<p>F. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 17/6/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.</p><div class="article-source py-3 small ">
    </div>
]]></turbo:content>
      <category>KARARLAR</category>
      <guid>https://www.hukukihaber.net/aymnin-20234554-basvuru-numarali-karari</guid>
      <pubDate>Tue, 17 Nov 2026 10:15:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://hukukihabernet.teimg.com/crop/1280x720/hukukihaber-net/uploads/2026/08/yargi/aymafk.jpg" type="image/jpeg" length="96149"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[HÂKİM "KESİN" YAZDI DİYE İTİRAZ YOLU KAPANMAZ]]></title>
      <link>https://www.hukukihaber.net/hakim-kesin-yazdi-diye-itiraz-yolu-kapanmaz-1</link>
      <atom:link rel="self" href="https://www.hukukihaber.net/hakim-kesin-yazdi-diye-itiraz-yolu-kapanmaz-1" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[I. Tartıdan Çıkan Ceza

29 Ocak 2022'de yolda rutin trafik denetimi yapan görevliler bir çekiciyi durduruyor. Araç tartılıyor. Tutanağa göre çekici, izin verilen azami yüklü ağırlığını 15.350 kilogram aşmıştır. Araç tescilde kimin adına kayıtlıysa ceza da ona yazılıyor: Karayolları Trafik Kanunu'n...]]></description>
      <turbo:content><![CDATA[<p></p>

<p><strong>I. Tartıdan Çıkan Ceza</strong></p>

<p>29 Ocak 2022'de yolda rutin trafik denetimi yapan görevliler bir çekiciyi durduruyor. Araç tartılıyor. Tutanağa göre çekici, izin verilen azami yüklü ağırlığını 15.350 kilogram aşmıştır. Araç tescilde kimin adına kayıtlıysa ceza da ona yazılıyor: Karayolları Trafik Kanunu'nun 65. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca 20.072 TL idari para cezası.</p>

<p>Araç sahibi cezayı kabul etmiyor. Önce Sivas 1. Sulh Ceza Hâkimliğine başvuruyor; hâkimlik, kabahatin işlendiği yer bakımından kendisini yetkisiz görüp dosyayı Erzincan Sulh Ceza Hâkimliğine gönderiyor. Başvuru dilekçesinde iki şey isteniyor. Birincisi, tonaj fazlasını gösteren kantar kayıtlarının getirilmesi. İkincisi, ceza tutarının mevzuattaki oranlara göre yeniden hesaplanması, çünkü başvurucuya göre rakam olması gerekenden çok yüksek.</p>

<p>Sıradan bir tonaj cezası. Kantar fişi istenir, hesap kontrol edilir, karar çıkar. Bu dosyada ise beş yıla yakın bir süre sonra Resmî Gazete'de yayımlanan bir ihlal kararı var ve nedeni kantarla ilgili değil.</p>

<p><strong>II. Yirmi Bin Lira Nasıl Üç Binin Altında Kalır?</strong></p>

<p>Erzincan Sulh Ceza Hâkimliği 24 Ağustos 2022 tarihli ve 2022/1474 D.İş sayılı kararıyla başvuruyu reddediyor. Gerekçeye göre elektronik tartımda, %3,75 artı 500 kilogramlık tolerans düşüldükten sonra bile araçta 15.350 kilogram fazla yük bulunmuştur; başvurucunun geçerli bir mazereti yoktur, yaptırım hukuka uygundur.</p>

<p>Esas hakkındaki bu değerlendirme tartışılabilir, ama olağan bir kanun yolunda tartışılabilir. Sorun, kararın nasıl bağlandığında. Hâkimliğin cümlesi Anayasa Mahkemesi kararında aynen aktarılıyor:</p>

<p><i>"evrak üzerinden yapılan inceleme sonucunda 5326 sayılı Kabahatler Kanunu 28/10 hükmü gereğince idari para cezasının 3.000 TL altında bir meblağ teşkil etmesi dolayısıyla miktar itibari ile KESİN olarak karar verildi."</i></p>

<p>Kararın konusu 20.072 TL'lik bir ceza. Kararın sonu ise cezanın 3.000 TL'nin altında olduğunu söylüyor.</p>

<p>Başvurucu bunu fark ediyor ve itiraz ediyor. Dilekçesinde, cezanın 20.072 TL olmasına rağmen 3.000 TL'nin altında sayıldığını, kararın bu yüzden hatalı biçimde kesin verildiğini açıkça yazıyor. İtirazı inceleyen Tunceli Sulh Ceza Hâkimliği bu rakam çelişkisine girmiyor. Kesin olarak verilen karara karşı itiraz yolunun kapalı olduğunu belirtip itiraz hakkında karar verilmesine yer olmadığına hükmediyor.</p>

<p>Böylece başvurucunun elinde, kantar kayıtları hiç getirilmemiş, ceza miktarına ilişkin itirazı ikinci bir hâkimin önüne hiç çıkmamış bir dosya kalıyor. Karar 7 Ocak 2023'te okunmuş sayılıyor; beş gün sonra bireysel başvuru yapılıyor.</p>

<p><strong>III. Kanunun Çizdiği Yol</strong></p>

<p>Kabahatler Kanunu idari para cezalarına karşı iki basamaklı bir yol kuruyor. İlk basamak sulh ceza hâkimliğine başvurudur (m.27). İkinci basamak, hâkimliğin verdiği son karara karşı Ceza Muhakemesi Kanunu'na göre itirazdır (m.29/1). İkisinin arasında bir eşik durur: m.28/10'a göre belli bir tutara kadar olan idari para cezalarında başvuru üzerine verilen karar kesindir, ikinci basamağa çıkılamaz.</p>

<p>Olay tarihinde bu eşik 3.000 TL idi. Kanun'un 3. maddesi, bu kanun yolu hükümlerinin başka kanunlarda aksine düzenleme bulunmadıkça bütün idari yaptırım kararlarına uygulanacağını söylüyor; trafik cezası da buna dâhil.</p>

<p>Hesap basit. 20.072 TL, 3.000 TL'den büyüktür. Karar itiraza açıktır.</p>

<p><strong>IV. Anayasa Mahkemesi Neye Baktı?</strong></p>

<p><a href="https://www.hukukihaber.net/aymnin-20234554-basvuru-numarali-karari" rel="dofollow">Anayasa Mahkemesi Birinci Bölümü, 17.06.2026 tarihli Fevzi Budak kararında (B. No: 2023/4554) </a>başvuruyu mahkemeye erişim hakkı yönünden inceliyor. Mahkemenin yerleşik yaklaşımına göre bu hak yalnız ilk derecede dava açabilmeyi kapsamaz; kanun bir itiraz, istinaf ya da temyiz yolu tanımışsa o yola başvurabilmeyi de içerir. Kanun yolu açık olan bir kararın kesin verilmesi bu nedenle hakka müdahaledir.</p>

<p>Böyle bir müdahale Anayasa'nın 13. maddesindeki koşulları taşımıyorsa 36. maddenin ihlali sayılır ve Mahkeme önce müdahalenin kanuni dayanağı olup olmadığına bakar. Bu dosyada inceleme o ilk soruda bitiyor. Mahkeme, m.28/10 ile m.29/1'i birlikte okuyup 3.000 TL'yi aşan cezalarda itiraz yolunun kanunda öngörüldüğünü saptıyor ve şu sonuca varıyor:</p>

<p><i>"Bu durumda Hâkimliğin idari yaptırımın iptal edilmesi talebiyle yapılan başvuruyu itiraz kanun yolu kapalı olacak şekilde kesin olarak reddetmesinin kanuni dayanağının bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır."</i></p>

<p>Kanuni dayanak bulunamayınca başka bir tartışmaya geçilmiyor. Karar oybirliğiyle veriliyor: Anayasa'nın 36. maddesindeki mahkemeye erişim hakkı ihlal edilmiştir. Dosya yeniden yargılama için Tunceli Sulh Ceza Hâkimliğine (D.İş 2022/1340) gönderiliyor, tazminat talebi yeniden yargılamanın yeterli giderim olduğu gerekçesiyle reddediliyor, 40.000 TL vekâlet ücreti başvurucuya ödenecek.</p>

<p>Kararda karşı oy yok. Dosyada kanun yolunun kapatılmasını savunan bir metin de yok. Adalet Bakanlığı görüşünde, ihlal olup olmadığı değerlendirilirken somut olayın kendine özgü koşullarının gözetilmesi gerektiğini söylemekle yetiniyor ve Karayolları Genel Müdürlüğünün yazısını ekliyor. O yazıda cezanın miktarının ve muhatabının mevzuata uygun belirlendiği belirtiliyor. Yani dosyadaki tek esaslı savunma idareden geliyor ve cezanın yerinde olduğu üzerine kurulu. Oysa başvurucunun Anayasa Mahkemesi önündeki şikâyeti cezanın haksızlığı değil, haksız olup olmadığını ikinci bir hâkime inceletememiş olması. Ceza sonuna kadar doğru olabilir. Bu, itiraz yolunun kapatılmasını haklı kılmaz; kanun o yolu, ilk hâkimin doğru karar verdiği dosyalar için de açmıştır.</p>

<p><strong>V. Hata Kimin, Düzeltme Kimde?</strong></p>

<p>Karara katılıyorum. Yalnız gerekçenin bir yerde durduğunu ve bir soruyu açık bıraktığını not etmek gerekiyor.</p>

<p>Anayasa Mahkemesi hukuka aykırılığı Erzincan'daki karara, yani "kesin" ibaresine bağlıyor. Yeniden yargılama için dosyayı gönderdiği yer ise itiraz mercii olan Tunceli. Bu tercih bana doğru görünüyor, çünkü ihlali giderecek işlem itirazın esastan incelenmesidir. Fakat buradan çıkan bir sonuç var: bir kararın kanun yoluna açık olup olmadığını o kararın altına yazılan ibare değil, kanun belirler. Erzincan'daki hâkimlik yanlış ibare yazmıştır; Tunceli'deki merci, önüne gelen itiraz dilekçesinde 20.072 ile 3.000 arasındaki fark açıkça gösterildiği hâlde ibareyle yetinmiştir. İkinci hata olmasaydı birincisi kendiliğinden düzelirdi.</p>

<p>Yargıtay'ın bir kanun yararına bozma kararı bu okumayı destekliyor. Anayasa Mahkemesi'nin de atıf yaptığı <a href="https://www.hukukihaber.net/yargitay-7-ceza-dairesinin-202317423-e-20253508-k-sayili-karari" rel="dofollow">Yargıtay 7. Ceza Dairesi'nin 10.03.2025 tarihli ve 2023/17423 E., 2025/3508 K. sayılı kararı</a>nda tablo neredeyse aynı: 21.447,93 TL'lik bir idari para cezasına karşı başvuru Lüleburgaz Sulh Ceza Hâkimliğince reddedilmiş, itirazı inceleyen Kırklareli Sulh Ceza Hâkimliği ilk kararın esasen kesin nitelikte olduğunu söyleyerek karar verilmesine yer olmadığına hükmetmiştir. Adalet Bakanlığının istemi üzerine Daire bu kararı oybirliğiyle kanun yararına bozmuş; istemde, cezanın kesinlik sınırının üzerinde kaldığı ve merciin esastan inceleme yaparak karar vermesi gerektiği belirtilmiştir.</p>

<p>İki dosya yan yana konduğunda bir şey daha görünüyor. Aynı hatanın iki ayrı düzeltme yolu var ve ikisi de yavaş. Kırklareli'deki karar 2023 Şubatında verilmiş, 2025 Martında bozulmuş. Tunceli'deki karar başvurucuya 2023 Ocağında ulaşmış, ihlal kararı 2026 Haziranında çıkmış. Yirmi bin liralık bir trafik cezasında itirazın esastan incelenmesi için üç buçuk yıl beklemek, kanun koyucunun dosya üzerinden ve hızlı işlemesini istediği bir usulün amacıyla bağdaşmıyor. Hatanın ucuz çözümü mercide: dilekçedeki rakama ve kanundaki eşiğe bakmak.</p>

<p><strong>VI. Süre Meselesi</strong></p>

<p>Kararın uygulayıcı için en az göze çarpan, belki en yararlı paragrafı kabul edilebilirlik kısmında.</p>

<p>Bireysel başvuru, başvuru yollarının tüketildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılır (6216 sayılı Kanun m.47/5). "Kesin" olarak verilmiş bir karara karşı itiraz edildiğinde şu risk doğar: itiraz etkisiz bir yol sayılırsa otuz gün ilk kararın öğrenildiği tarihten işlemeye başlamış olur ve itiraz sonucunu bekleyen kişi süreyi kaçırır.</p>

<p>Anayasa Mahkemesi bu dosyada riski başvurucunun üzerine yıkmıyor. Gerekçesi şu: kanunda miktar yönünden açık hüküm vardır, ceza tutarının kesinlik sınırını aştığı açıkça anlaşılmaktadır, karar sehven kesin verilmiştir; bu koşullarda başvurucunun itiraz yolunu işletmekte haklı beklentisi bulunur ve bu beklentiyle tüketilen yol başvuruyu süre yönünden geçersiz kılmaz.</p>

<p>Bu değerlendirmeyi olduğundan geniş okumamak gerekir. Mahkeme "kesin karara itiraz her zaman süreyi korur" demiyor. Koruma, hatanın açık olmasına ve kanundaki sınırın tartışmasız bulunmasına bağlanmış. Eşiğin altında kalan bir cezada ya da kesinliğin gerçekten tartışmalı olduğu bir dosyada aynı sonuca varılacağını bu karardan çıkarmak mümkün değil.</p>

<p><strong>VII. Bugün Sınır On Beş Bin Lira</strong></p>

<p>Karar 2022'deki hukuku uyguluyor. Aradan geçen sürede iki rakam değişti ve yazıyı bugünkü metinle okumak gerekiyor.</p>

<p>7499 sayılı Kanun'un 37. maddesiyle Kabahatler Kanunu m.28/10'daki "Üçbin" ibaresi "Onbeşbin" yapıldı; değişiklik 1 Haziran 2024'te yürürlüğe girdi. Bugün on beş bin Türk lirası dâhil idari para cezalarına karşı başvuru üzerine verilen kararlar kesindir. Aynı Kanun m.29/1'deki itiraz süresini de yedi günden iki haftaya çıkardı. 7499 sayılı Kanun'un geçici 1. maddesi süreye ilişkin değişikliğin 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen kararlara uygulanacağını söylüyor; aynı maddede eşik değişikliğinden söz edilmiyor.</p>

<p>Fevzi Budak dosyasındaki 20.072 TL bugünkü eşiğin de üzerinde. Ama asıl dikkat çekici olan eşiğin yapısı. Fıkradaki rakam sabit bir tutar olarak yazılmış; 2011'e kadar iki bin liraydı, o yıl 6217 sayılı Kanun'la üç bine, 2024'te on beş bine yükseltildi; her değişiklik kanunla yapıldı. İdari para cezalarının kendisi ise Kabahatler Kanunu m.17/7 uyarınca her takvim yılı başında yeniden değerleme oranında artıyor. Üç bin liralık sınırın on üç yıl yerinde durduğu dönemde cezalar her yıl büyüdü. Eşiğin altında kalan ceza sayısı azaldıkça "kesin" ibaresinin alışkanlıkla yazıldığı kararların hataya dönüşme ihtimali arttı. Erzincan'daki cümle bu açıdan tek bir hâkimin dikkatsizliğinden ibaret görünmüyor; kalıp hâline gelmiş bir sonuç cümlesinin, rakam değiştiği hâlde aynı kalmasına benziyor.</p>

<p>On beş bin lira bugün için daha gerçekçi bir sınır. Cezalar artmaya devam ettikçe aynı makasın yeniden açılması da beklenir.</p>

<p><strong>VIII. Dosyada Ne Yapılmalı?</strong></p>

<p>Karardan uygulamaya taşınabilecek sonuçlar sınırlı ama net.</p>

<p><strong>Ceza tutarı ile eşik karşılaştırılmalı.</strong> Sulh ceza hâkimliğinin ret kararında "kesin" yazması, cezanın eşiğin üzerinde olduğu dosyada itiraz hakkını ortadan kaldırmaz. Karşılaştırılacak rakam bugün on beş bin liradır.</p>

<p><strong>İtiraz dilekçesi kesinlik hatasını ayrı bir başlıkta göstermeli.</strong> Fevzi Budak dosyasında başvurucu bunu yapmış, 20.072 ile 3.000'i yan yana yazmıştır. Anayasa Mahkemesi'nin haklı beklenti değerlendirmesinde bu itirazın mercie açıkça sunulmuş olması yer tutuyor.</p>

<p><strong>Merci esasa girmezse iki yol var.</strong> Biri bireysel başvuru, diğeri Adalet Bakanlığından kanun yararına bozma isteminde bulunulmasının talep edilmesi. Otuz günlük bireysel başvuru süresi merci kararının öğrenilmesinden itibaren hesaplanmalı ve hatanın açık olmadığı dosyalarda bu sürenin daha önce başlamış sayılabileceği unutulmamalı.</p>

<p><strong>Esasa ilişkin itirazlar baştan eksiksiz yazılmalı.</strong> İhlal kararı cezayı kaldırmıyor. Yeniden yargılamada incelenecek olan, başvurucunun ilk günden beri istediği şeydir: kantar kayıtları ve ceza hesabı.</p>

<p><strong>IX. Sonuç</strong></p>

<p>Fevzi Budak kararı yeni bir ilke koymuyor. Anayasa Mahkemesi'nin söylediği, kanunun açıkça tanıdığı itiraz yolunun bir sonuç cümlesiyle kapatılamayacağıdır ve bunu söylemek için kanun metnini okumak yetmiştir.</p>

<p>Kararı önemli kılan, hatanın sıradanlığı. Yirmi bin liralık bir cezanın üç bin liranın altında sayılması bir hesap yanlışıdır; itiraz merciinin o yanlışa bakmadan dosyayı kapatması ise bir usul tercihidir. İlki her yoğun mahkemede olabilir. İkincisi olmasaydı, bir çekicinin kantar fişi Anayasa Mahkemesi'nin gündemine hiç girmezdi.</p>

<p><a href="https://www.hukukihaber.net/av-mete-celik" rel="noopener" target="_blank" title="Av. Mete ÇELİK"><img alt="Av. Mete ÇELİK" height="96" src="https://hukukihabernet.teimg.com/crop/200x200/hukukihaber-net/uploads/2026/07/mete-celik.jpeg" width="96" /></a></p>

<h4><strong><a href="https://www.hukukihaber.net/av-mete-celik" rel="noopener" target="_blank" title="Av. Mete ÇELİK">Av. Mete ÇELİK</a></strong></h4>

<p><span style="color:#999999"><strong>Yararlanılan Kaynaklar</strong></span></p>

<p><span style="color:#999999">· </span><a href="https://www.hukukihaber.net/aymnin-20234554-basvuru-numarali-karari" rel="dofollow"><span style="color:#999999">Anayasa Mahkemesi, Birinci Bölüm, Fevzi Budak başvurusu, B. No: 2023/4554,</span></a><span style="color:#999999"> 17.06.2026 (Resmî Gazete: 04.11.2026, Sayı: 33420).</span></p>

<p><a href="https://www.hukukihaber.net/yargitay-7-ceza-dairesinin-202317423-e-20253508-k-sayili-karari" rel="dofollow"><span style="color:#999999">· Yargıtay 7. Ceza Dairesi, 10.03.2025 tarihli ve 2023/17423 E., 2025/3508 K. sayılı karar </span></a><span style="color:#999999">(kanun yararına bozma).</span></p>

<p><span style="color:#999999">· 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.3, m.17/7, m.27, m.28/10, m.29.</span></p>

<p><span style="color:#999999">· 7499 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun m.37, m.40, geçici m.1 (Resmî Gazete: 12.03.2024, Sayı: 32487).</span></p>

<p><span style="color:#999999">· 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.268, m.271, m.309.</span></p>

<p><span style="color:#999999">· 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun m.47/5.</span></p>

<p><span style="color:#999999">· 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.65/1-b.</span></p>

<p><span style="color:#999999">· Türkiye Cumhuriyeti Anayasası m.13, m.36.</span></p><div class="article-source py-3 small ">
    </div>
]]></turbo:content>
      <category>MAKALE</category>
      <guid>https://www.hukukihaber.net/hakim-kesin-yazdi-diye-itiraz-yolu-kapanmaz-1</guid>
      <pubDate>Tue, 17 Nov 2026 10:12:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://hukukihabernet.teimg.com/crop/1280x720/hukukihaber-net/uploads/2026/11/tir-nakliye-kamyon.jpg" type="image/jpeg" length="57384"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[1593 Sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nun 128. Maddesine İlişkin İtiraz Başvuruları Hakkında Karar]]></title>
      <link>https://www.hukukihaber.net/1593-sayili-umumi-hifzissihha-kanununun-128-maddesine-iliskin-itiraz-basvurulari-hakkinda-karar</link>
      <atom:link rel="self" href="https://www.hukukihaber.net/1593-sayili-umumi-hifzissihha-kanununun-128-maddesine-iliskin-itiraz-basvurulari-hakkinda-karar" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[Anayasa Mahkemesi 16/7/2026 tarihinde E.2025/144 numaralı dosyada, 24/4/1930 tarihli ve 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nun 128. maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verdi.]]></description>
      <turbo:content><![CDATA[<p><strong>İtiraz Konusu Kural</strong></p>

<p>İtiraz konusu kuralda, yayımlanacak bir yönetmelikle umumi kadınlar ve umumi evlerin tabi olacakları hükümler ve fuhuş yüzünden yayılan hastalıkların, özellikle zührevi hastalıkların yayılmasına engel olacak önlemlere ilişkin düzenlemeler yapılması öngörülmektedir.</p>

<p><strong>Başvuruların Gerekçesi</strong></p>

<p>Başvuru kararlarında özetle; itiraz konusu kuralla umumi kadınlar ve evlerin hangi hükümlere tabi olacakları, hastalıkların yayılmaması için alınacak tedbirlerin neler olduğu, umumi kadınlar, umumi evler ve bunlara benzer mahallerin kapsamı ve nasıl tahdit olunacağına ilişkin herhangi bir çerçevenin belirlenmeyerek tüm hususların yönetmelikle düzenlenmesinin öngörüldüğü, kuralla idareye sınırları belirli olmayacak şekilde düzenleme yetkisinin tanındığı belirtilerek kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu ileri sürülmüştür.</p>

<p><strong>Mahkemenin Değerlendirmesi</strong></p>

<p>İtiraz konusu kural, fuhşa sürüklenen kişilerin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkı ile doğrudan ilgisi bulunduğundan Anayasa’nın 5. ve 17. maddeleri kapsamında incelenmiştir.</p>

<p>Fuhuş, sosyal ve ekonomik boyutları olan, toplum sağlığı ve ahlaki değerleri üzerinde etkileri bu nedenle yalnızca bireyleri ilgilendirmeyen çok boyutlu bir olgudur. Fuhşa zorlamanın insanlık dışı veya onur kırıcı muamele olduğu hususunda bir tereddüt olmamakla birlikte yetişkin bireylerin rızasıyla fuhuş yapmasının insan hakları açısından korunabilen bir değere sahip olup olmadığı tartışmalıdır. Kişisel özerklik kavramı içinde görülen kişinin maddi ve manevi bütünlüğü çerçevesinde bedeni üzerinde tasarruf yapma yetkisinin bulunması bu yetkisini sınırsız kullanabileceği anlamına gelmemektedir.</p>

<p>Fuhşun yasal bir çerçeveye oturtulması kamu güvenliği ve sağlığının korunması amacına dayansa da bu durum fuhşu insan onuru ile bağdaşır hâle getirmemektedir. Devletin bu konudaki asli görevi, bireyleri fuhşa yönelten yapısal nedenleri ortadan kaldırmak, fuhşa aracılık eden kişi ve örgütlerle etkin bir şekilde mücadele etmektir.</p>

<p>Bu bağlamda bireyin bedensel bütünlüğünün metalaştırıldığı bir alanı düzenlemek, devletin bireyi koruma işlevini zayıflatarak, insan onurunu ihlal eden bir yapıya dolaylı olarak meşruiyet ve güvence kazandırılması anlamına gelmektedir. Dolayısıyla devletin belirli yararlar gözeterek kişilerin kendi onurlarına aykırı davranışta bulunmasına imkân sağlaması, onların maddi ve manevi varlığını koruma yükümlülüğüne aykırılık oluşturmaktadır.</p>

<p>Bu itibarla itiraz konusu kuralın devlete yüklenen kişilerin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkının etkili bir şekilde korunabilmesi yönündeki pozitif yükümlülükle bağdaşmadığı sonucuna varılmıştır.</p>

<p>Anayasa Mahkemesi açıklanan gerekçelerle kuralın Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline karar vermiştir.</p>

<p>---</p>

<p><strong>ANAYASA MAHKEMESİ KARARI</strong></p>

<p><strong>Esas Sayısı</strong> <strong>: 2025/144</strong></p>

<p><strong>Karar</strong> <strong>Sayısı :</strong> <strong>2026/164</strong></p>

<p><strong>Karar</strong> <strong>Tarihi :</strong> <strong>16/7/2026</strong></p>

<p><strong>R.G.Tarih</strong><strong>-Sayı : 17/11/2026-33</strong><strong>4</strong><strong>3</strong><strong>3</strong></p>

<p><strong>İTİRAZ YOLUNA BAŞVURANLAR: </strong>1. Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi (E.2025/144)</p>

<p>2. Mardin 3. İdare Mahkemesi (E.2026/44)</p>

<p>3. Danıştay Dördüncü Dairesi (E.2026/56)</p>

<p><strong>İTİRAZLARIN KONUSU: </strong>24/4/1930 tarihli ve 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nun 128. maddesinin Anayasa’nın 2., 7., 11., 13., 23., 35., 38., 48. ve 123. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talepleridir.</p>

<p><strong>OLAY: </strong>Konutun ve işyerinin belirli sürelerle kapatılarak mühür altına alınmasına ilişkin işlemlerin iptalleri talebiyle açılan davalarda itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkemeler, iptali için başvurmuştur.</p>

<p><strong>I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ</strong></p>

<p>Kanun’un itiraz konusu 128. maddesi şöyledir:</p>

<p>“<i><strong><u>Madde 128 –</u></strong></i> <i><strong><u>Sıhhat ve İçtimai Muavenet ve Dahiliye Vekaletleri müştereken bir yönetmelik neşrederek umumi kadınlar ve evlerin tabi olacakları hükümler ve bu fuhuş yüzünden intişar eden hastalıkların ve bilhassa zührevi hastalıkların sirayetine</u></strong></i> <i><strong><u>mani</u></strong></i> <i><strong><u>olacak tedbirleri</u></strong></i> <i><strong><u>tesbit</u></strong></i> <i><strong><u>ve yine müştereken tatbik ederler. Umumi kadınlarla umumi evler ve bunlara benzer mahaller bu yönetmelikte tarif ve tahdit olunacaktır.</u></strong></i>”</p>

<p><strong>II. İLK İNCELEME</strong></p>

<p><strong>A. E.2025/144 Sayılı Başvuru Yönünden</strong></p>

<p><strong>1.</strong> Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Kadir ÖZKAYA, Hasan Tahsin GÖKCAN, Basri BAĞCI, Engin YILDIRIM, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, İrfan FİDAN, Muhterem İNCE, Yılmaz AKÇİL, Ömer ÇINAR ve Metin KIRATLI’nın katılımlarıyla 10/7/2025 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.</p>

<p><strong>B. E.2026/44 Sayılı Başvuru Yönünden</strong></p>

<p><strong>2.</strong> Anılan İçtüzük hükümleri uyarınca Basri BAĞCI, Engin YILDIRIM, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, İrfan FİDAN, Kenan YAŞAR, Muhterem İNCE, Yılmaz AKÇİL, Ömer ÇINAR ve Metin KIRATLI’nın katılımlarıyla 26/2/2026 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.</p>

<p><strong>C. E.2026/56 Sayılı Başvuru Yönünden</strong></p>

<p><strong>3.</strong> İçtüzük hükümleri uyarınca Kadir ÖZKAYA, Basri BAĞCI, İrfan FİDAN, Engin YILDIRIM, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL, Yusuf Şevki HAKYEMEZ, Yıldız SEFERİNOĞLU, Selahaddin MENTEŞ, Kenan YAŞAR, Muhterem İNCE, Yılmaz AKÇİL, Ömer ÇINAR ve Metin KIRATLI’nın katılımlarıyla 26/3/2026 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.</p>

<p><strong>III. BİRLEŞTİRME KARARLARI</strong></p>

<p><strong>A. E.2026/44 Sayılı Başvuru Yönünden</strong></p>

<p><strong>4.</strong> 24/4/1930 tarihli ve 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nun 128. maddesinin iptaline karar verilmesi talebiyle yapılan itiraz başvurusuna ilişkin E.2026/44 sayılı davanın, aralarındaki hukuki irtibat nedeniyle E.2025/144 sayılı dava ile BİRLEŞTİRİLMESİNE, esasının kapatılmasına, esas incelemenin E.2025/144 sayılı dosya üzerinden yürütülmesine 26/2/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.</p>

<p><strong>B. E.2026/56 Sayılı Başvuru Yönünden</strong></p>

<p><strong>5.</strong> 24/4/1930 tarihli ve 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nun 128. maddesinin iptaline karar verilmesi talebiyle yapılan itiraz başvurusuna ilişkin E.2026/56 sayılı davanın, aralarındaki hukuki irtibat nedeniyle E.2025/144 sayılı dava ile BİRLEŞTİRİLMESİNE, esasının kapatılmasına, esas incelemenin E.2025/144 sayılı dosya üzerinden yürütülmesine 26/3/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.</p>

<p><strong>IV. ESASIN İNCELENMESİ</strong></p>

<p><strong>6.</strong> Başvuru kararları ve ekleri, Raportör Emre DURSUN tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu kanun hükmü, dayanılan ve ilgili görülen Anayasa kuralları, bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:</p>

<p><strong>A.</strong> <strong>Genel Açıklama</strong></p>

<p><strong>7.</strong> Fuhuş, içinde bulunulan toplumun kurallarına uymayan biçimde bir veya birden fazla kişiyle maddi menfaat karşılığında cinsel ilişkiye girilmesi olarak tanımlanmaktadır. Fuhuş çok boyutlu bir olgu olup günümüzde pek çok insan hakları hukuku belgesinde <i>modern anlamda kölelik</i> olarak kabul edilen insan ticaretinin de önemli bir parçasını teşkil etmektedir. (<i>Cem Burak Karataş</i> [GK], B. No: 2014/19152, 18/10/2017, § 61).</p>

<p><strong>8.</strong> Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisinin (AKPM) 4/10/2007 tarihli ve 1579 sayılı “<i>Fuhuş-Hangi Yaklaşım Kabul Edilmeli?</i>” başlıklı kararında öncelikle insan ticaretinin ve kişilere zorla fuhuş yaptırmanın <i>modern anlamda kölelik</i> olarak kabul edildiği ve insan haklarının en ağır şekilde ihlali sayıldığı belirtilmiştir.</p>

<p><strong>9.</strong> Anılan kararda yetişkin bireylerin isteğe dayalı olarak gerçekleştirdikleri <i>fuhuş</i> kavramına da yer verilmiştir. Bu kavram yetişkin, reşit kişilerin kendi tercihleriyle geçimlerini sağlamak için bir araç olarak fuhuş yapmaları olarak tanımlanmış; bu bağlamda öncelikle Avrupa Konseyinin dayandığı temel değerlerin insan hakları ve insan onuruna saygı olduğu hatırlatılmış, fuhuş sorununun da bu çerçevede ele alınması gerektiği belirtilmiştir.</p>

<p><strong>10.</strong> Ayrıca kararda kişilerin çocukluk döneminde taciz, ihmal ve kötü muameleye maruz kalma, özgüven düşüklüğü veya zihinsel sağlık sorunları, uyuşturucu bağımlılığı gibi sebeplerle zihinsel/duygusal yönden savunmasız durumda olmaları, yoksulluk, savaş, göç, siyasi ve ekonomik istikrarsızlık, eğitim ve istihdam sorunları, cinsiyet ayrımcılığı, fırsat eşitsizliği gibi yapısal sorunların fuhşun oldukça artmasına neden olduğu belirtilmiş; hiç kimsenin bu gibi sebepler yüzünden kendini fuhşa mecbur hissetmemesinin önemi vurgulanmıştır.</p>

<p><strong>11.</strong> AKPM'nin söz konusu kararında isteğe dayalı fuhuşla mücadele konusunda çeşitli önerilerde bulunulmuştur. Bu kapsamda fuhşun suç olması ve fuhuş yapanların cezalandırılmasından kaçınılarak fuhşu bırakmak isteyenlere yardım edici önlemlerin alınması, kişilerin kendilerini fuhşa mecbur hissetmelerine neden olan yapısal ve diğer sorunların ele alınması, polis ve kamu makamlarının fuhuş yapanlar üzerindeki güçlerini kötüye kullanmalarının önüne geçilmesi için meslek içi eğitim programları gibi tedbirlerin alınması önerilmiştir.</p>

<p><strong>12.</strong> Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) içtihadında fuhşa zorlamanın insanlık dışı ve aşağılayıcı muamele oluşturduğu belirtilmiştir (<i>V.T/Fransa,</i> B. No: 37194/02, 11/9/2007,<i> </i>§ 25). AİHM anılan kararda, fuhşu bırakmak ve sigortalı olmak isteyen başvurucunun Sosyal Sigorta Kurumunun kendisini prim ödemeye mecbur bırakması nedeniyle fuhuş yapmaya zorlandığını ileri sürerek Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) 3. ve 4. maddelerinin ihlal edildiği yönündeki iddialarıyla ilgili olarak sınırlı inceleme yapmış ve fuhşun hukuki niteliği konusunda üye ülkeler arasında görüş birliğinin bulunmadığını ifade etmiştir (<i>V.T./Fransa, </i>§ 24).</p>

<p><strong>13.</strong> AİHM ayrıca, birçok defa, fuhuş ve insan ticareti ağlarıyla mücadele etmenin öneminin ve AİHS’e taraf devletlerin mağdurları koruma yükümlülüğünün altını çizmiştir (<i>Rantsev</i><i>/Kıbrıs ve Rusya,</i> B. No: 25965/04, §§ 283-288, <i>S.M./Hırvatistan</i> [BD], B. No: 60561/14, § 306).</p>

<p><strong>14.</strong> Türkiye, 1956 yılında Birleşmiş Milletler tarafından kabul edilen Köleliğin, Köle Ticaretinin ve Köleliğe Benzer Kurumların ve Uygulamaların Kaldırılması Hakkında Ek Sözleşme’yi 1957 yılında imzalamış; 6/1/1964 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 361 sayılı Kanun'la bu Sözleşme’nin onaylanmasını uygun bulmuştur.</p>

<p><strong>15.</strong> Bunun yanı sıra Birleşmiş Milletler Sınıraşan Örgütlü Suçlara Karşı Birleşmiş Milletler Sözleşmesine Ek İnsan Ticaretinin, Özellikle Kadın ve Çocuk Ticaretinin Önlenmesine, Durdurulmasına ve Cezalandırılmasına İlişkin Protokol imzalanmış ve 30/1/2003 tarihli ve 4804 sayılı Sınıraşan Örgütlü Suçlara Karşı Birleşmiş Milletler Sözleşmesine Ek İnsan Ticaretinin, Özellikle Kadın ve Çocuk Ticaretinin Önlenmesine, Durdurulmasına ve Cezalandırılmasına İlişkin Protokolün Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun ile bu protokolün onaylanması uygun görülmüştür. Protokolün 3. maddesinde <i>insan ticareti</i>nin, kuvvet kullanarak veya kuvvet kullanma tehdidiyle veya diğer bir biçimde zorlama, kaçırma, hile, aldatma, nüfuzu kötüye kullanma kişinin çaresizliğinden yararlanma veya başkası üzerinde denetim yetkisi olan kişilerin rızasını kazanmak için o kişiye veya başkalarına kazanç veya çıkar sağlama yoluyla kişilerin istismar amaçlı temini, bir yerden bir yere taşınması, devredilmesi, barındırılması veya teslim alınması olduğu belirtilmiş; <i>istismar</i> kavramı ise, asgari olarak başkalarının fuhşunun istismar edilmesi veya cinsel istismarın başka biçimleri, zorla çalıştırma veya hizmet ettirme, esaret veya esaret benzeri uygulamalar, kulluk veya organların alınması şeklinde tanımlanmıştır.</p>

<p><strong>16.</strong> Söz konusu protokole uygun olarak 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 80. maddesinde insan ticareti tanımlanmış ve suç olarak düzenlenmiştir. Anılan maddede 6/12/2006 tarihinde yapılan değişiklikle insan ticareti suçunun seçimlik hareketleri arasına <i>fuhuş yaptırmak</i> da eklenmiştir.</p>

<p><strong>17.</strong> Yürürlükte olan Türk hukukunda yetişkin kişilerin kendi rızasıyla fuhuş yapması suç olarak kabul edilmemiştir. Ancak insan ticareti ve kişilere zorla fuhuş yaptırılması, çocukların ve yetişkinlerin fuhşa teşvik edilmesi, fuhuş için aracılık edilmesi veya yer temin edilmesi suç olarak düzenlenmiştir.</p>

<p><strong>18.</strong> Bunun yanı sıra 1593 sayılı Kanun’un itiraz konusu 128. maddesinde, yayımlanacak bir yönetmelikle umumi kadınlar ve umumi evlerin tabi olacakları hükümler ve fuhuş yüzünden yayılan hastalıkların, özellikle zührevi hastalıkların yayılmasına engel olacak önlemlere ilişkin düzenlemeler yapılması öngörülmüştür.</p>

<p><strong>19.</strong> Anılan hüküm doğrultusunda ilk olarak 12/11/1933 tarihinde yürürlüğe giren Fuhuş Yüzünden Bulaşan Hastalıklarla Mücadele Nizamnamesi kabul edilmiş daha sonra anılan Nizamname 19/4/1961 tarihinde yayımlanan Genel Kadınlar ve Genelevlerin Tabi Olacakları Hükümler ve Fuhuş Yüzünden Bulaşan Zührevi Hastalıklarla Mücadele Tüzüğü (Tüzük) ile yürürlükten kaldırılmıştır. Söz konusu Tüzük'e göre genel kadın; başkalarının cinsî zevkini menfaat karşılığı tatmin etmeyi sanat edinen ve bunun için değişik erkeklerle münasebette bulunan kadınlara denir. Bir kadının genel kadın olarak tesciline karar verilebilmesi için fuhşu sanat hâline getirmesi, yirmi bir yaşını bitirmesi, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olması, evli olmaması gibi koşullar aranmaktadır. Genel kadın olarak tescil edilen kadınlar haftada iki kez muayene olmak koşulu ile komisyon tarafından ruhsatlandırılmış genelevlerde çalışmak zorundadır. Yirmi bir yaşından küçük, on sekiz yaşından büyük olan ve komisyon tarafından kaydı uygun görülmeyen kadınlar <i>sağlık tedbiri uygulanacak kadın</i> kapsamında değerlendirilir ve Tüzük'ün 23. maddesi uyarınca kayıt altına alınır.</p>

<p><strong>20.</strong> Tüzük'e göre fuhuşla ilgili idari işleri, illerde valilikler tarafından oluşturulan fuhuşla mücadele komisyonu yürütür. Komisyonun amacı fuhşu denetlemek, fuhuş nedeniyle bulaşan zührevi hastalıkların yayılmasını ve bu yüzden kamu düzeninin bozulmasını önlemektir.</p>

<p><strong>B. İtirazların Gerekçeleri</strong></p>

<p><strong>21.</strong> Başvuru kararlarında özetle; itiraz konusu kuralla umumi kadınlar ve evlerin hangi hükümlere tabi olacakları, hastalıkların yayılmaması için alınacak tedbirlerin neler olduğu, umumi kadınlar, umumi evler ve bunlara benzer mahallerin kapsamı ve nasıl tahdit olunacağına ilişkin herhangi bir çerçevenin belirlenmeyerek tüm hususların yönetmelikle düzenlenmesinin öngörüldüğü, kuralla idareye sınırları belirli olmayacak şekilde düzenleme yetkisinin tanındığı belirtilerek kuralın Anayasa'nın 2., 7., 11., 13., 23., 35., 38., 48. ve 123. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.</p>

<p><strong>C. Anayasa'ya Aykırılık Sorunu</strong></p>

<p><strong>1. Kanun’un 128. Maddesinin Birinci Fıkrasının Birinci Cümlesinin İncelenmesi</strong></p>

<p><strong>22.</strong> 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 43. maddesi uyarınca kural, ilgisi nedeniyle Anayasa’nın 5. ve 17. maddeleri yönünden incelenmiştir.</p>

<p><strong>23.</strong> Toplumun genel sağlığını korumaya yönelik hükümler içeren 1593 sayılı Kanun’un itiraz konusu “<i>Umumi kadınlar hakkında ahkam</i>” başlıklı 128. maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinde Sağlık Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığının müştereken bir yönetmelik yayımlayarak umumi kadınlar ve evlerin tabi olacakları hükümler ile bulaşıcı hastalıkların ve bilhassa zührevi hastalıkların bulaşmasını önleyecek tedbirleri tespit ederek birlikte uygulayacakları düzenlenmektedir.</p>

