Türkiye Değerleme Uzmanları Birliğinden:
TÜRKİYE DEĞERLEME UZMANLARI BİRLİĞİ DENETİM YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç ve kapsam
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Birlik üyelerinin mesleki faaliyetlerine ve ilgili mevzuata uyumuna ilişkin Birlik tarafından gerçekleştirilecek denetimlerin usul ve esaslarını belirlemektir.
(2) Bu Yönetmelik; Birlik üyelerini kapsar.
Dayanak
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik; 6/12/2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 76 ncı maddesinin dördüncü fıkrası ile 5/2/2014 tarihli ve 2014/5933 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği Statüsünün 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine, 17 nci maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendine, 23/A maddesine ve 27 nci maddesinin birinci fıkrasına dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Birlik: Türkiye Değerleme Uzmanları Birliğini,
b) Birlik üyesi: Birliğin gerçek kişi ve tüzel kişi üyelerini,
c) Denetçi: Bu Yönetmelikle belirlenen nitelikleri haiz, Genel Sekreterin önerisi üzerine Yönetim Kurulu kararıyla istihdam edilip, denetçi adayı eğitimini tamamlayarak Birlik tarafından yapılacak sınavda başarılı olmak suretiyle Yönetim Kurulu tarafından denetçi olarak atanabilecek uzman personeli,
ç) Denetçi adayı eğitimi: Denetçi olabilmek için içeriği Yönetim Kurulunca onaylanan ve Birlik tarafından verilen eğitimi,
d) Denetçi yardımcısı: Bu Yönetmelikle belirlenen nitelikleri haiz olmakla birlikte, mesleki tecrübe süresini yerine getiremeyen kişilerden, Genel Sekreterin önerisi üzerine Yönetim Kurulu kararıyla istihdam edilip, gözetim ve denetim faaliyetleri kapsamında denetçi nezdinde 3 yıl çalışan, ardından Birlik tarafından verilen denetçi eğitimini tamamlayarak sınavda başarılı olmak suretiyle Yönetim Kurulu tarafından denetçi olarak atanabilecek personeli,
e) Denetim raporu: Denetçi tarafından hazırlanan raporu,
f) Genel Sekreter: Birlik Genel Sekterini,
g) Genel Sekreterlik: Birlik Genel Sekreterliğini,
ğ) Görevlendirme formu: Komite başkanı, komite üyeleri, denetçi ve denetçi yardımcılarının görevlendirildiği formu,
h) Gözetim ve denetim komitesi: Bu Yönetmelikteki nitelikleri haiz, Yönetim Kurulu tarafından atanan üyelerden oluşan Birliğin gözetim ve denetim komitesini,
ı) Kurul: Sermaye Piyasası Kurulunu,
i) Yönetim Kurulu: Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği Yönetim Kurulunu,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Genel Esaslar
Gözetim ve denetim komitesi ile denetim faaliyetinin amacı
MADDE 4- (1) Denetim faaliyeti; Birlik üyeleri tarafından gerçekleştirilen gayrimenkul değerleme faaliyetlerinin Birlik düzenlemeleri ve ilgili mevzuat kapsamında uygunluğunun kontrol edilmesi, ihlallerin engellenmesi, Birlik üyeleri arasındaki haksız rekabetin önlenmesi, değerleme faaliyetlerinin verimliliğinin ve güvenirliliğinin artırılması, Birlik üyelerinin faaliyetlerinin ilgili mevzuat hükümlerine uyumunun sağlanması amacıyla yürütülen gözetim, denetim ve raporlama faaliyetleridir.
(2) Gözetim ve denetim komitesi, üye tam sayısının yarısından fazlası değerleme lisansına sahip kişilerden olmak üzere, Yönetim Kurulu tarafından atanacak, en az 3 en çok 9 üyeden oluşur. Yönetim Kurulu, komite üyeleri arasından bir kişiyi başkan olarak belirler. Komite üyeleri, Birlik çalışanları arasından da belirlenebilir.
(3) Gözetim ve denetim komitesi üyeleri ile denetçiler ve denetçi yardımcıları, Birliğin tam zamanlı personeli olup, yaptıkları görev karşılığında bu kişilere Yönetim Kurulu tarafından belirlenen ücret ödenir. Birlik çalışanları arasından seçilen komite üyelerine ikinci bir ücret ödenmez.
