Kiracıların 6306 Sayılı Kanun Kapsamında Riskli Yapı Tespitine İtiraz Hakkı Var mı?
Danıştay 14. Dairesi Kararı İncelemesi
Özet:
Bu makalede, İstanbul ili Kadıköy ilçesinde bulunan bir taşınmazda kiracı olarak faaliyet gösteren davacının, riskli yapı tespitine itirazının reddine ve 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun Uygulama Yönetmeliği’nin belirli maddelerinin iptali talebine ilişkin Danıştay 14. Dairesi kararı (E. 2014/1523, K. 2016/3127) incelenmiştir. Karar, kiracıların dava açma ehliyeti ve yönetmelik hükümlerinin hukuka uygunluğu açısından önemli sonuçlar ortaya koymaktadır.
1. Giriş
6306 sayılı Kanun, afet riski altındaki alanlar ve riskli yapıların dönüştürülmesi amacıyla teknik ve hukuki düzenlemeler getirmektedir. Kanun kapsamında yapılacak riskli yapı tespitleri ve tahliye işlemleri, malikler ile sınırlı ayni hak sahipleri ve kiracılar açısından farklı hak ve yükümlülükler doğurmaktadır. Bu makalede, kiracıların dava açma ehliyeti ve yönetmelik hükümlerinin hukuka uygunluğu, ilgili Danıştay kararı ışığında ele alınacaktır.
2. Mevzuat
6306 sayılı Kanun
- Amaç; Afet riski altındaki alanlarda ve bu alanlar dışındaki riskli yapıların bulunduğu taşınmazlarda sağlıklı ve güvenli yaşam alanları oluşturmak.
- Riskli yapı tespiti; Malikler veya kanuni temsilciler tarafından yaptırılır; Bakanlıkça veya idarece yaptırılabilir; maliklerin itiraz hakkı 15 gün ile sınırlıdır (Madde 3).
- Tahliye ve yıkım; Öncelikli olarak malikler ile anlaşma esas alınır; anlaşma sağlanamaması hâlinde idari makamlar devreye girer (Madde 5).
Uygulama Yönetmeliği
- 7. Madde (Riskli yapı tespiti ve itiraz); Tapu kütüğüne işlenen riskli yapı belirlemelerine karşı maliklerin 15 gün içinde itiraz edebileceği düzenlenmiştir.
- 16. Madde (Kira yardımı ve diğer yardımlar); Tahliye edilen malikler ve kiracılara geçici konut veya işyeri tahsisi ya da kira yardımı sağlanmaktadır.
3. Olayın Özeti
- İstanbul, Kadıköy, … Caddesi,… pafta, … ada, … parseldeki taşınmazda davacı, kiracı olarak ticari faaliyet yürütmektedir.
- Taşınmazın riskli yapı olarak tespit edilmesi üzerine davacı itirazda bulunmuş; itiraz reddedilmiş ve yönetmeliğin ilgili maddelerinin iptali talep edilmiştir.
4. Kararın Değerlendirilmesi
4.1. Dava Açma Ehliyeti
Danıştay 14. Dairesi kararına göre:
- İptal davalarında, dava açma ehliyeti, davacı ile idari işlem arasında kişisel, meşru ve güncel menfaat ilişkisi bulunmasına bağlıdır.
- Riskli yapı tespitine karşı itirazın reddi, yalnızca malikleri doğrudan etkiler; dolayısıyla kiracının dava açma ehliyeti yoktur.
4.2. Yönetmelik Hükümlerinin Hukuka Uygunluğu
- 7/5-6. maddeler: Sadece maliklerin itiraz hakkını düzenlemektedir.
- 16/1-4. maddeler: Tahliye edilen malikler ile kiracılara geçici konut, işyeri tahsisi veya kira yardımı imkânı tanımaktadır.
- Yönetmeliğin ilgili maddeleri, Kanun amaçları ve sınırlı hak tanımları çerçevesinde hukuka uygundur; ek bir hak ihlali söz konusu değildir.
Danıştay kararı, kiracıların riskli yapı tespitine karşı iptal davası açamayacağını, ancak maliklerin itiraz haklarının korunması gerektiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, yönetmelikte öngörülen kira yardımı ve geçici konut/işyeri tahsisi uygulamaları hukuka uygundur.