<p><strong>24.</strong> Anayasa’nın 17. maddesinde “<i>Herkes, yaşama, maddî ve manevî varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir</i>” hükmüne yer verilerek, insan onurunun korunması amacıyla güvence altına alınan kişinin maddi ve manevi varlığın korunması ve geliştirilmesi hakkı devredilmez ve vazgeçilmez niteliktedir (benzer yöndeki değerlendirmeler için bkz. İbrahim Muhammed Ali [GK], B. No: 2025/10406, 8/7/2025, § 42; <i>Cezmi Demir ve diğerleri</i> [1. B.], B. No: 2013/293, 17/7/2014, § 80; <i>Ali Rıza Özer ve diğerleri</i> [GK], B. No: 2013/3924, 6/1/2015, §§ 72, 74; <i>K.K.</i> [GK], B. No: 2020/34532, 29/5/2024, § 26; E.2024/21, K.2025/15, 16/1/2025, § 5; E.2022/110, K.2023/115, 22/6/2023, § 52; E.2019/79, K.2019/76, 19/9/2019, § 12).</p>

<p><strong>25.</strong> Öte yandan Anayasa’nın 5. maddesi insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamayı devletin temel amaç ve görevleri arasında saymıştır. Anayasa’nın 17. maddesinde temel haklar olarak güvence altına alınmış olan yaşam hakkı ile maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkının etkili şekilde korunabilmesi yalnızca devletin bu haklara müdahaleden kaçınmasına bağlı değildir. Anayasa’nın anılan maddeleri uyarınca devletin pozitif yükümlülükleri de bulunmaktadır. Bu pozitif yükümlülükler bazı durumlarda söz konusu temel hakların korunması için belirli tedbirlerin alınmasını gerektirmektedir (benzer yönde değerlendirme için bkz. AYM, E.2019/11, K.2019/86, 14/11/2019, § 13).</p>

<p><strong>26.</strong> Hukukumuzda devletin gözetimi ve denetimi altında fuhuş yapılabilmesinin tek yasal dayanağının itiraz konusu kural olduğu anlaşılmaktadır.</p>

<p><strong>27.</strong> Hâl böyle olunca fuhşun insan onuru ile bağdaşmayan niteliği dikkate alındığında devletin gözetimi ve denetimi altında fuhuş yapılmasına imkân tanıyan kuralın kişilerin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkı ile doğrudan ilgisi bulunduğu, buna göre de Anayasa’nın 5. ve 17. maddeleri kapsamında incelenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.</p>

<p><strong>28.</strong> Fuhuş, sosyal ve ekonomik boyutları olan, toplum sağlığı ve ahlaki değerleri üzerinde etkileri bulunan, bu nedenle yalnızca bireyleri ilgilendirmeyen çok boyutlu bir olgudur. Günümüzde fuhşun insan onuru ile bağdaşmadığı kabul edilmektedir. Nitekim 25/7/1951 tarihinde yürürlüğe giren Birleşmiş Milletler İnsan Ticaretinin ve İnsanların Fuhuş Yoluyla Sömürülmesinin Yasaklanması Sözleşmesi'nin başlangıç kısmında fuhşun ve fuhuş amacıyla insan ticaretinin insan onuru ve değeriyle bağdaşmadığı, bireyin, ailenin ve toplumun refahını tehlikeye attığı belirtilmiştir. Bu yaklaşım nedeniyle demokratik ülkeler fuhşu meslek edinmiş yetişkinleri cezalandırmaktan vazgeçmekte, bu kişilerin fuhuştan kurtulmaları için onlara gerekli rehabilitasyon, istihdam ve teşvik programları uygulamakta; fuhşa aracılık edenler ile cinsel ilişki satın alan kişileri cezalandırma yoluna gitmektedir (<i>Cem Burak Karataş</i>, § 109).</p>

<p><strong>29.</strong> Fuhşa zorlamanın insanlık dışı veya onur kırıcı muamele olduğu hususunda bir tereddüt olmamakla birlikte yetişkin bireylerin kendi rızalarıyla fuhuş yapmalarının insan hakları ve hukuku açısından korunabilen bir değere sahip olup olmadığı tartışmalıdır. Kişisel özerklik kavramı içinde görülen kişinin maddi ve manevi bütünlüğü çerçevesinde bedeni üzerinde tasarruf yapma yetkisinin bulunması bu yetkisini sınırsız kullanabileceği anlamına gelmemektedir. Diğer bir ifadeyle kişilerin, bedenleri üzerinde mutlak tasarruf yetkisi sahibi olduklarını kabul etmek, insan hakları açısından ülkeden ülkeye farklılık gösteren, henüz uzlaşma sağlanamamış bir konudur. Bununla birlikte insan hakları bağlamında rıza <i>insan olma</i> olgusunun varlığıyla ilgili olup bireyin rızasıyla kendi onuruna aykırı davranışta bulunması <i>insanlık</i> bakımından kabul edilemez niteliktedir (S.K.(B.) [1. B.], B. No: 2014/18275, 4/7/2018, § 49).</p>

<p><strong>30.</strong> Sosyal ve ekonomik koşullar, fiziksel, ruhsal veya cinsel yönden istismara uğrama, insan ticareti amacıyla başkaları tarafından ikna edilme gibi sebeplerle yapılan fuhuşta bireylerin rızalarının özgür olduğundan bahsedilmesi güçtür (S.K.(B.), § 50).</p>

<p><strong>31.</strong> Fuhuş, sadece bu kapsamda kalan davranışta bulunan kişileri değil bu olgunun var olduğu toplumdaki diğer bireyleri, sağlık, ahlak ve kişi -özellikle kadın- hakları gibi birden çok yönden ve derinden etkilemektedir. Rızasıyla fuhuş yapan yetişkin bireylerin bir yandan bu rızalarının geçerliliği tartışmalıyken diğer yandan bu şekilde yapılan fiillerin <i>meslek</i> sayılması insan haysiyetiyle bağdaşmaz. Fuhşun mesleki faaliyet çerçevesinde değerlendirilmesi insan bedeninin (özellikle kadın bedeninin) ekonomik pazar hâline getirilmesine yol açacaktır ki bu durum insan hakları açısından gerileme niteliğinde sayılmaktadır (S.K.(B.), § 56).</p>

<p><strong>32.</strong> Fuhşun yasal bir çerçeveye oturtularak devletin gözetim ve denetimi altında yaptırılması kamu güvenliği ve sağlığının korunması amacına dayansa da bu durum fuhşu insan onuru ile bağdaşır hâle getirmemektedir.</p>

<p><strong>33.</strong> Devletin bu konudaki asli görevi bireyleri fuhşa yönelten yapısal nedenleri ortadan kaldıracak etkili sosyal politikaları hayata geçirmek, fuhşa aracılık eden kişi ve örgütlerle etkin şekilde mücadele etmektir.</p>

<p><strong>34.</strong> Bu bağlamda bireyin çaresizliğinden veya ekonomik zorluklarından yararlanılarak bedensel bütünlüğünün metalaştırıldığı bir alanı düzenlemek, devletin bireyi koruma işlevini zayıflatarak, insan onurunu ihlal eden bir yapıya dolaylı olarak meşruiyet ve güvence kazandırılması anlamına gelmektedir.</p>

<p></p>

<p><strong>35.</strong> Dolayısıyla devletin belirli yararlar gözeterek kişilerin kendi onurlarına aykırı davranışta bulunmasına imkân sağlaması, onların maddi ve manevi varlığını koruma yükümlülüğüne aykırılık oluşturmaktadır.</p>

<p></p>

<p><strong>36.</strong> Bu itibarla insan onuru geride bırakılarak devletin gözetim ve denetimi altında fuhuş yapılmasına imkân tanıyan kuralın devlete yüklenen, kişilerin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkının etkili bir şekilde korunabilmesi yönündeki pozitif yükümlülükle bağdaşmadığı sonucuna varılmıştır.</p>

<p></p>

<p><strong>37.</strong> Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa'nın 5. ve 17. maddelerine aykırıdır. İptali gerekir.</p>

<p></p>

<p>Kural, Anayasa’nın 5. ve 17. maddelerine aykırı görülerek iptal edildiğinden ayrıca Anayasa’nın 2., 7., 11., 13., 23., 35., 38., 48. ve 123. maddeleri yönünden incelenmemiştir.</p>

<p><strong>2. Kanun’un</strong> <strong>128. Maddesinin Birinci Fıkrasının İkinci Cümlesinin</strong> <strong>İncelenmesi</strong></p>

<p><strong>38.</strong> 1593 sayılı Kanun’un 128. maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinin iptali nedeniyle anılan maddenin ikinci cümlesinin uygulanma imkânı kalmamıştır. Bu nedenle söz konusu cümle 6216 sayılı Kanun’un 43. maddesinin (4) numaralı fıkrası kapsamında değerlendirilmiş ve bu cümle yönünden Anayasa’ya uygunluk denetiminin yapılmasına gerek görülmemiştir.</p>

<p></p>

<p><strong>V. İPTALİN DİĞER KURALLARA ETKİSİ</strong></p>

<p></p>

<p><strong>39.</strong> 6216 sayılı Kanun'un 43. maddesinin (4) numaralı fıkrasında kanunun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü’nün belirli kurallarının iptali, diğer kurallarının veya tümünün uygulanmaması sonucunu doğuruyorsa bunların da Anayasa Mahkemesince iptaline karar verilebileceği öngörülmektedir.</p>

<p></p>

<p><strong>40.</strong> 1593 sayılı Kanun’un 128. maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinin iptali nedeniyle uygulanma imkânı kalmayan anılan maddenin ikinci cümlesinin 6216 sayılı Kanun’un 43. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince iptali gerekir.</p>

<p><strong>VI.</strong> <strong>HÜKÜM</strong></p>

<p>24/4/1930 tarihli ve 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nun 128. maddesinin birinci fıkrasının;</p>

<p><strong>A.</strong> Birinci cümlesinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE,</p>

<p><strong>B.</strong> İkinci cümlesinin 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 43. maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince İPTALİNE,</p>

<p>16/7/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.</p>

<p>​</p>

<table class="table table-bordered table-sm">
 <tbody>
  <tr>
   <td>
   <p>Başkan</p>

   <p>Kadir ÖZKAYA</p>
   </td>
   <td>
   <p>Başkanvekili</p>

   <p>Basri BAĞCI</p>
   </td>
   <td>
   <p>Başkanvekili</p>

   <p>İrfan FİDAN</p>
   </td>
  </tr>
 </tbody>
</table>

<p>​</p>

<table class="table table-bordered table-sm">
 <tbody>
  <tr>
   <td>
   <p>Üye</p>

   <p>Rıdvan GÜLEÇ</p>
   </td>
   <td>
   <p>Üye</p>

   <p>Recai AKYEL</p>
   </td>
   <td>
   <p>Üye</p>

   <p>Yusuf Şevki HAKYEMEZ</p>
   </td>
  </tr>
 </tbody>
</table>

<p>​</p>

<table class="table table-bordered table-sm">
 <tbody>
  <tr>
   <td>
   <p>Üye</p>

   <p>Yıldız SEFERİNOĞLU</p>
   </td>
   <td>
   <p>Üye</p>

   <p>Selahaddin MENTEŞ</p>
   </td>
   <td>
   <p>Üye</p>

   <p>Kenan YAŞAR</p>
   </td>
  </tr>
 </tbody>
</table>

<p>​</p>

<table class="table table-bordered table-sm">
 <tbody>
  <tr>
   <td>
   <p>Üye</p>

   <p>Muhterem İNCE</p>
   </td>
   <td>
   <p>Üye</p>

   <p>Yılmaz AKÇİL</p>
   </td>
   <td>
   <p>Üye</p>

   <p>Ömer ÇINAR</p>
   </td>
  </tr>
 </tbody>
</table>

<p>​</p>

<table class="table table-bordered table-sm">
 <tbody>
  <tr>
   <td></td>
   <td>
   <p>Üye</p>

   <p>Metin KIRATLI</p>
   </td>
   <td>
   <p>Üye</p>

   <p>Şaban KAZDAL</p>
   </td>
  </tr>
 </tbody>
</table><div class="article-source py-3 small ">
    </div>
]]></turbo:content>
      <category>KARARLAR</category>
      <guid>https://www.hukukihaber.net/1593-sayili-umumi-hifzissihha-kanununun-128-maddesine-iliskin-itiraz-basvurulari-hakkinda-karar</guid>
      <pubDate>Tue, 17 Nov 2026 10:06:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://hukukihabernet.teimg.com/crop/1280x720/hukukihaber-net/uploads/2025/03/yargi/aym-themis.jpg" type="image/jpeg" length="76016"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[Karakoldan Telefonla İfade Çağrısı Alan Vatandaş Adım Adım Neler Yapmalı?]]></title>
      <link>https://www.hukukihaber.net/karakoldan-telefonla-ifade-cagrisi-alan-vatandas-adim-adim-neler-yapmali</link>
      <atom:link rel="self" href="https://www.hukukihaber.net/karakoldan-telefonla-ifade-cagrisi-alan-vatandas-adim-adim-neler-yapmali" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[Günlük hayatta vatandaşların ceza soruşturmalarıyla ilk teması çoğu zaman karakoldan gelen beklenmedik bir telefon aramasıyla gerçekleşmektedir. Arayan polis memurunun dosya detayını, suçlamanın mahiyetini veya kişinin hangi sıfatla (şüpheli, müşteki ya da tanık) çağrıldığını açıklamaması, kişilerde...]]></description>
      <turbo:content><![CDATA[<p>Günlük hayatta vatandaşların ceza soruşturmalarıyla ilk teması çoğu zaman karakoldan gelen beklenmedik bir telefon aramasıyla gerçekleşmektedir. Arayan polis memurunun dosya detayını, suçlamanın mahiyetini veya kişinin hangi sıfatla (şüpheli, müşteki ya da tanık) çağrıldığını açıklamaması, kişilerde ciddi bir kaygı, belirsizlik ve panik yaratmaktadır. Bu makalede; polisin telefonla ifadeye çağırma yetkisi, sıfatın ve konunun gizlenmesinin hukuki geçerliliği, çağrıya icabet edilmemesi durumunda zorla getirme veya yakalama kararı çıkarılıp çıkarılamayacağı ve ifade sürecinde şüphelinin sahip olduğu temel anayasal haklar Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri ve yargı içtihatları çerçevesinde ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.</p>

<p><strong>1. Polisin Telefonla İfadeye Çağırması Hukuken Geçerli midir?</strong></p>

<p>Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (CMK) 145. maddesi, ifade alma veya sorgu amacıyla yapılacak çağrıların temel usulünü emredici bir şekilde düzenlemiştir. Kanuna göre ifadesi alınacak veya sorgusu yapılacak kişi, kural olarak yazılı bir davetiye (çağrı kâğıdı / tebligat) ile çağrılmalıdır. Bu belgede çağrılma nedeni, isnat edilen fiil, ifade verilecek birim, tarih ve saat ile en önemlisi 'özürsüz olarak gelmediği takdirde zorla getirileceği' ihtarının açıkça yer alması zorunludur.</p>

<p>Adli kolluk birimleri (polis ve jandarma), iş yükünü hafifletmek ve soruşturma işlemlerini hızlandırmak amacıyla şüpheli, mağdur veya tanık durumundaki kişilere doğrudan telefonla ulaşarak sözlü davette bulunmaktadır. Hukuki açıdan bakıldığında bu telefon görüşmeleri resmi bir tebligat yerine geçmez. Telefonda yapılan arama hukuken bağlayıcı bir celp değil, yalnızca idari nitelikte bir davet ve ön bilgilendirmedir. Dolayısıyla, salt telefonla aranmış olmak kişiye derhal karakola gitme yönünde yasal bir mükellefiyet yüklemez.</p>

<p><strong>Önemli</strong><br />
<i>CMK m. 145 Kuralı: İfadeye çağrılacak kişiye usulüne uygun yazılı davetiye tebliğ edilmeden ve davetiyede zorla getirme ihtarı bulunmadan, sadece telefon aramasına dayanılarak doğrudan cezai yaptırım uygulanamaz.</i></p>

<p><strong>2. Çağrının Konusu ve Sıfatı (Şüpheli mi Müşteki mi) Neden Söylenmez?</strong></p>

<p>Karakoldan arayan kolluk görevlilerinin sıklıkla 'Gelin, burada öğrenirsiniz' veya 'Önemli bir şey yok, sadece bilgi alıp bırakacağız' şeklinde kaçamak cevaplar vermesi uygulamada en çok karşılaşılan durumlardan biridir. Bu durumun arkasında hem kolluğun taktiksel yaklaşımları hem de soruşturmanın gizliliği gibi gerekçeler yatmaktadır:</p>

<p>· <strong>Kaçma ve Delil Karartma Endişesi:</strong> Kişi hakkında suç isnadı olduğunu öğrenen şüphelinin karakola gelmekten kaçınabileceği, delilleri karartabileceği veya başka şüphelilerle irtibat kurabileceği endişesiyle kolluk bazen çağrının mahiyetini telefonda paylaşmaktan imtina etmektedir.</p>

<p>· <strong>Taktiksel 'Bilgi Sahibi' Tuzağı:</strong> Uygulamada kolluk birimleri, kişiyi önce 'bilgi sahibi' ya da 'tanık' gibi gösterip haklarını (susma hakkı, avukat isteme hakkı) hatırlatmadan dostane bir ortamda mülakata tabi tutmak isteyebilmektedir. Ancak Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre, şüpheliye yasal hakları hatırlatılmadan yapılan mülakat veya gayriresmi görüşmeler hukuka aykırı delil niteliğindedir ve mahkemede hükme esas alınamaz.</p>

<p>· <strong>Soruşturmanın Gizliliği İlkesi (CMK m. 157):</strong> Telefon hattının dinlenmesi, aranan kişinin gerçek kişi olup olmadığının teyit edilememesi veya üçüncü kişilerin gizli kalması gereken soruşturma verilerine erişmesini engellemek amacıyla memurlar ayrıntı vermekten kaçınabilmektedir.</p>

<p>Kişinin dosyadaki sıfatı, sahip olduğu haklar ve yükümlülükler bakımından hayati bir ayrıma sahiptir. Şüpheli sıfatıyla ifadeye çağrılan bir kişi susma hakkına, avukat yardımından yararlanma hakkına ve kendisini suçlayıcı beyanda bulunmama güvencesine sahiptir. Buna karşılık tanık sıfatıyla çağrılan kişinin doğruyu söyleme yükümlülüğü bulunmakta; yalan beyanda bulunması halinde TCK m. 272 uyarınca cezai sorumluluğu doğmaktadır. Bu nedenle karakola gitmeden önce hangi sıfatla işlem yapılacağını bilmek, adil savunma stratejisinin ilk ve vazgeçilmez adımıdır.</p>

<p><strong>3. Karakola Gitmezsem Zorla Getirme veya Yakalama Kararı Çıkar mı?</strong></p>

<p>Vatandaşların en çok tereddüt ettiği husus, <strong>'Telefonla arandım ama gitmedim, polis kapıma dayanıp beni zorla götürür mü veya yakalama kararı çıkar mı?'</strong> sorusudur. Ceza usul hukukumuzda bu iki kavram birbirine karıştırılsa da şartları ve sonuçları tamamen farklıdır.</p>

<p><strong>Zorla Getirme Kararı (CMK m. 146) Hangi Şartlarda Çıkar?</strong></p>

<p>Zorla getirme, hakkında soruşturma yürütülen şüphelinin, tanığın veya mağdurun ifadesinin alınabilmesi amacıyla kolluk nezaretinde yetkili makamın huzuruna çıkarılması işlemidir. Kanunun aradığı olağan prosedür; kişiye önce CMK m. 145 uyarınca ihtarlı çağrı kâğıdının tebliğ edilmesi ve kişinin mazeretsiz olarak bu çağrıya uymamasıdır. <strong>Resmi tebligat yapılmaksızın sırf telefon çağrısına icabet edilmedi diye zorla getirme kararı verilmesi usule aykırıdır.</strong></p>

<p>Ancak adli uygulamada süreç şu şekilde işler: Polis telefonla aradığı halde kişiye ulaşamazsa veya kişi karakola gelmeyi açıkça reddederse, kolluk görevlileri bu durumu bir tutanakla tespit eder ve soruşturmayı yürüten Cumhuriyet savcısına iletir. Savcılık, işlemlerin sürüncemede kalmaması adına tebligat çıkartabileceği gibi, şüphelinin çağrıdan haberdar olup gelmediği kanaatine varırsa CMK m. 146 uyarınca doğrudan zorla getirme kararı da verebilir. Zorla getirme kararı verilen kişi, polis ekiplerince evinden veya işyerinden alınarak ifade merkezine götürülür. <strong>Zorla getirilen şüphelinin, yol süresi hariç olmak üzere en geç 24 saat içinde ifadesinin alınması ve serbest bırakılması veya adli mercie sevki yasal zorunluluktur.</strong></p>

<p><strong>Yakalama Emri (CMK m. 98) Çıkarılması Riski Var mıdır?</strong></p>

<p>Yakalama emri, zorla getirmeden çok daha ağır bir koruma tedbiridir. CMK'nın 98. maddesine göre yakalama emri; soruşturma evresinde çağrı üzerine gelmeyen veya çağrı yapılamayan şüpheli hakkında Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi tarafından düzenlenir. Kişi telefon çağrısını yanıtsız bıraktığında, adresinde bulunamadığında veya kaçtığı izlenimi doğduğunda savcılık yakalama emri talep edebilir.</p>

<p>Hakkında yakalama emri çıkarılan kişi UYAP ve GBT (Genel Bilgi Toplama) sistemine işlenir. Bu durumda kişi trafikteki rutin bir polis çevirmesinde, otel konaklamasında, havalimanında veya kamu kurumlarındaki kimlik sorgusunda doğrudan gözaltına alınır ve kelepçelenerek adliyeye sevk edilir. Dolayısıyla, telefon çağrısı hukuken resmi bir tebligat olmasa dahi, çağrıyı tamamen yok sayıp süreci sahipsiz bırakmak kişiyi fiili bir yakalama kararıyla karşı karşıya bırakabilir.</p>

<p><strong><i>Zorla Getirme ve Yakalama Sicil Kaydı Oluşturmaz: Zorla getirme (ihzar) veya yakalama emirleri ceza yargılamasında birer usul tedbiridir. Kişinin adli sicil kaydına (sabıka kaydına) işlemez. Sabıka kaydına yalnızca kesinleşmiş mahkûmiyet hükümleri kaydedilir.</i></strong></p>

<p><strong>4. Telefonla İfade Çağrısı Alan Bir Vatandaş Adım Adım Ne Yapmalıdır?</strong></p>

<p>Karakoldan arandığınızda paniğe kapılmadan bilinçli ve temkinli bir yol haritası izlenmelidir. Aşağıdaki adımlar sürecin güvenle yönetilmesini sağlar:</p>

<p>· <strong>Aramanın Gerçekliğini Teyit Edin:</strong> Günümüzde dolandırıcıların kendilerini polis veya savcı olarak tanıtması son derece yaygındır. Arayan görevliye adı, rütbesi, bağlı bulunduğu polis merkezi ve soruşturma numarası sorulmalıdır. Görüşme sonrasında ilgili karakolun kamuya açık sabit santral numarası aranarak aramanın teyidi yapılmalıdır. Asla telefonda para veya banka şifresi paylaşılmamalıdır.</p>

<p>· <strong>Hukuki Sıfatınızı Öğrenmeye Çalışın:</strong> Görevliye hangi dosya kapsamında ve hangi sıfatla (şüpheli, müşteki, tanık) çağrıldığınızı açıkça sorun. Bilgi verilmemesi halinde 'Sıfatımı bilmeden ve avukatıma danışmadan hazırlıksız ifade veremem' beyanında bulunabilirsiniz.</p>

<p>· <strong>Telefonda Asla Savunma ve Açıklama Yapmayın:</strong> Polis memuru telefonda olay hakkında sorular sorsa dahi kesinlikle savunma yapmayın. 'Olay günü oradaydım ama suçsuzum', 'Parayı ben almadım' gibi aceleci ve bağlamından kopuk açıklamalar aleyhe delil olarak tutanaklaştırılabilir. İfadenin resmi usullere uygun olarak karakolda yüz yüze verileceği belirtilmelidir.</p>

<p>· <strong>Şehir Dışındaysanız Talimat Talebinde Bulunun:</strong> Başka bir ilde bulunuyorsanız veya haklı bir mazeretiniz (hastalık, iş seyahati vb.) varsa durumu arayan kolluğa derhal bildirin. CMK hükümleri gereği, başka şehirdeki bir soruşturma için o şehre gitmek zorunda değilsiniz; bulunduğunuz yerdeki adliye veya kolluk birimi aracılığıyla talimatla (veya SEGBİS ile) ifadenizin alınmasını talep edebilirsiniz.</p>

<p>· <strong>Derhal Bir Ceza Avukatıyla İletişime Geçin:</strong> Özellikle şüpheli sıfatıyla çağrıldıysanız karakola asla tek başınıza gitmeyiniz. Bir ceza avukatı, ifadeden önce dosyanın kısıtlılık durumunu inceler, isnadı öğrenir, aleyhe yönlendirici sorulara müdahale eder ve ifadenin doğru tutanak altına alınmasını sağlar.</p>

<p><strong>5. Karakolda İfade Verirken Şüphelinin Anayasal ve Kanuni Hakları</strong></p>

<p>Karakola gidildiğinde kolluk görevlilerinin karşısında şüpheli hiçbir şekilde savunmasız değildir. CMK'nın 147 ve 148. maddeleri şüpheliye çok güçlü yasal kalkanlar tanımıştır:</p>

<p>· <strong>İsnadı Öğrenme Hakkı (CMK m. 147/1-b):</strong> Şüpheliye isnat edilen fiil, isnadın dayandığı deliller ve kanun maddesi açık ve net bir dille anlatılmalıdır. Neyle suçlandığını bilmeyen bir kişiden savunma yapması beklenemez.</p>

<p>· <strong>Avukat (Müdafi) Yardımından Yararlanma Hakkı (CMK m. 147/1-c, m. 149):</strong> Şüpheli, soruşturmanın her aşamasında bir veya birden fazla müdafiin yardımından yararlanabilir. Avukatınız yanınızda olmadan ifade vermek zorunda değilsiniz. Avukat tutacak maddi gücünüz yoksa, CMK m. 150 gereği barodan ücretsiz bir müdafi görevlendirilmesini talep etme hakkınız bulunmaktadır.</p>

<p>· <strong>Susma Hakkı (CMK m. 147/1-e):</strong> Şüphelinin kendisine yöneltilen suçlama hakkında açıklama yapmama hakkı anayasal bir güvencedir. Susma hakkını kullanmak asla suçun kabulü veya suçluluk karinesi olarak değerlendirilemez. Kimlik bilgilerinizi doğru vermek zorundasınız; ancak olaya ilişkin sorulara 'Susma hakkımı kullanıyorum' veya 'İfademi savcılıkta avukatımla vereceğim' diyebilirsiniz.</p>

<p>· <strong>Lehe Olan Delillerin Toplanmasını İsteme Hakkı (CMK m. 147/1-f):</strong> Şüpheli yalnızca aleyhine olan soruları yanıtlayan pasif bir taraf değildir. Kendisini suç şüphesinden kurtaracak somut delillerin (kamera kayıtları, baz istasyonu verileri, banka dekontları, tanık beyanları vb.) toplanmasını ve tutanağa geçirilmesini isteme hakkına sahiptir.</p>

<p>· <strong>Yasak Sorgu Usullerinin Yasaklanması (CMK m. 148):</strong> CMK m. 148'e göre şüphelinin ifadesi özgür iradesine dayanmalıdır. Kötü davranma, işkence, yorma, aldatma, cebir, tehdit veya kanuna aykırı vaatlerle alınan ifadeler kanunen geçersizdir. Dahası, müdafi hazır bulunmaksızın kolluk tarafından alınan ifadeler, şüpheli tarafından mahkemede doğrulanmadıkça tek başına hükme esas alınamaz.</p>

<p>· <strong>İfade Tutanağını Okuma ve Düzeltme Hakkı:</strong> İfade işlemi tamamlandıktan sonra tutanak mutlaka kelimesi kelimesine okunmalıdır. Söylemediğiniz bir cümlenin yazıldığını, beyanlarınızın çarpıtıldığını veya lehe açıklamalarınızın atlandığını görürseniz tutanağı imzalamaktan imtina edebilir ve düzeltme yapılmasını talep edebilirsiniz. İmzalanan ifadenin onaylı bir suretini alma hakkınız vardır.</p>

<p><strong>6. İfade Verdikten Sonra Süreç Nasıl İşler?</strong></p>

<p>Karakolda ifadenin tamamlanması, kişinin derhal tutuklanacağı veya hakkında kesin olarak dava açılacağı anlamına gelmez. İfade tutanağı düzenlendikten sonra dosya soruşturmayı yürüten Cumhuriyet savcısına sunulur. Savcılık somut olayın vahametine, delil durumuna ve isnat edilen suça göre şu kararlardan birini verir:</p>

<p><strong>1. Serbest Bırakılma:</strong> Delillerin henüz toplanma aşamasında olduğu veya kuvvetli suç şüphesinin bulunmadığı durumlarda şüpheli ifadesinin ardından karakoldan serbest bırakılır ve soruşturma dışarıdan yürütülür.</p>

<p><strong>2. Savcılığa Sevk ve Ek İfade:</strong> Cumhuriyet savcısı, kolluk ifadesini yetersiz bulursa şüphelinin adliyeye sevk edilerek bizzat savcılıkça dinlenmesini isteyebilir. CMK m. 148/5 gereğince aynı olayla ilgili şüphelinin ikinci kez ifadesinin alınması gerekiyorsa, bu işlem ancak savcı tarafından yapılabilir; polis ikinci kez ifade alamaz.</p>

<p><strong>3. Adli Kontrol veya Tutuklama Talebi:</strong> Ağır suçlarda, kaçma veya delil karartma şüphesinin varlığında savcılık şüpheliyi tutuklama veya adli kontrol (yurt dışı çıkış yasağı, imza yükümlülüğü vb.) talebiyle Sulh Ceza Hâkimliğine sevk edebilir. Tutuklama kararını polis veya savcı değil, bağımsız hâkim verir.</p>

<p><strong>4. Soruşturmanın Sonuçlanması:</strong> İfade sonrasında savcılık tüm delilleri toplar. Yeterli suç şüphesi bulunmazsa Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar (KYOK / Takipsizlik) verilerek dosya kapatılır. Suç işlendiğine dair yeterli şüpheye ulaşılırsa iddianame düzenlenerek ceza davası açılır.</p>

<p><strong>7. Hukuki Tavsiyeler</strong></p>

<p>Karakoldan telefonla ifadeye çağrılmak, kişinin suçlu olduğu veya mutlaka cezaevine gireceği anlamına gelmez. Ancak ceza muhakemesinde ilk ifade, davanın tüm geleceğini ve seyrini belirleyen en kritik aşamadır. Hangi sıfatla ve hangi isnatla arandığını bilmeden, hazırlıksız ve yalnız bir şekilde karakola gitmek telafisi güç hak kayıplarına yol açabilmektedir. Benzer şekilde, çağrıyı tamamen görmezden gelmek de hakkınızda zorla getirme veya yakalama emri düzenlenmesi riskini doğurur.</p>

<p><strong>Bu süreçte yapılması gereken en sağlıklı adım; aramanın gerçekliğini teyit ettikten sonra paniğe kapılmadan bir ceza avukatına başvurmak, dosya kapsamı hakkında hukuki değerlendirme yaptırmak ve karakola mutlaka bir müdafi eşliğinde giderek yasal hakları bilinçli bir biçimde kullanmaktır.</strong></p>

<p><img alt="" src="https://hukukihabernet.teimg.com/hukukihaber-net/uploads/2026/11/ece-gul.jpeg" style="margin-left:0px; margin-right:0px" /></p>

<p><strong>Stj. Av. Ece GÜL</strong></p><div class="article-source py-3 small ">
    </div>
]]></turbo:content>
      <category>MAKALE</category>
      <guid>https://www.hukukihaber.net/karakoldan-telefonla-ifade-cagrisi-alan-vatandas-adim-adim-neler-yapmali</guid>
      <pubDate>Tue, 17 Nov 2026 09:45:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://hukukihabernet.teimg.com/crop/1280x720/hukukihaber-net/uploads/2026/11/polis-ifade.jpeg" type="image/jpeg" length="13188"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[AİHM İhlal Kararı Sonrası Yargılamanın Yenilenmesinde Tensip Zaptı: Giderim mi, Mahkumiyetin Tahkimi mi?]]></title>
      <link>https://www.hukukihaber.net/aihm-ihlal-karari-sonrasi-yargilamanin-yenilenmesinde-tensip-zapti-giderim-mi-mahkumiyetin-tahkimi-mi-1</link>
      <atom:link rel="self" href="https://www.hukukihaber.net/aihm-ihlal-karari-sonrasi-yargilamanin-yenilenmesinde-tensip-zapti-giderim-mi-mahkumiyetin-tahkimi-mi-1" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin Yalçınkaya/Türkiye Büyük Daire kararı ve onu izleyen grup kararları, binlerce hükümlü için yargılamanın yenilenmesi yolunu açtı. Ancak bu yolun sonunda ne beklendiği konusunda uygulamada ciddi bir karışıklık var. Yenileme talebini kabul eden mahkemeler tensip zaptı...]]></description>
      <turbo:content><![CDATA[<p>Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin Yalçınkaya/Türkiye Büyük Daire kararı ve onu izleyen grup kararları, binlerce hükümlü için yargılamanın yenilenmesi yolunu açtı. Ancak bu yolun sonunda ne beklendiği konusunda uygulamada ciddi bir karışıklık var. Yenileme talebini kabul eden mahkemeler tensip zaptı düzenliyor; fakat bu zabıtlardaki ara kararlar, AİHM'nin tespit ettiği ihlali gidermekten çok, önceki mahkumiyeti yeniden kurmaya yönelik bir görünüm taşıyor.</p>

<p>AİHM, Karslı ve Diğerleri/Türkiye kararında (16.12.2025, B. No. 18693/20 ve diğer 1.435 başvuru) hem kanunsuz suç ve ceza olmaz ilkesinin hem de adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine hükmetti. Yenileme talebini kabul eden bir mahkeme tensip zaptı düzenledi. Mahkemenin tensip zaptındaki temel ara karar ise önceki yargılamada beyanlarına başvurulan on bir tanığın yeniden dinlenmesi oldu.</p>

<p><strong>Yanlışın kaynağı: yenilemenin amacının unutulması</strong></p>

<p>CMK m.311/1-f maddesi, hükümlü lehine yenilemeyi AİHM'nin kararın Sözleşmeye aykırı verildiğini ve bu aykırılığa dayandığını tespit etmesine bağlıyor. Bu durumda yenilemenin sebebi de sınırı da AİHM'nin kararıdır. Yapılacak yargılamanın işlevi, kesinleşmiş mahkumiyetin doğruluğunu sınırsız biçimde yeniden araştırmak değil, önceki hükmün ihlale yol açan kabullerini belirlemek ve bu kabulleri AİHM ölçütleri karşısında incelemektir.</p>

<p>Bu yükümlülük şeklen yeni bir duruşma açılmasıyla yerine getirilmiş sayılmaz. AİHM, Karslı kararının 15. paragrafında yargılamanın kararın sonuçları ve ruhuyla uyumlu biçimde yeniden açılmasının ilke olarak en uygun giderim yolu olduğunu belirtmiştir. Bu ifade, yeniden açılan yargılamanın ihlale yol açan yaklaşımı tekrarlayamayacağı anlamına geliyor.</p>

<p>Sorunun ikinci boyutu, ihlalin niteliğinin yanlış okunmasıdır. AİHM'nin tespit ettiği sorun delil eksikliği değil, bir hukuki yorum sorunudur. Yalçınkaya, Demirhan ve Karslı kararlarına göre yerel mahkemeler bazı eylemlere kategorik ve belirleyici bir ispat değeri atfetmiş, bu da suçun maddi ve manevi unsurlarının kişiye özgü olarak incelenmesini engellemiştir. Bu bir yorum hatasıdır ve daha fazla tanık dinlenerek düzeltilemez. Aksine, eksik görülen unsurlar tanık anlatımlarıyla tamamlanmaya çalışılırsa, AİHM'nin eleştirdiği kategorik çıkarım bu kez tanık beyanları üzerinden sürdürülmüş olur.</p>

<p><strong>Lehe yenileme, aleyhe yenilemeye dönüştürülemez</strong></p>

<p>Kanun koyucu yeni olay veya yeni delil sebebini yalnızca hükümlü lehine yenileme sebebi olarak düzenlemiştir. Kesinleşmiş bir mahkumiyet, sonradan bulunacak aleyhe delillerle hükümlü aleyhine yeniden tartışmaya açılamaz. Hükümlün başlattığı lehe yenileme önceki hükmün delil temelini genişletmeye yönelirse, kanunun kapattığı kapı hükümlün kendi başvurusu üzerinden aralanmış olur. CMK m.323/2'deki aleyhe değiştirme yasağı da lehe yenilemenin bu koruyucu niteliğinin bir yansımasıdır.</p>

<p>Bu, mahkemenin delil toplayamayacağı anlamına gelmiyor. Ancak önceki hükme esas alınan delillerin hukuka uygunluğunu ve güvenilirliğini denetlemek ile daha önce hükme esas alınmamış yeni suçlayıcı materyal aramak birbirinden farklıdır. İlki ihlalin giderilmesine hizmet eder, ikincisi fiilen aleyhe yenileme sonucunu doğurur. CMK m.225 uyarınca hükmün maddi sınırları da korunmalı; yargılama önceki isnatla sınırlı kalmalıdır.</p>

<p>Doktrinde de bu yönde güçlü bir görüş ortaya konulmuştur. Prof. Dr. Adem Sözüer, Prof. Dr. İzzet Özgenç, Prof. Dr. Faruk Turhan, Prof. Dr. Cumhur Şahin ve Prof. Dr. Tolga Şirin hocalar tarafından hazırlanan 31.07.2026 tarihli bilimsel mütalaaya göre CMK m.320 kapsamında delil toplanabilir, ancak bu yetki yenileme sebebiyle ve ihlalin giderilmesi amacıyla bağlantılı kullanılmalıdır. Mütalaa, AİHS m.7 ihlali üzerine açılan yenilemede önceki mahkumiyetin dayandığı mevcut ve hukuka uygun delillerin AİHM kararındaki esaslara göre değerlendirilmesi gerektiğini ve örgüt üyeliği suçunun unsurlarının her kişi bakımından bireyselleştirilmiş biçimde incelenmesi gerektiğini vurguluyor. Yasak/Türkiye kararı bağlamında kaleme alınmış olsa da bu tespitler, CMK m.311/1-f kapsamındaki tüm lehe yenileme yargılamaları için geçerlidir.</p>

<p><strong>Tanık dinlemek: denetim mi, tahkim mi?</strong></p>

<p>Tanıkların yeniden dinlenmesi elbette hukuka aykırı değildir. Savunmanın daha önce sorgulayamadığı bir tanığın dinlenmesi veya beyanlar arasındaki çelişkilerin giderilmesi adil yargılanma hakkı ihlalinin giderilmesine katkı sağlayabilir. Sorun, aynı beyanların aynı içerikle yeniden alınması ya da anlatımların genişletilerek önceki hükme yeni dayanaklar oluşturulmasıdır. Bu, denetim değil tahkimdir.</p>

<p>Bu dosyalarda savunmanın en önemli görevi, yargılamanın konusunu AİHM kararına geri çekmektir. Bunun ilk adımı, tensip zaptındaki ara kararlara karşı itiraz ve talep dilekçesi sunmaktır. Dilekçede AİHM kararının ilgili paragraflarına dayanılarak, her delil toplama işleminin hangi ihlal gerekçesine, önceki hükümdeki hangi kabule ve dosyadaki hangi belirsizliğe ilişkin olduğunun açıklanması talep edilmelidir.</p>

<p>Avukatlar ayrıca önceki gerekçeli kararı AİHM kararıyla karşılaştıran bir analiz sunmalıdır. Gerekçeli kararda hangi olgudan suçun hangi unsuruna ulaşıldığını tek tek gösteren bir dilekçe, mahkemenin kategorik çıkarımları görmesini kolaylaştırır.</p>

<p>Tanık dinlemeleri pasif biçimde izlenmemelidir. Talimat yoluyla yapılacak dinlemelerin tarihinin müdafiye bildirilmesi, AİHS m.6/3-d ve CMK m.201 uyarınca soru sorma imkanı tanınması ve gerekiyorsa SEGBİS kullanılması istenmelidir. Dinleme sırasında tanığın hükümlüyü şahsen tanıyıp tanımadığı, anlattığı olayın doğrudan tanığı olup olmadığı ve önceki ifadeleriyle arasındaki farklar sorgulanmalı; CMK m.212 uyarınca çelişkilerin giderilmesi talep edilmelidir. Tanık anlatımları önceki isnadın dışına taşıyorsa, CMK m.225 hatırlatılarak bu anlatımların yargılamanın konusu olamayacağı zapta geçirilmelidir.</p>

<p><strong>Sonuç olarak;</strong></p>

<p>AİHM ihlal kararı üzerine açılan yenileme yargılaması, önceki mahkumiyetin yeniden kurulması için değil, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için vardır. Bu nedenle tensip zaptı, önceki yargılamanın tekrarı değil, ihlalin giderilmesine yönelik bir yol haritası olmalıdır. AİHM'nin tespit ettiği ihlalleri, önceki hükümde bu ihlallere yol açan değerlendirmeleri, her ara kararın amacını, dijital verilerin savunmaya açılmasını ve yargılamanın önceki isnadla sınırlı olduğunu göstermeyen bir zapt, karara uyma yükümlülüğünü yalnızca şeklen yerine getirir.</p>

<p>CMK m.323/1'in tanıdığı yeniden hüküm kurma yetkisi, ihlali sürdürecek biçimde kullanılamaz. Suçun kanuni unsurlarının oluşmadığı veya isnadın hukuka uygun delillerle her türlü makul şüpheden uzak biçimde sabit olmadığı sonucuna varılırsa, önceki hükmün iptaliyle beraat kararı verilmelidir. Aksi halde yenileme, hükümlü için bir giderim yolu olmaktan çıkar ve önceki mahkumiyetin tahkim edildiği ikinci bir yargılamaya dönüşür. Bunu önlemenin yolu, savunmanın sürecin başından itibaren yargılamanın konusunu AİHM kararına bağlamakta ısrarcı olmasıdır.</p>

<p><a href="https://www.hukukihaber.net/av-lale-demirkazan" rel="noopener" target="_blank" title="Av. Lale DEMİRKAZAN"><img alt="Av. Lale DEMİRKAZAN" height="96" src="https://hukukihabernet.teimg.com/crop/200x200/hukukihaber-net/uploads/2026/09/lale-demirkazan.jpg" width="96" /></a></p>

<h4><strong><a href="https://www.hukukihaber.net/av-lale-demirkazan" rel="noopener" target="_blank" title="Av. Lale DEMİRKAZAN">Av. Lale DEMİRKAZAN</a></strong></h4><div class="article-source py-3 small ">
    </div>
]]></turbo:content>
      <category>MAKALE</category>
      <guid>https://www.hukukihaber.net/aihm-ihlal-karari-sonrasi-yargilamanin-yenilenmesinde-tensip-zapti-giderim-mi-mahkumiyetin-tahkimi-mi-1</guid>
      <pubDate>Tue, 17 Nov 2026 09:41:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://hukukihabernet.teimg.com/crop/1280x720/hukukihaber-net/uploads/2023/01/aihmss.jpg" type="image/jpeg" length="67655"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[SİGORTAYLA İMZALANAN İBRANAME SÜRÜCÜYÜ VE İŞLETENİ DE KURTARIR MI?]]></title>
      <link>https://www.hukukihaber.net/sigortayla-imzalanan-ibraname-surucuyu-ve-isleteni-de-kurtarir-mi-1</link>
      <atom:link rel="self" href="https://www.hukukihaber.net/sigortayla-imzalanan-ibraname-surucuyu-ve-isleteni-de-kurtarir-mi-1" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[SİGORTAYLA İMZALANAN İBRANAME SÜRÜCÜYÜ VE İŞLETENİ DE KURTARIR MI?