(4) Komite üyeleri; gözetim faaliyetlerinin koordinasyonu ile yapılan denetim faaliyetleri sonucu oluşturulan denetim raporlarının değerlendirilmesinden sorumludurlar. Bu sorumlulukları kapsamında yapılan işlemler hakkında Yönetim Kuruluna aylık rapor sunarlar. Komite, denetim raporlarının değerlendirilmesinden sonra hazırladığı komite görüş yazısını Genel Sekreterlik aracılığı ile Yönetim Kuruluna sunar. Komite görüş yazısında belirtilen hususlara ilişkin nihai karar Yönetim Kurulu tarafından verilir. Yönetim Kurulu, denetim çalışmalarının kapsamının değiştirilmesi, denetim raporlarındaki çalışma ve ulaşılan sonuçların yeniden değerlendirilmesi için Genel Sekreterlik aracılığı ile denetçinin yeniden görevlendirilmesi talebinde bulunabilir. Gözetim ve denetim faaliyetlerinin yerine getirilmesi için denetçi ve denetçi yardımcılarının istihdamı, Genel Sekreterlik tarafından yapılan öneri üzerine Yönetim Kurulu tarafından yapılır.
Denetim faaliyetinin başlatılması
MADDE 5- (1) Denetim faaliyetleri, gözetim ve denetim komitesi tarafından bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde yerine getirilir.
(2) Denetim faaliyetleri Birlik üyeleri tarafından hazırlanan değerleme raporlarının kayıt altına alındığı Merkezi Kayıt Kuruluşu Gayrimenkul Bilgi Merkezi A.Ş. nezdinde bulunan değerleme raporları kapsamında gerçekleştirilebileceği gibi mesleki itibarı, bağımsızlığı ve dürüstlüğü olumsuz etkileyebilecek, yetkinlikleri konusunda yanlış izlenim uyandıracak her türlü eyleme yönelik denetimler olarak da gerçekleştirilebilir.
(3) Gözetim ve denetim faaliyetleri, Birlik üyelerinin faaliyetlerinin ve yasal işlemlerinin ilgili mevzuat hükümlerine göre durumunun gözetimi aşamasını da kapsayan bir bütündür. Bu kapsamda Birlik, gözetim faaliyetlerini yerine getirmek için üyelerinden periyodik veya talebe bağlı olarak belirlenen bilgi ve belgeleri Birliğe sunmasını talep edebilir, gerekli elektronik sistemleri kurabilir.
(4) Denetim faaliyetinin başlatılması için Birliğe yapılan ihbar ve şikâyetler ile Birlik tarafından gerçekleştirilen gözetim faaliyetlerinden elde edilen bulgular gerekçe oluşturabilir. Bu gerekçelere bağlı olarak denetim çalışmasının başlatılması için Yönetim Kurulu tarafından onay verilmesi gerekir.
(5) Kurula tarafından tevdi edilen kalite kontrol ve denetim görevleri ile birlikte ilgili diğer kamu kurum ve kuruluşlarından gelen talepler ve diğer şikâyetler de denetim faaliyeti kapsamında değerlendirilir. Denetim sonucu hakkında ilgili kişi veya kurumlar bilgilendirilir.
(6) Denetim bir ihbara bağlı olarak başlatılmış ise ihbarda bulunan ile hakkında ihbarda bulunulan üyenin kimliği yasal zorunluluklar dışında saklı tutulur. Denetleme faaliyeti ve denetim raporu gizlidir.
Denetçilerin görevlendirilmesi
MADDE 6- (1) Denetim faaliyetleri, Genel Sekreterlik tarafından görevlendirilen denetçi ve denetçi yardımcıları tarafından yürütülür. Denetçi yardımcıları, denetim çalışmalarında bir denetçi refakatinde görev alır.
(2) Denetçilerin görevlendirilmesi, görevlendirme formu ile olur. Görevlendirme formu; belirlenen denetim süresi ve raporun hedeflenen teslim tarihi ile denetimin kapsamını içerir. Denetim kapsamında değişiklik yapılması için Yönetim Kurulunun onayı gerekir. Denetimle ilgili sürelerde değişiklik yapılabilmesi Genel Sekreterliğin yazılı onayına bağlıdır. Denetim kapsamının genişletilmesi durumunda denetim süresi veya görevlendirilen denetçi sayısı yeniden değerlendirilebilir.
(3) Denetçiler, geçerli mazeretlerini Genel Sekreterliğe bildirmek ve onayını almak kaydıyla denetim görevinden ayrılabilir. Bu durumda ivedilikle Genel Sekreterlik tarafından yeni görevlendirme yapılır.
(4) Denetçiler, doğrudan veya dolaylı olarak, kendisi, üstsoy ve altsoyunu ve eşi ve üçüncü derece dâhil kan ve kayın hısımları ile ilgili denetim faaliyetlerinde görev alamaz. Denetçiler, kendilerinin ve bu fıkrada belirtilen kişilerin sermayesine ortak olduğu değerleme kuruluşlarına yönelik denetim faaliyetlerinde görev alamaz. Denetçiler, işten ayrılma tarihi itibarıyla 2 yıl içerisinde, daha önce çalışmış oldukları değerleme kuruluşlarına yönelik denetim faaliyetlerinde görev alamaz. Denetçi, belirtilen ilişkililik durumlarının varlığı halinde, durumu denetim görevlendirme formunun kendisine iletilmesini müteakip derhal Genel Sekreterliğe bildirmekle yükümlüdür. Bu durumda ivedilikle Genel Sekreterlik tarafından yeni görevlendirme yapılır.
(5) Denetçilerin, denetim faaliyetleri kapsamında genel hal ve davranışlarında ölçülü ve saygılı olarak hareket etmeleri gerekir.
(6) Denetçilerin; Birlik faaliyetlerine olumlu katkılarda bulunabilecek, çıkar çatışmalarında tarafsızlığını koruyabilecek, menfaat sahiplerinin haklarını dikkate alabilecek, güçlü etik standartlara ve mesleki itibara sahip olmaları gerekir.
(7) Denetçilerin görevlerini ihmal ettiğine, kötüye kullandığına veya görev ahlakına uygun olmayan hal ve davranışlar içinde olduğuna ilişkin ihbar, kanıt veya güçlü şüphe olması durumunda, Yönetim Kurulu tarafından iç disiplin süreci işletilir.
(8) Bu maddede denetçiler için belirlenen hususlar, denetçi yardımcıları ve gözetim ve denetim komitesi üyeleri için de kıyasen uygulanır.
Denetim alanları
MADDE 7- (1) Denetçi denetim sırasında aşağıdaki görevleri yerine getirir:
a) Birlik üyelerinin muhasebe kayıtlarını, değerleme raporlarına ilişkin çalışma kâğıtlarını, sözleşme ve faturaları ile değerleme faaliyetine yönelik her türlü belge ve kaydını incelemek.
b) Birlik kuralları ve ilgili mevzuat hükümlerinin yerine getirilip getirilmediğini incelemek.
c) Sicil bildirimlerinin doğru ve eksiksiz gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğini kontrol etmek.
ç) Mesleki itibarı, bağımsızlığı ve dürüstlüğü olumsuz etkileyebilecek, üyelerin yetkinlikleri konusunda yanlış izlenim uyandıracak, üyeler arasında haksız rekabete sebebiyet verecek eylemleri tespit etmek için gerekli incelemeleri yapmak.
(2) Denetim, birinci fıkrada belirtilen denetim alanlarından bir veya birkaçını kapsayacak şekilde yapılır. Denetimin hangi alanlarda uygulanacağı görevlendirme formunda yer verilmek suretiyle belirlenir.
Denetçilerin ve komite üyelerinin nitelikleri
MADDE 8- (1) Bu Yönetmelik kapsamında Birlik tarafından denetçi ve komite üyesi olarak görev verilecek personelin aşağıdaki şartlardan birisini sağlaması gerekir:
a) Sermaye piyasası mevzuatının lisanslamaya ilişkin düzenlemeleri çerçevesinde gayrimenkul değerleme lisansını almış olmak ve denetçi için en az 5 yıl, komite üyesi için en az 8 yıl mesleki tecrübeye sahip olmak.
b) Sermaye piyasaları, finans, bankacılık, tapu ve kadastro, hukuk, şehir plancılığı, mühendislik, iktisat, işletme ve muhasebe alanlarında eğitim veren 4 yıllık üniversitelerden mezun olmak ve bu alanların bir veya birkaçında, denetçi için en az 5 yıl, komite üyesi için en az 8 yıl mesleki tecrübeye sahip olmak.
(2) Komite üyeleri, birinci fıkrada belirtilen nitelikleri haiz kişiler arasından Yönetim Kurulu tarafından atanır.
(3) Birinci fıkrada belirtilen nitelikleri haiz olup, Birlik tarafından verilen aday eğitimini tamamlayarak sınavda başarılı olan kişiler, Yönetim Kurulu tarafından denetçi olarak atanırlar.
(4) Birlik, birinci fıkrada yer alan nitelikleri haiz olan ancak mesleki tecrübe sürelerini tamamlamamış kişileri denetçi yardımcısı olarak istihdam edebilir. 3 yıllık denetçi yardımcılığı süresini tamamlamasının ardından denetçi adayı eğitimini takiben Birlik tarafından yapılan sınavda başarılı olan adaylar Yönetim Kurulu tarafından denetçi olarak atanırlar. Birlik tarafından yapılan sınavda başarılı olamayan adaylar bir sonraki sınava kadar denetçi yardımcısı olarak görevlerine devam eder, ancak sonraki sınavda da başarılı olamamaları durumunda başka bir birimde görevlendirilebilir veya iş akdi Yönetim Kurulu tarafından feshedilebilir.