Trafik Kazası Tazminatında İbranamenin Müteselsil Sorumlulara Etkisi: Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin Limit–Ödeme Ayrımı, Teminat Dışı Zararlar ve İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortasında KTK m. 111 Sorunu



GİRİŞ

Trafik kazasın...]]></description>
      <turbo:content><![CDATA[<p><strong>SİGORTAYLA İMZALANAN İBRANAME SÜRÜCÜYÜ VE İŞLETENİ DE KURTARIR MI?</strong></p>

<p><strong>Trafik Kazası Tazminatında İbranamenin Müteselsil Sorumlulara Etkisi: Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin Limit–Ödeme Ayrımı, Teminat Dışı Zararlar ve İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortasında KTK m. 111 Sorunu</strong></p>

<p></p>

<p><strong>GİRİŞ</strong></p>

<p>Trafik kazasında yaralanan bir kişi, karşı aracın trafik sigortacısıyla anlaşıyor, ödemeyi alıyor ve önüne konulan “ibraname, mutabakatname ve tazminat makbuzu” başlıklı belgeyi imzalıyor. Aylar sonra alınan maluliyet ve aktüerya raporları, gerçek zararın ödenen tutarın birkaç katı olduğunu gösteriyor. Zarar gören bu kez bakiye zararı için aracın sürücüsüne ve işletenine dava açıyor. Davalıların ilk savunması hazırdır: “Sigortacı ibra edildi; biz de borçtan kurtulduk.”</p>

<p>Bu savunmanın ne kadar geçerli olduğu sorusu, uygulamada sanıldığından çok daha sık karşımıza çıkmaktadır. Sigortacılar bedensel zarar dosyalarında ödemeyi neredeyse her zaman bir ibraname karşılığında yapmakta; bu belgelerin önemli bir kısmında sigortacının yanında “sigortalısı”, hatta sürücü de ibra edilmiş gösterilmektedir. Dava devam ederken sigortacıyla yapılan sulh ve sigortacı yönünden davadan feragat de aynı soruyu doğurur.</p>

<p>Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 2025 ve 2026 yıllarında verdiği kararlar, bu soruya işleten ve sürücü bakımından iki ayrı cevap vermektedir. İşleten, sigortacının ibra edilmesiyle poliçe limiti kadar borçtan kurtulmakta; sürücü ise yalnızca sigortacının fiilen ödediği tutar kadar borçtan kurtulmaktadır. Bu yazıda önce bu ayrımın dayanağını ve gelişimini, ardından ibranın teminat dışı zarar kalemlerine etkisini, KTK m. 111'in koruyucu çerçevesini ve son olarak ihtiyari mali sorumluluk sigortasında Yargıtay'ın 2026 yılında verdiği ve uygulamada henüz yeterince fark edilmeyen kararı ele alıyoruz.</p>

<p><strong>I. HUKUKİ ÇERÇEVE: ÜÇ SORUMLU, TEK ZARAR</strong></p>

<p>Motorlu araç kazasında zarar görene karşı aracın işleteni KTK m. 85/1 uyarınca sorumludur ve KTK m. 85/son uyarınca sürücünün kusurundan kendi kusuru gibi sorumlu tutulur. Sürücü ise haksız fiil sorumlusu olarak TBK m. 49 uyarınca kişisel sorumluluk altındadır. Trafik sigortacısı, KTK m. 91/1 ve Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının A.1 maddesi uyarınca işletene düşen hukuki sorumluluğu zorunlu sigorta limitlerine kadar temin eder. Bu üç kişi, zarar görene karşı müteselsilen sorumludur.</p>

<p>Müteselsil sorumluluğun sonuçları TBK m. 162 vd. maddelerinde düzenlenmiştir. Alacaklı, borcun tamamını dilediği borçludan isteyebilir ve borç tamamen ödeninceye kadar bütün borçluların sorumluluğu devam eder (TBK m. 163). Borçlulardan biri kendi davranışıyla diğerlerinin durumunu ağırlaştıramaz (TBK m. 165). Bu yazının konusu bakımından belirleyici hüküm TBK m. 166'dır: Borçlulardan biri ifa veya takasla borcu kısmen sona erdirmişse, bu oranda diğer borçluları da borçtan kurtarır; alacaklının borçlulardan biriyle yaptığı ibra sözleşmesi ise diğer borçluları ancak ibra edilen borçlunun iç ilişkideki borca katılma payı oranında borçtan kurtarır (TBK m. 166/1 ve 3).</p>

<p>Görüldüğü üzere Kanun, ödemenin etkisi ile ibranın etkisini birbirinden ayırmaktadır. Ödeme, ödenen tutar kadar herkesi kurtarır. İbra ise ödenmeyen kısım için bir vazgeçmedir ve bu vazgeçme diğer borçlulara ancak ibra edilen borçlunun iç ilişkideki payı kadar yansır. Trafik kazası dosyalarında tüm tartışma, sigortacının iç ilişkideki payının ne olduğu sorusunda düğümlenmektedir.</p>

<p><strong>II. YARGITAY'IN ÇİZGİSİ: İŞLETEN LİMİT KADAR, SÜRÜCÜ ÖDEME KADAR KURTULUR</strong></p>

<p><strong>A. Kural</strong></p>

<p>Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, sigortacının ibra edildiği dosyalarda işleten ile sürücüyü açıkça ayırmaktadır. Dairenin 09.10.2025 tarihli kararında, yargılama sırasında “poliçeden kaynaklı tüm zarar kalemi” kapsamında sigortacıyla anlaşılıp ibraname düzenlendiği bir dosyada şu ölçüt konulmuştur: Sigortacının ibra karşılığı yaptığı ödeme zararı tamamen karşılamıyorsa işleten, poliçe limitini aşan bir zarar varsa limiti aşan kısımdan sorumludur; zarar limitin altında kalıyorsa işleten ibra nedeniyle sorumluluktan kurtulur. Sürücü ise poliçe ilişkisinin tarafı olmadığı ve sigortacıya rücu hakkı bulunmadığı için, sigortacının yaptığı ödeme kadar borçtan kurtulur (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2024/10557, K. 2025/13900, T. 09.10.2025). Daire, ilk derece mahkemesinin sürücü ve işleteni “bakiye poliçe limitinden” sorumlu tutmasını bu nedenle bozmuştur.</p>

<p>Aynı ölçüt 08.04.2026 tarihli kararda da tekrarlanmıştır. Bisikletli bir çocuğun ağır yaralandığı kazada zarar gören, ödeme karşılığında “sigorta şirketi ve sigortalısını” ibra etmiş ve sigortacı yönünden davadan feragat etmişti. Bölge adliye mahkemesi, işleten ve sürücünün sorumluluğundan sigortacının ödediği 37.000 TL'yi düşmüştü. Daire bu kararı bozarak, işleten bakımından kaza tarihindeki 60.000 TL'lik sakatlık limitinin mahsup edilmesi, sürücü bakımından ise ödeme tutarının düşülmesi gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/2414, K. 2026/3857, T. 08.04.2026).</p>

<p><strong>B. Gerekçe</strong></p>

<p>Ayrımın mantığı TBK m. 166/3'teki “iç ilişkideki pay” kavramındadır. İşleten ile trafik sigortacısı arasında bir sigorta sözleşmesi vardır; işleten sigortacıya ödediği prim karşılığında, limit dahilindeki sorumluluğunun sigortacı tarafından üstlenilmesini sağlamıştır. İç ilişkide limit kadar zararın nihai yükü sigortacıdadır. Zarar gören sigortacıyı limitin altında bir ödeme karşılığında ibra ettiğinde, işletenden limit dahilindeki kısmı isteyebilseydi, işleten bu tutarı ödeyip sigortacıya başvuracak; sigortacı ise ibra edilmiş olduğu için bu yükü fiilen işletene bırakacaktı. Bu, TBK m. 165'in yasakladığı türden bir durum ağırlaştırmasıdır.</p>

<p>Sürücü için tablo farklıdır. Sürücü poliçenin tarafı değildir; haksız fiilin asıl faili olarak, ödediği tazminatı sigortacıdan geri isteyebileceği bir iç ilişkisi yoktur. Bu nedenle sigortacının ibra edilmesi, sürücünün durumunu ağırlaştırmaz. Sürücü yalnızca TBK m. 166/1 anlamında fiilen yapılan ödemeden yararlanır.</p>

<p><strong>C. Sayısal Bir Örnek</strong></p>

<p>Kaza tarihindeki kişi başı sakatlık limitinin 1.000.000 TL, sigortacının ibraname karşılığı ödemesinin 300.000 TL, aktüerya raporuyla belirlenen ve kusur indirimi yapılmış gerçek zararın ise 1.500.000 TL olduğunu varsayalım. Yargıtay'ın ölçütüne göre işleten, limiti aşan 500.000 TL'den sorumludur. Sürücü ise ödeme sonrası kalan 1.200.000 TL'den sorumludur. İkisi bu tutarlar dahilinde müteselsilen sorumlu olduğu için zarar görenin toplam alabileceği miktar 1.200.000 TL'dir; ancak bunun 700.000 TL'lik kısmı için tek muhatap sürücüdür.</p>

<p>Gerçek zarar limitin altında, örneğin 800.000 TL olsaydı, işleten tamamen borçtan kurtulacak; zarar gören kalan 500.000 TL'yi yalnızca sürücüden isteyebilecekti. Sürücünün ödeme gücü bulunmadığında bu alacak fiilen tahsil edilemez hâle gelir. Limitin altında bir ödemeyle imzalanan ibranamenin asıl maliyeti burada ortaya çıkar.</p>

<p><strong>D. Çizginin Gelişimi ve Hâlâ Önemli Olan Bir Ayrıntı</strong></p>

<p>Bu çizgi Daire içinde tartışmasız oluşmamıştır. Dairenin 27.02.2024 tarihli kararına konu dosyada, zarar gören yargılama sırasında yolcusu olduğu aracın trafik sigortacısıyla 260.000 TL üzerinden anlaşmış, ibraname imzalamış ve bu sigortacı yönünden davadan feragat etmişti. İbranamede, sigortacı dışındaki davalılara karşı her türlü talep ve dava hakkı saklı tutulmuştu. Daire çoğunluğu, diğer davalılar bakımından yalnızca ödenen tutarın mahsubuyla yetinmiş; Daire Başkanı ise karşı oy yazısında feragatin poliçe limitiyle sınırlı olarak diğer davalılara sirayet edeceğini, sirayette ödeme miktarının değil teminat limitinin esas alınması gerektiğini savunmuştur (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/11328, K. 2024/2093, T. 27.02.2024).</p>

<p>Daha sonraki 2025 ve 2026 tarihli kararlar, işleten bakımından limit ölçütünü oy birliğiyle uygulamıştır. Bu gelişme karşısında 2024 tarihli kararı ayrı bir yerde tutmak gerekir; çünkü o dosyada zarar gören, ibranamede diğer sorumlulara karşı haklarını açıkça saklı tutmuştu. Kayıtsız şartsız ibra ile diğer borçlulara karşı hakları saklı tutan ibra aynı sonucu doğurmayabilir. Hukuk Genel Kurulunun, ibra edilen miktarın diğer borçlular için de geçerli olmasının ibra sözleşmesinden anlaşılmasına bağlı olduğu yönündeki görüşü de bu ayrımı desteklemektedir (Yargıtay HGK, E. 2004/11-359, K. 2004/366, T. 16.06.2004; İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesinin aşağıda anılan kararında aktarıldığı şekliyle).</p>

<p>Bölge adliye mahkemeleri de limit ölçütünü uygulamaktadır. İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi, dava devam ederken trafik sigortacısının tamamen ibra edildiği bir dosyada, sigortacı limitin altında ödeme yapmış olsa bile ibranın etkisinin ödenen miktar kadar değil kaza tarihindeki teminat limiti kadar olduğunun gözetilmesi gerektiğini belirtmiş; somut olayda limiti aşan bir zarar bulunmadığından maddi tazminat davasının konusuz kaldığına karar vermiştir. Aynı kararda manevi tazminat, sürücü ve işleten aleyhine ayrıca hüküm altına alınmıştır (İzmir BAM 20. Hukuk Dairesi, E. 2023/2343, K. 2023/2076, T. 21.12.2023).</p>

<p><strong>III. İBRA, SİGORTANIN ÖDEMEDİĞİ KALEMLERİ KAPSAMAZ</strong></p>

<p>Limit ölçütünün dayanağı sigortacının iç ilişkideki payı olduğuna göre, sigortacının hiç sorumlu olmadığı zarar kalemlerinde işletenin ibradan yararlanması da düşünülemez. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının teminat dışı halleri düzenleyen A.6 maddesi, gelir kaybı, kâr kaybı, iş durması ve kira mahrumiyeti gibi yansıma veya dolaylı zararları teminat dışında bırakmaktadır. Araç mahrumiyeti ve ticari araçta kazanç kaybı bu nedenle uygulamada yalnızca sürücü ve işletenden istenebilmektedir.</p>

<p>Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesinin 20.02.2026 tarihli kararı bu noktada çok öğreticidir. Ticari otobüsü hasar gören davacı, trafik sigortacısından hasar bedelini almış ve imzaladığı ibranamede sigortacının yanında sigortalı araç işletenini ve sürücüsünü de “hasardan mütevellit zimmetinden” kayıtsız şartsız ibra etmişti. İlk derece mahkemesi, bu ibraname nedeniyle kazanç kaybı talebini de reddetmişti. Daire, ibranamenin hasar bedeli için düzenlendiğini, kazanç kaybının teminat kapsamında olmadığını, bu nedenle sigortacının ibra edilmesinin sürücü ve işletenin kazanç kaybından doğan sorumluluğunu sona erdirmeyeceğini belirterek kararı kaldırmıştır. Aynı kararda hasar bedeli talebi bakımından ise ibraname tarihinden itibaren iki yıl geçtikten sonra dava açıldığı için hak düşürücü süre nedeniyle ret gerektiği vurgulanmıştır (Antalya BAM 14. Hukuk Dairesi, E. 2024/608, K. 2026/81, T. 20.02.2026).</p>

<p>Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi de, sigortacıyı ibra eden davacının sürücüye karşı araç mahrumiyeti ve kazanç kaybı istediği dosyada, sigortacının ödemesinin hasar bedeline ilişkin olduğunu, dava konusu kalemler için sigortacı tarafından bir ödeme yapılmadığını belirterek sürücünün “ibra nedeniyle sorumluluğum kalmadı” savunmasını reddetmiştir (Antalya BAM 13. Hukuk Dairesi, E. 2024/345, K. 2025/297, T. 27.03.2025).</p>

<p>Aynı mantık manevi tazminat için de geçerlidir. Trafik sigortası manevi tazminatı teminat altına almadığından, sigortacıyla yapılan ibra ve sulh, sürücü ve işletenin manevi tazminat sorumluluğunu etkilemez. İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesinin yukarıda anılan kararında maddi tazminat davası sulh nedeniyle konusuz kalmış, manevi tazminat ise sürücü ve işleten aleyhine ayrıca hüküm altına alınmıştır.</p>

<p><strong>IV. İBRANAMENİN KENDİSİ: KTK m. 111 VE MAKBUZ HÜKMÜ</strong></p>

<p>Sürücü ve işletene etkiyi tartışmadan önce, ibranamenin sigortacı bakımından ayakta kalıp kalmadığına bakmak gerekir. KTK m. 111/1, Kanunla öngörülen hukuki sorumluluğu kaldıran veya daraltan anlaşmaları geçersiz sayar; m. 111/2 ise tazminat miktarına ilişkin olup yetersiz veya fahiş olduğu açıkça belli olan anlaşma ve uzlaşmaların yapıldıkları tarihten başlayarak iki yıl içinde iptal edilebileceğini öngörür.</p>

<p>Yargıtay uygulamasında bu hükmün sonuçları şu şekilde belirginleşmiştir:</p>

<p>· Madde, TBK m. 28'deki aşırı yararlanmadan farklı olarak zarar görenin zor durumda kalması, düşüncesizliği veya deneyimsizliği gibi sübjektif unsurlara yer vermez; yetersizliğin açıkça belli olması yeterlidir. Bu nedenle ZMSS ibranamesine karşı TBK m. 28'e dayanmaya çoğu zaman gerek yoktur.</p>

<p>· İbranın iptalinin ayrıca ve açıkça istenmesi gerekmez; dava içinde ileri sürülmesi veya iki yıl içinde ibranameyle bağlı olunmadığına dair bir irade açıklaması yeterlidir. İki yıllık süre hak düşürücüdür ve re'sen gözetilir (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2025/13315, K. 2025/15606, T. 24.11.2025 sayılı kararda aktarılan kapatılan 17. Hukuk Dairesinin 2019/5120 E., 2020/3342 K. sayılı kararı).</p>

<p>· İki yıllık süre, ödeme tarihinden değil ibranamenin imzalandığı tarihten başlar. Yargıtay, ödeme tarihini esas alarak süreyi geçmemiş sayan itiraz hakem heyeti kararını bu nedenle bozmuştur (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2025/3178, K. 2025/4911, T. 25.03.2025).</p>

<p>· Fazlaya ilişkin hakları saklı tutularak, yani ihtirazi kayıtla imzalanan ibraname, içerdiği miktarla sınırlı olarak makbuz hükmündedir; bakiye talep zamanaşımı süresi içinde istenebilir ve ödeme hesaplanan tazminattan mahsup edilir (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/5476, K. 2025/14349, T. 20.10.2025).</p>

<p>· Sigortacının usulüne uygun bir maluliyet raporu almadan, maluliyet oranını kendisi takdir ederek yaptığı ödeme karşılığında alınan ibraname de makbuz hükmündedir (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2025/10084, K. 2025/16503, T. 10.12.2025).</p>

<p>Bu noktanın sürücü ve işleten bakımından önemi açıktır. İbraname sigortacı bakımından makbuz hükmündeyse, sigortacı ödenen tutar dışında borçtan kurtulmamıştır. Bu durumda TBK m. 166/3 anlamında bir ibradan değil, m. 166/1 anlamında bir ödemeden söz edilir; işleten de ancak ödenen tutar kadar borçtan kurtulur. Buna karşılık iki yıllık süre geçirilmiş ve ibraname kesinleşmişse, limit ölçütü bütün ağırlığıyla devreye girer. Bu nedenle bakiye zarar için yapılacak ilk iş, ibranamenin imza tarihini ve metnindeki saklı tutma kaydını kontrol etmektir.</p>

<p><strong>V. TERS YÖN: SÜRÜCÜ VE İŞLETENLE YAPILAN İBRANIN SİGORTACIYA ETKİSİ</strong></p>

<p>Sirayet tek yönlü değildir. Zarar gören, ceza soruşturması sırasında veya kazanın hemen ardından sürücü ya da işletenle “zararım karşılandı, hiçbir alacağım yoktur, her türlü dava hakkımdan feragat ediyorum” içerikli bir belge imzalarsa, bu belge sigortacıya veya Güvence Hesabına karşı açılacak davayı da etkileyebilir.</p>

<p>Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 24.11.2025 tarihli kararına konu dosyada, sigortasız traktörde yolcu olarak yaralanan davacı, araç maliki ve sürücüyle bir ibraname imzalamış; ibranamede onlardan alacağı bulunmadığını ve doğmuş ve doğacak her türlü dava hakkından feragat ettiğini beyan etmişti. Ardından Güvence Hesabına dava açılmıştı. Dairenin önceki bozma kararında, müteselsil sorumlu sürücü ve işleten yönünden her türlü haktan feragat edildiği için ibranın Güvence Hesabına da sirayet edeceği belirtilmiş; bozmaya uyularak verilen ret kararı bu kez onanmıştır (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2025/13315, K. 2025/15606, T. 24.11.2025).</p>

<p>Bu karar, özellikle sürücünün yakın akraba veya arkadaş olduğu kazalarda dikkat edilmesi gereken bir riski göstermektedir. Ceza dosyasında “şikâyetçi değilim” demek ile hukuki talepler bakımından ibraname imzalamak aynı şey değildir. İkincisi, zararın asıl karşılanacağı kaynak olan sigortacıya veya Güvence Hesabına giden yolu kapatabilir.</p>

<p><strong>VI. İHTİYARİ MALİ SORUMLULUK SİGORTASINDA KTK m. 111 KORUMASI YOKTUR</strong></p>

<p>Bedensel zararın trafik sigortası limitini aştığı dosyalarda ikinci kaynak, çoğu zaman kasko poliçesine eklenen ihtiyari mali sorumluluk (İMM) teminatıdır. Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 07.04.2026 tarihli kararı, bu dosyalarda ibraname imzalanırken çok daha dikkatli olunması gerektiğini göstermektedir.</p>

<p>Olayda aynı sigortacı, kazaya karışan aracın hem trafik hem de İMM sigortacısıydı. Zarar gören, trafik sigortasından limitin tamamını ve İMM teminatından bir miktar ödeme almış, her iki poliçe bakımından sigortacıyı tüm talepler yönünden ibra etmişti. Uyuşmazlık ve İtiraz Hakem Heyetleri, İMM teminatından bakiye tazminata hükmetmişti. Daire, KTK m. 100'ün ihtiyari mali sorumluluk sigortasında uygulanacak hükümleri sayarken m. 95, 97 ve 109'a atıf yaptığını, m. 111'e ise atıf yapmadığını belirtmiş; bu nedenle İMM sigortası yönünden ibranamenin geçerli olduğuna ve başvurunun tümden reddi gerektiğine hükmederek kararı bozmuştur (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2026/2904, K. 2026/3788, T. 07.04.2026).</p>

<p>Daire, kasko sigortası bakımından da benzer bir yaklaşım içindedir. Pert total ödemesi karşılığında ihtirazi kayıt konulmadan imzalanan ibranameye rağmen bakiye rayiç bedel istenen bir kasko davasında, KTK m. 111'in kasko sözleşmelerine uygulanamayacağı ve ibranamede ihtirazi kayıt bulunmadığı gerekçesiyle davayı reddeden karar onanmıştır (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/1532, K. 2025/6259, T. 21.04.2025).</p>

<p>“KTK m. 111 uygulanmaz” tespitinin iki yönlü bir sonucu vardır ve bu iki yön bazen karıştırılmaktadır. Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi, kasko sigortacısıyla imzalanan ibraname tarihinden itibaren iki yıl geçtikten sonra açılan bakiye pert bedeli davasını hak düşürücü süreden reddeden ilk derece kararını, KTK m. 111'in kasko sözleşmelerinde uygulanamayacağı gerekçesiyle kaldırmış ve esasa girilmesini istemiştir (Kayseri BAM 6. Hukuk Dairesi, E. 2026/1975, K. 2026/2198, T. 05.11.2026). Gerçekten, uygulanmayan bir hükmün iki yıllık süresi de uygulanamaz. Ancak bunun zarar gören lehine bir kazanım olduğu söylenemez: KTK m. 111'in dışında kalan bir ibraname, iki yıl içinde dahi bu hükme dayanılarak iptal ettirilemez; geçerliliği genel hükümlere, yani TBK m. 132 vd. ibra hükümlerine, irade sakatlıklarına ve TBK m. 28'deki aşırı yararlanmanın koşullarına göre değerlendirilir. İhtirazi kayıt taşımayan bir kasko veya İMM ibranamesinin bu çerçevede ayakta kalma ihtimali, ZMSS ibranamesine göre çok daha yüksektir.</p>

<p><strong>VII. UYGULAMA İÇİN SONUÇLAR</strong></p>

<p>Yukarıdaki kararlar, ibraname ile karşılaşan veya müvekkiline ibraname imzalatılmak istenen avukat için şu kontrol noktalarını ortaya koymaktadır:</p>

<p>· İbraname metni, ödemenin hangi zarar kalemi için yapıldığını açıkça göstermeli; ödenmeyen kalemler ve fazlaya ilişkin haklar saklı tutulmalıdır. Saklı tutma kaydı, ibranameyi makbuz hükmüne çeviren en güçlü araçtır.</p>

<p>· Sigortacının yanında “sigortalı”, “işleten” veya “sürücü” ibarelerinin yer aldığı metinler imzalanmadan önce ayıklanmalı; diğer sorumlulara karşı hakların saklı olduğu ayrıca yazılmalıdır.</p>

<p>· Sigortacının maluliyet raporu almadan oran takdir ederek yaptığı teklifler, bakiye talep hakkı saklı tutulmadan kabul edilmemelidir.</p>

<p>· İbraname daha önce imzalanmışsa, iki yıllık sürenin imza tarihinden işlediği unutulmamalı ve iptal iradesi bu süre içinde açıklanmalıdır.</p>

<p>· Bakiye zarar için işletene dava açılırken, işletenin yalnızca kaza tarihindeki ilgili teminat limitini aşan kısımdan sorumlu tutulabileceği hesaba katılmalı; limit altındaki kayıp için sürücünün ödeme gücü değerlendirilmelidir.</p>

<p>· Araç mahrumiyeti, kazanç kaybı ve manevi tazminat gibi trafik sigortası teminatı dışındaki kalemler, sigortacıyla yapılan ibradan bağımsız olarak sürücü ve işletenden istenebilir; ibranamenin bu kalemleri kapsadığı savunmasına karşı teminat kapsamı ve ibranamenin konusu birlikte ileri sürülmelidir.</p>

<p>· İMM veya kasko teminatından ödeme alınacak dosyalarda, KTK m. 111 korumasının bulunmadığı bilinerek ibranameye mutlaka ihtirazi kayıt konulmalıdır.</p>

<p>· Ceza soruşturmasında sürücüyle yapılan görüşmelerde, “şikâyetçi değilim” beyanının hukuki taleplerden feragat içeren bir ibranameye dönüşmemesine özen gösterilmelidir.</p>

<p><strong>SONUÇ</strong></p>

<p>Sigortacıyla imzalanan ibraname sürücüyü ve işleteni aynı ölçüde kurtarmaz. Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin son kararlarına göre işleten, sigortacının iç ilişkideki payı olan poliçe limiti kadar borçtan kurtulur; sürücü ise yalnızca sigortacının fiilen ödediği tutardan yararlanır. Trafik sigortasının teminat dışı bıraktığı kalemlerde ise ibranın sürücü ve işletene etkisi yoktur.</p>

<p>Bu çizgi, zarar görenin limitin altında bir tutarla ibraname imzalamasının bedelini açıkça ortaya koymaktadır: Limit ile ödeme arasındaki fark için muhatap yalnızca sürücü olarak kalır. KTK m. 111'in sağladığı koruma ise trafik sigortasıyla sınırlıdır; ihtiyari mali sorumluluk ve kasko ibranamelerinde bu koruma bulunmamaktadır. Bu nedenle bedensel zarar dosyalarında ibraname, ödemenin alındığı basit bir makbuz olarak değil, dosyanın geri kalanını belirleyebilecek bir hukuki işlem olarak ele alınmalıdır.</p>

<p><a href="https://www.hukukihaber.net/av-melih-kucukcankurtaran" rel="noopener" target="_blank" title="Av. Melih KÜÇÜKCANKURTARAN"><img alt="Av. Melih KÜÇÜKCANKURTARAN" height="96" src="https://hukukihabernet.teimg.com/crop/200x200/hukukihaber-net/uploads/2026/08/melih-kucukcankurtaran.jpg" width="96" /></a></p>

<h4><strong><a href="https://www.hukukihaber.net/av-melih-kucukcankurtaran" rel="noopener" target="_blank" title="Av. Melih KÜÇÜKCANKURTARAN">Av. Melih KÜÇÜKCANKURTARAN</a></strong></h4>

<p><span style="color:#999999"><strong>KAYNAKÇA</strong></span></p>

<p><span style="color:#999999">6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 28, 49, 132, 162, 163, 165, 166.</span></p>

<p><span style="color:#999999">2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, m. 85, 91, 100, 111.</span></p>

<p><span style="color:#999999">Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları, A.1, A.6.</span></p>

<p><span style="color:#999999">Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/2414, K. 2026/3857, T. 08.04.2026.</span></p>

<p><span style="color:#999999">Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2026/2904, K. 2026/3788, T. 07.04.2026.</span></p>

<p><span style="color:#999999">Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2025/10084, K. 2025/16503, T. 10.12.2025.</span></p>

<p><span style="color:#999999">Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2025/13315, K. 2025/15606, T. 24.11.2025.</span></p>

<p><span style="color:#999999">Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/5476, K. 2025/14349, T. 20.10.2025.</span></p>

<p><span style="color:#999999">Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2024/10557, K. 2025/13900, T. 09.10.2025.</span></p>

<p><span style="color:#999999">Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/1532, K. 2025/6259, T. 21.04.2025.</span></p>

<p><span style="color:#999999">Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2025/3178, K. 2025/4911, T. 25.03.2025.</span></p>

<p><span style="color:#999999">Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/11328, K. 2024/2093, T. 27.02.2024.</span></p>

<p><span style="color:#999999">Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi, E. 2026/1975, K. 2026/2198, T. 05.11.2026.</span></p>

<p><span style="color:#999999">Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, E. 2024/608, K. 2026/81, T. 20.02.2026.</span></p>

<p><span style="color:#999999">Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi, E. 2024/345, K. 2025/297, T. 27.03.2025.</span></p>

<p><span style="color:#999999">İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi, E. 2023/2343, K. 2023/2076, T. 21.12.2023.</span></p>

<p><span style="color:#999999">Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesi, E. 2019/5120, K. 2020/3342 (Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 2025/13315 E. sayılı kararında aktarıldığı şekliyle).</span></p>

<p><span style="color:#999999">Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2004/11-359, K. 2004/366, T. 16.06.2004 (İzmir BAM 20. Hukuk Dairesinin 2023/2343 E. sayılı kararında aktarıldığı şekliyle).</span></p><div class="article-source py-3 small ">
    </div>
]]></turbo:content>
      <category>MAKALE</category>
      <guid>https://www.hukukihaber.net/sigortayla-imzalanan-ibraname-surucuyu-ve-isleteni-de-kurtarir-mi-1</guid>
      <pubDate>Tue, 17 Nov 2026 09:35:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://hukukihabernet.teimg.com/crop/1280x720/hukukihaber-net/uploads/2026/09/kaza-trafik-arac-v.jpg" type="image/jpeg" length="98058"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[HAKİM, SAVCI VE AVUKATIN YÜZÜ]]></title>
      <link>https://www.hukukihaber.net/hakim-savci-ve-avukatin-yuzu-1</link>
      <atom:link rel="self" href="https://www.hukukihaber.net/hakim-savci-ve-avukatin-yuzu-1" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[Özet

Bu makale, mahkeme salonundaki hakim, savcı ve avukatı hukuk aktörleri olarak değil, yüz yüze etkileşimin katılımcıları olarak ele alır. Erving Goffman'ın "yüz" (face) ve "yüz çalışması" (face-work) kavramlarından hareketle, her üç aktörün yüzünün iki katmanlı bir toplumsal performans olduğu...]]></description>
      <turbo:content><![CDATA[<p></p>

<p><strong><a name="özet">Özet</a></strong></p>

<p>Bu makale, mahkeme salonundaki hakim, savcı ve avukatı hukuk aktörleri olarak değil, yüz yüze etkileşimin katılımcıları olarak ele alır. Erving Goffman'ın "yüz" (face) ve "yüz çalışması" (face-work) kavramlarından hareketle, her üç aktörün yüzünün iki katmanlı bir toplumsal performans olduğu ileri sürülür. Bu katmanlardan biri kurumun ödünç verdiği makam yüzüdür. Öteki, kişinin bu makamı taşıma biçimidir. Hakim kurum adına, savcı kamu adına, avukat ise müvekkili adına konuşur. Bu fark, her birinin yüz çalışmasını farklı biçimde şekillendirir.</p>

<p>Makale dört iddia geliştirir. Birincisi, hakimin tarafsızlığı yalnızca bir zihin hali değil, salonda sürekli sergilenmesi gereken ve ağır bir duygu emeği isteyen bir performanstır. İkincisi, savcı ve avukat, Goffman'ın "Footing" makalesindeki üretim biçimi ayırımıyla açıklanabilecek biçimde başkaları adına konuşur. Bu durum hem yüzlerini korur hem de onları çoklu izleyici karşısında kırılgan kılar. Üçüncüsü, üç yüz birbirine bağlıdır. Savcının hakimle aynı kürsüde oturması yalnızca avukatın yüzünü küçültmez, hakimin tarafsızlık yüzünü de zayıflatır. Dördüncüsü, hukuk yüzü kendi diliyle de kaydeder. Kararların tarafların "yüzüne karşı" açıklandığını yazan kalıp cümle, hükmün yüz yüze bir karşılaşma olduğunun hukuki ifadesidir.</p>

<p><strong><a name="Xfbff2314bf51b9f158d5f14c50cd94f5a09b7c3">1. Giriş: Hakimin Yüzü Neden Sosyolojik Bir Sorundur?</a></strong></p>

<p>Türkçe, yüz üzerine kurulmuş deyimler bakımından son derece zengin bir dildir. Birine "yüz vermek", "yüzünü yere eğmek", "yüzü kalmamak" ya da "yüzsüyu dökmek" gibi deyimler, yüzün bir organdan çok bir toplumsal değer olduğunu sezgisel olarak bilir. Bu değer kazanılabilir, harcanabilir, korunabilir ve kaybedilebilir. Erving Goffman'ın 1955'te kavramlaştırdığı "face" de tam olarak budur. Bu nedenle Goffman'ın kavramı, Türkçede bir çeviri külfeti taşımaktan çok, gündelik dilin zaten bildiği bir şeyi sistemli hale getirir.</p>

<p>Mahkeme salonu, bu toplumsal değerin en yoğun biçimde dolaşıma girdiği mekânlardan biridir. Sanık, şüpheli ya da haklı çıkmayı bekleyen biri olarak salona girer. Tanık, sözüne inanılması gereken biridir. Avukat, mesleğini ve müvekkilini temsil eder. Bunların hepsi yüzlerini salonda riske atar. Fakat bu sahnenin merkezinde, başkalarının yüzleri hakkında hüküm kuran ve kendi yüzünü neredeyse hiç riske atmaması beklenen bir aktör vardır: hakim.</p>

<p>Hukuk literatürü hakimin tarafsızlığını genellikle bir iç nitelik olarak ele alır. Hakimin önyargısız olması, taraflarla çıkar ilişkisinin bulunmaması ve kararını yalnızca hukuka ve vicdana dayandırması beklenir. Ancak hukuk da tarafsızlığın görünür bir yüzü olduğunu kabul eder. İngiliz hukukunda Lord Hewart'ın 1924 tarihli <i>R v Sussex Justices, ex parte McCarthy</i> kararında dile getirdiği ilke, adaletin yalnızca yerine getirilmesini değil, yerine getirildiğinin açıkça görülmesini de şart koşar. Türk usul hukukunda da hakim, tarafsızlığını "şüpheye düşürecek" sebeplerle reddedilebilir (CMK m. 24; HMK m. 36). Bu ölçüt hakimin iç dünyasına değil, dışarıdan bakıldığında nasıl göründüğüne yönelir.</p>

<p>Bu makale, hukukun sınırında kalan bu "görünme" boyutunu mikro sosyolojinin merkezine taşır ve onu yalnızca hakimle sınırlamaz. Salonun diğer iki profesyonel aktörü olan savcı ve avukat da kendi yüzlerini sürekli riske atar. Sorular şunlardır: Hakim, tarafsız ve ciddi bir yüzü nasıl üretir? Kamu adına konuşan savcı ile müvekkili adına konuşan avukatın yüz çalışması nasıl farklılaşır? Üç yüz, kürsünün ve cübbenin kurduğu mekânsal düzen içinde birbirini nasıl etkiler?</p>

<p><strong><a name="X75f74d1500855f202105f604f5c883f5fd8c5ad">2. Kuramsal Çerçeve: Goffman'da Yüz ve Yüz Çalışması</a></strong></p>

<p>Goffman "On Face-Work" (1955) adlı makalesinde yüzü, bir kişinin belirli bir karşılaşmada kendisi için fiilen talep ettiği olumlu toplumsal değer olarak tanımlar. Bu talep, kişinin izlediği "çizgi" (line) üzerinden okunur. Çizgi, kişinin durumu, ötekileri ve kendisini nasıl değerlendirdiğini gösteren sözlü ve sözsüz edimlerin örüntüsüdür. Yüz bu nedenle bireyin bedeninde ya da iç dünyasında bulunmaz. Etkileşimin akışı içinde kabulüyle var olur ve toplum tarafından yalnızca ödünç verilir.</p>

<p>Goffman bu çerçevede üç durumu birbirinden ayırır:</p>

<p>• <strong>Yüzünü korumak (in face / maintaining face):</strong> Kişinin sunduğu çizgi tutarlıdır ve ötekilerce onaylanır.</p>

<p>• <strong>Yanlış yüzde olmak (in wrong face):</strong> Kişinin hakkında ortaya çıkan bilgi, sunduğu çizgiyle çelişir.</p>

<p>• <strong>Yüzün dışında kalmak (out of face):</strong> Kişi, durumun gerektirdiği bir çizgiyi hiç sunamaz.</p>

<p>"Yüz çalışması" (face-work) ise kişinin hem kendi yüzünü hem de etkileşimdeki diğer kişilerin yüzlerini tehditlerden korumak için yaptığı eylemlerin tümüdür. Goffman iki temel süreç tanımlar. <strong>Kaçınma süreci</strong>nde tehdit oluşturacak konulardan uzak durulur, tehlikeli an görmezden gelinir ya da nezaketle üzeri örtülür. <strong>Düzeltme süreci</strong> ise bir yüz tehdidi gerçekleştiğinde devreye girer. Bu süreç genellikle dört adımlık bir ritüel olarak işler: ihlale dikkat çekilir (meydan okuma), ihlal eden bir telafi sunar (özrü açıklama), diğer taraf telafiyi kabul eder ve son olarak minnet ifade edilir.</p>

<p>Goffman'ın çerçevesinin bu makale açısından önemli üç sonucu vardır. Birincisi, yüz karşılıklıdır. Kişi ötekinin yüzünü ezdiğinde kendi yüzünü de riske atar, çünkü etkileşim düzeni herkesin yüzünün korunmasına dayanan bir "çalışma uzlaşması"dır. İkincisi, yüz yalnızca bir kişiye değil, bir role ve kuruma da aittir. Goffman "Deference and Demeanor" (1956) adlı makalesinde saygı gösterme (deference) ile kişinin kendi tavır ve duruşu (demeanor) arasındaki ilişkiyi inceler. Buna göre kişi, uygun bir tavır sergileyerek ötekilerin gösterdiği saygıya layık olduğunu kanıtlar. Üçüncüsü, yüzün kaybı yalnızca bireysel bir utanç değildir. Yüz kaybı etkileşimin kendisini sarsar ve onarım gerektirir.</p>

<p>Brown ve Levinson (1987) Goffman'ın kavramını dilbilimsel bir nezaket kuramına dönüştürürken yüzü iki boyuta ayırmıştır. <strong>Olumlu yüz</strong>, kişinin onaylanma ve beğenilme arzusudur. <strong>Olumsuz yüz</strong> ise kişinin eylemlerinin engellenmemesi, özerkliğinin çiğnenmemesi arzusudur. Bu ayırım, mahkeme salonunda özellikle verimlidir. Hakimin her emri ("oturun", "sorunuzu değiştirin", "sözünüzü kesiyorum") karşısındakinin olumsuz yüzünü zorunlu olarak tehdit eder. Mesele, bu tehdidin olumlu yüzü de ezip ezmediğidir.</p>

<p><strong><a name="X8f46ce71383eea9fb40def44d2d8c8b2c9ce1e5">2.1. Türkçede "yüzsüz": Goffman'ın utanmazı</a></strong></p>

<p>Türkçe, Goffman'ın kavramına tek bir sözcükle karşılık veren nadir dillerden biridir: <strong>yüzsüz</strong>. Gündelik kullanımda yüzsüz, utanmaz ve arsız kişi demektir. Sözcük, bir insanın yüzü olmamasını ahlaki bir eksiklik olarak tanımlar. Burada kaybedilen şey bir organ değil, yüz çalışmasına katılma yeteneği ve isteğidir.</p>

<p>Bu noktada bir çeviri tuzağı vardır. Goffman'ın "out of face" durumu, yani kişinin durumun gerektirdiği çizgiyi sunamaması, Türkçede "yüzsüz kalmak" olarak çevrilmemelidir. "Out of face" olan kişi bu durumdan acı duyar, mahcup olur ve toparlanmaya çalışır. Yüzsüz kişi ise yüz kaybından etkilenmez. Goffman'ın kendisi de bu ikinci tipi tanımlar. Ona göre kişinin kendi yüzünün düşürülmesine duygusuzca katılabilmesi, toplumda "utanmazlık" (shameless) olarak görülür. Türkçedeki yüzsüz, tam olarak Goffman'ın utanmazıdır.</p>

<p>Goffman bu tanımı bir eş kavramla birlikte verir. Başkasının aşağılanmasına tanık olup kendi yüzünde soğukkanlı bir ifadeyi duygusuzca koruyabilen kişi "kalpsiz" (heartless) sayılır. Bu iki kavram, Goffman'ın etkileşim düzeninin iki temel yükümlülüğüne karşılık gelir. Kişi hem kendi yüzüne saygı göstermek hem de ötekilerin yüzünü gözetmek zorundadır. Yüzsüz birincisini, kalpsiz ikincisini ihlal eder.</p>

<p>Türkçenin yüz sözlüğü bu iki kutbun arasını da doldurur. "Yüzü olmamak" deyimi ise yüzsüzlüğün tam tersini anlatır. Deyim, kişinin daha önce birine karşı yaptığı bir hata yüzünden o kişiyle muhatap olmaktan utanmasını ifade eder: "Bunu ondan istemeye yüzüm yok." Burada yüz genel bir değer değil, belirli bir ilişkide borçlu kalınmış bir değerdir. Kişi, o kişiyle olan geçmiş karşılaşmalarında "yanlış yüz"e düşmüş ve bu durumu bir özür ya da telafiyle onaramamıştır. Goffman'ın düzeltme süreci tamamlanmamış, ritüel denge yeniden kurulamamıştır. Goffman, kişinin yüz tehditlerinden korunmanın en kesin yolunun bu tehditlerin ortaya çıkabileceği karşılaşmalardan kaçınmak olduğunu söyler. Yüzü olmayan kişi tam olarak bunu yapar: istemekten, aramaktan, karşısına çıkmaktan kaçınır. Yüzsüz kişi ise borçlu olduğu yüzü umursamadan yeniden ister.</p>

<p>Bu deyim mahkeme salonunda sıkça görülen bir sahneyi de açıklar. Mağdurun ya da ailesinin yüzüne bakamayan, başını öne eğen bir sanık, "yüzü olmayan" kişinin bedensel davranışını sergiler. Hakim bu davranışı çoğu zaman pişmanlık olarak okur. Aynı durum profesyoneller arasında da yaşanır. Daha önce mahkemeyi yanılttığı ya da verdiği bir sözü tutmadığı bir hakimin karşısına çıkan avukat, o salonda "yüzü olmayan" biri olarak bulunur. Küçük ve sürekli bir adliye dünyasında yüz, tek bir duruşmayla sınırlı değildir; bir karşılaşmada kaybedilen yüz, aynı kişilerle yapılan sonraki bütün karşılaşmalara taşınır.</p>

<p>"Yüz vermek" deyimi ise Goffman'ın Çince kullanımdan aldığı "yüz vermek" (to give face) ifadesinden ilginç bir biçimde ayrılır. Goffman'da yüz vermek, ötekinin daha iyi bir çizgi sunabilmesini sağlamak, yani bir lütuftur. Türkçede ise yüz vermek, birine haddini aşmasına yol açacak bir yakınlık göstermektir. "Yüz verirsen astar ister" atasözü, yüz vermenin hiyerarşiyi aşındırma riskini dile getirir. Bu fark, mahkeme salonu için önemlidir. Bir hakimin "taraflara yüz vermemesi", Türkçe konuşan bir izleyici için bir erdem olarak okunabilir. Goffman'ın çerçevesinden bakıldığında ise aynı tutum, başkalarının yüzünü koruma yükümlülüğünden geri çekilmek anlamına gelebilir.</p>

<p><strong><a name="X42f61b5d77c9b38bd39973758418d53445c63be">2.2. Yüz yüze: Goffman'ın etkileşim düzeni</a></strong></p>

<p>Goffman'ın tüm sosyolojisi tek bir nesne üzerine kuruludur: yüz yüze etkileşim. Goffman, ölümünden kısa süre önce Amerikan Sosyoloji Derneği'ne yazdığı başkanlık konuşmasında (1983) bu alanı "etkileşim düzeni" (interaction order) olarak adlandırır. Etkileşim düzeni, insanların birbirlerinin fiziksel huzurunda bulunduğu durumların kendine özgü kuralları olan bir alanıdır.</p>

<p>Türkçedeki "yüz yüze" ifadesi, tam da İngilizcedeki "face-to-face" gibi, bu koşulu yüz sözcüğüyle anlatır. Bu rastlantı değildir. Etkileşimin koşulu ile etkileşimde riske atılan şey aynı sözcükle adlandırılır. Kişi biriyle yüz yüzeyken, yüzü de ortadadır. Bir mektupta, bir dilekçede ya da bir tutanakta yüz kaybetmek de mümkündür. Ama yüzün en açık, en savunmasız ve en hızlı sınandığı yer, bedenlerin aynı mekânda bulunduğu karşılaşmadır. Duruşma salonu, modern devletin en kurumsal yüz yüze karşılaşma alanıdır. Aşağıda görüleceği gibi, Türk ceza muhakemesi hukuku bu yüz yüzeliği bir ilke olarak adlandırır.</p>

<p><strong><a name="X4acae17fa027e2fa6537781e08c7688c840ae60">3. Kürsü Bir Sahnedir: Mahkeme Salonunun Dramaturjisi</a></strong></p>

<p>Goffman, <i>Günlük Yaşamda Benliğin Sunumu</i> (1959) adlı eserinde toplumsal hayatı bir tiyatro sahnesine benzetir. Bu benzetmede her performansın bir "ön cephesi" (front) vardır. Ön cephe, performansı izleyiciler için tanımlayan sabit donanımdır. Goffman bu donanımı iki kısma ayırır. <strong>Dekor</strong> (setting), mobilya, dekor ve mekânsal düzenden oluşur. <strong>Kişisel cephe</strong> (personal front) ise kıyafet, unvan, yaş, duruş, konuşma biçimi ve yüz ifadesini kapsar.</p>

<p>Mahkeme salonu, bu kavramların neredeyse ders kitabı örneğidir. Salonun dekoru bazı ortak öğelerle kurulur:</p>

<p>• <strong>Yükseltilmiş kürsü:</strong> Hakim, salondaki herkesten daha yüksekte oturur ve herkesi görür.</p>

<p>• <strong>Sabit oturma düzeni:</strong> Sanık, tanık, avukat, savcı ve dinleyicinin yeri önceden belirlenmiştir. Yer değiştirmek izne bağlıdır.</p>

<p>• <strong>Sembolik nesneler:</strong> "Adalet mülkün temelidir" yazısı, devlet armağı ve zabıt katibinin ekranı gibi nesneler, salonda konuşanın kişi değil kurum olduğunu hatırlatır.</p>

<p>Kişisel cephenin en güçlü öğesi cübbedir. Cübbe, hakimin bireysel bedenini ve giyim zevkini örter. Onun yerine salona bir makamın standart siluetini koyar. Bu, Goffman'ın "idealleştirme" dediği sürecin maddi bir aracıdır. Performans, toplumun o role atfettiği soyut değerleri (tarafsızlık, ciddiyet, bilgelik) somutlaştıracak biçimde düzenlenir. Hakime "Sayın Hakim" ya da "Heyetiniz" diye hitap edilmesi de aynı işlevi görür. Hitap, kişiye değil makama yönelir.</p>

<p>Goffman ayrıca "ön bölge" ile "arka bölge" arasında bir ayırım yapar. Ön bölge, performansın izleyici önünde sergilendiği yerdir. Arka bölge ise performansın hazırlandığı, gevşendiği ve çelişkilerin görünebildiği yerdir. Mahkemede duruşma salonu ön bölgedir. Hakim odası, müzakere odası ve adliye koridorunun kapalı kısımları ise arka bölgeyi oluşturur. Hakim, arka bölgede cübbesini çıkarır, dosya yükünden yakınabilir ve bir sanık hakkındaki ilk izlenimini bir meslektaşıyla paylaşabilir. Bu yüzden duruşma arasında verilen "karar için ara" bir dramaturjik geçiştir. Karar, izleyicinin göremediği arka bölgede oluşur ve ön bölgeye tamamlanmış, tek sesli bir metin olarak geri döner.</p>

<p>Bu ayrımın hukuki bir karşılığı da vardır. Müzakerenin gizliliği kuralı, arka bölgenin korunmasını güvence altına alır. Heyet içindeki tartışma, tereddüt ve uzlaşma dinleyiciye gösterilmez. Kamuya yansıyan, kurumun tek ve tutarlı yüzüdür. Karşı oy yazısı ise bu tek yüzlülüğün bilinçli ve kurala bağlanmış bir istisnasıdır. Hukuk, arka bölgedeki anlaşmazlığın ön bölgeye yalnızca bu yazılı ve düzenli biçimde taşınmasına izin verir.</p>

<p><strong><a name="X731bdf1a6246197ea4da3a8e8dd6129a7ac47a6">4. İki Yüz: Kişi Yüzü ve Makam Yüzü</a></strong></p>

<p>"Hakim yüzü" ifadesi iki farklı şeye işaret eder. Birincisi <strong>makam yüzü</strong>dür. Bu yüz, hakimin kişiliğinden bağımsız olarak yargı kurumuna aittir ve hakime yalnızca ödünç verilir. Duruşmaya kim başkanlık ederse etsin, salondakiler konuşurken ayağa kalkar. İkincisi <strong>kişi yüzü</strong>dür. Bu, belirli bir hakimin makamı taşıma üslubudur: sabrı, sesinin tonu, yorgunluğu, mizahı ve öfkesi.</p>

<p>Bu iki yüz arasındaki ilişki asimetriktir. Kişi yüzündeki bir çatlak, makam yüzüne kolayca sıçrar. Bir hakimin sanığa alaycı bir ifadeyle bakması, bir bireyin nezaket eksikliği olarak değil, "mahkemenin önyargısı" olarak okunur. Tersine, makam yüzünü katı bir maske gibi taşıyan hakim de kişisel varlığını salondan silmeye çalışır. Fakat bu silinme hiçbir zaman tam olamaz. Yüz ifadesi, göz teması ve bir dosyayı çevirme hızı bile izleyicilerce sürekli yorumlanır.</p>

<p>Goffman bu gerilimi anlamak için yararlı bir kavram sunar: <strong>rol mesafesi</strong> (role distance). <i>Encounters</i> (1961; Türkçesi Karşılaşmalar) adlı kitabında Goffman, kişinin bir rolü yerine getirirken o rolün tamamıyla kendisi olmadığını gösteren küçük jestlerini inceler. Ünlü örneği ameliyathanedeki cerrahlardır. Gergin bir ameliyatı yürüten kıdemli cerrah, küçük bir şakayla ekibin gerginliğini alır. Bu şaka rolü zayıflatmaz. Aksine, cerrahın rolü o kadar güvenle taşıdığını gösterir ki ondan bir an uzaklaşabilir.</p>

<p>Hakimlerde de rol mesafesinin benzer biçimleri görülür. Hakim, gergin bir tanığa "acele etmeyin, biz buradayız" diyebilir. Uzun bir duruşmada öğle arasını hafif bir espriyle duyurabilir ya da yaşlı bir tarafın adını özenle telaffuz etmeye çaba gösterebilir. Bu jestler makam yüzünü bozmaz. Aksine, makamın ardında bir insan olduğunu göstererek salondaki etkileşimin "insani" kalmasını sağlar.</p>

<p>Ancak rol mesafesinin sınırı incedir. Goffman'ın cerrahı ameliyatın en kritik anında şaka yapmaz. Hakim için de mizah, tarafsızlık görüntüsünü zedelediği anda rol mesafesi olmaktan çıkar ve rolden kopuşa dönüşür. Bir tarafa yönelik şaka, öteki tarafın gözünde bir ittifakın işareti olabilir. Bu nedenle hakimin rol mesafesi yönetimi, kime, ne zaman ve hangi tonda insani bir jest yapılacağına dair sürekli bir hesaplamayı gerektirir. Türkçenin "yüz vermek" deyimi bu kaygıyı tam olarak dile getirir. Hakim, insani bir jestin "yüz vermek" olarak algılanmasından ve otoritesini aşındırmasından çekinir.</p>

<p>Avustralya'da alt derece mahkemelerini uzun süre gözlemleyen Kathy Mack ve Sharyn Roach Anleu'nun çalışmaları (2010; 2017) bu gerilimi ampirik olarak gösterir. Araştırmacılar, hakimlerin tarafsızlığı yalnızca mesafe ve soğukluk olarak değil, tarafları dinlemek, onlara saygı göstermek ve dikkatini görünür kılmak olarak da anladıklarını aktarır. Başka bir deyişle, çağdaş yargıç için iyi bir makam yüzü, mesafe ile ilgiyi aynı anda sergileyebilen bir yüzdür.</p>

<p>Türkiye'den bu gerilimi doğrudan belgeleyen bir ampirik çalışma da vardır. Taşkıran (2026), 23 stajyer ve yeni hakim/savcıyla yaptığı yarı yapılandırılmış görüşmelerde, adayların meslekle birlikte "mimiksiz" bir otorite yüzü edindiklerini gösterir. Bir hakim yardımcısı, adliyede ciddi, soğuk ve mesafeli durduğunu, ama aslında öyle bir insan olmadığını anlatır ve bu duruşu tek cümleyle adlandırır: "Bu benim adliyedeki yüzüm" (Taşkıran, 2026, s. 121). Bu ifade, bu makalenin makam yüzü dediği şeyin bir katılımcının ağzından yapılmış tanımıdır.</p>

<p>Aynı çalışma, makam yüzünün kişi yüzünü zamanla nasıl işgal ettiğini de gösterir. Bir hakim adayı, kürsüde şaşırmayı, kızmayı ve üzülmeyi belli etmeme zorunluluğunun sivil hayatına da sirayet ettiğini anlatır (s. 121). Bir başka katılımcının ablası, telefonda onun hiç tepki vermediğini söyleyerek "Telefon kapandı zannediyorum" der (s. 131). Bir savcı yardımcısı ise kişide "iki tane kişilik" bulunduğunu ifade eder (s. 133). Goffman'ın terimleriyle, kişi yüzü ile makam yüzü arasındaki mesafe, arka bölgede bile kapanmaya başlar.</p>

<p>Bu bulgular, rol mesafesi kavramına önemli bir ek yapar. Goffman, <i>Karşılaşmalar</i>'da rol mesafesinin karşıtı olarak <strong>rolü benimsemeyi</strong> (role embracement) tanımlar: kişi rolüne tamamen kapılır ve ondan hiç uzaklaşmaz. Goffman'ın kıdemli cerrahı şaka yaparak rolüne mesafe koyabilir, çünkü rolünü güvenle taşır. Stajyer hakim ise bu güvenden yoksundur. Onun için tek güvenli strateji, mimiksiz bir yüzle rolü bütünüyle benimsemektir. Bu da şunu düşündürür: Rol mesafesi bir kıdem ayrıcalığıdır. Hakim yüzü meslek hayatının başında katı bir maske olarak öğrenilir, insani jestlere izin veren esnekliği ise ancak zamanla kazanır.</p>

<p><strong><a name="Xc657fa3ed10e0bb3ef3c4184c401286548ac7cb">5. Başkalarının Yüzü: Koruma, Onarma ve Aşağılama</a></strong></p>

<p>Hakim yüzü yalnızca hakimin kendisini ilgilendirmez. Hakim, salonda etkileşimin akışını yöneten kişi olduğu için diğer herkesin yüz çalışması üzerinde de olağanüstü bir güce sahiptir. Kimin ne zaman konuşacağına, bir sorunun yerinde olup olmadığına ve bir açıklamanın kabul edilip edilmeyeceğine o karar verir. Goffman'ın diliyle, salonda "çalışma uzlaşması"nın muhafızı hakimdir.</p>

<p><strong><a name="Xd15f34e20c480646a16a7b01f90ef1db408fbe9">5.1. Koruma ve onarma</a></strong></p>

<p>Yargılama, yapısı gereği yüz tehdidi üretir. Sanık, iddianamede adı bir suçla yan yana anılan biridir. Tanık, çapraz sorguda tutarlılığı sınanan biridir. Boşanma davasının tarafı, mahremiyetini bir kamusal mekânda açıklamak zorundadır. Hakim bu tehditleri ortadan kaldıramaz, ancak onları hafifletebilir. Bu hafifletmenin araçları çoğu zaman küçüktür:</p>

<p>• Sanığa "sanık" yerine adıyla ve "Bey" ya da "Hanım" ekiyle hitap etmek,</p>

<p>• Ağlayan bir tanığa su ikram ettirmek ya da kısa bir ara vermek,</p>

<p>• Avukatın yerinde olmayan bir sorusunu, onu meslektaşları önünde küçük düşürmeden yeniden yönlendirmek,</p>

<p>• Özel hayata ilişkin bir beyanı dinleyicileri salondan çıkararak almak.</p>

<p>Bu jestlerin her biri Goffman'ın kaçınma ve düzeltme süreçlerinin kurumsal bir uygulamasıdır. Duruşmanın sonunda sanığa sorulan "son sözünüz nedir?" sorusu da hukuki bir hak olduğu kadar bir yüz ritüeli olarak da okunabilir. Hakkında hüküm kurulacak kişiye, hükümden önce kendi çizgisini son kez sunma fırsatı verilir.</p>

<p><strong><a name="X7dab9b8a647a36c342d2c7eea717243592f3279">5.2. Aşağılama törenleri</a></strong></p>

<p>Harold Garfinkel, Goffman'ın yüz çalışması makalesinden bir yıl sonra yayımlanan "Conditions of Successful Degradation Ceremonies" (1956) adlı makalesinde bunun tersini inceler. Aşağılama töreni, bir kişinin kamusal kimliğinin daha düşük bir kimlikle değiştirildiği iletişim çalışmasıdır. Garfinkel'e göre başarılı bir tören için bir suçlayıcı, bir hedef ve ortak değerler adına tanıklık eden bir izleyici gerekir. Hedefin eylemi sıradan olandan ayrılır ve kişi "gerçekte" hep böyle biri olarak yeniden tanımlanır. Ceza yargılaması, bu törenin modern toplumdaki en kurumsal biçimidir. Mahkûmiyet hükmü, Goffman'ın terimleriyle, kişiyi kalıcı olarak "yanlış yüz"e yerleştirir. Goffman'ın <i>Damga</i> (1963) kitabında incelediği lekelenmiş kimlik de çoğu zaman bu salondan doğar.</p>

<p>Buradan çıkan sonuç, hakimin aşağılama töreninden kaçınamayacağıdır. Mahkûmiyet kararı vermek zaten bir kişinin kamusal kimliğini düşürmektir. Fakat hukukun gerektirdiği aşağılama ile etkileşim düzeyinde eklenen fazladan aşağılama birbirinden ayrılabilir. Hakim, sanığı suçlu bulurken onun insan olarak değerini kabul etmeyi sürdürebilir. Ya da hükmü, aşağılayıcı bir üslup, alaycı bir yorum ya da sanığın konuşmasını sistematik olarak kesmekle ağırlaştırabilir. İkinci durumda hüküm hukuken aynı kalır, ama sosyolojik olarak başka bir şeye dönüşür.</p>

<p>Pat Carlen'in Londra'daki sulh mahkemeleri üzerine yaptığı klasik etnografi <i>Magistrates' Justice</i> (1976), bu fazladan aşağılamanın çoğu zaman kasıtlı bir tutumdan değil, salonun düzeninden kaynaklandığını gösterir. Carlen, sanıkların salonun mekânsal düzeni, hızlı işleyiş ve teknik dil nedeniyle kendi davalarını izleyemediğini ve yargılamada sessiz bir nesneye dönüştüğünü aktarır. Bu bulgu çağdaş Türk adliyeleri için de anlamlıdır. Yoğun duruşma takvimleri, birkaç dakikaya sıkıştırılmış duruşmalar ve SEGBİS ekranından katılan bir sanık, yüz çalışması için gerekli zamanı ve mekânı daraltır. Bir ekrandaki küçük yüz, salondaki yüzden daha kolay gözden kaçar.</p>

<p><strong><a name="X23d42b081672b30376e24821e3f3b01c774dce5">5.3. "Yüzüne karşı": hukukun kendi yüz sözlüğü</a></strong></p>

<p>Yüzün mahkeme salonundaki merkezi yeri yalnızca sosyolojik bir yorum değildir. Hukuk bunu kendi diliyle açıkça yazar. Türk mahkemelerinin kararları, hüküm fıkrasının sonunda kalıp bir cümleyle kapanır. Bu cümle, kararın tarafların ya da sanığın "yüzüne karşı" veya "yokluğunda" verildiğini kaydeder ve kararın "açıkça okunup usulen anlatıldığını" belirtir. Bu ayrım biçimsel değildir. Kanun yolu süresinin hükmün açıklanmasından mı yoksa tebliğinden mi başlayacağı buna göre belirlenir.</p>

<p>Goffman'ın çerçevesinde bu kalıp cümle üç şey söyler. Birincisi, hüküm bir metin olmanın ötesinde bir karşılaşmadır. Hukuk, kişinin yeni kamusal kimliğinin mümkünse onun huzurunda, yüz yüze bir etkileşim içinde kurulmasını ister. Garfinkel'in aşağılama töreni de, Goffman'ın onarıcı ritüeli de ancak bir yüzün karşısında tamamlanır. İkincisi, "usulen anlatıldı" ifadesi, hakime hükmü yalnızca okumayı değil, onu muhatabına anlaşılır kılmayı da yükler. Bu, Carlen'in betimlediği sessiz ve anlamayan sanık figürüne karşı hukukun kendi içine yerleştirdiği bir güvencedir. Hüküm, muhatabının yüzünde anlam bulmadıkça eksik kalır.</p>

<p>Üçüncüsü, kalıp cümlenin kendisi bir ritüel deyimdir. Goffman'ın "törensel deyim" (ceremonial idiom) olarak adlandırdığı türden, her kararda değişmeden tekrarlanan bir formüldür. Bu formül, gerçekte ne olduğundan bağımsız olarak, olması gerekeni kayda geçirir. Yoğun bir duruşma gününde hükmün gerçekten "anlatılıp anlatılmadığı" ile zapta "anlatıldı" yazılması arasında bir mesafe açılabilir. Bu mesafe, hakim yüzünün en sessiz sınavıdır. Formül yüz yüzeliği garanti etmez. Yüz yüzeliği bir yükümlülük olarak hatırlatır.</p>

<p><strong><a name="X1524af56dc2143a3194b366f85acf47ecab2e86">5.4. Yüz yüzelik: doğrudan doğruyalık ilkesi</a></strong></p>

<p>Türk ceza muhakemesi hukuku, yüz yüze etkileşimi yalnızca hükmün açıklanmasında değil, delilin kendisinde de şart koşar. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, duruşmanın doğrudan doğruyalığını parantez içinde açıkça "yüz yüzelik" olarak adlandırır. Kurula göre hükmü verecek hakim; sanık, tanık ve olayın delilleriyle birebir karşı karşıya gelmeli ve beyanı arada bir araç olmadan dinlemelidir <a href="https://www.hukukihaber.net/belirleyici-delilin-tanik-beyani-olmasi-ve-tanigi-sorgulama-hakki-1">(YCGK, 18.02.2014, E. 2013/4-242, K. 2014/79)</a>. Kanun bunu somut bir kurala bağlar. Olayın delili bir tanığın açıklamalarından ibaretse, tanık duruşmada mutlaka dinlenir. Önceki dinlemenin tutanağının okunması bu dinlemenin yerine geçmez (CMK m. 210/1).</p>

<p>Goffman'ın çerçevesinde bu kuralın sosyolojik anlamı açıktır. <i>Günlük Yaşamda Benliğin Sunumu</i>'nda Goffman, kişinin iki tür ifadesini birbirinden ayırır. Bunlardan biri kişinin bilinçli olarak <strong>verdiği</strong> ifadedir, yani sözleridir. Öteki ise kişinin denetiminin çoğu zaman dışında kalan, bedeninden ve tavırlarından <strong>sızan</strong> ifadedir. Tutanak yalnızca verilen ifadeyi saklar. Sızan ifade ise ancak yüz yüze karşılaşmada okunabilir. Doğrudan doğruyalık ilkesi, hukukun bu ayırımı kendi diliyle tanımasıdır. Hakim, tanığın sözlerini olduğu kadar yüzünü de dinler.</p>

<p>Bu ilke iki modern uygulamayla gerilim içindedir. Birincisi SEGBİS'tir. Ekran yüzü küçültür, bedeni keser ve sızan ifadenin büyük bölümünü kaybettirir. İkincisi gizli tanıktır. Kimliği gizli tutulan ve kimi zaman görüntüsü ya da sesi değiştirilerek dinlenen tanık, kelimenin tam anlamıyla yüzü olmayan bir tanıktır. Savunma açısından bu durum, tanığın kimliğinin bilinmesi, yüzünün görülmesi ve ifade verirkenki hal ve hareketlerinin izlenmesi olanaklarını ortadan kaldırır. Tanığın güvenliği için yüzünü saklamak bir koruma iken, sanık açısından bu, karşısındaki çizginin yüzsüz kalması demektir.</p>

<p><strong><a name="X9242fe3f01e15cc2e68584a6b2630bb05dea8e4">5.5. Yüzleşme: çatışan çizgileri aynı karşılaşmaya taşımak</a></strong></p>

<p>Ceza muhakemesinde kural olarak her tanık ayrı ayrı dinlenir. Kanun bunun istisnası olarak <strong>yüzleştirme</strong>yi düzenler. Tanıklar birbirleriyle ve şüpheliyle yüzleştirilebilir. Soruşturma evresinde bu ancak gecikmesinde sakınca bulunan veya kimliğin belirlenmesine ilişkin hallerde mümkündür (CMK m. 52/2). Yüzleştirme, birbiriyle çelişen beyanların giderilmesine hizmet eden bir tanık dinleme işlemidir.</p>

<p>Goffman'ın diliyle yüzleştirme, gündelik yüz çalışmasının tam tersidir. Gündelik etkileşimde insanlar kaçınma süreci aracılığıyla çatışan çizgilerin aynı karşılaşmada açıkça karşı karşıya gelmesini önler. Yüzleştirmede ise mahkeme bu kaçınmayı bilinçli olarak askıya alır. İki uyuşmaz çizgi aynı mekâna, aynı ana ve birbirinin yüzüne getirilir. Bu karşılaşmadan genellikle ancak bir çizgi sağlam çıkabilir. Öteki "yanlış yüz"e düşer. Yüzleştirmenin hukuki değeri de buradan gelir. Bir yalan, yüz yüze karşılaşmanın baskısını kağıt üzerinde olduğundan daha zor taşır.</p>

<p>Aynı baskı yüzleştirmeyi tehlikeli de kılar. Saldırıya uğradığını söyleyen bir mağdur ile sanığın yüzleştirilmesi, mağdur için yeni bir yüz tehdidi, hatta yeni bir mağduriyet olabilir. Bu nedenle hakimin yüz çalışması yüzleştirmede en ağır sınavını verir. Hakim, gerçeğin ortaya çıkması için gereken baskıyı kurmalı, ama bu baskının bir aşağılama törenine dönüşmesine izin vermemelidir.</p>

<p>Türkçede "yüzleşmek" ayrıca "geçmişle yüzleşmek" ya da "gerçekle yüzleşmek" gibi ifadelerde kişinin kendi eylemine bakması anlamına gelir. Bu anlamda duruşma yalnızca tanıkların değil, sanığın kendi eylemiyle de yüzleşmesidir. Sanığa son sözünün sorulması, bu iç yüzleşmenin kamusal olarak dile gelebileceği tek kurumsal andır.</p>

<p><strong><a name="Xe28940967eb793c34f9fd881b427ecf9ff4b9d3">5.6. Yüz karası ve yüz kızartıcı suç: yüzün akrabaları</a></strong></p>

<p>Türk hukuku bazı suçları, doğurdukları yüz tepkisine göre adlandırır. Anayasa'nın 76. maddesi zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma ve dolanlı iflası "gibi yüz kızartıcı suçlar" olarak anar. İfade ilk kez 1961 Anayasası'nda milletvekili seçilme şartlarında kullanılmıştır. Kanun koyucu bu suçlara cezanın süresine bakmaksızın memurluk, seçilme ve bazı meslekler için kalıcı engeller bağlar.</p>

<p>Goffman'ın diliyle yüz kızartıcı suç, failini süresiz olarak "yanlış yüz"e yerleştiren suçtur. Ceza infaz edilip bitse bile damga kalır. Daha çarpıcı olan, hukukun suçları bedenin bir utanç tepkisiyle, yani yüzün kızarmasıyla tasnif etmesidir. Goffman utancı yüz kaybının bedensel işareti olarak görür. Hukuk ise bu işareti bir suç kategorisinin adına dönüştürür.</p>

<p><strong>Yüz karası</strong> kavramı ise utancın bireyin sınırlarını aştığını gösterir. Bir kişiye "ailenin yüz karası" dendiğinde, o kişinin yüz kaybı ailesinin yüzüne bulaşmış demektir. Goffman <i>Damga</i>'da benzer bir süreci inceler. Damgalı bireyle yakın ilişkisi olan kişiler de, bu ilişki nedeniyle damganın bir kısmını taşımak zorunda kalır. Mahkeme salonunda bu durum dinleyici sıralarında görünür olur. Sanığın annesi ya da çocuğu, hükmün açıklandığı anda sanığın yüzüyle birlikte kendi yüzlerinin de değiştiğini yaşar.</p>

<p>John Braithwaite (1989) bu noktada yararlı bir ayırım yapar. <strong>Damgalayıcı utandırma</strong>, suçluyu topluluktan kalıcı olarak dışlar ve onu bir yüz karasına çevirir. <strong>Yeniden bütünleştirici utandırma</strong> ise eylemi kınar ama kişinin topluluğa dönüş yolunu açık bırakır. Braithwaite'e göre ikinci tür, suçu azaltmakta daha etkilidir. Hakimin yüz çalışması bu iki yol arasındaki seçimi salonda somutlaştırır. Aynı mahkûmiyet hükmü, eylemi kınayan ama kişinin insan değerini tanıyan bir dille de, kişiyi bir yüz karası olarak damgalayan bir dille de açıklanabilir.</p>

<p><strong><a name="X7029dfb92d619fb02a7204caf701649efcdc5bb">5.7. Yüzü kızarmak: pişmanlığın bedensel dili</a></strong></p>

<p>"Yüzü kızarmak", Türkçenin yüz sözlüğünde iki kavramı birbirine bağlar. Bir yanda yüzsüz vardır: yüzü kızarmayan kişi (2.1). Öte yanda yüz kızartıcı suç vardır: yüzü kızartması gereken eylem (5.6). Yüzün kızarması, ikisinin arasındaki bedensel bağdır. Utanması gereken eylemi işleyen kişinin yüzü kızarıyorsa, kişi hâlâ yüzü olan biridir.</p>

<p>Goffman "Embarrassment and Social Organization" (1956) adlı makalesinde mahcubiyeti yüz yüze karşılaşmanın her an mümkün bir boyutu olarak ele alır. Kişinin aşırı mahcubiyeti, başkalarında ve hatta kendisinde, duygusal bozulmanın nesnel işaretlerinden tanınabilir. Bu işaretlerin başında kızarma, şaşkın el hareketleri, kekeleme ve sesin olmadık biçimde incelmesi ya da kalınlaşması gelir. Goffman için mahcubiyet bireyin içinde değil, toplumsal sistemin içinde yer alır. Yüzü kızaran kişi, karşılaşmanın kurallarını hâlâ önemsediğini istemeden de olsa ilan eder.</p>

<p>Kızarma, Goffman'ın "sızan ifade" dediği şeyin en saç örneğidir. Kişi ne söyleyeceğini seçebilir, ama yüzünün kızarıp kızarmayacağını seçemez. Darwin (1872) da kızarmayı ifadelerin en tuhafı ve en insana özgüsü olarak nitelendirir. Bu nedenle kızarma, mahkeme salonunda özel bir delil değerine sahip görünür. Kendini özenle savunan bir sanığın yüzü belirli bir soruda kızarıyorsa, sözlü çizgisinin ardında başka bir şey olduğu düşünülebilir.</p>

<p>Türk ceza hukuku bu bedensel dili doğrudan hükmün içine alır. Takdiri indirim nedenleri arasında failin fiilden sonraki ve yargılama sürecindeki davranışları sayılır. 2022 değişikliğiyle bu ifade "pişmanlığını gösteren davranışları" biçimine getirilmiş ve maddeye şu cümle eklenmiştir: failin duruşmadaki mahkemeyi etkilemeye yönelik şeklî tutum ve davranışları, takdiri indirim nedeni olarak dikkate alınmaz (TCK m. 62/2). Yargıtay da hakimin sanığı birebir gözlemleyen ve takdiri indirim nedenlerini en iyi tespit edebilecek konumda olduğunu vurgular.</p>

<p>Bu hüküm, Goffman'ın <i>Günlük Yaşamda Benliğin Sunumu</i>'ndaki temel ayırımı kanunlaştırır. Goffman, kendi performansına inanan <strong>içten oyuncu</strong> ile performansını yalnızca izleyiciyi etkilemek için sergileyen <strong>kinik oyuncu</strong>yu birbirinden ayırır. Kanun koyucu hakimden tam olarak bu ayrımı yapmasını ister. Hakim, sanığın pişmanlık yüzünün içten mi yoksa kinik mi olduğuna karar verecektir. Bu, hakimin yüz okuma yetisine hukuki bir görev yüklemektir.</p>

<p>Ancak bu görev ciddi riskler taşır. Birincisi, kızarma ve pişmanlık ifadeleri kültürel ve tarihsel olarak değişkendir. Brossard'ın (2024) tarihsel mikro sosyoloji çalışması, kızarmanın anlamlarının zaman içinde değiştiğini ve 18. yüzyılın sonunda ırksallaştırıldığını gösterir (Brossard, 2024). İkincisi, bazı sanıkların yüzleri, pişmanlık duysalar bile bunu beklenen biçimde göstermeyebilir. Bu kişiler arasında farklı bir kültürden gelenler, nörolojik farklılığı olanlar, şok içindekiler ya da duygularını göstermemeyi öğrenmiş olanlar sayılabilir. Bu durumda hakimin "yüzü kızarmıyor" gözlemi, "yüzsüz" hükmüne dönüşebilir. Üçüncüsü, kanun şeklî tutumu dışlarken farklı bir performans türünü ödüllendirme riski taşır. Bu, kinik olduğu fark edilmeyecek kadar iyi oynanan bir pişmanlıktır.</p>

<p>Yüzün kızarması yalnızca sanığa özgü değildir. Bir kanun yolu kararıyla verdiği hükmün bozulduğunu öğrenen hakim, salonda ifadesi çürütülen savcı ya da müvekkilinin beyanı karşısında zor durumda kalan avukat da mahcubiyet yaşayabilir. Goffman'a göre mahcubiyet, bir karşılaşmada birbiriyle bağdaşmayan örgütsel ilkelerin çatıştığı yerde ortaya çıkar. Mahkeme salonu bu çatışmaların sürekli yaşandığı bir yerdir. Bu nedenle yargı profesyonellerinin mesleki ustalığının önemli bir kısmı, kendi yüzlerinin kızarmasını yönetebilmekten oluşur.</p>

<p><strong><a name="X1e4ad00ea5eeabd2c87d08c02d447534c3d36a8">6. Tarafsızlık Bir Performanstır: Duygu Emeği ve Yüz Kaybı</a></strong></p>

<p><strong><a name="Xa8da10ee93e88693d1b0176e0f5f555cba74a26">6.1. Duygusuzluk senaryosu</a></strong></p>

<p>Hakimden beklenen en belirgin yüz, duygusuz bir yüzdür. Öfkelenmeyen, şaşırmayan, acımaya kapılmayan ve beğenisini belli etmeyen bir yüz. Terry Maroney (2011), Anglo-Amerikan hukuk kültüründe çok köklü olan bu beklentiyi "yargısal duygusuzluğun ısrarcı kültürel senaryosu" olarak adlandırır. Maroney'e göre hakimler elbette duygu yaşar. Asıl mesele, bu duyguların inkar edilmesi mi yoksa bilinçli olarak yönetilmesi mi gerektiğidir.</p>

<p>Arlie Russell Hochschild'in <i>The Managed Heart</i> (1983) kitabında geliştirdiği <strong>duygu emeği</strong> kavramı, bu yönetimin bir emeğe karşılık geldiğini gösterir. Hochschild, Goffman'dan yararlanarak iki teknik ayırt eder. <strong>Yüzeysel oyunculukta</strong> kişi dışa vurduğu ifadeyi değiştirir ama hissettiği şey aynı kalır. <strong>Derin oyunculukta</strong> ise kişi hissettiği şeyin kendisini durumun gerektirdiği yönde dönüştürmeye çalışır. Hakimin yüzü, gün boyunca süren bir duygu emeğinin ürünüdür. Çocuğuna şiddet uyguladığı iddia edilen bir sanığı dinlerken ifadesini sabit tutmak, açıkça yalan söyleyen bir tanığa sabırla soru sormak ve aynı günün otuzuncu duruşmasında ilk duruşmadaki dikkati göstermek bu emeğin gündelik biçimleridir.</p>

<p>Bu bakış açısının önemli bir sonucu vardır. Tarafsızlık, bir kez edinilip sonra sahip olunan bir nitelik değildir. Tarafsızlık, her etkileşim anında yeniden üretilmesi gereken bir başarıdır. Bu başarının bedeli de vardır. Sürekli duygu emeği harcayan hakimlerde tükenmişlik ve mesleki yıpranma riskinin artması, yargı iş yükü tartışmalarında nadiren dile getirilen ama mikro sosyolojik açıdan merkezi olan bir konudur.</p>

<p>Goffman'ın "kalpsiz" tanımı, duygusuzluk senaryosunun içindeki gizli tehlikeyi gösterir. Hakimden beklenen soğukkanlı yüz, Goffman'ın kalpsiz dediği yüzle dışarıdan bakıldığında neredeyse aynıdır. Bir sanığın salonda aşağılandığı bir anda hakimin yüzü hiç kıpırdamıyorsa, bu tarafsızlık olarak da kalpsizlik olarak da okunabilir. İyi bir hakim yüzü bu nedenle iki uçtan da uzak durmak zorundadır. Hakim yüzsüz olmamalıdır: makamın yüzünü düşüren bir davranışı umursamazlıkla sürdürmemelidir. Kalpsiz de olmamalıdır: salondaki başkalarının yüz kaybına kayıtsız kalmamalıdır. Duygu emeğinin asıl zorluğu da buradadır. Hakim duygularını bastırmak değil, onları tarafsızlıkla bağdaşan bir özen biçiminde gösterebilmek zorundadır.</p>

<p>Taşkıran'ın (2026) görüşmeleri bu ikilemin sahadaki karşılığını gösterir. Bir hakim yardımcısı, kanser hastası bir sanığın duruşmada "ben ölüyorum zaten" demesi üzerine ağlamamak için kendini sıktığını anlatır. Yanındaki kıdemli hakim ise hiç tepki vermemiştir: "Hiç, sıfır" (Taşkıran, 2026, s. 128). Yeni bir hakim, duruşmada bir kadının bıçaklandığı videoyu izlerken kendine "mimiksiz izle" dediğini aktarır. Videoyu yüzünü bile buruşturmadan izlemiş, sonra yutkunup devam etmiştir (s. 128–129). Bir başka hakim yardımcısı da mentor hakimin sürekli "kürsüde ağırlık" telkin ettiğini ve çok komik anlarda bile gülmemek için yüz kaslarını kastığını söyler (s. 121).</p>

<p>Bu anlatılar, Goffman'ın kalpsizlik tanımının neden doğrudan hakime uygulanamayacağını da gösterir. Kanser hastası sanığın karşısında "sıfır" tepki veren hakimin yüzü, dışarıdan bakıldığında kalpsiz bir yüzdür. Stajyer ise bu yüzü mesleki olgunluğun ve tarafsızlığın işareti olarak okur. Taşkıran bu bedelin adını koyar: <strong>sessiz yük</strong>. Yüzde sıfır tepki görünür, ama tepki yok olmamıştır. Mesai sonrasına, eve ve yalnızca güvenilen meslektaşlarla paylaşılan konuşmalara ertelenmiştir. Goffman'ın çerçevesinde bu, yüz çalışmasının bedelinin ön bölgeden arka bölgeye aktarılmasıdır. Hakim yüzü salonda kalpsiz görünebilir, ama kalbin yükü salonun dışında taşınır.</p>

<p><strong><a name="Xcbeabc2e092b8071ae39a706ab63d1fcd2a1d26">6.2. Hakim yüzünü kaybettiğinde</a></strong></p>

<p>Goffman'a göre her yüz kaybı etkileşim düzenini sarsar ve bir onarım ritüeli gerektirir. Hakimin yüz kaybını diğerlerinden ayıran özellik, onarımın neredeyse imkânsız olmasıdır. Hakim yüzünü iki farklı yoldan kaybedebilir:</p>

<p>1. <strong>Hakim kendi yüzünü düşürür.</strong> Ses yükseltmek, aşağılayıcı bir söz söylemek ya da bir tarafa açıkça sempati göstermek bu türdendir. Burada sorun, sıradan etkileşimdeki onarım aracının, yani özürün, hakim için rahatlıkla kullanılamamasıdır. Özür, hakimin "yanlış yüzde" olduğunu kabul etmek anlamına gelir ve tarafsızlık şüphesini ortadan kaldırmak yerine kalıcılaştırabilir.</p>

<p>2. <strong>Bir başkası hakimin yüzüne meydan okur.</strong> Sanığın hakime bağırması, bir avukatın hakimin tutumunu salonda eleştirmesi ya da reddi hakim talebi bu türdendir. Burada hakimin elinde güçlü araçlar vardır: duruşmanın inzibatı, salondan çıkarma ve disiplin yaptırımları. Fakat bu araçların kullanımı bir paradoks içerir. Hakim bu araçları kişisel gücenmesinin dışa vurumu olarak kullanırsa, makamın yüzünü korurken kendi kişisel yüzünü görünür kılar. Bu da tam olarak tarafsızlık şüphesinin doğduğu yerdir.</p>

<p>Reddi hakim kurumu bu açıdan öğreticidir. Ret talebi, salonda hakimin yüzüne yönelik açık ve resmi bir meydan okumadır. Hukuk, bu meydan okumayı hakimin kendi yüz çalışmasına bırakmaz. Kural olarak, reddedilen hakim kendi hakkındaki ret kararına katılmaz ve talebi başka bir merci inceler. Başka bir deyişle hukuk, hakimin yüzünü koruma görevini hakimin elinden alarak kuruma devreder. Bu, Goffman'ın yüz çalışması kuramı için de ilginç bir sonuçtur. Bazı yüzler o kadar önemlidir ki, onların korunması bireysel etkileşime değil, kurumsal prosedüre bırakılır.</p>

<p><strong><a name="Xde713a666f85820aaa7f4b5ac68b19fe6e2a69a">7. Savcının Yüzü: Kamu Adına Konuşmak</a></strong></p>

<p>Savcının yüzü, hakiminkinden daha çelişkili bir yapıya sahiptir. Savcı hem iddia makamıdır hem de bir yargı mensubudur. Bir tarafa yönelik suçlamayı sürdürür. Ancak kanun ondan yalnızca suçlamayı değil, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri birlikte toplamasını da ister (CMK m. 160/2). Bu nedenle savcının salonda sunduğu çizgi iki yönlüdür. Savcı hem kararlı bir suçlayıcı hem de nesnel bir hukukçu olarak görünmek zorundadır.</p>

<p><strong><a name="X0b6677c38b7a021975558ecd5dbb4f12c7f3dc2">7.1. Kimin adına konuşuluyor?</a></strong></p>

<p>Goffman, "Footing" (1979) adlı makalesinde konuşan kişinin tek bir rol olmadığını gösterir. Goffman bu rolü üçe ayırır. <strong>Seslendiren</strong> (animator), sözleri fiziksel olarak dile getiren kişidir. <strong>Yazar</strong> (author), sözleri seçip düzenleyen kişidir. <strong>Asıl</strong> (principal) ise sözlerle konumu ortaya konan ve söylenenden sorumlu tutulan taraftır. Gündelik konuşmada bu üç rol genellikle aynı kişide birleşir. Mahkeme salonunda ise sistematik olarak birbirinden ayrılır.</p>

<p>Savcı, "Cumhuriyet savcısı" olarak kamu adına konuşur. Asıl olan kişi savcı değil, kamu düzenidir. Uygulamada ise bölünme daha da derinleşir. İddianameyi hazırlayan savcı ile duruşmaya katılan savcı çoğu zaman aynı kişi değildir. Duruşma savcısı, yazarı başka biri olan bir metnin seslendiricisi konumundadır. Bu ayrım savcının kişisel yüzünü korur. İddianamedeki zayıf bir suçlama, duruşma savcısının kişisel başarısızlığı olarak görülmez. Aynı ayrım, savcının duruşmadaki sessizliğini de anlaşılır kılar. Birçok duruşmada savcı esas hakkındaki mütalaasına kadar neredeyse hiç konuşmaz. Bu sessizlik, kendisi de bir yüz stratejisidir: konuşmayan kişi çizgisini de riske atmaz.</p>

<p><strong><a name="X82d05572cc4561e3b16f49d7223768710b12b2c">7.2. Çizgi değiştirmek: mütalaa anı</a></strong></p>

<p>Goffman'a göre kişi, bir kez çizgi sunduğunda ona bağlı kalmak zorundadır. Çizgiden sapmak "yanlış yüz"e düşme riskini doğurur. Savcının esas hakkındaki mütalaası bu açıdan özel bir andır. Savcı, iddianamede ileri sürülen suçlamadan geri çekilip sanığın beraatini isteyebilir. Gündelik etkileşimde bu bir yüz kaybı olurdu. Mahkeme salonunda ise kurumun sözlüğü bu değişikliği bir tutarsızlık olarak değil, nesnellik olarak yeniden çerçeveler. Beraat isteyen savcı, tarafsız bir yargı mensubu yüzünü kazanır. Bu, kurumsal yüzün kişisel tutarlılığın önüne geçtiği tipik bir örnektir.</p>

<p>Bununla birlikte, mütalaa da bir izleyici önünde sunulur. Kamuoyunun yakından izlediği davalarda beraat mütalaası veren savcı, kurum içinde ya da kamuoyunda "yumuşak" görünme riskini taşıyabilir. Bu da savcının yüzünün yalnızca salondaki izleyiciye değil, salonun dışındaki izleyicilere de bağlı olduğunu gösterir.</p>

<p><strong><a name="X294b69fa28ecef1d78e25d6c52572960a2e6442">8. Avukatın Yüzü: Başkasının Yüzünü Taşımak</a></strong></p>

<p>Avukat, salonda kendi yüzüyle birlikte başka birinin yüzünü de taşıyan tek aktördür. Goffman'ın üretim biçimi ayırımıyla söylersek, avukat savunmanın yazarı ve seslendiricisidir. Asıl ise müvekkildir. Bu ayrım müvekkilin yüzünü korur. Müvekkil, kendi ağzından söylese tutarsız, kuşkulu ya da utanç verici görünebilecek iddiaları avukatın hukuk diline çevrilmiş sözleri aracılığıyla salona sunar. Avukat, müvekkili adına yüz riskini üstlenen bir tampondur.</p>

<p><strong><a name="Xf06321e617fdc7f9383252548ed85f574296d1f">8.1. Çoklu izleyici sorunu</a></strong></p>

<p>Goffman, <i>Günlük Yaşamda Benliğin Sunumu</i>'nda başarılı performansın koşullarından birini <strong>izleyici ayrımı</strong> olarak tanımlar. Kişi farklı izleyicilere farklı yüzler sunabilmek için bu izleyicileri birbirinden ayırmaya çalışır. Avukatın mahkeme salonundaki zorluğu, bu ayrımın imkânsız olmasıdır. Avukat aynı anda dört izleyiciye oynar:</p>

<p>• <strong>Müvekkil:</strong> Avukatın kendisi için savaştığını görmek ister.</p>

<p>• <strong>Hakim:</strong> Avukatın ölçülü, güvenilir ve usule hakim olmasını bekler.</p>

<p>• <strong>Karşı taraf ve savcı:</strong> Avukatın kararlılığını ve zayıf noktalarını tartar.</p>

<p>• <strong>Meslektaşlar ve dinleyiciler:</strong> Avukatın mesleki itibarını salonun dışına taşır.</p>

<p>Bu izleyicilerin beklentileri çatışabilir. Müvekkil sert bir itiraz beklediğinde hakim sınırlı ve teknik bir itiraz bekler. Goffman'ın "dramatik gerçekleştirme" kavramı burada öğreticidir. Bazı işler, yapıldıklarının görülmesi gerektiği için ek bir gösterim gerektirir. Avukatın yüksek sesle yaptığı bir itiraz, hakim nezdinde hukuki sonuç doğurmasa bile müvekkil nezdinde savunmanın "yapıldığını" görünür kılar.</p>

<p>Abraham Blumberg'in (1967) klasik makalesi bu gerilimin karanlık yüzünü gösterir. Blumberg, ceza avukatlarının mahkeme kurumuyla uzun süreli ilişkileri nedeniyle bir tür "çift ajan"a dönüşebildiğini ileri sürer. Avukat bir yandan müvekkiline savaşçı bir yüz gösterir, öte yandan hakim ve savcıyla sürdürdüğü işbirliğini korumaya çalışır. Bu tespit her avukat için geçerli olmasa da, avukatın yüzünün iki ayrı sadakate bağlı olduğunu göstermesi bakımından önemlidir.</p>

<p><strong><a name="X85b793ee1cdfb2ffa67068bd6e1bb13a126b26b">8.2. Zapta geçirmek: kurumsal bir yüz onarımı</a></strong></p>

<p>Avukatın yüzü salonda en çok hakim tarafından tehdit edilir. Sözünün kesilmesi, sorusunun reddedilmesi ya da "oturun" uyarısı, müvekkilin gözü önünde yaşandığı için çifte bir yüz kaybıdır. Avukat hem kendi mesleki yüzünü hem de müvekkilinin ona duyduğu güveni riske atar. Fakat avukatın, hakimin yüzüne doğrudan meydan okuma olanağı sınırlıdır. Meslek kuralları avukattan yargı mensuplarıyla ilişkilerinde karşılıklı saygı çerçevesinde davranmasını ister. Bu çerçeveyi aşan sözler disiplin yaptırımı konusu olabilir.</p>

<p>Bu noktada "zapta geçirilmesini talep ediyorum" formülü, Goffman'ın düzeltme sürecinin kurumsal bir biçimi olarak okunabilir. Avukat, salonda bir yüz tehdidine o anda karşılık vermek yerine onu kayda geçirir. Onarım, salondaki etkileşimden kanun yolu incelemesine ertelenir. Böylece avukat hem hakimin yüzüne doğrudan saldırmadan kendi yüzünü korur hem de müvekkiline haksızlığı kabul etmediğini gösterir. Zabıt, salonda yaşanan yüz mücadelesinin üst mahkemeye taşınan hafızasıdır.</p>

<p><strong><a name="X16932a6fc054a305171783bc346b21cec599e8f">9. Yüz Üçgeni: Ekipler, Kürsü ve Silahların Eşitliği</a></strong></p>

<p>Hakim, savcı ve avukatın yüzleri birbirinden bağımsız değildir. Her birinin yüzü, diğer ikisiyle kurduğu görünür ilişkiye göre okunur. Bu bölüm, üç aktörün yüzlerini birbirine bağlayan iki mekanizmayı ele alır: ekip oluşumu ve mekânsal konum.</p>

<p><strong><a name="Xf8e9add8ebe5c6389295ccb56b5449fb9580f6d">9.1. Kim kiminle aynı ekipte?</a></strong></p>

<p>Goffman, bir performansı birlikte sürdüren kişilere <strong>ekip</strong> (team) der. Ekip üyeleri birbirlerinin arka bölge sırlarını bilir ve izleyici önünde birbirlerini zor durumda bırakmamaya çalışır. Mahkeme salonu ilk bakışta iki ekipten oluşur: iddia ve savunma. Hakim ise bu iki ekibin üzerinde duran hakem olarak tasarlanmıştır.</p>

<p>Ampirik mahkeme sosyolojisi bu tabloyu karıştırır. Eisenstein ve Jacob (1977), ABD ceza mahkemelerinde hakim, savcı ve savunma avukatının sürekli bir "mahkeme salonu çalışma grubu" (courtroom workgroup) oluşturduğunu gösterir. Bu grup, dosyaları belirsizliği azaltarak ve sürtünmeden sonuçlandırma gibi ortak hedefler paylaşır. Goffman'ın diliyle, asıl ekip yargı profesyonellerinden oluşur. Sanık ve katılan ise çoğu zaman bu ekibin izleyicisidir.</p>

<p>Türkiye'de bu çalışma grubu içinde ayrıca bir alt ekip bulunur: hakim ve savcı. Hakimler ve savcılar aynı kurul tarafından atanır, aynı meslek içi eğitimden geçer ve meslek hayatları boyunca hakimlikle savcılık arasında geçiş yapabilir. Adliye koridorları, odalar ve yemekhane gibi ortak bir arka bölgeyi paylaşırlar. Avukat bu arka bölgenin dışındadır. Bu ortak arka bölge, salondaki ön bölge performansının nasıl okunduğunu doğrudan etkiler.</p>

<p><strong><a name="Xc6798fd9a2c2c83a3b671774998a70cf48e7cec">9.2. Kürsüdeki iki kırmızı yaka</a></strong></p>

<p>Türk mahkeme salonlarının dekoru bu alt ekibi görünür kılar. Savcı hakimle aynı kürsüde, yan yana ve aynı yükseklikte oturur. Avukat ve sanık ise aşağıdadır. Kişisel cephe de aynı mesajı verir. Hakim ve Savcıların Resmi Kıyafet Yönetmeliği'ne göre ceza mahkemelerindeki hakimlerin ve savcıların cübbe yakaları aynı renktedir: kırmızı. Salona giren bir sanık, yukarıda aynı renk yakalı iki yüz görür.</p>

<p>Goffman'ın çerçevesinde bu düzen, içeriği söylenmeden okunan bir ekip işaretidir. Tartışmanın hukuki adı silahların eşitliği ilkesidir. Güncel ceza muhakemesi literatürü, savcının hakimle aynı kürsüde oturmasının taraflar arasındaki görünür dengeyi bozduğunu ve mahkemenin tarafsızlığına ilişkin kamu algısını olumsuz etkilediğini ileri sürür (Köker, 2025). Mikro sosyolojik okuma bu argümanı bir adım öteye taşır. Kürsü düzeni yalnızca avukatın yüzünü küçültmez. Hakimin tarafsızlık yüzünü de, hakim tek bir söz söylemeden zayıflatır. Hakim ne kadar dikkatli bir yüz çalışması yaparsa yapsın, yanında oturan suçlayıcı o yüzün çerçevesinin bir parçasıdır.</p>

<p>Bu mücadele zaman zaman salonda açıkça yaşanır. 2014'te Gaziantep'te bir duruşmada savunma avukatları, silahların eşitliği ilkesi gereği savcının kürsüden inmesini talep etmişti. Hakim savcıyı aşağı indirmedi. Bunun yerine kürsüye koltuk ekletip avukatları da yukarıya aldı (Sabah, 2014; Son Dakika). Goffman'ın terimleriyle bu, bir yüz tehdidinin herkesin yüzünü koruyan bir çözümle onarılmasıdır. Savcı yüz kaybetmez, avukat yükselir ve hakim eşitliği sağlayan hakem yüzünü kazanır. Olayın tekil kalması ise sorunun etkileşim düzeyinde değil, kurumsal mimari düzeyinde çözülmesi gerektiğini gösterir.</p>

<p><strong><a name="X9e542225479dd8964653c0762d308b779290db5">9.3. Yüz göz olmak: arka bölgenin ön bölgeye sızması</a></strong></p>

<p>Türkçede "yüz göz olmak", iki kişinin arasındaki mesafenin ortadan kalkması ve ilişkinin laubalileşmesi anlamına gelir. Deyim, "yüz vermek"in (2.1) doğal sonucudur. Yüz verilen kişi zamanla yüz göz olur. Türkçe bu süreci olumsuz bir değerle işaretler. Yüz göz olan ilişkide saygının ve resmiyetin gerektirdiği çizgiler bulanıklaşır.</p>

<p>Goffman'ın "Deference and Demeanor" (1956) adlı makalesi bu deyime kavramsal bir karşılık sunar. Goffman saygı ritüellerini ikiye ayırır. <strong>Sunum ritüelleri</strong>, selam, hitap ve iltifat gibi ötekine saygı göstermenin olumlu biçimleridir. <strong>Kaçınma ritüelleri</strong> ise ötekinin çevresindeki ideal alana girmemek, ona mesafe korumak biçiminde işler. Yüz göz olmak, kaçınma ritüellerinin çökmesidir. Kişiler artık birbirlerinin ideal alanına izinsiz girer.</p>

<p>Mahkeme salonu, kaçınma ritüellerinin en yoğun olduğu mekânlardan biridir. Hitap biçimleri, söz alma usulü ve kürsüye yaklaşmama kuralı, profesyoneller arasındaki mesafeyi sürekli yeniden üretir. Ancak 9.1'de görüldüğü gibi hakim, savcı ve çoğu zaman avukat, salonun dışında ortak bir çalışma dünyasını paylaşır. Aynı adliyede yıllarca çalışan profesyoneller arasında arka bölgede gerçek bir yakınlık oluşur. Bu yakınlık kendi başına bir sorun değildir. Sorun, arka bölgedeki bu yakınlığın ön bölgeye sızmasıdır.</p>

<p>Taşkıran (2026), bu arka bölgenin kendi içinde de katı bir saygı düzenine sahip olduğunu gösterir. Stajyerler, üst makamın odasında çay içmeye ondan önce başlamamayı, onunla aynı hızda içmeyi ve çay bitince kalkmayı öğrenirler (s. 115). Taşkıran bu pratiğe "senkronize hürmet" adını verir. Goffman'ın diliyle bu, bedenin ritmini hiyerarşiye uyduran bir sunum ritüelidir. Aynı arka bölgede karşıt yönde bir hareket de vardır. Stajyerler mentorlarına "abi" diye hitap edebildiklerini ve ortamın "o kadar kasıntı" olmadığını anlatır (s. 117). Yani arka bölge, hürmetle yüz göz olmanın bir arada bulunduğu bir alandır. Üst makama karşı senkronize hürmet gösterilir, akranlar ve mentorlarla ise yakınlık kurulur.</p>

<p>Aynı çalışma, bu yakınlığın sivil dünyaya karşı nasıl bir mesafeye dönüştüğünü de gösterir. Bir hakim yardımcısı, kalem personeliyle çok fazla samimiyet kurmadığını anlatır (s. 121). Bir savcı yardımcısı da gündelik dilindeki "aynen" ve "kanka" gibi sözcüklerin yerini "tabii efendim" ve "anlaşıldı Savcı Bey" gibi kalıpların aldığını söyler (s. 132). Mesleki sosyalleşme bu nedenle iki yönlü bir yüz eğitimidir. Stajyer, meslektaşlarıyla yüz göz olmayı da, dışarıya karşı yüz vermemeyi de aynı anda öğrenir. Mahkeme salonundaki risk, bu iki dersin yer değiştirmesidir. Meslektaşlarla kurulan yakınlık salona taşınırken taraflara karşı mesafe korunursa, izleyici tam olarak bir ekip görür.</p>

<p>Goffman bu sızıntıyı önlemek için ekip üyelerinin göstermesi gereken özeni <strong>dramaturjik disiplin</strong> olarak adlandırır. Duruşma başlamadan önce hakimle savcının kürsüde gülüşmesi, hakimin bir avukata ilk adıyla seslenmesi ya da duruşma arasında bir avukatın hakimle samimi bir sohbete dalması, profesyoneller açısından zararsız bir gündelik nezaket olabilir. Ancak salonda bekleyen bir sanık ya da katılan için bu sahneler, kararın kendisi yokken verildiğinin işaretleri gibi okunabilir. Yüz göz olmanın izleyicinin gözünde adı "tanışıklık"tır. Tanışıklığın hukuktaki karşılığı ise tarafsızlığı şüpheye düşüren sebeptir.</p>

<p>Bu nedenle yüz göz olmak, hakimin yüzü için karşıt iki tehlikenin birini oluşturur. Bir uçta, taraflara hiç yüz vermeyen, Goffman'ın kalpsiz dediği soğuk yüz vardır (6.1). Öteki uçta, profesyonellerle yüz göz olmuş ve salonun resmiyetini yitirmiş bir yüz vardır. İyi bir hakim yüzü, taraflara insani bir sıcaklık gösterirken meslektaşlarına karşı salonun mesafesini koruyabilen yüzdür. İlk bakışta tersi beklenebilecek bir dengedir bu: sıcaklık izleyiciye, mesafe ise ekip arkadaşlarına yöneltilmelidir.</p>

<p><strong><a name="Xbe1fa2c753c92e3d88e3174212d0bc9a180a54f">10. Sonuç: Meşruiyetin Mikro Temelleri</a></strong></p>

<p>Bu makale, hakim, savcı ve avukatın yüzlerini Goffman'ın yüz kavramı üzerinden okumayı önerdi. Bu okuma dört sonuca varır.</p>

<p>Birincisi, salondaki üç profesyonel yüzün üçü de kurumdan ödünç alınır, fakat farklı bir "asıl" adına taşınır. Hakim kurum adına, savcı kamu adına, avukat ise müvekkili adına konuşur. Cübbe, kürsü ve hitap biçimleri bu ödüncün maddi güvenceleridir. Ancak her yüzün salonda inandırıcı olup olmayacağını, onu taşıyan kişinin gündelik yüz çalışması belirler. Kurum yüzü verir. O yüzü her duruşmada yeniden kazanmak ise kişinin görevidir.</p>

<p>İkincisi, tarafsızlığın görünür yüzü yalnızca mesafe ve soğukluk değildir. Goffman'ın yüz çalışması kuramı, başkalarının yüzünü korumayı da etkileşim düzeninin bir parçası sayar. Hakim sanığı mahkûm edebilir, ama onu salonda fazladan küçük düşürmeden mahkûm etmelidir. Hukuk bu yükümlülüğü kendi diliyle de yazar. Hükmün tarafların "yüzüne karşı" açıklanıp "usulen anlatılması", adaletin bir metin olduğu kadar bir karşılaşma olduğunu da kabul eder.</p>

<p>Üçüncüsü, üç yüz birbirinden bağımsız değildir. Hakimin tarafsızlık yüzü, savcının nerede oturduğuna ve avukatın sözünün nasıl karşılandığına bağlıdır. Savcıyı hakimle aynı kürsüye ve aynı renk yakalı cübbeye yerleştiren düzen, hakimin bireysel olarak ne kadar özenli bir yüz çalışması yaptığından bağımsız olarak bir ekip izlenimi üretir. Bu nedenle duruşma salonlarının mimari düzeni teknik bir ayrıntı değildir. O düzen, salonda kimin hangi yüzle görünebileceğini önceden belirler.</p>

<p>Dördüncüsü, yargının meşruiyeti makro düzeyde anayasal güvencelerle ve kurumsal bağımsızlıkla tartışılır. Oysa vatandaşların çoğu yargıyı anayasa metinlerinden değil, bir duruşma salonunda karşılaştıkları yüzlerden tanır. Hakimin sabırlı bakışı, savcının beraat mütalaasındaki nesnelliği ve avukatın sesinin kesilmeden dinlenmesi bu tanıma deneyiminin parçalarıdır. Türkiye'de yargı profesyonelleri üzerine nitel araştırmalar yeni yeni gelişmektedir. Taşkıran'ın (2026) stajyer hakim ve savcılarla yaptığı görüşmeler, hakim yüzünün nasıl öğrenildiğini ilk kez ayrıntılı biçimde belgelemiştir. Ancak duruşma salonunun kendisinde yapılacak sistematik gözlem çalışmaları hâlâ sınırlıdır. Üç aktörün yüz çalışması stratejilerini, kürsü düzeninin etkisini ve SEGBİS gibi uzaktan yargılama araçlarının "yüzüne karşı" yargılamayı nasıl dönüştürdüğünü inceleyecek saha çalışmaları, hem hukuk sosyolojisine hem de yargı etik eğitimine önemli katkılar sağlayabilir.</p>

<p><a href="https://www.hukukihaber.net/av-fahrettin-kayhan" rel="noopener" target="_blank" title="Av. Fahrettin KAYHAN"><img alt="Av. Fahrettin KAYHAN" height="96" src="https://hukukihabernet.teimg.com/crop/200x200/hukukihaber-net/uploads/2026/05/fahrettin-kayhan.jpeg" width="96" /></a></p>

<h4><strong><a href="https://www.hukukihaber.net/av-fahrettin-kayhan" rel="noopener" target="_blank" title="Av. Fahrettin KAYHAN">Av. Fahrettin KAYHAN</a></strong></h4>

<p><span style="color:#999999">(Not: Bu makalenin yazımında Yapay zekadan yararlanılmıştır)</span></p>

<p><strong><a name="kaynakça"><span style="color:#999999">Kaynakça</span></a></strong></p>

<p><strong><a name="goffmanın-eserleri-ve-türkçe-çevirileri"><span style="color:#999999">Goffman'ın eserleri ve Türkçe çevirileri</span></a></strong></p>

<p><span style="color:#999999">• Goffman, E. (1955). On Face-Work: An Analysis of Ritual Elements in Social Interaction. <i>Psychiatry</i>, 18(3), 213–231. Türkçesi "Yüz Çalışması" başlığıyla <i>Etkileşim Ritüelleri</i> içinde.</span></p>

<p><span style="color:#999999">• Goffman, E. (1956a). The Nature of Deference and Demeanor. <i>American Anthropologist</i>, 58(3), 473–502. Türkçesi <i>Etkileşim Ritüelleri</i> içinde.</span></p>

<p><span style="color:#999999">• Goffman, E. (1956b). Embarrassment and Social Organization. <i>American Journal of Sociology</i>, 62(3), 264–271. Türkçesi <i>Etkileşim Ritüelleri</i> içinde.</span></p>

<p><span style="color:#999999">• Goffman, E. (1959). <i>The Presentation of Self in Everyday Life</i>. Garden City, NY: Doubleday.</span></p>

<p><span style="color:#999999">– Türkçesi: Goffman, E. (2009). <i>Günlük Yaşamda Benliğin Sunumu</i> (B. Cezar, Çev.). İstanbul: Metis Yayınları.</span></p>

<p><span style="color:#999999">• Goffman, E. (1961a). <i>Asylums: Essays on the Social Situation of Mental Patients and Other Inmates</i>. Garden City, NY: Anchor Books.</span></p>

<p><span style="color:#999999">– Türkçesi: Goffman, E. (2015). <i>Tımarhaneler: Akıl Hastalarının ve Kapatılmış Diğer Kişilerin Toplumsal Durumu Üzerine Denemeler</i> (E. Arıcan, Çev.). Ankara: Heretik Yayıncılık.</span></p>

<p><span style="color:#999999">• Goffman, E. (1961b). <i>Encounters: Two Studies in the Sociology of Interaction</i>. Indianapolis: Bobbs-Merrill.</span></p>

<p><span style="color:#999999">– Türkçesi: Goffman, E. (2018). <i>Karşılaşmalar: Etkileşim Sosyolojisinde İki Çalışma</i>. Ankara: Heretik Yayıncılık.</span></p>

<p><span style="color:#999999">• Goffman, E. (1963). <i>Stigma: Notes on the Management of Spoiled Identity</i>. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall.</span></p>

<p><span style="color:#999999">– Türkçesi: Goffman, E. (2014). <i>Damga: Örselenmiş Kimliğin İdare Edilişi Üzerine Notlar</i> (Ş. Geniş, L. Ünsaldı ve S. N. Ağırnaslı, Çev.). Ankara: Heretik Yayıncılık.</span></p>

<p><span style="color:#999999">• Goffman, E. (1967). <i>Interaction Ritual: Essays on Face-to-Face Behavior</i>. Garden City, NY: Anchor Books.</span></p>

<p><span style="color:#999999">– Türkçesi: Goffman, E. (2017). <i>Etkileşim Ritüelleri: Yüz Yüze Davranış Üzerine Denemeler</i> (A. Bölükbaşı, Çev.). Ankara: Heretik Yayıncılık.</span></p>

<p><span style="color:#999999">• Goffman, E. (1971). <i>Relations in Public: Microstudies of the Public Order</i>. New York: Basic Books.</span></p>

<p><span style="color:#999999">– Türkçesi: Goffman, E. (2017). <i>Kamusal Alanda İlişkiler: Toplu Yaşamın Mikro İncelemeleri</i> (M. F. Karakaya, Çev.). Ankara: Heretik Yayıncılık.</span></p>

<p><span style="color:#999999">• Goffman, E. (1979). Footing. <i>Semiotica</i>, 25(1–2), 1–29.</span></p>

<p><span style="color:#999999">• Goffman, E. (1983). The Interaction Order. <i>American Sociological Review</i>, 48(1), 1–17.</span></p>

<p><strong><a name="diğer-kaynaklar"><span style="color:#999999">Diğer kaynaklar</span></a></strong></p>

<p><span style="color:#999999">• Blumberg, A. S. (1967). The Practice of Law as a Confidence Game: Organizational Cooptation of a Profession. <i>Law &amp; Society Review</i>, 1(2), 15–39.</span></p>

<p><span style="color:#999999">• Braithwaite, J. (1989). <i>Crime, Shame and Reintegration</i>. Cambridge: Cambridge University Press.</span></p>

<p><span style="color:#999999">• Brossard, B. (2024). Eloquent Blood: A Historical Microsociology of Blushing. <i>Sociology</i>. https://doi.org/10.1177/00380385241247254</span></p>

<p><span style="color:#999999">• Brown, P. ve Levinson, S. C. (1987). <i>Politeness: Some Universals in Language Usage</i>. Cambridge: Cambridge University Press.</span></p>

<p><span style="color:#999999">• Carlen, P. (1976). <i>Magistrates' Justice</i>. London: Martin Robertson.</span></p>

<p><span style="color:#999999">• Darwin, C. (1872). <i>The Expression of the Emotions in Man and Animals</i>. London: John Murray.</span></p>

<p><span style="color:#999999">• Eisenstein, J. ve Jacob, H. (1977). <i>Felony Justice: An Organizational Analysis of Criminal Courts</i>. Boston: Little, Brown.</span></p>

<p><span style="color:#999999">• Garfinkel, H. (1956). Conditions of Successful Degradation Ceremonies. <i>American Journal of Sociology</i>, 61(5), 420–424.</span></p>

<p><span style="color:#999999">• Hochschild, A. R. (1983). <i>The Managed Heart: Commercialization of Human Feeling</i>. Berkeley: University of California Press.</span></p>

<p><span style="color:#999999">• Köker, M. (2025). Asliye Ceza Mahkemelerinde Duruşma Salonundaki Oturma Düzeninin Adil Yargılanma Hakkına Etkileri Üzerine Değerlendirmeler. <i>Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi</i>, 8(3), 1036–1068. https://doi.org/10.51120/NEUHFD.2025.174</span></p>

<p><span style="color:#999999">• Mack, K. ve Roach Anleu, S. (2010). Performing Impartiality: Judicial Demeanor and Legitimacy. <i>Law &amp; Social Inquiry</i>, 35(1), 137–173.</span></p>

<p><span style="color:#999999">• Maroney, T. A. (2011). The Persistent Cultural Script of Judicial Dispassion. <i>California Law Review</i>, 99(2), 629–681.</span></p>

<p><span style="color:#999999">• Roach Anleu, S. ve Mack, K. (2017). <i>Performing Judicial Authority in the Lower Courts</i>. London: Palgrave Macmillan.</span></p>

<p><span style="color:#999999">• Taşkıran, M. S. (2026). <i>Stajyer Hâkim ve Savcıların Sosyal Hareketlilik Sürecinde Mesleki Habitusun Şekillenmesi</i> (Doktora tezi). Anadolu Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Eskişehir.</span></p>

<p><strong><a name="mevzuat-içtihat-ve-basın"><span style="color:#999999">Mevzuat, içtihat ve basın</span></a></strong></p>

<p><span style="color:#999999">• <i>R v Sussex Justices, ex parte McCarthy</i> [1924] 1 KB 256.</span></p>

<p><span style="color:#999999">• Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, m. 76.</span></p>

<p><span style="color:#999999">• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 62 (7406 sayılı Kanunla değişik, 2022).</span></p>

<p><span style="color:#999999">• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m. 24, m. 52, m. 160 ve m. 210.</span></p>

<p><span style="color:#999999">• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 36.</span></p>

<p><span style="color:#999999">• Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 18.02.2014, E. 2013/4-242, K. 2014/79 (</span><a href="https://www.hukukihaber.net/belirleyici-delilin-tanik-beyani-olmasi-ve-tanigi-sorgulama-hakki-1"><span style="color:#999999">aktaran</span></a><span style="color:#999999">).</span></p>

<p><span style="color:#999999">• Hakim ve Savcıların Resmi Kıyafet Yönetmeliği.</span></p>

<p><span style="color:#999999">• Ardıç, E. (5 Ağustos 2009). Müddei ile müdafi. <i>Sabah</i>.</span></p>

<p><span style="color:#999999">• Ardıç, E. (13 Aralık 2014). Bürokratlar biraz daha eşittir. <i>Sabah</i>.</span></p>

<p><span style="color:#999999">• Gaziantep Adliyesinde devrim niteliğinde karar. <i>Son Dakika</i>.</span></p><div class="article-source py-3 small ">
    </div>
]]></turbo:content>
      <category>MAKALE</category>
      <guid>https://www.hukukihaber.net/hakim-savci-ve-avukatin-yuzu-1</guid>
      <pubDate>Tue, 17 Nov 2026 09:23:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://hukukihabernet.teimg.com/crop/1280x720/hukukihaber-net/uploads/2025/02/baro/avukat-ruhsat-tremis.jpg" type="image/jpeg" length="29591"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[ÜCRET FARKI ALACAĞI - ARABULUCULUK DAVA ŞARTI - ARABULUCULUK SON TUTANAĞI]]></title>
      <link>https://www.hukukihaber.net/ucret-farki-alacagi-arabuluculuk-dava-sarti-arabuluculuk-son-tutanagi</link>
      <atom:link rel="self" href="https://www.hukukihaber.net/ucret-farki-alacagi-arabuluculuk-dava-sarti-arabuluculuk-son-tutanagi" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[T.C.
YARGITAY
9. HUKUK DAİRESİ
E. 2025/10077
K. 2026/1631
T. 24.2.2026

ÜCRET FARKI ALACAĞI ( Genelge İptali Nedeniyle Fark Ücret Alacağının Arabuluculukta Müzakere Edildiği/İşçinin Ücretinin Kıdem Ücreti ve İş Uçuş Tazminatından Oluşması Nedeniyle Bu Kalemler Yönünden Arabuluculuk Dava Şartı...]]></description>
      <turbo:content><![CDATA[<p><strong>T.C.<br />
YARGITAY<br />
9. HUKUK DAİRESİ<br />
E. 2025/10077<br />
K. 2026/1631<br />
T. 24.2.2026</strong></p>

<p><strong>ÜCRET FARKI ALACAĞI </strong>( Genelge İptali Nedeniyle Fark Ücret Alacağının Arabuluculukta Müzakere Edildiği/İşçinin Ücretinin Kıdem Ücreti ve İş Uçuş Tazminatından Oluşması Nedeniyle Bu Kalemler Yönünden Arabuluculuk Dava Şartının Yerine Getirildiği Ancak Ek Tazminat Lisans Tazminatı ve Vardiya Primi Alacaklarının Son Tutanakta Yer Almaması Nedeniyle Bu Alacaklar Yönünden Dava Şartının Gerçekleşmediği )</p>

<p><strong>ARABULUCULUK DAVA ŞARTI </strong>( Arabuluculuk Son Tutanağında Müzakere Edilen Alacak Kalemlerinin Açıkça Belirtilmesi Gereği/Ek Tazminat Lisans Tazminatı ve Vardiya Primi Alacaklarının Son Tutanakta Yer Almaması Nedeniyle Bu Alacaklar Yönünden Dava Şartının Gerçekleşmediği )</p>

<p><strong>ARABULUCULUK SON TUTANAĞI </strong>( Başvuru Formu Uygulamasının Başladığı 02.06.2018 Tarihinden Sonraki Başvurularda Hangi Alacak veya Tazminat Kalemlerinde Anlaşma Sağlanamadığının Son Tutanaktan Anlaşılması Gereği/Arabuluculuk Dava Şartının Gerçekleşip Gerçekleşmediğinin Yalnızca Son Tutanak Esas Alınarak Belirleneceği )</p>

<p>7036/m.3/1</p>

<p><strong>ÖZET: </strong>Dava, işveren tarafından yayımlanan teknisyen iş grupları uygulamalarına ilişkin genelgenin iptali nedeniyle iş grubunun değiştirilmesinden kaynaklanan fark ücret alacağının tahsili istemine ilişkindir.</p>

<p>Somut uyuşmazlıkta 23.10.2019 tarihli arabuluculuk son tutanağında müzakere edilen konu “genelge iptali nedeniyle fark ücret alacağı” olarak belirtilmiş, hükme esas bilirkişi raporunda ise iş tazminatı, ek tazminat (%3), lisans tazminatı (%10) ve vardiya (revizyon) primi olmak üzere dört ayrı alacak kalemi “ücret farkı alacağı” adı altında tek kalem olarak hesaplanmıştır.</p>

<p>Dosya kapsamı, genelgenin iptaline ilişkin dava, toplu iş sözleşmesi hükümleri ve iş sözleşmesi birlikte değerlendirildiğinde işçinin ücretinin kıdem ücreti ile iş/uçuş tazminatından oluştuğu anlaşılmaktadır. Buna karşılık ek tazminat (%3), lisans tazminatı (%10) ve vardiya (revizyon) primi yönünden arabuluculuk dava şartı yerine getirilmemiştir. Bu alacakların ücret farkı içerisinde hesaplanarak hüküm altına alınması doğru olmayıp söz konusu kalemler yönünden davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmesi gerekir.</p>

<p><strong>DAVA : </strong>Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:</p>

<p><strong>KARAR : I. DAVA</strong></p>

<p>Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı işyerinde uçak teknisyeni olarak çalıştığını, davalı işverenin 20.01.2016 tarih ve THY T.0.01.00.00/02 Sayılı teknisyen iş grupları uygulamaları konulu bir genelge ile bazı çalışanların yetkilerini iptal ederek iş gruplarında değişikliğe gittiğini ve 10/1, 10/2 ve 10/3 iş gruplarında çalışan işçilerden bir kısmının yetkileri iptal edilerek 10/0 iş grubuna intibak ettirildiğini, yetkilerin iptali ve iş grubunun 10/3'ten 10/0'a indirilmesi nedeniyle müvekkilinin ücretinde ciddi düşmeler olduğunu, bu durum nedeniyle yetkili olan sendikanın işveren aleyhine açtığı genelgenin iptaline dair İstanbul Anadolu 14. İş Mahkemesi'nin 2017/261 Esas sayılı dosyasında davanın kazanıldığını ve kararın Yargıtay 9. Hukuk Dairesi tarafından onanarak kesinleştiğini, kararın kesinleşmesi üzerine davalı işverenin hâlen çalışmaya devam edenlerin ücret farklarını ödemesine rağmen müvekkilinin ücret farklarını ödemediğini, çalışanların bir kısmı ile arabuluculuk görüşmelerinde anlaşma sağlandığını ancak bu kişiler ile ücretlerini 10/0 üzerinden almaya devam etmesi koşulu ile anlaşılarak aradaki farkın ödendiğini, bu durumu kabul etmeyenlerinde farklarının ödenmediği gibi 10/0'dan çalıştırılmaya devam edildiğini iddia ederek genelge iptali nedeniyle iş gruplarında yapılan değişikliğin düzeltilmesine ve iş grubunun 10/3 olarak düzeltilmesi ve ücretlerde yapılan eksik ödemeler nedeniyle fazlaya ilişkin talep ve dava hakkı saklı kalmak üzere 4.000,00 TL'nin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.</p>

<p><strong>II. CEVAP</strong></p>

<p>Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının çalışma süresi içerisinde gerçekleşen kademe değişiminin şirket prosedürleri dâhilinde yapılan bir değişiklik olup davacının taban aylığında herhangi bir düşüşün söz konusu olmadığını, müvekkili Şirkette gerçekleşen iş gruplarındaki düzenlemenin tarafların anlaşmasıyla gerçekleştiğini ve 5. Dönem Toplu İş Sözleşmesi uygulaması olduğunu, iş tanımları uçağı servise sunmak ve onay bakımından daha büyük risk ve sorumlulukları olan yetkili teknisyenler bakımından bir ayrıma gidilmesinin hakkaniyet gereği olduğunu, çalışanların yaptıkları işin ücretini almalarının Yargıtay kararları gereği olduğunu, arabuluculuk görüşmelerinin gizli olduğunu, davacı yanın dava dilekçesinde müvekkili Şirket ile dava dışı çalışanlar arasındaki arabuluculuk görüşmelerine dair beyanlarının, yargılama sürecine dahil edilmesinin hukuka aykırı olacağını, davacı vekili dava dilekçesinde müvekkili Şirket ile personeli arasında yapılan arabuluculuk görüşmelerinin içeriğinden bahsederek var olması gereken gizlilik ilkesine aykırı olacak şekilde hareket ettiğini savunarak davanın reddini istemiştir.</p>

<p><strong>III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI</strong></p>

<p>İlk Derece Mahkemesi'nin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; iş grubu değiştirilen teknisyenlerin iş tazminatına uygulanan müktesep ücret olarak 31.12.2016 tarihindeki ücreti baz alınarak değiştirildiği yeni iş grubu ile önceki iş grubu arasındaki ücret farkının ödendiği ancak 5. Dönem Toplu İş Sözleşmesi zammının uygulanmadığı, revizyon primi, pazar günü çalışma primi, unvan primi gibi ek ücretlerinin değiştirildikleri iş grubuna bağlı olarak ödendiği, bu bağlamda iş grubu değiştirilen personellerin ücret kaybına uğrayacaklarının anlaşıldığı, uyuşmazlık ve dava konusunun, iş grubunun 10/3 'ten 10/2'ye indirilmesi nedeniyle oluşan ücret farkı alacağının işverenden tahsili talebine ilişkin olduğunun tespit edildiği, tarafların iddiaları ve savunmalarının değerlendirilmesi sonucunda 20.01.2016 tarihli genelge ile davacının iş grubunun 10/3'ten 10/0'a indirilmesi sonucu ücretlerde eksik ödeme olduğu, dosyaya ibraz edilen 03.02.2022 tarihli bilirkişi ek raporunun hüküm kurmaya elverişli olduğu ve davacının ücret fark alacağına hak kazandığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.</p>

<p><strong>IV. İSTİNAF</strong></p>

<p>İlk Derece Mahkemesi'nin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesi'nin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; İstanbul 14. İş Mahkemesi'nin 2017/261 Esas, 2018/652 Karar sayılı ilâmı ile; davalı tarafından yayınlanan genelgenin tek taraflı olarak sendika üyelerinin aleyhine olacak şekilde düzenlemeler içerdiği, taraflar arasında imzalanan toplu iş sözleşmesinin 14. ve 19. madde hükümlerine aykırı olduğu anlaşıldığından 20.01.2016 tarih ve THY.T.0.01.00.00/02 sayısı ile yayınlanmış olan ve 01.01.2017 tarihinde uygulamaya konulan teknisyen iş grupları uygulamaları adlı genelgenin iptaline karar verilmiş olduğu ve verilen işbu kararın temyiz kanun yolundan geçerek kesinleştiği, söz konusu genelgenin iptaline karar verildiğinden bilirkişi raporu doğrultusunda davacıya eksik ödenen ücret alacaklarının hüküm altına alınmasının yerinde olduğu gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.</p>

<p><strong>V. TEMYİZ</strong></p>

<p>A. Temyiz Sebepleri</p>

<p>Davalı vekili temyiz dilekçesinde;</p>

<p>1. Davacının çalışma süresi içerisinde gerçekleşen kademe değişiminin şirket prosedürleri dahilinde yapılan bir değişiklik olup davacının taban aylığında herhangi bir düşüş söz konusu olmadığını ayrıca iş tanımları uçağı servise sunmak ve onay bakımından daha büyük risk ve sorumlulukları olan yetkili teknisyenler ve bu alandaki eğitmenler bakımından ayrıma gidilmesinin hakkaniyet gereği olduğunu,</p>

<p>2. Müvekkil Şirkette gerçekleşen iş gruplarındaki düzenlemenin, tarafların anlaşmasıyla gerçekleştirilen 5. Dönem Toplu İş Sözleşmesi uygulaması olduğunu,</p>

<p>3. Çalışanların yaptıkları iş göz önünde tutularak ücretinin belirlenmesinin yerleşik Yargıtay içtihatlarının bir gereği olduğunu,</p>

<p>4. Davacının, haksız davasına delil olarak müvekkili Şirket ile dava dışı çalışanlar arasındaki arabuluculuk görüşmelerini gösterdiğini, arabuluculuk süreçlerine ilişkin beyanların, yargılama sürecine dahil edilmesinin hukuka aykırı olacağını,</p>

<p>5. Davacının iş grubunda yapılan değişikliğin usul ve yasaya uygun olup davacının müvekkili Şirket uhdesinde kalmış herhangi bir ücret alacağı bulunmadığını ileri sürmüştür.</p>

<p>B. Değerlendirme ve Gerekçe</p>

<p>Taraflar arasında, davacının 20.01.2016 tarihli genelge iptali nedeniyle fark ücret alacağının bulunup bulunmadığı konusunda uyuşmazlık bulunmaktadır.</p>

<p>1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere ve temyiz nedenlerine göre davalı vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.</p>

<p>2. Davacı vekili dava dilekçesinde, genelge iptali nedeniyle iş gruplarında yapılan değişikliğin düzeltilmesine ve davacının iş grubunun 10/3 olarak düzeltilmesi ile iş grubunun 10/3'ten, 10/0'a indirilmesi nedeniyle ücretlerde yapılan eksik ödemeler nedeniyle alacak talebinde bulunmuş; dosya kapsamında aldırılan 25.06.2021 tarihli ilk bilirkişi raporunda davacının eksik ödeme yapılan dönemlerin ve eksik ödeme ücret kalemlerini açıkça belirtmediğinin açıklanmasının ardından davacı vekili 06.07.2021 tarihli beyan dilekçesinde; hesaplanacak alacak kalemlerinin ücret bordrosunda müvekkilinin aylık ücretini oluşturan iş uçuş tazminatı, kıdem ücreti, baş teknisyenlik primi, ek tazminat, müktesep ücret, vardiya primi, ek vardiya primi, kısmi yetki tazminatı, ikramiye vs. alacaklarına ilişkin olduğuna yönelik açıklamada bulunmuştur.</p>

<p>7036 Sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 3/1 hükmünde "Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebi ile açılan davalarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır." şeklinde düzenlemeye yer verilmiştir.</p>

<p>Dava şartı olarak arabuluculuk sürecinin başından sonuna kadar detaylı kurallara bağlanması, yaşanması muhtemel hak kayıplarının önüne geçilmesi açısından gereklidir. Şüphesiz arabulucuğun en önemli aşamalarından biri başvurunun yapılması, diğeri ise arabuluculuk tutanağı düzenlenmesidir. Anlaşmazlıklara ve tereddütlere meydan verilmemesi için arabuluculuk tutanağında tarafların anlaştıkları ya da anlaşamadıkları alacak kalemleri tek tek belirtilmelidir.</p>

<p>Dava şartı arabuluculuk uygulamalarının başlangıcında, hem talepte bulunanlar ve hem de arabulucular tarafından yapılan hataların tarafların mağduriyetine sebebiyet verdiği, arabuluculuk uygulamasının amaçlandığı gibi uygulanmasına engel olduğu görülmüştür. Bu sebeple Dairemizce, 6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'na dayanılarak çıkartılan ve 02.06.2018 tarihinde yürürlüğe giren Yönetmelik ile başvuru formu uygulamasının başladığı 02.06.2018 tarihine kadar olan dönemde, arabuluculuk anlaşamama tutanağında arabuluculuğa konu alacaklar tek tek belirtilmeden "işçilik alacakları" veya "işçi-işveren uyuşmazlığı" gibi soyut ifadeler kullanılmış olsa dahi dava konusu edilen işçilik alacaklarının tamamı hakkında dava şartının gerçekleştiği görüşü benimsenmiştir. Başka bir deyişle başvuru formu uygulamasının başladığı 02.06.2018 tarihinden önceki dönem için taraflardan kaynaklanmayan bu tür uygulama hataları aşılarak arabuluculuk müessesesinin amaca uygun yürütülmesi sağlanmaya çalışılmıştır.</p>

<p>Başvuru formu uygulamasının başladığı 02.06.2018 tarihinden sonraki başvurularda ise hangi alacak veya tazminat kalemleri konusunda anlaşma sağlandığı veya sağlanamadığını açıkça belirtmeyen son tutanağa göre dava şartının gerçekleştiği kabul edilemeyecektir.</p>

<p>Ayrıca belirtmek gerekir ki 6325 Sayılı Kanun'un "Beyan ve belgelerin kullanılması" kenar başlıklı 5. maddesi ve 7036 Sayılı Kanun'un 3/21 hükmü göz önünde bulundurulduğunda; arabuluculuk faaliyeti kapsamında düzenlenen belgelerden sadece son tutanağın kullanılmasına izin verilmiştir. Buna göre arabuluculuk dava şartının gerçekleşip gerçekleşmediği hususu, yalnızca son tutanak esas alınarak belirlenebileceğinden, başvuru formunda yer alan alacak kalemlerinin müzakere edilip edilmediği ancak son tutanak ile anlaşılabilir. Müzakere edilmemiş bir alacak için dava şartının gerçekleştiğinden söz edilemez.</p>

<p>Bu açıklamalara göre somut uyuşmazlık değerlendirildiğinde; dava dosyasında yer alan 23.10.2019 tarihli arabuluculuk son tutanağında tarafların müzakere ettiği konunun "genelge iptali nedeniyle fark ücret alacağı " olarak belirlendiği, hükme esas alınan bilirkişi raporunda ise iş tazminatı, ek tazminat (%3), lisans tazminatı (%10) ve vardiya (revizyon) primi olmak üzere dört kalem alacağın toplamının ücret farkı alacağı altında tek kalem olarak hesaplandığı görülmüştür. Dosya içeriği, genelge iptali nedeniyle dava dışı sendika tarafından davalı işveren aleyhine açılan genelge iptali konulu dava dosyası içeriği ve toplu iş sözleşmesi hükümleri ile Dairemizce aynı gün temyiz incelemesi yapılan 2025/9986 Esas, 2025/10078 Esas ve 2025/10126 Esas sayılı dosya içerisinde yer alan iş sözleşmesi birlikte değerlendirildiğinde işçilerin ücretinin kıdem ücreti ve iş/uçuş tazminatından oluştuğu bu hâliyle ek tazminat (%3), lisans tazminatı (%10) ve vardiya (revizyon) primi alacakları yönünden arabuluculuk dava şartının yerine getirilmediği anlaşılmakla; bu alacaklar yönünden davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilmesi gerekirken ücret alacağı içerisinde hesaplanarak yazılı şekilde hüküm altına alınması yerinde değildir.</p>

<p><strong>SONUÇ : </strong>Açıklanan sebeplerle;</p>

<p>1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,</p>

<p>2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,</p>

<p>Peşin alınan temyiz karar harçlarının istek hâlinde ilgiliye iadesine,</p>

<p>Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 24.02.2026 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.</p><div class="article-source py-3 small ">
    </div>
]]></turbo:content>
      <category>KARARLAR</category>
      <guid>https://www.hukukihaber.net/ucret-farki-alacagi-arabuluculuk-dava-sarti-arabuluculuk-son-tutanagi</guid>
      <pubDate>Tue, 17 Nov 2026 08:00:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://hukukihabernet.teimg.com/crop/1280x720/hukukihaber-net/uploads/2026/08/yargi/yargitay-12aa4.jpg" type="image/jpeg" length="49069"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[Adli Tıp Kurumu Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinde Değişiklik]]></title>
      <link>https://www.hukukihaber.net/adli-tip-kurumu-personeli-gorevde-yukselme-ve-unvan-degisikligi-yonetmeliginde-degisiklik</link>
      <atom:link rel="self" href="https://www.hukukihaber.net/adli-tip-kurumu-personeli-gorevde-yukselme-ve-unvan-degisikligi-yonetmeliginde-degisiklik" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[Adli Tıp Kurumu Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, 17 Kasım 2026 Tarihli ve 33433 Sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı.]]></description>
      <turbo:content><![CDATA[<p><strong>Adalet Bakanlığından:</strong></p>

<p><strong>ADLİ TIP KURUMU PERSONELİ GÖREVDE YÜKSELME VE UNVAN DEĞİŞİKLİĞİ YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK</strong></p>

<p><strong>MADDE 1- </strong>28/3/2015 tarihli ve 29309 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Adli Tıp Kurumu Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin 2 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.</p>

<p>“MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik, Adli Tıp Kurumunda, 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi olarak görev yapan personelden 5 inci maddede belirtilen görevlere, görevde yükselme ve unvan değişikliği suretiyle atanacakları kapsar.”</p>

<p><strong>MADDE 2- </strong>Aynı Yönetmeliğin 3 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.</p>

<p>“MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik, 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 14/4/1982 tarihli ve 2659 sayılı Adli Tıp Kurumu ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun, 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile 15/3/1999 tarihli ve 99/12647 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.”</p>

<p><strong>MADDE 3- </strong>Aynı Yönetmeliğin 4 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.</p>

<p>“MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte geçen;</p>

<p>a) Alt görev: 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 509 uncu maddesinde yer alan hiyerarşik kademeler çerçevesinde daha alt hiyerarşi içindeki görevleri,</p>

<p>b) Aynı düzey görev: Hiyerarşi, görev, yetki ve sorumluluk açısından aynı grupta ya da grup içinde alt gruplar olması halinde aynı alt grupta gösterilen görevleri,</p>

<p>c) Bakan: Adalet Bakanını,</p>

<p>ç) Bakanlık: Adalet Bakanlığını,</p>

<p>d) Başkan: Adli Tıp Kurumu Başkanını,</p>

<p>e) Başkanlık: Adli Tıp Kurumu Başkanlığını,</p>

<p>f) Birim: Adli Tıp Kurumunun merkez ve taşra teşkilatı birimlerini,</p>

<p>g) Görevde yükselme: 657 sayılı Kanuna tabi görevlerden, bu Yönetmelikte belirlenen üst görevlere, aynı veya farklı hizmet sınıflarından yapılacak atamaları,</p>

<p>ğ) Görevde yükselme sınavı: Bu Yönetmelik hükümlerine göre görevde yükselme suretiyle yapılacak atamalarda yapılması gereken yazılı ve sözlü sınavı,</p>

<p>h) Görev grupları: Benzer ve/veya aynı düzeydeki unvanlardan oluşan grupları,</p>

<p>ı) Görev unvanı: 5 inci maddede sayılan görev grupları içinde belirtilen görev unvanlarını,</p>

<p>i) Hizmet süresi: 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendi hükümlerine göre hesaplanan süreleri,</p>

<p>j) İş günü: Ulusal bayram ile genel ve hafta sonu tatil günleri hariç, diğer günleri,</p>

<p>k) Kurum: Adli Tıp Kurumunu,</p>

<p>l) Merkez teşkilatı: Başkanlık, Adli Tıp Başkanlar Kurulu, adli tıp üst kurulları, adli tıp ihtisas kurulları ve adli tıp ihtisas dairelerini,</p>

<p>m) Personel: Adli Tıp Kurumu merkez ve taşra teşkilatı kadrolarında 657 sayılı Kanuna tabi olarak görev yapanları,</p>

<p>n) Taşra teşkilatı: Adli tıp grup başkanlıkları, grup başkanlıkları bünyesindeki adli tıp ihtisas daireleri ve adli tıp şube müdürlüklerini,</p>

<p>o) Unvan değişikliği: En az ortaöğretim düzeyinde mesleki veya teknik eğitim sonucu ihraz edilen unvanlara ilişkin görevlere yapılan atamaları,</p>

<p>ö) Unvan değişikliği sınavı: En az ortaöğretim düzeyinde mesleki veya teknik eğitim sonucu ihraz edilen unvanlara ilişkin görevlere atanabilmek için yapılan yazılı ve sözlü sınavı,</p>

<p>p) Üst görev: 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 509 uncu maddesinde yer alan hiyerarşik kademeler çerçevesinde daha üst hiyerarşi içindeki görevleri,</p>

<p>ifade eder.”</p>

<p><strong>MADDE 4- </strong>Aynı Yönetmeliğin ikinci bölümünün başlığı “Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Suretiyle Atanmaya İlişkin Esaslar” şeklinde değiştirilmiştir.</p>

<p><strong>MADDE 5- </strong>Aynı Yönetmeliğin 5 inci maddesinin başlığı “Görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi hizmet grupları” şeklinde, aynı maddenin ikinci fıkrasının (a) bendinin (1) numaralı alt bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş, aynı fıkranın (ç) bendinin (2) numaralı alt bendinde yer alan “sekreter,” ibaresi yürürlükten kaldırılmış, aynı fıkranın (d) bendinde yer alan “Destek hizmetleri” ibaresi “Yardımcı hizmetler” şeklinde değiştirilmiş, aynı bendin (1) numaralı alt bendinde yer alan “kaloriferci,” ibaresi yürürlükten kaldırılmış, aynı maddenin üçüncü fıkrasının (a) bendinde yer alan “kütüphaneci” ibaresinden sonra gelmek üzere “, programcı, istatistikçi, sağlık memuru” ibaresi eklenmiştir.</p>

<p>“1) Adli tıp şube müdürü, şube müdürü, yazı işleri müdürü,”</p>

<p><strong>MADDE 6- </strong>Aynı Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin birinci fıkrasına aşağıdaki bent eklenmiştir.</p>

<p>“c) İlan edilen kadro için bu şartı sağlayan personel bulunmaması durumu hariç olmak üzere, Kurumda en az altı ay çalışmış olmak,”</p>

<p><strong>MADDE 7- </strong>Aynı Yönetmeliğin 7 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.</p>

<p>“MADDE 7- (1) Görevde yükselme suretiyle atanacaklarda aşağıda belirtilen özel şartlar aranır:</p>

<p>a) Adli tıp şube müdürü kadrosuna atanabilmek için;</p>

<p>1) Tıp fakültesi mezunu olmak,</p>

<p>2) Uzman (sağlık hizmetleri sınıfı) kadrosunda iki yıllık hizmeti bulunmak,</p>

<p>3) Adli tıp uzmanı unvanını ihraz etmiş olmak,</p>

<p>b) Şube müdürü (genel idare hizmetleri sınıfı) ve yazı işleri müdürü kadrolarına atanabilmek için;</p>

<p>1) En az dört yıllık yükseköğretim mezunu olmak,</p>

<p>2) Şef, biyolog, fizikçi, istatistikçi, kimyager, mühendis, pedagog, psikolog, kütüphaneci, antropolog kadrolarında ayrı ayrı veya birlikte en az iki yıl, ayniyat saymanı, infaz ve koruma başmemuru, hemşire, laborant, programcı, sağlık teknikeri, tekniker kadrolarında ayrı ayrı veya birlikte en az üç yıl, sağlık memuru, sağlık teknisyeni, teknisyen, memur, ambar memuru, ayniyat memuru, emanet memuru, koruma ve güvenlik görevlisi, infaz ve koruma memuru, santral memuru, silah muayene memuru, daktilograf, sekreter, veri hazırlama ve kontrol işletmeni, arşiv memuru, şoför kadrolarında ayrı ayrı veya birlikte en az dört yıl ve toplamda en az beş yıl hizmeti bulunmak,</p>

<p>c) Şube müdürü (sağlık hizmetleri sınıfı) kadrosuna atanabilmek için;</p>

<p>1) En az dört yıllık yükseköğretim mezunu olmak,</p>

<p>2) Uzman (sağlık hizmetleri sınıfı) kadrosunda en az iki yıl hizmeti bulunmak,</p>

<p>ç) Şube müdürü (teknik hizmetler sınıfı) kadrosuna atanabilmek için;</p>

<p>1) En az dört yıllık yükseköğretim mezunu olmak,</p>

<p>2) Uzman (teknik hizmetler sınıfı) kadrosunda en az iki yıl hizmeti bulunmak,</p>

<p>d) Şef kadrosuna atanabilmek için;</p>

<p>1) En az iki yıllık yüksekokul mezunu olmak,</p>

<p>2) Ayniyat saymanı, infaz ve koruma başmemuru, hemşire, laborant, programcı, sağlık teknikeri, tekniker kadrolarında ayrı ayrı veya birlikte en az bir yıl, ambar memuru, arşiv memuru, ayniyat memuru, daktilograf, emanet memuru, infaz ve koruma memuru, koruma ve güvenlik görevlisi, memur, santral memuru, silah muayene memuru, şoför, veri hazırlama ve kontrol işletmeni kadrolarında ayrı ayrı veya birlikte en az iki yıl ve toplamda en az beş yıl hizmeti bulunmak,</p>

<p>e) Hukuk müşaviri kadrosuna atanabilmek için;</p>

<p>1) Hukuk fakültesi mezunu olmak,</p>

<p>2) Şef, biyolog, fizikçi, istatistikçi, kimyager, mühendis, pedagog, psikolog, kütüphaneci, antropolog kadrolarında ayrı ayrı veya birlikte en az bir yıl, ayniyat saymanı, infaz ve koruma başmemuru, hemşire, laborant, programcı, sağlık teknikeri, tekniker kadrolarında ayrı ayrı veya birlikte en az iki yıl, sağlık memuru, sağlık teknisyeni, teknisyen, memur, ambar memuru, ayniyat memuru, emanet memuru, koruma ve güvenlik görevlisi, infaz ve koruma memuru, santral memuru, silah muayene memuru, daktilograf, sekreter, veri hazırlama ve kontrol işletmeni, arşiv memuru, şoför kadrolarında ayrı ayrı veya birlikte en az üç yıl ve toplamda en az beş yıl hizmeti bulunmak,</p>

<p>f) Uzman (sağlık hizmetleri sınıfı) kadrosuna atanabilmek için;</p>

<p>1) Yükseköğretim kurumlarının sağlıkla ilgili en az dört yıllık bölümlerinden mezun olmak,</p>

<p>2) Biyolog, eczacı, sosyal hizmet uzmanı, psikolog, pedagog, antropolog kadrolarında ayrı ayrı veya birlikte en az iki yıl hizmeti bulunmak,</p>

<p>g) Uzman (teknik hizmetler sınıfı) kadrosuna atanabilmek için;</p>

<p>1) Yükseköğretim kurumlarının en az dört yıllık teknik bölümlerinden mezun olmak,</p>

<p>2) Mühendis, kimyager, fizikçi, istatistikçi kadrolarında ayrı ayrı veya birlikte en az iki yıl hizmeti bulunmak,</p>

<p>ğ) İhtisas dairesi uzmanı kadrosuna atanabilmek için;</p>

<p>1) En az dört yıllık yükseköğretim mezunu olmak,</p>

<p>2) Biyolog, eczacı, sosyal hizmet uzmanı, psikolog, pedagog, antropolog, mühendis, kimyager, fizikçi, istatistikçi kadrolarında en az iki yıl hizmeti bulunmak,</p>

<p>h) Raportör (sağlık hizmetleri sınıfı) kadrosuna atanabilmek için;</p>

<p>1) Yükseköğretim kurumlarının sağlıkla ilgili en az dört yıllık bölümlerinden mezun olmak,</p>

<p>2) Sağlık memuru, sağlık teknisyeni, teknisyen, memur, ambar memuru, ayniyat memuru, emanet memuru, koruma ve güvenlik görevlisi, infaz ve koruma memuru, santral memuru, silah muayene memuru, daktilograf, sekreter, veri hazırlama ve kontrol işletmeni, arşiv memuru, şoför kadrolarında ayrı ayrı veya birlikte en az iki yıl hizmeti bulunmak,</p>

<p>ı) Raportör (teknik hizmetleri sınıfı) kadrosuna atanabilmek için;</p>

<p>1) Yükseköğretim kurumlarının en az dört yıllık teknik bölümlerinden mezun olmak,</p>

<p>2) Sağlık memuru, sağlık teknisyeni, teknisyen, memur, ambar memuru, ayniyat memuru, emanet memuru, koruma ve güvenlik görevlisi, infaz ve koruma memuru, santral memuru, silah muayene memuru, daktilograf, sekreter, veri hazırlama ve kontrol işletmeni, arşiv memuru, şoför kadrolarında ayrı ayrı veya birlikte en az iki yıl hizmeti bulunmak,</p>

<p>i) Ayniyat saymanı kadrosuna atanabilmek için;</p>

<p>1) En az iki yıllık yüksekokul mezunu olmak,</p>

<p>2) Ambar memuru, arşiv memuru, ayniyat memuru, daktilograf, emanet memuru, infaz ve koruma memuru, koruma ve güvenlik görevlisi, memur, santral memuru, şoför, silah muayene memuru, veri hazırlama ve kontrol işletmeni kadrolarında ayrı ayrı veya birlikte en az beş yıl hizmeti bulunmak,</p>

<p>j) İnfaz ve koruma başmemuru kadrosuna atanabilmek için;</p>

<p>1) En az iki yıllık yüksekokul mezunu olmak,</p>

<p>2) İnfaz ve koruma memuru kadrosunda en az dört yıl hizmeti bulunmak,</p>

<p>k) Veri hazırlama ve kontrol işletmeni kadrosuna atanabilmek için;</p>

<p>1) En az lise veya dengi okul mezunu olmak,</p>

<p>2) Aşçı, bekçi, hizmetli, laborant yardımcısı, otopsi teknisyen yardımcısı, sağlık teknisyen yardımcısı, teknisyen yardımcısı kadrolarında ayrı ayrı veya birlikte en az iki yıl hizmeti bulunmak,</p>

<p>3) Milli Eğitim Bakanlığınca onaylı en az 80 saat süreli bilgisayar kullanım belgesine sahip olmak veya okulların bilgisayar bölümünden mezun olmak ya da okullardan en az bir dönem bilgisayar eğitimi aldığını belgelemek,</p>

<p>l) Koruma ve güvenlik görevlisi kadrosuna atanabilmek için;</p>

<p>1) En az lise veya dengi okul mezunu olmak,</p>

<p>2) Aşçı, bekçi, hizmetli, laborant yardımcısı, otopsi teknisyen yardımcısı, sağlık teknisyen yardımcısı, teknisyen yardımcısı kadrolarında ayrı ayrı veya birlikte en az iki yıl hizmeti bulunmak,</p>

<p>3) 10/6/2004 tarihli ve 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanunun 10 uncu maddesinde belirtilen şartları taşımak,</p>

<p>m) Memur, ambar memuru, ayniyat memuru, emanet memuru, santral memuru, silah muayene memuru kadrosuna atanabilmek için;</p>

<p>1) En az lise veya dengi okul mezunu olmak,</p>

<p>2) Aşçı, bekçi, hizmetli, laborant yardımcısı, otopsi teknisyen yardımcısı, sağlık teknisyen yardımcısı, teknisyen yardımcısı kadrolarında ayrı ayrı veya birlikte en az iki yıl hizmeti bulunmak,</p>

<p>n) Daktilograf kadrosuna atanabilmek için;</p>

<p>1) En az lise veya dengi okul mezunu olmak,</p>

<p>2) Aşçı, bekçi, hizmetli, laborant yardımcısı, otopsi teknisyen yardımcısı, sağlık teknisyen yardımcısı, teknisyen yardımcısı kadrolarında ayrı ayrı veya birlikte en az iki yıl hizmeti bulunmak,</p>

<p>3) Daktilograf sertifikası bulunmak veya Milli Eğitim Bakanlığınca onaylı en az 80 saat süreli bilgisayar kullanım belgesine sahip olmak veya okulların bilgisayar bölümünden mezun olmak ya da okullardan en az bir dönem bilgisayar eğitimi aldığını belgelemek,</p>

<p>o) Şoför kadrosuna atanabilmek için;</p>

<p>1) En az lise veya dengi okul mezunu olmak,</p>

<p>2) Aşçı, bekçi, hizmetli, laborant yardımcısı, otopsi teknisyen yardımcısı, sağlık teknisyen yardımcısı, teknisyen yardımcısı kadrolarında ayrı ayrı veya birlikte en az iki yıl hizmeti bulunmak,</p>

<p>3) Hizmetin özelliğine göre 1/1/2016 tarihi öncesi itibarıyla en az (E) sınıfı, 1/1/2016 tarihi sonrası itibarıyla ise en az (C) veya (D) sınıfı sürücü belgesine sahip olmak,</p>

<p>ö) Arşiv memuru kadrosuna atanabilmek için;</p>

<p>1) Fakülte veya yüksekokulların ilgili bölümlerinden mezun olmak,</p>

<p>2) Aşçı, bekçi, hizmetli, laborant yardımcısı, otopsi teknisyen yardımcısı, sağlık teknisyen yardımcısı, teknisyen yardımcısı kadrolarında ayrı ayrı veya birlikte en az iki yıl hizmeti bulunmak,</p>

<p>gerekir.”</p>

<p><strong>MADDE 8- </strong>Aynı Yönetmeliğin 9 uncu maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.</p>

<p>“MADDE 9- (1) Unvan değişikliğine tabi kadrolara atanacaklarda aşağıda belirtilen özel şartlar aranır:</p>

<p>a) Sosyal hizmet uzmanı, biyolog, psikolog, pedagog, antropolog, mühendis, kimyager, istatistikçi, fizikçi ve kütüphaneci kadrosuna atanabilmek için;</p>

<p>1) Fakülte veya yüksekokulların ilgili bölümlerinden mezun olmak,</p>

<p>b) Hemşire kadrosuna atanabilmek için;</p>

<p>1) Fakültelerin veya yüksekokulların ilgili bölümünden mezun olmak,</p>

<p>c) Laborant kadrosuna atanabilmek için;</p>

<p>1) Yüksekokulların veya ortaöğretim kurumlarının ilgili bölümünden mezun olmak,</p>

<p>ç) Teknisyen kadrosuna atanabilmek için;</p>

<p>1) 29/4/1992 tarihli ve 3795 sayılı Bazı Lise, Okul ve Fakülte Mezunlarına Unvan Verilmesi Hakkında Kanunda teknisyen için belirtilen öğrenim şartını taşımak,</p>

<p>d) Sağlık teknisyeni kadrosuna atanabilmek için;</p>

<p>1) Ortaöğretim kurumlarının ilgili bölümünden mezun olmak,</p>

<p>e) Tekniker kadrosuna atanabilmek için;</p>

<p>1) 3795 sayılı Kanunda tekniker ve yüksek tekniker için belirtilen öğrenim şartını taşımak,</p>

<p>f) Sağlık teknikeri kadrosuna atanabilmek için;</p>

<p>1) Yüksekokulların ilgili bölümünden mezun olmak,</p>

<p>g) Sağlık memuru kadrosuna atanabilmek için;</p>

<p>1) Fakültelerin, yüksekokulların veya meslek liselerinin ilgili bölümünden mezun olmak,</p>

<p>ğ) Programcı kadrosuna atanabilmek için;</p>

<p>1) En az iki yıllık yüksekokulların bilgisayar programcılığı bölümünden mezun olmak,</p>

<p>2) En az bir programlama dili bildiğini belgelemek,</p>

<p>gerekir.”</p>

<p><strong>MADDE 9- </strong>Aynı Yönetmeliğin 11 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “5 inci maddenin üçüncü fıkrasında” ibaresi “Bu Yönetmelikte” şeklinde değiştirilmiş, aynı maddenin ikinci fıkrasının ikinci cümlesi ile aynı maddenin üçüncü fıkrası yürürlükten kaldırılmış, aynı maddenin dördüncü fıkrasında yer alan “edilen” ibaresi “ettikleri” şeklinde değiştirilmiştir.</p>

<p><strong>MADDE 10-</strong> Aynı Yönetmeliğin 12 nci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “Personel ve Eğitim Şubesi Müdürlüğünce Kurumdaki tüm birimlere yazılı olarak bildirilir” ibaresi “duyurulur” şeklinde değiştirilmiş, aynı fıkraya aşağıdaki cümle eklenmiş, aynı maddenin ikinci fıkrasına aşağıdaki cümle eklenmiş ve aynı maddenin beşinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.</p>

<p>“Başvuru süresi en az beş iş günü olarak belirlenir.”</p>

<p>“Birden fazla kadroya yapılan başvurularda sonraki başvurular geçersiz sayılır.”</p>

<p>“(5) Görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavına ilişkin duyuru üzerine başvuruda bulunanların dilekçeleri birimleri aracılığı ile Personel Daire Başkanlığına iletilir. Başvuruda bulunanların gerekli şartları taşıyıp taşımadıkları Personel Daire Başkanlığı tarafından incelenerek aranan şartları taşıyanlar Adli Tıp Kurumu resmî internet sitesinde ilan edilir. Başvuruları reddedilenler ilan tarihinden itibaren beş iş günü içinde Personel Daire Başkanlığına yazılı olarak itirazda bulunabilir. İtirazlar, Personel Daire Başkanlığınca itiraz süresinin bitiminden itibaren on iş günü içinde incelenerek karara bağlanır ve sonucu ilgililere bildirilir.”</p>

<p><strong>MADDE 11- </strong>Aynı Yönetmeliğin 13 üncü maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş, aynı maddenin ikinci fıkrasının (g) bendinde yer alan “2659 sayılı Adli Tıp Kurumu Kanunu” ibaresi “2659 sayılı Kanun” şeklinde değiştirilmiş, aynı bende “Toplu Sözleşme Kanunu” ibaresinden sonra gelmek üzere “, 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi” ibaresi eklenmiştir.</p>

<p>“(1) Görevde yükselme yazılı sınavı Başkanlık tarafından yapılabileceği gibi Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığına, Milli Eğitim Bakanlığına veya yükseköğretim kurumlarından birine yaptırılabilir. Unvan değişikliği yazılı sınavı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığına, Milli Eğitim Bakanlığına veya yükseköğretim kurumlarından birine yaptırılır. Yazılı sınavların söz konusu kurum veya kuruluşlardan birine yaptırılması halinde, sınavlara ilişkin hususlar sınavın yaptırılacağı kurum veya kuruluş ile yapılacak protokolde düzenlenir.”</p>

<p><strong>MADDE 12- </strong>Aynı Yönetmeliğin 14 üncü maddesinin ikinci fıkrası yürürlükten kaldırılmış, üçüncü fıkrasında yer alan “İlgili personel,” ibaresinden sonra gelmek üzere “sözlü” ibaresi eklenmiş, aynı fıkranın (a), (b), (c), (ç), (d) ve (e) bentleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.</p>

<p>“a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi (20 puan),</p>

<p>b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü (20 puan),</p>

<p>c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu (20 puan),</p>

<p>ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı (15 puan),</p>

<p>d) Genel kültürü ve genel yeteneği (15 puan),</p>

<p>e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı (10 puan),”</p>

<p><strong>MADDE 13- </strong>Aynı Yönetmeliğin 16 ncı maddesinin birinci fıkrasında yer alan “Personel ve Eğitim Şubesi Müdürünün de” ibaresi “Personel Daire Başkanının da” şeklinde, aynı maddenin üçüncü fıkrasında yer alan “görevde yükselme sınavına” ibaresi “sınava” şeklinde, “sıhri” ibaresi “kayın” şeklinde, aynı maddenin beşinci fıkrasında yer alan “Personel ve Eğitim Şubesi Müdürlüğünce” ibaresi “Personel Daire Başkanlığınca” şeklinde değiştirilmiştir.</p>

<p><strong>MADDE 14- </strong>Aynı Yönetmeliğin 17 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan “konularının kapsamına giren ve yazılı sınavlarda sorulacak soruların” ibaresi yürürlükten kaldırılmıştır.</p>

<p><strong>MADDE 15- </strong>Aynı Yönetmeliğin 18 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “Yazılı sınav” ibaresi “Sınavlar;” şeklinde değiştirilmiş, aynı fıkrada yer alan “afetler” ibaresinden sonra gelmek üzere “sebebiyle” ibaresi eklenmiş, üçüncü fıkrasında yer alan “Yazılı” ibaresinden sonra gelmek üzere “veya sözlü” ibaresi eklenmiştir.</p>

<p><strong>MADDE 16- </strong>Aynı Yönetmeliğin 20 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.</p>

<p>“MADDE 20- (1) Yazılı ve sözlü sınavlara itirazlar sonuçların ilan edilmesinden itibaren beş iş günü içinde sınav kuruluna yapılır. İtirazlar sınav kurulunca en geç on gün içinde değerlendirilerek kesin olarak karara bağlanır ve ilgililere bildirilir. Yazılı sınav sorularından hatalı olduğu kabul edilenler, değerlendirme dışı bırakılarak geçerli soruların puan değerinin yeniden tespit edilmesi suretiyle puanlama yapılır.”</p>

<p><strong>MADDE 17- </strong>Aynı Yönetmeliğin 21 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.</p>

<p>“MADDE 21- (1) Görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavına ilişkin belgelerin saklanması ve imhası işlemleri, 11 sayılı Devlet Arşivleri Başkanlığı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile 18/10/2019 tarihli ve 30922 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Devlet Arşiv Hizmetleri Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre yürütülür.”</p>

<p><strong>MADDE 18- </strong>Aynı Yönetmeliğin 22 nci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan “sınavına” ibaresi “ve unvan değişikliği sınavlarına” şeklinde değiştirilmiş, aynı maddeye aşağıdaki fıkralar eklenmiştir.</p>

<p>“(5) Haklarında atama şartlarının kaybedilmesini gerektirecek nitelikteki eylemlerinden dolayı adli veya idari bir kovuşturma veya soruşturma bulunanların atamaları kovuşturma ve soruşturma sonuçlanıncaya kadar bekletilir.</p>

<p>(6) Görevde yükselme ve unvan değişikliği suretiyle atananlar, atandıkları unvan ve mahalden başka unvan veya mahallere, Adalet Bakanlığı Memur Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliğinde sayılan mazeretlere ilişkin atamalar dışında iki yıl görev yapmaları halinde atanma talebinde bulunabilirler. Atanma tarihinden önceki mazerete dayanılarak naklen atanma talebinde bulunulamaz.</p>

<p>(7) Atanmaya hak kazandıkları kadroya ilişkin görevlere mevzuatla öngörülen süre içinde başlamayanların söz konusu atanma hakları sona erer.</p>

<p>(8) Atama öncesi veya sonrası herhangi bir nedenle görevi kabul etmekten vazgeçenlerin aynı sınava dayalı olarak atamaları yapılamaz.”</p>

<p><strong>MADDE 19- </strong>Aynı Yönetmeliğin 27 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.</p>

<p>“MADDE 27- (1) Diğer kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapılan unvanlardan, Kurumdaki aynı unvana, bu unvanla aynı düzeydeki veya daha alt düzeydeki diğer unvanlara, söz konusu unvanlar için mevzuatla aranan öğrenim, toplam hizmet süresi ve sertifika gibi belgelere sahip olma şartlarını taşımaları kaydıyla genel hükümlere göre naklen atama yapılabilir.</p>

<p>(2) Diğer personel mevzuatına tabi olanların bu Yönetmelik kapsamındaki görevlere atanmalarında ihraz ettikleri unvanlar, aynı unvanın bulunmaması halinde öğrenim durumu, ihraz ettikleri unvanla birlikte ilgili mevzuatı dikkate alınır.”</p>

<p><strong>MADDE 20- </strong>Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.</p>

<p><strong>MADDE 21- </strong>Bu Yönetmelik hükümlerini Adalet Bakanı yürütür.</p>

<p></p><div class="article-source py-3 small ">
    </div>
]]></turbo:content>
      <category>Genel</category>
      <guid>https://www.hukukihaber.net/adli-tip-kurumu-personeli-gorevde-yukselme-ve-unvan-degisikligi-yonetmeliginde-degisiklik</guid>
      <pubDate>Tue, 17 Nov 2026 00:00:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://hukukihabernet.teimg.com/crop/1280x720/hukukihaber-net/uploads/2023/01/resmi/resmi-g5.jpg" type="image/jpeg" length="20510"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[POLİSİN "ÜZERİNDE SUÇ UNSURU VAR MI?" SORUSU ÜZERİNE UYUŞTURUCU MADDEYİ TESLİM ETMEK, ETKİN PİŞMANLIK MIDIR?]]></title>
      <link>https://www.hukukihaber.net/polisin-uzerinde-suc-unsuru-var-mi-sorusu-uzerine-uyusturucu-maddeyi-teslim-etmek-etkin-pismanlik-midir-1</link>
      <atom:link rel="self" href="https://www.hukukihaber.net/polisin-uzerinde-suc-unsuru-var-mi-sorusu-uzerine-uyusturucu-maddeyi-teslim-etmek-etkin-pismanlik-midir-1" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[Uyuşturucu madde suçları, en çok işlenen suçlar arasındadır. 2025 yılı Adalet İstatistiklerine göre TCK m. 188’den (Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçundan) dolayı geçen yıllardan devir eden ve yıl içinde açılan dosyalarla birlikte 137.488 dosya, 201.120 şüpheli ve 251.029 suç hakkın...]]></description>
      <turbo:content><![CDATA[<p>Uyuşturucu madde suçları, en çok işlenen suçlar arasındadır. 2025 yılı Adalet İstatistiklerine göre TCK m. 188’den (Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçundan) dolayı geçen yıllardan devir eden ve yıl içinde açılan dosyalarla birlikte 137.488 dosya, 201.120 şüpheli ve 251.029 suç hakkında işlem yapılmıştır. TCK m. 191’den (Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmak suçundan) 814.015 dosya, 699.055 şüpheli ve 1.114.723 suç hakkında işlem yapılmıştır (s. 81). Bu sayılar toplandığında 951.503 dosya, 900.175 şüpheli ve 1.365.752 şüpheli olarak oldukça büyük bir sayıya ulaşılmaktadır.</p>

<p>Bu dosyalar içinde Polis (genel anlamda kolluk) tarafından durdurulan ve durdurma sırasında üzerinde uyuşturucu madde yakalanan kişiler de bulunmaktadır. Bu kişilerle ilgili yapılan işlemlerde özellikle arama ve durdurma yetkisinin sınırları bağlamında yoğun tartışmalar bulunmaktadır. <strong><a href="https://www.hukukihaber.net/durdurma-sonrasi-kontrol-islemi-ile-arama-neden-karisiyor-sorun-mevzuattan-mi-kaynaklaniyor" rel="dofollow">"Durdurma Sonrası Kontrol İşlemi ile Arama Neden Karışıyor? Sorun Mevzuattan mı Kaynaklanıyor?"</a></strong> (<a href="https://www.hukukihaber.net/durdurma-sonrasi-kontrol-islemi-ile-arama-neden-karisiyor-sorun-mevzuattan-mi-kaynaklaniyor" rel="dofollow">https://www.hukukihaber.net/durdurma-sonrasi-kontrol-islemi-ile-arama-neden-karisiyor-sorun-mevzuattan-mi-kaynaklaniyor</a>) başlıklı yazımda belirttiğim üzere el ile dıştan kontrolde uyuşturucu madde araştırılıp araştırılamayacağı konusundaki karışıklık AÖAY m. 27/6’deki durdurma üzerine yapılacak işlemler arasında sayılan “e) Yapılan kontrolün neticesinde suça ilişkin iz, eser, emare ve delil elde edilirse, kişi yakalanır. f) Uyuşturucu gibi belirli bir şeyin, kişinin herhangi bir yerinde gizlendiği düşünülüyorsa, daha geniş çaplı kontrol yapılabilir.” hükümlerinden kaynaklanmaktadır.</p>

<p>Bu yazının konusu ise durdurulan kişiye sorulacak sorularla ilgilidir. Uygulamada sıkça sorulardan birisi, <strong>"Üzerinde Suç Unsuru Var mı?" </strong>sorusudur. Durdurma yetkisi kapsamında polis, durdurduğu kişiye durdurma sebebini bildirir ve durdurma sebebine ilişkin sorular sorabilir; kimliğini veya bulundurulması gerekli diğer belgelerin ibraz edilmesini isteyebilir (PVSK m.4/A). Yine AÖAY m.27’ye göre kolluk, görevini yerine getirirken, kendisinin kolluk görevlisi olduğunu belirleyen belgeyi gösterdikten sonra durdurduğu kişiye durdurma sebebini bildirir; şüpheye yol açan davranışları ve durdurma sebebine ilişkin sorular sorabilir; kimliğini veya bulundurulması gerekli diğer belgelerin ibraz edilmesini isteyebilir. <strong>Kişi, kimliğine ilişkin olanlar hariç, sorulan sorulara cevap vermekle yükümlü değildir.</strong> Durdurma yetkisinin kullanılmasına neden olan şüphe, yapılan açıklamayla veya herhangi bir şekilde ortadan kalkarsa, kişilerin gitmesine ve araçların ayrılmalarına izin verilir.</p>

<p>Dolayısıyla polisin <strong>"Üzerinde Suç Unsuru Var mı?" </strong>sorusu üzerine uyuşturucu madde suçlarını (TCK m. 188 veya m. 191) işleyen şüpheliler, üzerindeki maddeleri polise teslim ettiklerinde şüphelilerin bu hareketi, etkin pişmanlık kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceği tartışılmalıdır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 04.12.2018 tarihli ve 92-606 sayılı kararına göre etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanabilmesi için; öncelikle kanunda o suç ve faili bakımından buna imkân tanıyan özel bir hüküm bulunması gerekir. Her suç açısından etkin pişmanlığın uygulanması mümkün değildir. Esasen niteliği gereği her suç etkin pişmanlığa elverişli de değildir. Etkin pişmanlık hükmünün uygulanabilmesi için suçun tamamlanmış olması gerekir. Teşebbüs aşamasında kalan suçlar bakımından etkin pişmanlıktan söz edilemez ancak şartları var ise “gönüllü vazgeçme” gündeme gelebilir. Etkin pişmanlığın diğer bir şartı, failin kanunda öngörüldüğü biçimde, pişmanlığını gösteren aktif bir davranışının bulunmasıdır.</p>

<p><a href="https://www.hukukihaber.net/yargitay-ceza-genel-kurulunun-20161014-e-2018664-k-sayili-karari" rel="dofollow">Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 20.12.2018 tarihli, 2016/1014 E., 2018/664 K. sayılı kararı</a>na konu olayın oluşumunun şu şekilde gerçekleştiği görülmektedir: Sanığın uyuşturucu ticareti yaptığına dair ihbarlar alınıyor. Suç tarihinde sanık yürür vaziyette görülüyor. Durumundan kuşkulanılıyor. Durduruluyor. Polis oldukları söyleniyor. Üzerinde suç unsuru olup olmadığı soruluyor. Sanık cebinden 9 adet beyaz kağıda sarılmış halde uyuşturucuyu çıkarıp veriyor. Sanığın verdiği maddelerin sentetik uyuşturucu olduğu tespit ediliyor. Durdurma ve suç unsuru uyuşturucunun ele geçirilme şekli sanığın iradesine dayalı olmadığı için etkin pişmanlık hükümleri hangi koşullarda uygulanabilir?</p>

<p>Kararın ilgili kısımları şöyledir;</p>

<p>"...<i>Bu açıklamalar ışığında uyuşmazlık konusu değerlendirildiğinde;</i></p>

<p><i>KOM Şube Müdürlüğü görevlilerince uyuşturucu madde ticareti yapma suçuna yönelik olarak yapılan çalışmalar sırasında, sanığın uyuşturucu madde sattığı, tanıklar Kadir ve Ahmet'in sanıktan uyuşturucu madde satın aldıkları bilgisinin elde edildiği, yapılan araştırmalarda, tanıklar Kadir ve Ahmet ile sanığın açık kimlik ve adres bilgilerinin tespit edildiği, yine 26.01.2015 tarihinde saat 17.32'de 155 Polis İmdat hattını arayan tanık Nazan'ın, eşi olan tanık Kadir'e sanığın uyuşturucu madde sattığını söyleyip, sanığın kullandığı telefon numarasını bildirdiği, bunun üzerine görevlilerin sanığın ikameti ve çevresini değişik tarih ve zamanlarda izlemeye aldıkları, sanık hakkında yürütülen çalışmalara devam edildiği esnada 11.02.2015 tarihinde saat 16.00 sıralarında ikametinden çıkan ve Burun Çiftliği Kavşağına doğru gittiği görülen sanığın takibe alındığı, saat 16.15 sıralarında söz konusu kavşağa gelen sanığın şüpheli davranışlar sergilemesi nedeniyle fark edildiklerini değerlendiren görevlilerin, sanığın yanına gidip polis kimlik kartlarını gösterdikleri, sanığa üzerinde herhangi bir suç unsuru bulunup bulunmadığı sorduklarında pantolonunun ön ve arka cebinden çıkardığı beyaz kâğıda sarılı toplam (9) fişek hâlindeki uyuşturucu maddeyi sanığın görevlilere teslim ettiği, Cumhuriyet savcısından alınan yazılı arama emrine istinaden sanığın ikametinde yapılan aramada herhangi bir suç unsuruna rastlanılmadığı olayda;</i></p>

<p><i>Kollukça alınan istihbarat bilgisi üzerine yapılan araştırmalar sonucunda, sanığın, tanıklar Ahmet ve Kadir'in açık kimlik ve adres bilgileri ile sanık hakkında daha önce uyuşturucu madde ticareti yapma suçundan işlem yapıldığının tespit edilmesi, 26.01.2015 tarihinde alınan telefon ihbarında tanık Nazan'ın, sanığın uyuşturucu madde ticareti yaptığını söyleyip kullandığı telefon numarasını bildirmesi, alınan tüm bilgiler doğrultusunda sanığın ikameti ve çevresinin değişik tarih ve zamanlarda izlemeye alınması, istihbarat bilgisi ve telefon ihbarının alınması ile sanığın yakalanması arasında geçen zaman aralığı uzun olduğu gibi yakalandığı anda bir suçüstü hâlinin de mevcut olmaması, dosya kapsamı itibarıyla görevlilerce yakalanan sanığın suçun konusu ve delilini oluşturan uyuşturucu maddeleri yok edebileceğine ilişkin bir davranış içerisinde olmadığının anlaşılması ve tutanak düzenleyicisi tanıkların sanık hakkında sürekli ihbarlar geldiğini beyan etmeleri karşısında; kolluk görevlilerinin suçla ilgili edindikleri tüm bilgileri 5271 sayılı CMK'nın 2/e, 158, 160, 161 ve 164. maddeleri uyarınca derhâl Cumhuriyet savcısına bildirip bu konuda adli arama kararı ya da yazılı arama emri talep etmeleri ve Cumhuriyet savcısından alacakları talimat doğrultusunda işlem yapmalarının gerektiği, adli arama kararı ya da yazılı arama emri alınmadan yapılacak arama işlemi sonucu ele geçirilecek uyuşturucu maddenin hukuka aykırı şekilde elde edilmiş olacağı, suçun maddi konusu ve delili olan uyuşturucu maddenin hukuka aykırı yöntemle elde edilmesi durumunda ise Anayasanın 38. maddesinin 6. fıkrası ile CMK'nın 206. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi, 217. maddesinin 2. fıkrası, 230. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca hükme esas alınamayacağı açıktır.</i></p>

<p><i>Ancak; somut olayda görevlilerce durdurularak üzerinde herhangi bir suç unsuru olup olmadığı sorulan sanığın, pantolonunun ön ve arka ceplerinden çıkardığı suç konusu uyuşturucu maddeleri görevlilere teslim etmesi üzerine uyuşturucu maddelerin muhafaza altına alındığı gözetildiğinde, uyuşturucu maddelere bu şekilde el konulmasının; “Gizlenmiş bir şeyi bulmaya çalışma ve araştırma” anlamlarına gelen arama işlemi olarak değerlendirilemeyeceği, bu nedenle Özel Dairenin “...Sanığın üzerinin aranması konusunda arama kararı olup olmadığının araştırılması, varsa aslı veya onaylı bir örneğinin getirtilerek duruşmada okunup tartışılmasının sağlanması...” şeklindeki bozma nedeninin isabetli olmadığı, dolayısıyla sanığın üzerinde arama yapılmasına imkân sağlayan adli arama kararı ya da yazılı arama emrinin araştırılmasına gerek olmadığının ve suç konusu uyuşturucu maddenin elde edilmesinde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığının kabulü gerekmektedir…</i></p>

<p><i>Ceza Genel Kurulunun 20.12.1993 tarihli ve 301-338 sayılı kararında belirtildiği üzere, uyuşturucu madde ticareti suçları ile korunan hukuki yarar genel kamu esenliği olduğundan, iştirakçilerin kimliklerinin veya uyuşturucu maddelerin saklandığı yerin bu suçu işleyen failler tarafından bildirilmesi hâlinde, suça konu maddelerin ele geçirilmesine, dolayısıyla genel kamu esenliğini korumaya yönelik olarak uyuşturucu madde temini suçuyla mücadeleye katkıda bulunan bu suç faillerine tayin edilecek cezadan indirim yapılması öngörülmektedir.</i></p>

<p><i>Benzer suçlarla ilgili uygulamada en çok karşılaşılan hâl olan, sanığın eylemi yetkili mercii tarafından haber alındıktan sonra etkin pişmanlıkta bulunmasına ilişkin 5237 sayılı TCK'nın 192. maddesinin 3. fıkrası üzerinde durulmalıdır. Buna göre, uyuşturucu ve uyarıcı madde imal veya ticareti eylemine iştirak etmiş olan veya kullanmak için uyuşturucu ve uyarıcı maddeyi satın alan, kabul eden veya bulunduran kimsenin, suçun işlendiğinin yetkili makamlar tarafından öğrenilmesinden sonra, suçun meydana çıkmasına ya da fail ve suç ortaklarının yakalanmasına hizmet ve yardım etmesi verilen cezadan indirim nedeni olup, etkin pişmanlığın bu hâli aynı maddenin 1 ve 2. fıkralarında düzenlenen cezasızlık hâlinden zaman itibarıyla ayrılır. Cezasızlık durumunda yetkili merciler tarafından haber alınmadan önce ihbar ve yardım yapılması gerekirken, 3. fıkrada düzenlenen ve indirim nedeni olarak kabul edilen etkin pişmanlıkta resmi makamlarca haber alınmasından sonra işbirliği aranmaktadır.</i></p>

<p><i>Yerleşmiş yargısal kararlar ve öğretide yer alan baskın görüşe göre, 5237 sayılı TCK’nın 192. maddesinin 3. fıkrasında yer alan etkin pişmanlık hükmünün uygulanabilmesi için şu şartların birlikte gerçekleşmesi gereklidir:</i></p>

<p><i>1- Fail 5237 sayılı TCK'nın 188 ve 191. maddelerinde düzenlenen suçlardan birini işlemiş olmalıdır.</i></p>

<p><i>2- Hizmet ve yardım bizzat fail tarafından yapılmalıdır.</i></p>

<p><i>3- Hizmet ve yardım soruşturma ya da kovuşturma makamlarına yapılmalıdır.</i></p>

<p><i>4- Hizmet ve yardım, suçun resmi makamlar tarafından haber alınmasından sonra, ancak mahkemece hüküm verilmeden önce gerçekleşmelidir. 5271 sayılı CMK’nın 158. maddesinde gösterilen, bir suç hakkında soruşturma yapmakla yetkili olan adli ve idari merciler, Adalet ve İçişleri Bakanlıkları, savcılıklar, emniyet ve jandarma teşkilatı, suçları savcılıklara iletmekle yükümlü olan vali ve kaymakamlıklar, elçilikler ve konsolosluklar resmi makamlar kapsamında değerlendirilmelidir.</i></p>

<p><i>5- Fail kendi suçunun ya da bir başkasının suçunun ortaya çıkmasına önemli ölçüde katkı sağlamalı, bilgi aktarımı ile suçun meydana çıkmasına ya da diğer suç ortaklarının yakalanmasına hizmet ve yardım etmelidir.</i></p>

<p><i>6- Failin verdiği bilgiler doğru, yapılan hizmet ve yardım sonuca etkili ve yararlı olmalıdır.</i></p>

<p><i>Failin etkin pişmanlık nedeniyle indirimden yararlanabilmesi için kendi suçunun ortaya çıkmasına ya da suç ortaklarının yakalanmasına yardım ve hizmet etmiş olması gerekmektedir. Suç ortakları kavramı uyuşturucu madde suçuna katılan ya da başka bir uyuşturucu madde ile ilgili suç işleyen kimse olarak anlaşılmalı; "yakalanması" sözcüğü de, "suç ortaklarının yakalanması ya da kim olduğunun belirlenmesi" olarak kabul edilmelidir. Fail suç ortağının, uyuşturucu maddeyi satın aldığı veya sattığı kişinin ya da başka bir uyuşturucu madde suçu işleyen kişinin yakalanmasına ya da kim olduğunun belirlenmesine katkıda bulunduğunda indirimden yararlanacaktır. Failin kendi suçunun ya da suç ortaklarının ortaya çıkmasına yönelik olarak verdiği bilginin yardım ve hizmet niteliğinde kabul edilebilmesi için, hizmet ve yardımın konusu olan bilgilerin doğru olmasının yanında, hizmet ve yardımın sonuca etkili ve yararlı olması da gerekmektedir.</i></p>

<p><i>Buna göre, yakalanan kimsenin uyuşturucu maddeyi açık kimliğini bilmediği bir şahıstan aldığını söylemesi ya da hayalî isimler vermesi veya daha önceden uyuşturucu işine karıştığını bildiği kişinin adını vermesi etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanması için yeterli görülmemeli, failin bildirdiği kişi yakalanmış ise mahkûm edilmiş olması ya da yakalanamamışsa kimliği ve varlığının belirlenmesi, failin bildirdiği kişiye suç atması için bir neden bulunmadığının anlaşılması, mevcut delillerin o kişinin suçluluğunu kabule yeterli bulunması ve verilen bilginin daha önce görevliler tarafından öğrenilmemiş olması durumlarında etkin pişmanlık hükümleri uygulanmalıdır. Değinilen bu hâllerin dışında, failin üzerinde kullanım miktarı içerisinde uyuşturucu ve uyarıcı madde ile yakalanmış olması hâlinde başka bir şekilde satış için hazırlandığı anlaşılmayan maddeyi satmak için bulundurduğunu bildirmesinde de, uyuşturucu ve uyarıcı madde satmak suçundan etkin pişmanlık koşullarının gerçekleştiği kabul edilmelidir.</i></p>

<p><i>Bu açıklamalar ışığında uyuşmazlık konusu değerlendirildiğinde;</i></p>

<p><i>Birinci uyuşmazlık konusunda belirtilen, <strong>açık kimlik ve adres bilgileri tespit edilen sanık hakkında elde edilen istihbarat bilgisi ve telefonla yapılan ihbar ile sanığın yakalanması arasında geçen zaman aralığının uzun olması ve kolluk görevlilerince sanığın ikameti ve çevresinin değişik tarih ve zamanlarda izlendiğinin anlaşılması nedeniyle sanığın üzerinde arama yapılabilmesi için adli arama kararı ya da yazılı arama emri alınması gerektiğine</strong> ilişkin açıklamalar da dikkate alındığında; sanık hakkında TCK'nın 192. maddesinin 3. fıkrasında düzenlenen etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanması bakımından, sanığı durduran görevlilerin, suçun konusu ve delilini oluşturan uyuşturucu maddeleri elde etme şekillerine ilişkin ihtimallere göre bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.</i></p>

<p><strong><i>Birinci ihtimal;</i></strong><i> sanığı durduran görevlilerin ellerinde bir adli arama kararı ya da yazılı arama emri bulunması hâlidir. Bu durumda, kolluk görevlilerinin ellerinde bulunan karar ya da emri sanığa ibraz edip yapacakları arama sonucunda suç konusu delile ulaşabilecekleri anlaşıldığından, üzerindeki uyuşturucu maddeyi çıkarıp teslim eden sanık hakkında TCK'nın 192. maddesinin 3. fıkrasında düzenlenen etkin pişmanlık hükümleri uygulanamayacaktır.</i></p>

<p><strong><i>İkinci ihtimal;</i></strong><i> ellerinde bir adli arama kararı ya da yazılı arama emri bulunmayan kolluk görevlilerinin sanığı durdurduktan sonra Cumhuriyet savcısına bilgi verip talimatları doğrultusunda işlem yapmaları hâlidir. Bu durumda da adli arama kararı ya da yazılı arama emri verilip verilmemesine göre iki olasılık söz konusu olacaktır.</i></p>

<p><i>Adli arama kararı ya da yazılı arama emri alınması durumunda; sanığı durduran kolluk görevlilerinin bu karar ya da emri sanığa ibraz edip yapacakları arama sonucunda suç konusu delile ulaşabilecekleri anlaşıldığından, üzerindeki uyuşturucu maddeyi çıkarıp teslim eden sanık hakkında TCK'nın 192. maddesinin 3. fıkrasında düzenlenen etkin pişmanlık hükümleri uygulanamayacaktır.</i></p>

<p><i>Adli arama kararı ya da yazılı arama emri alınamaması durumunda ise; üzerine arama yapılamayacak olan sanığın, uyuşturucu maddeleri teslim etmek suretiyle suçun konusu ve delilini hukuka uygun hâle getirerek kendi suçunu ortaya çıkarması nedeniyle sanık hakkında TCK'nın 192. maddesinin 3. fıkrasında düzenlenen etkin pişmanlık hükümleri uygulanacaktır.</i></p>

<p><strong><i>Üçüncü ihtimal ise</i></strong><i>; ellerinde bir adli arama kararı ya da yazılı arama emri bulunmayan görevlilerin sanığı durdurmaları sonrasında yaptıkları arama sonrasında suçun konusu ve delili olan uyuşturucu maddeleri ele geçirmeleri hâlidir. Bu durumda suçun maddi konusunu oluşturan uyuşturucu maddeler hukuka aykırı elde edilmiş olacağından, Anayasanın 38. maddesinin 6. fıkrası ile CMK'nın 206. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi, 217. maddesinin 2. fıkrası, 230. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca hükme esas alınamayacaktır.</i></p>

<p><i>Bu ihtimaller dâhilinde somut olay incelendiğinde; kolluk görevlilerinin elinde bir arama kararı ya da yazılı arama emri bulunmadığı hususu, takip altında bulundurdukları sanığı durdurduklarında herhangi bir karar ya da emir ibraz etmemelerinden ve sanığa “Üzerinde herhangi bir suç unsuru olup olmadığını” sormalarından anlaşılmaktadır. Zira, kolluk görevlilerinin ellerinde adli arama kararı ya da yazılı arama emri bulunması hâlinde sanığa bu şekilde bir soru yöneltmeleri de beklenmeyecektir. Tutanak içeriği ve tutanak düzenleyicisi tanıkların anlatımlarından da suçun konusunu ve delilini oluşturan uyuşturucu maddelerin elde edilmesinden önce Cumhuriyet savcısından adli arama kararı ya da yazılı arama emri talep edildiğine ilişkin bir bilgi ve anlatımın bulunmadığı, kolluk görevlilerinin suç konusu uyuşturucu maddeler ele geçirildikten sonra Cumhuriyet savcısına olayı bildirdikleri açıktır. Kolluk görevlilerinin, sanık ...'i durdurmalarından sonra Cumhuriyet savcısına haber verecekleri ve alacakları adli arama kararı ya da yazılı arama emri üzerine arama işlemini gerçekleştirecekleri ihtimali ise bir varsayımdan ibaret olup, henüz bir karar veya yazılı arama emri verilip verilmeyeceğinin belirsiz olduğu bu durum, sanık aleyhine değerlendirilemeyecektir.</i></p>

<p><i>Kolluk görevlilerince durdurulduğu sırada hakkında düzenlenmiş bir adli arama kararı ya da yazılı arama emri bulunmayan ve bu nedenle üzerinde arama yapılıp delil elde edilemeyecek olan sanığın, üzerindeki uyuşturucu maddeleri görevlilere teslim etmek suretiyle suçun konusu ve delilini hukuka uygun hâle getirerek kendi suçunu ortaya çıkardığının, bu aşamaya kadar da kolluk görevlilerince gerçekleştirilen işlemlerin Cumhuriyet savcısına bildirildiğine ilişkin herhangi bir bilgi ve belgenin de bulunmadığının anlaşılması karşısında; sanık hakkında TCK'nın 192. maddesinin 3. fıkrasında düzenlenen etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanması gerektiği kabul edilmelidir...</i>"</p>

<p><strong>Sonuç olarak;</strong></p>

<p>- Kolluk görevlilerinin ellerinde bulunan karar ya da emri şüpheliye ibraz edip yapacakları arama sonucunda suç konusu delile ulaşabilecekse TCK'nın 192. maddesinin 3. fıkrasında düzenlenen etkin pişmanlık hükümleri uygulanamayacaktır,</p>

<p>- Adli arama kararı ya da yazılı arama emri alınamaması durumunda ise; üzerine arama yapılamayacak olan sanığın, uyuşturucu maddeleri teslim etmek suretiyle suçun konusu ve delilini hukuka uygun hâle getirerek kendi suçunu ortaya çıkarması nedeniyle sanık hakkında TCK'nın 192. maddesinin 3. fıkrasında düzenlenen etkin pişmanlık hükümleri uygulanacaktır.</p>

<p><a href="https://www.hukukihaber.net/doc-dr-enver-kasli" rel="noopener" target="_blank" title="Doç. Dr. Enver KAŞLI"><img alt="Doç. Dr. Enver KAŞLI" height="96" src="https://hukukihabernet.teimg.com/crop/200x200/hukukihaber-net/uploads/2025/05/enver-kasli.jpg" width="96" /></a></p>

<h4><strong><a href="https://www.hukukihaber.net/doc-dr-enver-kasli" rel="noopener" target="_blank" title="Doç. Dr. Enver KAŞLI">Doç. Dr. Enver KAŞLI</a></strong></h4><div class="article-source py-3 small ">
    </div>
]]></turbo:content>
      <category>MAKALE</category>
      <guid>https://www.hukukihaber.net/polisin-uzerinde-suc-unsuru-var-mi-sorusu-uzerine-uyusturucu-maddeyi-teslim-etmek-etkin-pismanlik-midir-1</guid>
      <pubDate>Mon, 16 Nov 2026 17:57:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://hukukihabernet.teimg.com/crop/1280x720/hukukihaber-net/uploads/2023/05/polis-aramas.jpg" type="image/jpeg" length="24114"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[Uyuşmazlık Mahkemesi’nden VERBİS İdari Para Cezasına İlişkin Önemli Karar: Mali Bilançoya Dayalı Algoritmik Hesaplama Hukuka Uygun Bulundu]]></title>
      <link>https://www.hukukihaber.net/uyusmazlik-mahkemesinden-verbis-idari-para-cezasina-iliskin-onemli-karar-mali-bilancoya-dayali-algoritmik-hesaplama-hukuka-uygun-bulundu</link>
      <atom:link rel="self" href="https://www.hukukihaber.net/uyusmazlik-mahkemesinden-verbis-idari-para-cezasina-iliskin-onemli-karar-mali-bilancoya-dayali-algoritmik-hesaplama-hukuka-uygun-bulundu" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[8 Kasım 2026 tarihli ve 33424 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 16.02.2026 tarihli ve E.2025/228, K.2026/82 sayılı kararında Uyuşmazlık Mahkemesi, Veri Sorumluları Siciline kayıt yükümlülüğünün ihlali nedeniyle uygulanan idari para cezasına ilişkin olarak adli ve idari yargı mercilerince verilen çel...]]></description>
      <turbo:content><![CDATA[<p>8 Kasım 2026 tarihli ve 33424 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan <a href="https://hukukihabernet.teimg.com/hukukihaber-net/uploads/2026/11/e2025-228-k2026-82-sayili-kararinda-uyusmazlik-mahkemesi.pdf" rel="dofollow">16.02.2026 tarihli ve E.2025/228, K.2026/82 sayılı kararında Uyuşmazlık Mahkemesi</a>, Veri Sorumluları Siciline kayıt yükümlülüğünün ihlali nedeniyle uygulanan idari para cezasına ilişkin olarak adli ve idari yargı mercilerince verilen çelişkili kararları incelemiştir. Karar, özellikle Kişisel Verileri Koruma Kurulu tarafından idari para cezasının belirlenmesinde kullanılan algoritmik hesaplama yöntemine ilişkin değerlendirmeleriyle dikkat çekmektedir.</p>

<p><strong>1. Uyuşmazlığın Konusu</strong></p>

<p>Kişisel Verileri Koruma Kurulu, 14.10.2022 tarihli ve 2022/1101 sayılı kararıyla, Veri Sorumluları Siciline kayıt ve bildirim yükümlülüğünü süresi içerisinde yerine getirmediği gerekçesiyle bir şirkete, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun 18/1-ç maddesi uyarınca 850.000 TL idari para cezası uygulamıştır. Söz konusu ihlal bakımından 2022 yılında uygulanabilecek idari para cezası tutarının alt ve üst sınırları 53.572 TL ile 2.678.863 TL olarak belirlenmiştir.</p>

<p>Şirket, aynı idari para cezasına karşı iki ayrı yargı merciinde başvuruda bulunmuştur:</p>

<p><strong>- Ankara 3. Sulh Ceza Hâkimliği:</strong> 15.05.2023 tarihli ve D.İş 2023/105 sayılı kararıyla idari para cezasını alt sınır olan 53.572 TL'ye indirmiştir.</p>

<p><strong>- Ankara 9. İdare Mahkemesi:</strong> 06.09.2023 tarihli, E.2023/212, K.2023/1635 sayılı kararıyla davanın reddine karar vermiştir.</p>

<p>Sulh ceza hâkimliği, idari yaptırımın uygulanmasını hukuka uygun bulmakla birlikte, ceza miktarının orantısız olduğu ve alt sınırdan uzaklaşılmasını gerektiren herhangi bir neden bulunmadığı sonucuna ulaşmıştır.</p>

<p>Her iki kararın da kesinleşmesi üzerine ortaya çıkan hüküm uyuşmazlığının giderilmesi, Kişisel Verileri Koruma Kurumu tarafından talep edilmiştir.</p>

<p><strong>2. Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Değerlendirmesi</strong></p>

<p>Şirket tarafından yapılan başvurularda, idari para cezasının önceden ilan edilmemiş ve belirsiz bir algoritma aracılığıyla belirlendiği ileri sürülmüştür. Ayrıca, Kabahatler Kanunu’nun 17. maddesinde yer alan “ekonomik durum” ölçütünün kişinin güncel ekonomik durumu esas alınarak değerlendirilmesi gerektiği savunulmuş; bu kapsamda şirketin döviz kuru artışı nedeniyle mali dengesinin bozulduğu ve konkordato sürecinden geçtiği hususlarına dayanılmıştır.</p>

<p>Uyuşmazlık Mahkemesi, konkordato sürecine ilişkin bu iddiayı gerekçesinde ayrıca tartışmamış; değerlendirmesini şirketin yıllık mali bilanço toplamı üzerinden gerçekleştirmiştir.</p>

<p>Mahkemenin, Kurul tarafından kullanılan algoritmik hesaplama yöntemine ilişkin değerlendirmeleri şu şekilde özetlenebilir:</p>

<p>- Kanunda öngörülen alt ve üst sınırlar arasında idari para cezasının miktarını belirleme konusunda idarenin takdir yetkisi bulunmaktadır. Ancak bu yetkinin kamu yararına uygun, ölçülü ve orantılı biçimde kullanılması zorunludur.</p>

<p>- Dosyaya sunulan bilgilendirmeler doğrultusunda, söz konusu algoritmanın idari para cezalarında hakkaniyetin sağlanması amacıyla yıllık mali bilanço büyüklüğünü esas alan bir hesaplama yöntemine dayandığı anlaşılmaktadır.</p>

<p>- İdari para cezasının belirlenmesinde bu nitelikte bir hakkaniyet ölçütünün kullanılması hukuka aykırılık teşkil etmemektedir. Ayrıca söz konusu ölçütün ilgililere önceden duyurulması zorunlu değildir.</p>

<p>- Bununla birlikte, idari para cezasının hukuka uygun, orantılı ve ölçülü olup olmadığı, dava açılması hâlinde mahkemeler tarafından denetlenebilir.</p>

<p>Kararın “İlgili Hukuk” bölümünde ayrıca Kurulun 14.04.2022 tarihli ve 2022/339 sayılı kararı ile 22.06.2022 tarihli ve 2022/592 sayılı kararına yer verilmiştir; Mahkeme gerekçesini doğrudan bu Kurul kararlarına dayandırmamıştır. 2022/339 sayılı Kurul kararıyla algoritma tablosunun oluşturulması ve Hazine ve Maliye Bakanlığından temin edilen bilanço bilgileri doğrultusunda karşılık gelen idari para cezasının uygulanması öngörülmüştür.</p>

<p>2022/339 sayılı Kurul kararında ayrıca, belirli koşullar altında kayıt başvurusunu yapmış veya bildirim yükümlülüğünü tamamlamış veri sorumluları bakımından hafifletici neden olarak bir alt ceza kademesinin uygulanması da düzenlenmiştir.</p>

<p>Uyuşmazlık Mahkemesi, şirketin Kanun'da düzenlenen ve Kurul kararlarıyla süreleri belirlenen önemli bir yükümlülüğe aykırı hareket ettiğini açıkça ortaya koymuştur. Şirketin yıllık mali bilanço toplamı da dikkate alındığında, uygulanan idari para cezasının caydırıcılık amacını sağlayacak ölçüde hakkaniyete uygun, orantılı ve ölçülü olduğu sonucuna ulaşılmıştır.</p>

<p>Bu doğrultuda Mahkeme, oy birliğiyle ve kesin olarak, Ankara 9. İdare Mahkemesinin 06.09.2023 tarihli kararını benimsemiş ve Ankara 3. Sulh Ceza Hâkimliğinin 15.05.2023 tarihli kararını kaldırarak hüküm uyuşmazlığını gidermiştir.</p>

<p><strong>3. Veri Sorumluları Açısından Kararın Önemi ve Uygulamaya Yönelik Çıkarımlar</strong></p>

<p>Uyuşmazlık Mahkemesinin söz konusu kararı, veri sorumluları bakımından özellikle aşağıdaki hususları gündeme getirmektedir:</p>

<p>- Veri Sorumluları Siciline kayıt ve bildirim yükümlülüklerinin süresi içerisinde yerine getirildiği, gerektiğinde ispatlanabilecek şekilde belgelendirilmelidir.</p>

<p>- Yıllık mali bilanço büyüklüğü, idari para cezasının belirlenmesinde meşru bir ölçüt olarak kabul edilmiştir. Bu nedenle, yalnızca cezanın alt sınırdan uygulanması gerektiğine yönelik bir savunma tek başına yeterli olmayabilir.</p>

<p>- Algoritmik hesaplama yönteminin önceden yayımlanmamış olması, tek başına hukuka aykırılık nedeni olarak kabul edilmemiştir. Bu nedenle idari para cezalarına karşı yapılacak itirazlarda, hesaplama yönteminin yayımlanmamış olmasından ziyade somut olayın özellikleri çerçevesinde belirlenen cezanın ölçülülüğü ve orantılılığı üzerinde durulması önem taşımaktadır.</p>

<p><a href="https://hukukihabernet.teimg.com/hukukihaber-net/uploads/2025/08/busra-cetin-oz.jpg" rel="nofollow" title=""><img alt="" src="https://hukukihabernet.teimg.com/hukukihaber-net/uploads/2025/08/busra-cetin-oz.jpg" /></a></p>

<p><strong>Av. Büşra ÇETİN ÖZ</strong></p>

<p><strong>Bursa Barosu </strong></p><div class="article-source py-3 small ">
    </div>
]]></turbo:content>
      <category>MAKALE</category>
      <guid>https://www.hukukihaber.net/uyusmazlik-mahkemesinden-verbis-idari-para-cezasina-iliskin-onemli-karar-mali-bilancoya-dayali-algoritmik-hesaplama-hukuka-uygun-bulundu</guid>
      <pubDate>Mon, 16 Nov 2026 16:51:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://hukukihabernet.teimg.com/crop/1280x720/hukukihaber-net/uploads/2026/05/terazi/terazlsaa.jpg" type="image/jpeg" length="11499"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[AYM Başkanı Özkaya: Bireysel başvuruların yüzde 86'sı sonuçlandırıldı]]></title>
      <link>https://www.hukukihaber.net/aym-baskani-ozkaya-bireysel-basvurularin-yuzde-86si-sonuclandirildi</link>
      <atom:link rel="self" href="https://www.hukukihaber.net/aym-baskani-ozkaya-bireysel-basvurularin-yuzde-86si-sonuclandirildi" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[Anayasa Mahkemesi Başkanı Kadir Özkaya, Balkan Anayasa Mahkemeleri Forumu (BCCF) 4. Toplantısı’nda yaptığı konuşmada anayasa yargısının hukuk devletinin güçlendirilmesindeki rolüne dikkat çekerek “Bireysel başvuru sisteminde temel yaklaşımımız, hak eksenli bir yorumu tüm yargı sistemine yaymaktır.” dedi.]]></description>
      <turbo:content><![CDATA[<p>Kuzey Makedonya Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesinin ev sahipliğinde “Hukuk Devletinin Karşı Karşıya Olduğu Güncel Sınamalar: Anayasa Mahkemelerinin Rolü” temasıyla düzenlenen BCCF 4. Toplantısı, 13 Kasım 2026 tarihinde Ohri’de gerçekleştirildi.</p>

<p>Toplantı kapsamında düzenlenen uluslararası konferansta “Anayasa Mahkemesi Kararlarının Etkinliği ve Hukuk Devleti” başlıklı bir konuşma yapan Anayasa Mahkemesi Başkanı Kadir Özkaya, farklı anayasal geleneklerden gelen yüksek yargı kurumlarının ortak amacının insan onurunu merkeze alan, temel hak ve özgürlükleri güvence altında tutan demokratik hukuk devletini güçlendirmek olduğunu vurguladı.</p>

<p>Hukuk devleti ilkesi ile anayasa mahkemelerinin kararlarının etkinliğine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Başkan Kadir Özkaya, anayasa mahkemelerinin kararlarındaki hukuki tutarlılığın, öngörülebilirliğin ve gerekçelerin ikna ediciliğinin önemine işaret ederek “Anayasa Mahkemeleri, kararlarını açıklarken sadece ‘Anayasaya aykırıdır.’ veya ‘Hak ihlali vardır.’ demekle yetinemez. Kararın arkasındaki anayasal mantığı, evrensel hukuk ilkelerini, ölçülülük ve demokratik toplum düzeninin gerekleri gibi temel kriterleri berrak, anlaşılır ve tutarlı bir şekilde ortaya koymalıdır.” dedi.</p>

<p>Anayasa yargısı ile derece mahkemeleri ve kamu otoriteleri arasındaki yapıcı diyaloğun önemine değinen Başkan Özkaya, bu ilişkinin anayasanın üstünlüğünü ve temel hakları birlikte korumaya yönelik ortak anlayışa dayandığını vurguladı.</p>

<p><strong>Bireysel Başvuru Sistemi Temel Hak ve Özgürlüklerin Korunmasında Önemli İşlev Üstlenmektedir</strong></p>

<p>Türkiye’de 23 Eylül 2012 tarihinde uygulanmaya başlanan bireysel başvuru sisteminin temel hak ve özgürlüklerin korunmasında önemli bir işlev üstlendiğini belirten Başkan Özkaya, bireysel başvuru sayesinde Anayasa’nın doğrudan bireylerin günlük hayatına dokunan yaşayan bir metne dönüştüğünü söyledi.</p>

<p>Başkan Özkaya, şöyle devam etti: “Bireysel başvuru sisteminde temel yaklaşımımız, hak eksenli bir yorumu tüm yargı sistemine yaymaktır. 2012 yılından 2026 yılı ortasına kadar Mahkememize toplam 744 bini aşkın bireysel başvuru yapılmış ve bunların 640 binden fazlası yani yüzde 86,1’i sonuçlandırılmıştır. Aynı dönemde norm denetimi kapsamında 2 bin 600’ün üzerinde iptal davası ve itiraz başvurusu incelenerek büyük oranda karara bağlanmıştır. Bireysel başvurularda verilen 86 bini aşkın hak ihlali kararı, sadece bireylerin mağduriyetini gidermekle kalmamış aynı zamanda derece mahkemelerinin anayasal standartları içselleştirmesine ve yapısal sorunların çözülmesine öncülük etmiştir. Bu kararların yüzde 99,9’unun gereği yerine getirilmiştir.”</p>

<p>Anayasa Mahkemesi kararlarının etkisinin artırılması amacıyla çeşitli çalışmalar yürütüldüğünü aktaran Başkan Özkaya, kararların uygulanma süreçlerinin yakından takip edildiğini ve Kararlar Bilgi Bankası aracılığıyla kararlara erişimin kolaylaştırıldığını ifade etti. Başkan Özkaya ayrıca yüksek yargı organlarıyla sempozyum, çalıştay ve bilimsel toplantılar düzenlendiğini; hâkim ve savcılara yönelik eğitim programları gerçekleştirildiğini, hâkim ve savcı yardımcıları ile avukat stajyerlerine Anayasa Mahkemesinde staj imkânı sunulduğunu kaydetti.</p>

<p><strong>Ortak Anayasal Değerler Etrafında Kenetlenerek Uluslararası Yargısal Diyaloğu Güçlendirmemiz Gerekmektedir</strong></p>

<p>Uluslararası iş birliğinin önemine değinen Başkan Özkaya, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Avrupa Konseyi ve farklı ülkelerin anayasa mahkemeleriyle yakın ilişkiler sürdürüldüğünü, bu çerçevede gerçekleştirilen faaliyetler aracılığıyla bilgi ve tecrübe paylaşımında bulunulduğunu dile getirdi. Başkan Özkaya, Türk Dünyası Anayasa Yargısı Konferansı (TÜRK-AY), Asya Anayasa Mahkemeleri ve Muadili Kurumlar Birliği (AAMB) ile BCCF gibi bölgesel iş birliği platformlarının da anayasa mahkemeleri arasındaki diyaloğu güçlendirdiğini ve karşılaşılan ortak sorunlara çözüm geliştirilmesine katkı sağladığını ifade etti.</p>

<p>Anayasa Mahkemesi Başkanı Özkaya; dijitalleşme, yapay zekâ teknolojileri, kişisel verilerin korunmasına ilişkin sorunlar, sınır aşan güvenlik tehditleri, salgınlar ve ekonomik dalgalanmalar gibi gelişmelerin yüksek yargı kurumlarının önüne yeni sınamalar çıkardığını dile getirdi. Başkan Özkaya, bu sınamalar karşısında anayasa mahkemeleri arasındaki uluslararası yargısal diyaloğun güçlendirilmesi gerektiğine dikkat çekerek “Başta Balkan coğrafyasındaki dost kurumlar olmak üzere tüm anayasa mahkemeleri olarak ortak anayasal değerler etrafında kenetlenerek uluslararası yargısal diyaloğu güçlendirmemiz gerekmektedir. Zira tecrübelerimizi paylaşmamız, hak ve özgürlüklerin korunması standardını evrensel düzeyde yukarı taşıyacaktır.” dedi.</p>

<p>Anayasa yargısının varlık sebebinin insan onurunu korumak ve adaleti yeryüzünde hâkim kılmak olduğunu vurgulayan Başkan Özkaya, “Unutmamalıyız ki anayasa mahkemesi kararlarının etkinliği teknik bir hukuk meselesinin çok ötesindedir. Bu etkinlik, insan onurunun ve hukukun üstünlüğünün sahadaki gerçek karşılığıdır. Kararlarımızın etkinliği ne kadar güçlü olursa, hukuk devleti de o denli sarsılmaz olacaktır.” şeklinde konuştu.</p>

<p><strong>BCCF Üyeler Kurulu Toplantısı Gerçekleştirildi</strong></p>

<p>Konferans kapsamında gerçekleştirilen oturumların ardından Forum üyesi ülkeler Arnavutluk, Bulgaristan, Karadağ, Kosova, Kuzey Makedonya ve Türkiye’nin anayasa mahkemelerinin başkan ve üyelerinin katılımıyla Üyeler Kurulu Toplantısı gerçekleştirildi.</p>

<p>Toplantıda, Forumun 2026 yılı dönem başkanlığını yürüten Kuzey Makedonya Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesinin faaliyetleri hakkında bilgi verildi. Ayrıca Forumun gelecek dönem çalışmalarının da ele alındığı toplantıda Karadağ Anayasa Mahkemesi, 2027 yılı dönem başkanlığını üstlenmek üzere seçildi.</p>

<p>Toplantının sonunda Ohri Deklarasyonu oybirliğiyle kabul edildi.</p>

<p>BCCF üyesi ülkelerin yanı sıra farklı ülkelerin anayasa ve yüksek mahkemelerinin başkan ve üyeleri ile AİHM Türkiye Hâkimi Saadet Yüksel’in de katıldığı konferansta Başkan Kadir Özkaya; Kuzey Makedonya Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi Başkanı Darko Kostadinovski, Kuzey Makedonya Cumhuriyeti Meclis Başkanı Afrim Gashi, Avusturya Anayasa Mahkemesi Başkanı Christoph Grabenwarter, Mısır Arap Cumhuriyeti Yüksek Anayasa Mahkemesi Başkanı Boulos Fahmy Iskandar ve eski Cezayir Anayasa Mahkemesi Üyesi ve Afrika Anayasa Yargısı Konferansı Genel Sekreteri Moussa Laraba ile görüşmeler gerçekleştirdi.</p>

<p>Başkan Özkaya ayrıca Türkiye’nin Üsküp Büyükelçisi Alper Aktaş ile de bir araya geldi. Kuzey Makedonya programında Başkan Özkaya’ya; Anayasa Mahkemesi Üyeleri Muhterem İnce, Ömer Çınar ve Metin Kıratlı, Anayasa Mahkemesi Genel Sekreteri Murat Azaklı, Başraportör Akif Yıldırım, Dış İlişkiler Müdürü Korhan Pekcan eşlik etti.</p>

<p><img src="https://anayasa.gov.tr/media/pxkd5vtn/1.jpg?width=480&amp;height=360&amp;mode=crop&amp;anchor=center" /></p>

<p><img src="https://anayasa.gov.tr/media/lzlhl1i3/2.jpg?width=480&amp;height=360&amp;mode=crop&amp;anchor=center" /></p>

<p><img src="https://anayasa.gov.tr/media/z0sbrm2r/3.jpg?width=480&amp;height=360&amp;mode=crop&amp;anchor=center" /></p>

<p><img src="https://anayasa.gov.tr/media/j0wh3uoy/4.jpg?width=480&amp;height=360&amp;mode=crop&amp;anchor=center" /></p>

<p><img src="https://anayasa.gov.tr/media/zkdaf521/5.jpg?width=480&amp;height=360&amp;mode=crop&amp;anchor=center" /></p>

<p><img src="https://anayasa.gov.tr/media/uwzlp5cy/6.jpg?width=480&amp;height=360&amp;mode=crop&amp;anchor=center" /></p>

<p><img src="https://anayasa.gov.tr/media/1nmlheqh/7.jpg?width=480&amp;height=360&amp;mode=crop&amp;anchor=center" /></p><div class="article-source py-3 small ">
    </div>
]]></turbo:content>
      <category>Genel, GÜNDEM</category>
      <guid>https://www.hukukihaber.net/aym-baskani-ozkaya-bireysel-basvurularin-yuzde-86si-sonuclandirildi</guid>
      <pubDate>Mon, 16 Nov 2026 16:47:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://hukukihabernet.teimg.com/crop/1280x720/hukukihaber-net/uploads/2026/11/3-14.jpg" type="image/jpeg" length="87207"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[63. Baro Başkanları Toplantısı TBB'nin ev sahipliğinde gerçekleştirildi]]></title>
      <link>https://www.hukukihaber.net/63-baro-baskanlari-toplantisi-tbbnin-ev-sahipliginde-gerceklestirildi</link>
      <atom:link rel="self" href="https://www.hukukihaber.net/63-baro-baskanlari-toplantisi-tbbnin-ev-sahipliginde-gerceklestirildi" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[Türkiye Barolar Birliği (TBB) tarafından düzenlenen 63. Baro Başkanları Toplantısı, 14 Kasım 2026 tarihinde TBB Av. Özdemir Özok Kongre ve Kültür Merkezinde, TBB Başkanı Av. R. Erinç Sağkan, TBB Yönetim Kurulu üyeleri ve baro başkanlarının katılımıyla gerçekleştirildi.]]></description>
      <turbo:content><![CDATA[<p>Barolarda gerçekleştirilen olağan genel kurul ve seçimlerin ardından yeni dönemin ilk Baro Başkanları Toplantısı, saygı duruşu ve İstiklal Marşı’nın okunmasını takiben TBB Başkanı Av. R. Erinç Sağkan’ın açış konuşmasıyla başladı.</p>

<p>Toplantının gündeminde; ülkemizde hukukun üstünlüğü, yargı bağımsızlığı, temel hak ve özgürlükler ile demokrasi çerçevesinde yaşanan son gelişmeler ile mesleki diğer sorunlar, CMK Ücret Tarifesi, avukatlar için “Aylık Yaşlılık Yardımı” çalışmaları, Avukatlık Kanunu Yönetmeliği’nde tevkil uygulamasına ilişkin yapılması düşünülen düzenleme gibi konular yer aldı.</p>

<p>Toplantının mesleki gündemi kapsamında, avukatların ekonomik ve sosyal haklarının geliştirilmesine yönelik çalışmalar ile savunma mesleğinin güçlendirilmesi için yapılması öngörülen düzenlemeler değerlendirildi.</p>

<p>Toplantıda, 2025-2029 Yargı Reformu Stratejisi kapsamında savunmanın güçlendirilmesi ve avukatların adli süreçlere daha etkin katılımının sağlanmasına yönelik hedefler de değerlendirildi.</p>

<p>Bu kapsamda, Avukatlık Kanunu’nunda yapılacak düzenlemeler ile koruyucu hukuk uygulamalarının geliştirilmesi, belirli iş ve işlemlerde avukatla temsil zorunluluğunun genişletilmesi, avukatların bilgi ve belge temin etme yetkilerinin artırılması, stajyer avukatlara maddi destek sağlanması ve kamu avukatlarının çalışma koşulları ile özlük haklarına yönelik düzenlemeler gündeme geldi.</p>

<p>Strateji belgesinde yer alan zorunlu müdafilik ve vekillik hizmetlerine ilişkin vergilerin azaltılması, CMK kapsamında yapılan görevlendirmelerde ücretlerin verilen hizmetin niteliği gözetilerek belirlenmesi ve bağlı çalışan avukatlar için mesleğin niteliğine uygun bir ücret rejimi oluşturulması hedefleri de ele alındı.</p>

<p>Hukuk eğitiminin niteliğinin artırılmasına yönelik hedefler kapsamında ise hukuk fakültelerine girişte başarı sıralamasının yükseltilmesi, eğitim kalitesine ilişkin standartların belirlenmesi, bu standartlar doğrultusunda akreditasyon süreçlerinin geliştirilmesi ve Türkiye Barolar Birliğinin akreditasyon yetkisine sahip kurumlardan biri olabilmesi için yürütülecek çalışmalar değerlendirildi.</p>

<p>Toplantının bir diğer gündemini, ülkemizde hukukun üstünlüğü, yargı bağımsızlığı, temel hak ve özgürlükler ile demokrasi çerçevesinde yaşanan son gelişmeler oluşturdu.</p>

<p>Baro başkanlarının mesleki gündeme ve güncel hukuki gelişmelere ilişkin görüş ve önerilerinin paylaşılmasının ardından 63. Baro Başkanları Toplantısı sona erdi.</p>

<p></p>

<p><img alt="" src="https://www.barobirlik.org.tr/dosyalar/album/TBB/20261115_63_baro_baskanlari_/86848_1_15112026160632.jpeg" title="" /></p>

<p></p>

<p><img alt="" src="https://www.barobirlik.org.tr/dosyalar/album/TBB/20261115_63_baro_baskanlari_/86848_2_15112026160632.jpeg" title="" /></p>

<p><img alt="" src="https://www.barobirlik.org.tr/dosyalar/album/TBB/20261115_63_baro_baskanlari_/86848_3_15112026160632.jpeg" title="" /></p>

<p><img alt="" src="https://www.barobirlik.org.tr/dosyalar/album/TBB/20261115_63_baro_baskanlari_/86848_4_15112026160632.jpeg" title="" /></p>

<p><img alt="" src="https://www.barobirlik.org.tr/dosyalar/album/TBB/20261115_63_baro_baskanlari_/86848_5_15112026160632.jpeg" title="" /></p>

<p><img alt="" src="https://www.barobirlik.org.tr/dosyalar/album/TBB/20261115_63_baro_baskanlari_/86848_6_15112026160632.jpeg" title="" /></p>

<p><img alt="" src="https://www.barobirlik.org.tr/dosyalar/album/TBB/20261115_63_baro_baskanlari_/86848_7_15112026160632.jpeg" title="" /></p>

<p><img alt="" src="https://www.barobirlik.org.tr/dosyalar/album/TBB/20261115_63_baro_baskanlari_/86848_8_15112026160632.jpeg" title="" /></p>

<p></p>

<p><img alt="" src="https://www.barobirlik.org.tr/dosyalar/album/TBB/20261115_63_baro_baskanlari_/86848_9_15112026160632.jpeg" title="" /></p>

<p><img alt="" src="https://www.barobirlik.org.tr/dosyalar/album/TBB/20261115_63_baro_baskanlari_/86848_10_15112026160632.jpeg" title="" /></p>

<p><img alt="" src="https://www.barobirlik.org.tr/dosyalar/album/TBB/20261115_63_baro_baskanlari_/86848_11_15112026160632.jpeg" title="" /></p>

<p><img alt="" src="https://www.barobirlik.org.tr/dosyalar/album/TBB/20261115_63_baro_baskanlari_/86848_12_15112026160632.jpeg" title="" /></p>

<p><img alt="" src="https://www.barobirlik.org.tr/dosyalar/album/TBB/20261115_63_baro_baskanlari_/86848_13_15112026160632.jpeg" title="" /></p>

<p></p><div class="article-source py-3 small ">
    </div>
]]></turbo:content>
      <category>MESLEKİ HUKUK</category>
      <guid>https://www.hukukihaber.net/63-baro-baskanlari-toplantisi-tbbnin-ev-sahipliginde-gerceklestirildi</guid>
      <pubDate>Mon, 16 Nov 2026 14:41:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://hukukihabernet.teimg.com/crop/1280x720/hukukihaber-net/uploads/2026/11/86848-1-15112026160632.jpeg" type="image/jpeg" length="16197"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[Kocasakal görevi devraldı: Avukatın kavgası bile avukata yaraşır biçimde olmalı]]></title>
      <link>https://www.hukukihaber.net/video/kocasakal-gorevi-devraldi-avukatin-kavgasi-bile-avukata-yarasir-bicimde-olmali</link>
      <atom:link rel="self" href="https://www.hukukihaber.net/video/kocasakal-gorevi-devraldi-avukatin-kavgasi-bile-avukata-yarasir-bicimde-olmali" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[İstanbul Barosu 128. Olağan Genel Kurul kapsamında gerçekleştirilen başkanlık seçimini kazanan Prof. Dr. Av. Ümit Kocasakal, Beyoğlu’ndaki İstanbul Barosu binasında düzenlenen törenle görevini devraldı. Prof. Dr. Av. İbrahim Kaboğlu, başkanlık mühür ve bayrağını Ümit Kocasakal’a devretti.]]></description>
      <turbo:content><![CDATA[<p class="ratio ratio-16x9"><iframe allow="autoplay; fullscreen" allowfullscreen="" frameborder="0" sandbox="allow-scripts allow-same-origin" scrolling="no" src="https://www.hukukihaber.net/vidyome/embed/9614" webkitallowfullscreen=""></iframe></p>

<div class="ratio ratio-16x9">
<p class="ratio ratio-16x9"></p>
</div><div class="article-source py-3 small ">
    </div>
]]></turbo:content>
      <category>MESLEKİ</category>
      <guid>https://www.hukukihaber.net/video/kocasakal-gorevi-devraldi-avukatin-kavgasi-bile-avukata-yarasir-bicimde-olmali</guid>
      <pubDate>Mon, 02 Nov 2026 15:51:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://hukukihabernet.teimg.com/crop/1280x720/hukukihaber-net/uploads/2026/11/afasfasf.jpg" type="image/jpeg" length="82636"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[Yaralanmalı Trafik Kazasında Kusurlu Olsanız da Tazminat Alabilir misiniz?]]></title>
      <link>https://www.hukukihaber.net/video/yaralanmali-trafik-kazasinda-kusurlu-olsaniz-da-tazminat-alabilir-misiniz</link>
      <atom:link rel="self" href="https://www.hukukihaber.net/video/yaralanmali-trafik-kazasinda-kusurlu-olsaniz-da-tazminat-alabilir-misiniz" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[Avukat Aysel Aba Kesici]]></description>
      <category>GÜNDEM</category>
      <guid>https://www.hukukihaber.net/video/yaralanmali-trafik-kazasinda-kusurlu-olsaniz-da-tazminat-alabilir-misiniz</guid>
      <pubDate>Mon, 26 Oct 2026 15:20:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://img.youtube.com/vi/9rQwKIRMnGg/maxresdefault.jpg" type="image/jpeg" length="88263"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[Ölen Kişinin Banka Kasası Nasıl Açılır]]></title>
      <link>https://www.hukukihaber.net/video/olen-kisinin-banka-kasasi-nasil-acilir</link>
      <atom:link rel="self" href="https://www.hukukihaber.net/video/olen-kisinin-banka-kasasi-nasil-acilir" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[Avukat Aysel Aba Kesici]]></description>
      <category>GÜNDEM</category>
      <guid>https://www.hukukihaber.net/video/olen-kisinin-banka-kasasi-nasil-acilir</guid>
      <pubDate>Tue, 20 Oct 2026 14:03:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://img.youtube.com/vi/oStfbZVTk1s/maxresdefault.jpg" type="image/jpeg" length="59576"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[Savaşta ve olağanüstü halde haklarımız tamamen ortadan kalkar mı? Anayasa 15 ve 16 maddesi ne diyor?]]></title>
      <link>https://www.hukukihaber.net/video/savasta-ve-olaganustu-halde-haklarimiz-tamamen-ortadan-kalkar-mi-anayasa-15-ve-16-maddesi-ne-diyor</link>
      <atom:link rel="self" href="https://www.hukukihaber.net/video/savasta-ve-olaganustu-halde-haklarimiz-tamamen-ortadan-kalkar-mi-anayasa-15-ve-16-maddesi-ne-diyor" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[Avukat Aysel Aba Kesici]]></description>
      <category>GÜNDEM</category>
      <guid>https://www.hukukihaber.net/video/savasta-ve-olaganustu-halde-haklarimiz-tamamen-ortadan-kalkar-mi-anayasa-15-ve-16-maddesi-ne-diyor</guid>
      <pubDate>Sat, 17 Oct 2026 11:10:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://img.youtube.com/vi/pILF5_Vk8kA/maxresdefault.jpg" type="image/jpeg" length="48669"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[Boşanma Sürecinde Yapılan Hatalar Haklarınızı Kaybettirebilir]]></title>
      <link>https://www.hukukihaber.net/video/bosanma-surecinde-yapilan-hatalar-haklarinizi-kaybettirebilir</link>
      <atom:link rel="self" href="https://www.hukukihaber.net/video/bosanma-surecinde-yapilan-hatalar-haklarinizi-kaybettirebilir" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[Avukat Aysel Aba Kesici]]></description>
      <category>GÜNDEM</category>
      <guid>https://www.hukukihaber.net/video/bosanma-surecinde-yapilan-hatalar-haklarinizi-kaybettirebilir</guid>
      <pubDate>Thu, 15 Oct 2026 13:41:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://img.youtube.com/vi/CJdD-_kCImU/maxresdefault.jpg" type="image/jpeg" length="60425"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[Miras Bırakanın WhatsApp Mesaji Vasiyet Sayılır mı]]></title>
      <link>https://www.hukukihaber.net/video/miras-birakanin-whatsapp-mesaji-vasiyet-sayilir-mi</link>
      <atom:link rel="self" href="https://www.hukukihaber.net/video/miras-birakanin-whatsapp-mesaji-vasiyet-sayilir-mi" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[Avukat Aysel Aba Kesici]]></description>
      <category>GÜNDEM</category>
      <guid>https://www.hukukihaber.net/video/miras-birakanin-whatsapp-mesaji-vasiyet-sayilir-mi</guid>
      <pubDate>Wed, 14 Oct 2026 17:55:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://img.youtube.com/vi/2LDjnB4AXQY/maxresdefault.jpg" type="image/jpeg" length="33697"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[İşçiyseniz Bu İmzayı Sakın Atmayın! İbraname İmzalamadan Önce Bilmeniz Gerekenler]]></title>
      <link>https://www.hukukihaber.net/video/isciyseniz-bu-imzayi-sakin-atmayin-ibraname-imzalamadan-once-bilmeniz-gerekenler</link>
      <atom:link rel="self" href="https://www.hukukihaber.net/video/isciyseniz-bu-imzayi-sakin-atmayin-ibraname-imzalamadan-once-bilmeniz-gerekenler" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[Av. Aysel ABA KESİCİ]]></description>
      <category>GÜNDEM</category>
      <guid>https://www.hukukihaber.net/video/isciyseniz-bu-imzayi-sakin-atmayin-ibraname-imzalamadan-once-bilmeniz-gerekenler</guid>
      <pubDate>Mon, 12 Oct 2026 13:10:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://img.youtube.com/vi/xTnCUaPlexY/maxresdefault.jpg" type="image/jpeg" length="68448"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[İbanınıza Yanlışlıkla Para Gelirse Ne Yapılmalı]]></title>
      <link>https://www.hukukihaber.net/video/ibaniniza-yanlislikla-para-gelirse-ne-yapilmali</link>
      <atom:link rel="self" href="https://www.hukukihaber.net/video/ibaniniza-yanlislikla-para-gelirse-ne-yapilmali" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[Avukat Aysel Aba Kesici]]></description>
      <category>GÜNDEM</category>
      <guid>https://www.hukukihaber.net/video/ibaniniza-yanlislikla-para-gelirse-ne-yapilmali</guid>
      <pubDate>Sun, 11 Oct 2026 16:14:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://img.youtube.com/vi/51LRh2B3Xes/maxresdefault.jpg" type="image/jpeg" length="70458"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[Eşin Telefonuna Gizlice Takip Uygulaması Yüklemek Suç mu?]]></title>
      <link>https://www.hukukihaber.net/video/esin-telefonuna-gizlice-takip-uygulamasi-yuklemek-suc-mu</link>
      <atom:link rel="self" href="https://www.hukukihaber.net/video/esin-telefonuna-gizlice-takip-uygulamasi-yuklemek-suc-mu" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[]]></description>
      <category>GÜNDEM</category>
      <guid>https://www.hukukihaber.net/video/esin-telefonuna-gizlice-takip-uygulamasi-yuklemek-suc-mu</guid>
      <pubDate>Fri, 09 Oct 2026 18:31:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://img.youtube.com/vi/7hfvXEAXccM/maxresdefault.jpg" type="image/jpeg" length="90001"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[İdare Tarafından Kamulaştırılan Gayrımenkul Tekrar Geri Alınabilir Mi?]]></title>
      <link>https://www.hukukihaber.net/video/idare-tarafindan-kamulastirilan-gayrimenkul-tekrar-geri-alinabilir-mi</link>
      <atom:link rel="self" href="https://www.hukukihaber.net/video/idare-tarafindan-kamulastirilan-gayrimenkul-tekrar-geri-alinabilir-mi" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[Avukat Aysel Aba Kesici]]></description>
      <category>GÜNDEM</category>
      <guid>https://www.hukukihaber.net/video/idare-tarafindan-kamulastirilan-gayrimenkul-tekrar-geri-alinabilir-mi</guid>
      <pubDate>Tue, 06 Oct 2026 23:26:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://img.youtube.com/vi/PodrJw-fLI8/maxresdefault.jpg" type="image/jpeg" length="19650"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[AYM'nin hak ihlali kararlarında birinci sırada makul sürede yargılanma hakkının ihlali var]]></title>
      <link>https://www.hukukihaber.net/foto-galeri/aymnin-hak-ihlali-kararlarinda-birinci-sirada-makul-surede-yargilanma-hakkinin-ihlali-var</link>
      <atom:link rel="self" href="https://www.hukukihaber.net/foto-galeri/aymnin-hak-ihlali-kararlarinda-birinci-sirada-makul-surede-yargilanma-hakkinin-ihlali-var" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[Anayasa Mahkemesi, bireysel başvurulara ilişkin 23 Eylül 2012 – 30 Eylül 2024 tarihlerini içeren istatistikleri yayımladı.&nbsp;

Anayasa Mahkemesine 2012 yılından bu yana toplam 633 bin 488 bireysel başvuru yapıldı, bunlardan 527 bin 803'ü sonuçlandırıldı. Yüksek Mahkemenin başvuruları karşılama...]]></description>
      <turbo:content><![CDATA[<p>Anayasa Mahkemesi, bireysel başvurulara ilişkin 23 Eylül 2012 – 30 Eylül 2024 tarihlerini içeren istatistikleri yayımladı.&nbsp;</p>

<p>Anayasa Mahkemesine 2012 yılından bu yana toplam 633 bin 488 bireysel başvuru yapıldı, bunlardan 527 bin 803'ü sonuçlandırıldı. Yüksek Mahkemenin başvuruları karşılama oranı yüzde 83,3 oldu. Derdest dosya sayısı ise 105 bin 685 oldu.</p>

<p>AYM’nin hak ihlali kararı verdiği 76 bin 247 başvuruda ilk sırada makul sürede yargılanma hakkının ihlali var. Bunu adil yargılanma ve mülkiyet hakkı ihlalleri takip ediyor.</p>

<p>Bireysel başvuru istatistikleri üç aylık periyotlarla güncellenerek yayımlanıyor.</p><div class="article-source py-3 small ">
    </div>
]]></turbo:content>
      <category>GÜNCEL</category>
      <guid>https://www.hukukihaber.net/foto-galeri/aymnin-hak-ihlali-kararlarinda-birinci-sirada-makul-surede-yargilanma-hakkinin-ihlali-var</guid>
      <pubDate>Mon, 04 Nov 2024 13:39:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://hukukihabernet.teimg.com/crop/1280x720/hukukihaber-net/uploads/2024/11/bbistatistikler-1.jpg" type="image/jpeg" length="16653"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[İstanbul Barosu’nda meslekte 25, 30 ve 35 yılını dolduran 658 avukata plaket]]></title>
      <link>https://www.hukukihaber.net/foto-galeri/istanbul-barosunda-meslekte-25-30-ve-35-yilini-dolduran-658-avukata-plaket</link>
      <atom:link rel="self" href="https://www.hukukihaber.net/foto-galeri/istanbul-barosunda-meslekte-25-30-ve-35-yilini-dolduran-658-avukata-plaket" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[İstanbul Barosu’nda 145. Yıldönümü ve Avukatlar Günü kapsamında meslekte 25, 30 ve 35. yılını dolduran 658 avukata plaketleri 8, 9 ve 10 Eylül günlerinde düzenlenen törenlerle verildi.]]></description>
      <turbo:content><![CDATA[<p>Törenler, 6 Şubat’ta meydana gelen ve büyük acılar ve kayıplara yol açan depremler nedeniyle 8, 9 ve 10 Eylül tarihlerine ertelenmişti.</p>

<p>Meslekte 35 yılını dolduran 415, 30 yılını dolduran 432, 25 yılını dolduran&nbsp;avukat olmak üzere toplam 658 avukata plaketleri, 8-9 ve 10 Eylül günlerinde düzenlenen törenlerle takdim edildi.</p>

<p>Meslekte 35 ve 30 yılını dolduran avukatların&nbsp;plaket töreni 8 Eylül Cuma günü Cemal Reşit Rey Konser Salonu’nda, 25 yılı dolduran avukatların plaket töreni ise 9 Eylül Cumartesi ve 10 Eylül Pazar günleri İstanbul Barosu Konferans Salonu’nda gerçekleştirildi.</p>

<p>Tören, İstiklal Marşı ve saygı duruşuyla başladı. Törende konuşan İstanbul Barosu Başkanı Av. Filiz Saraç, “Hak mücadelesine yüreğini ve emeğini koymuş tüm avukat meslektaşlarımız, hepinizi İstanbul Barosu Yönetim Kurulu adına saygıyla selamlıyorum. Avukatlık mesleğinde geride kalan yıllar, hak ve hukuk yolunda verilen mücadelenin de adıdır. 145 yıllık bir “Büyük Çınar” olan Baromuzun tarihi 35 yıllık emeğinizi ve mücadelenizi saygı ile saklayacaktır.</p>

<p>Bu töreni Baromuzun da 145. kuruluş yıl dönümü olan 5 Nisan Avukatlar Günü’nde yapacaktık. Ancak, 6 Şubat’ta meydana gelen ve büyük acılar ve kayıplara yol açan depremler nedeniyle törenimizi erteledik. Kaybettiğimiz yurttaş ve meslektaşlarımızı rahmetle ve saygıyla anıyoruz.</p>

<p>Cumhuriyetimizin 100. yılını kutladığımız bugünlerde, Cumhuriyetin kazanımlarını ve Atatürk ilke ve devrimlerini kendine rehber edinen İstanbul Barosu Cumhuriyetimizin sarsılmaz kalesi olmaya her daim devam edecektir.</p>

<p>Ülkemizde yaşanan hukuksuzluklara karşı çıkmaya ve hukuk devletini ve hukukun üstünlüğünü savunmaya devam edeceğiz” dedi.</p>

<p>Başkan Av. Filiz Saraç, meslekte 25, 30 ve 35 yılını dolduran avukatları&nbsp;kutladı ve hak ve hukuk mücadelesinde nice meslek yılları diledi.</p>

<p>Başkanın konuşmasının ardından Genel Sekreter Av. Burcu Öztoprak Alsulu, törenlerde avukatları&nbsp;10’ar kişilik gruplar halinde plaket almaya davet etti. Başkan Av. Filiz Saraç, avukatlara plaketlerini tek tek sundu ve gruplar halinde fotoğraf çekimi gerçekleştirildi.</p>

<p>Plaket alan avukatlar arasında; İstanbul Barosu Başkan Yardımcısı Av. Ali Gürbüz (25 yıl), Yönetim Kurulu Sayman Üyesi Av. Bahar Güldaş (35 yıl), Yönetim Kurulu Üyesi Av. Gülderen Zerrin Kavak Yıldırım (25 yıl), CUMER Sözcüsü Av. Gülseren Aytaş (35 yıl), önceki Yönetim Kurulu Üyesi Av. Muazzez Yılmaz (35 yıl), Av. Cengiz Yaka (35 yıl), TÜKD Genel Başkanı Av. Tülay Çağlar(25 yıl), Kadıköy Belediye Başkanı Av. Şerdil Dara Odabaşı (25 yıl) da yer aldı.</p><div class="article-source py-3 small ">
    </div>
]]></turbo:content>
      <category>MESLEKİ</category>
      <guid>https://www.hukukihaber.net/foto-galeri/istanbul-barosunda-meslekte-25-30-ve-35-yilini-dolduran-658-avukata-plaket</guid>
      <pubDate>Tue, 12 Sep 2023 18:32:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://hukukihabernet.teimg.com/crop/1280x720/hukukihaber-net/uploads/2023/09/202309plaket2023-29.jpg" type="image/jpeg" length="37641"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[Şehit Savcı Mehmet Selim Kiraz anıldı]]></title>
      <link>https://www.hukukihaber.net/foto-galeri/sehit-savci-mehmet-selim-kiraz-anildi</link>
      <atom:link rel="self" href="https://www.hukukihaber.net/foto-galeri/sehit-savci-mehmet-selim-kiraz-anildi" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[Terör örgütü DHKP-C üyelerince adliyedeki odasında rehin alındıktan sonra şehit edilmesinin üzerinden 8 yıl geçen İstanbul Cumhuriyet Savcısı Mehmet Selim Kiraz törenle anıldı.]]></description>
      <turbo:content><![CDATA[<p>Çağlayan'daki İstanbul Adalet Sarayı'nın Atrium alanında gerçekleşen törene &nbsp;Adalet Bakanlığı Bakan Yardımcıları Zekeriya Birkan ile Akın Gürlek, İstanbul Cumhuriyet Başsavcısı Şaban Yılmaz, şehit Kiraz'ın babası Hakkı Kiraz, Adalet Komisyonu Başkanı Okan Albayrak, İstanbul Valisi Ali Yerlikaya, İstanbul Emniyet Müdürü Zafer Aktaş, İstanbul'daki diğer adliyelerin başsavcıları, hakimler, savcılar ve adliye personeli katıldı.</p>

<p><strong>"ŞEHİT SAVCIMIZ ADALET TEŞKİLATININ KAHRAMANLIK SEMBOLÜ OLMUŞTUR"</strong>&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;</p>

<p></p>

<p>Törene katılan Adalet Bakan Yardımcısı Zekeriya Birkan, "Şehit savcımız şerefli, adalet sancağının ölümsüz bir timsalidir. Aziz hatırası şahadetinden bu yana hiç unutulmamış ve adalet teşkilatının kahramanlık sembolü olmuştur.&nbsp;Mehmet Selim Kiraz&nbsp;bu vatanın fedakâr, kahraman bir evladıdır. Ömrünü devletine, milletine hizmete ve adaletin tecellisini adamıştı. O gün şehit savcımızı hedef alan kurşunlar aynı zamanda yargıya, adalete, hukukun üstünlüğüne ve demokrasiye sıkılmıştır. Bu menfur saldırıda adaleti ve ömrünü adalet yoluna adamış bir kahramanı hedef alanların asıl gayesi bellidir. Terör örgütlerinin asıl amacı ve hedefi şehit savcımızın şahsında milletimizin birliği ve bütünlüğüdür. Adalet teşkilatının gözünü korkutmak ve yıldırmaktır. Hamdolsun ki bu hainler bugüne kadar emellerine ulaşamadılar, bundan sonra da ulaşamayacaklar. Adalet camiamız köklü kurumsal yapısı ve gelenekleriyle bu hain saldırılar karşısında hiçbir zaman yılmamıştır" dedi.</p>

<p><strong>"TERÖR ÖRGÜTLERİNE AMAÇLARINA ULAŞAMADIKLARINI GÖSTERMEK İÇİN BURADAYIZ"</strong><br />
<br />
İstanbul Cumhuriyet Başsavcısı Şaban Yılmaz ise, "Cumhuriyet Savcısı Mehmet Selim Kiraz kardeşimizin şahadetinin üzerinden tam 8 yıl geçti. Bugün tüm terör örgütlerine, vatan ve millet düşmanlarına birlik beraberlik içinde olduğumuzu gösteriyoruz ve buradan haykırıyoruz. Mehmet Selim savcımız gibi masum kardeşlerimizi hedef alarak husumeti, düşmanlığı körükleyen terör örgütlerine bu amaçlarına ulaşamadıklarını göstermek için buradayız" diye konuştu.</p>

<p><strong>" HEPİNİZİ OĞLUM SELİM OLARAK GÖRÜYORUM " &nbsp;</strong></p>

<p>Şehit Cumhuriyet Savcısı Mehmet Selim kiraz'ın babası Hakkı Kiraz ise, "8 yıl önce bugün bizim için gerçekten karanlık bir gündü. ama bir taraftan da imtihan günümüzdü bununla birlikte hamdolsun birlik ve beraberlik günümüz oldu. Şu anda o günkü tabloyu burada görüyorum. hepinizi oğlum Selim olarak görüyorum. Selim her sabah takvim yaprağını koparır okur benim de okumam için masaya koyardı. 31 Mart 2015 günü sabah Selim evden çıkmadan önce yine o günün takvim yaprağını masaya koymuştu ve oradaki dua şöyleydi: 'Rabbim beni, ailemi mümin olarak evime girenleri bağışla zalimler topluluğunu da daima kahrı perişan et' şeklindeydi" &nbsp;dedi.&nbsp;</p>

<p>Konuşmaların ardından&nbsp;şehit savcı&nbsp;Mehmet Selim Kiraz'ın makam odası ziyaret edildi; odasında Kur'an-ı Kerim okundu. Savcı Mehmet Selim Kiraz, 31 Mart 2015 tarihinde Çağlayan'daki İstanbul Adalet Sarayı'nda görevi başındayken DHKP-C'li teröristler tarafından odasında rehin alınmıştı. Savcı Kiraz, saatler süren müzakerelere rağmen makamında şehit edilmişti.</p><div class="article-source py-3 small ">
    </div>
]]></turbo:content>
      <category>GÜNCEL</category>
      <guid>https://www.hukukihaber.net/foto-galeri/sehit-savci-mehmet-selim-kiraz-anildi</guid>
      <pubDate>Fri, 31 Mar 2023 14:26:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://hukukihabernet.teimg.com/crop/1280x720/hukukihaber-net/uploads/2023/03/fsi2rqxwyaadntr.jpg" type="image/jpeg" length="29867"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[Türkiye Barolar Birliği 37. Olağan Genel Kurulu Çanakkale'de yapıldı]]></title>
      <link>https://www.hukukihaber.net/foto-galeri/turkiye-barolar-birligi-37-olagan-genel-kurulu-canakkale-de-yapildi</link>
      <atom:link rel="self" href="https://www.hukukihaber.net/foto-galeri/turkiye-barolar-birligi-37-olagan-genel-kurulu-canakkale-de-yapildi" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[]]></description>
      <category>MESLEKİ</category>
      <guid>https://www.hukukihaber.net/foto-galeri/turkiye-barolar-birligi-37-olagan-genel-kurulu-canakkale-de-yapildi</guid>
      <pubDate>Sat, 17 Dec 2022 12:52:00 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://hukukihabernet.teimg.com/crop/1280x720/hukukihaber-net/images/album/00-_8uı8u8aaggghgggg5khıkjk001110jphaa040_1.jpg" type="image/jpeg" length="98922"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[Anadolu Adalet Sarayı'nda yangın tatbikatı]]></title>
      <link>https://www.hukukihaber.net/foto-galeri/anadolu-adalet-sarayi-nda-yangin-tatbikati</link>
      <atom:link rel="self" href="https://www.hukukihaber.net/foto-galeri/anadolu-adalet-sarayi-nda-yangin-tatbikati" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[]]></description>
      <category>GÜNCEL</category>
      <guid>https://www.hukukihaber.net/foto-galeri/anadolu-adalet-sarayi-nda-yangin-tatbikati</guid>
      <pubDate>Sat, 17 Dec 2022 12:28:05 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://hukukihabernet.teimg.com/crop/1280x720/hukukihaber-net/images/album/00-_8uı8u8aagglhghgggg5khıkkjkat0e011110jphsaa040000054.jpg" type="image/jpeg" length="36337"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[İstanbul Barosu'na 358 avukat daha katıldı: Üye sayısı 58.486 oldu]]></title>
      <link>https://www.hukukihaber.net/foto-galeri/istanbul-barosu-na-358-avukat-daha-katildi-uye-sayisi-58486-oldu</link>
      <atom:link rel="self" href="https://www.hukukihaber.net/foto-galeri/istanbul-barosu-na-358-avukat-daha-katildi-uye-sayisi-58486-oldu" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[]]></description>
      <category>MESLEKİ</category>
      <guid>https://www.hukukihaber.net/foto-galeri/istanbul-barosu-na-358-avukat-daha-katildi-uye-sayisi-58486-oldu</guid>
      <pubDate>Mon, 12 Dec 2022 13:41:26 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://hukukihabernet.teimg.com/crop/1280x720/hukukihaber-net/images/album/00-_8uı8u8aagglhghgggg5khıkkjkat0e011110jphsaa04000005.jpg" type="image/jpeg" length="61540"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[AYM'ye bireysel başvuru 450 bini aştı]]></title>
      <link>https://www.hukukihaber.net/foto-galeri/aym-ye-bireysel-basvuru-450-bini-asti</link>
      <atom:link rel="self" href="https://www.hukukihaber.net/foto-galeri/aym-ye-bireysel-basvuru-450-bini-asti" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[]]></description>
      <category>GÜNCEL</category>
      <guid>https://www.hukukihaber.net/foto-galeri/aym-ye-bireysel-basvuru-450-bini-asti</guid>
      <pubDate>Tue, 25 Oct 2022 11:55:04 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://hukukihabernet.teimg.com/crop/1280x720/hukukihaber-net/images/album/1_70.jpg" type="image/jpeg" length="21491"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[İstanbul Barosu 52. Olağan Genel Kurulu]]></title>
      <link>https://www.hukukihaber.net/foto-galeri/istanbul-barosu-52-olagan-genel-kurulu</link>
      <atom:link rel="self" href="https://www.hukukihaber.net/foto-galeri/istanbul-barosu-52-olagan-genel-kurulu" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[]]></description>
      <category>MESLEKİ</category>
      <guid>https://www.hukukihaber.net/foto-galeri/istanbul-barosu-52-olagan-genel-kurulu</guid>
      <pubDate>Sat, 22 Oct 2022 21:27:14 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://hukukihabernet.teimg.com/crop/1280x720/hukukihaber-net/images/album/FfqzZ5BXwAAE8Mg.jpg" type="image/jpeg" length="34723"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[Avukatlara 'farkındalık' eğitimi]]></title>
      <link>https://www.hukukihaber.net/foto-galeri/avukatlara-farkindalik-egitimi</link>
      <atom:link rel="self" href="https://www.hukukihaber.net/foto-galeri/avukatlara-farkindalik-egitimi" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[]]></description>
      <category>GÜNCEL</category>
      <guid>https://www.hukukihaber.net/foto-galeri/avukatlara-farkindalik-egitimi</guid>
      <pubDate>Mon, 05 Sep 2022 11:49:13 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://hukukihabernet.teimg.com/crop/1280x720/hukukihaber-net/images/album/IMG_9214.jpg" type="image/jpeg" length="87857"/>
    </item>
    <item turbo="true">
      <title><![CDATA[Bireysel Başvuru İstatistikleri (23 Eylül 2012 - 30 Haziran 2022)]]></title>
      <link>https://www.hukukihaber.net/foto-galeri/bireysel-basvuru-istatistikleri-23-eylul-2012-30-haziran-2022</link>
      <atom:link rel="self" href="https://www.hukukihaber.net/foto-galeri/bireysel-basvuru-istatistikleri-23-eylul-2012-30-haziran-2022" type="application/rss+xml"/>
      <description><![CDATA[]]></description>
      <category>GÜNCEL</category>
      <guid>https://www.hukukihaber.net/foto-galeri/bireysel-basvuru-istatistikleri-23-eylul-2012-30-haziran-2022</guid>
      <pubDate>Tue, 02 Aug 2022 16:37:30 +0300</pubDate>
      <enclosure url="https://hukukihabernet.teimg.com/crop/1280x720/hukukihaber-net/images/album/1_61.jpg" type="image/jpeg" length="93843"/>
    </item>
  </channel>
</rss>