Denetçinin yetkileri
MADDE 9- (1) Denetçi, görevinde bağımsızdır.
(2) Denetçi, görevlerinin yerine getirilmesiyle ilgili olarak aşağıdaki yetkilere sahiptir:
a) Görevlendirmesi kapsamında, denetim konusuyla ilgili elektronik ortamdakiler de dâhil her türlü bilgi ve belgenin ibrazını ilgili üyelerden talep etmek, gerekli durumlarda belgelerin bir onaylı (aslının aynıdır) örneğini almak.
b) Denetim faaliyetlerinin gereği olarak ilgilisinden yazılı ve sözlü açıklama istemek.
c) Denetimi veya denetçiyi engelleyici tutum, davranış ve hareketleri komite başkanına yazılı olarak bildirmek.
ç) Genel Sekreterliğin bilgisi ve yazılı onayı dâhilinde denetimle ilgili olarak üçüncü kişilerden bilgi, belge, veri ve benzerini talep etmek.
d) Yerinde denetim faaliyeti esnasında tespit edilen hususlar ile temin edilen bilgi ve belgeleri tutanak altına almak.
Komite, denetçi ve denetçi yardımcılarının sorumlulukları
MADDE 10- (1) Denetçi ve denetçi yardımcıları, görevlerini yerine getirirken aşağıdaki hususlara riayet eder:
a) İlgili mevzuata ve Birliğin etik kurallarına uygun hareket etmek.
b) Denetim faaliyeti kapsamında tespit edilen aykırılıklara denetim raporunda yer vermek.
c) Verilen görevin tarafsız ve bağımsız olarak yapılmasına engel olan durumların bulunması halinde, durumu Genel Sekreterliğe yazılı olarak bildirmek ve söz konusu hususlara denetim raporunda yer vermek.
ç) Denetim raporlarında kanıtlara dayanmak ve değerlendirmelerinde objektif olmak.
d) Denetim faaliyeti kapsamında elde edilen bilgilerin gizliliğini korumak.
(2) Denetçi ve denetçi yardımcıları, denetimin gizliliği ilkesi çerçevesinde, vakıf olduğu bilgi ve belgeler ile kişisel verilerin korunması ile ilgili mevzuat kapsamına giren gizli bilgileri paylaşamaz, komitenin görüşlerini etkileyebilecek yorum ve söylemlerde bulunamaz. Öğrendiği sırları mevzuat uyarınca yetkili olanlar dışındakilere açıklayamaz ve bu sırları doğrudan ya da dolaylı olarak kendileri veya başkaları yararına kullanamaz, bu yükümlülük görevden ayrılmalarından sonra da devam eder.
(3) Birinci fıkranın (a) ve (d) bentleri ile ikinci fıkrada yer alan hususlar, gözetim ve denetim komitesi üyeleri için de geçerlidir.
Denetim esasları
MADDE 11- (1) Yönetim Kurulu tarafından bu Yönetmelik kapsamında talep edilen denetimlere ilişkin görevlendirmeler, Genel Sekreterlik tarafından yapılır. Her bir komite üyesi, denetçi ve denetçi yardımcısına özgü olmak kaydı ile anılan kişilere Genel Sekreterlik tarafından bir sicil numarası atanır. Denetçi hazırlayacağı raporlarda bu sicil numarasını kullanır. Sicil numarası dışında komite üyesi, denetçi ve denetçi yardımcısına ait kimlik bilgileri gizlidir, bu bilgiler üçüncü kişiler ile paylaşılamaz ve ilgili resmî makamlar haricinde talep edilemez.
(2) Genel Sekreterlik, bir veya daha fazla denetçi ile denetçi yardımcısını denetim için tayin edebilir. Denetçi, inceleme istenmesinden itibaren bilgi ve belgelerin ilgililerden talep edilip temin edilmesinden sonra en geç 30 iş günü içerisinde denetimi tamamlamak ve raporunu Genel Sekreterliğe sunmak zorundadır. Bu süre, haklı sebeplerin varlığı halinde denetçinin talebi üzerine Genel Sekreterlik tarafından uzatılabilir.
(3) Nihai hali ile tamamlanan denetim raporu incelenmek ve değerlendirilmek üzere Genel Sekreterlik tarafından 10 iş günü içerisinde gözetim ve denetim komitesi başkanına gönderilir.
(4) Denetçi; denetim faaliyeti yapmak ve denetimle ilgili kişilerin bilgilerine başvurmak yetkisine sahiptir. Denetçi, belgelerin gösterilme ve inceleme şeklini olayın niteliğini dikkate alarak belirler.
(5) Denetçi, denetim esnasında gerek duyması halinde ilgili kişilerin bilgisine başvurabilir. Yapılan görüşmeler ve denetim sonucunda ulaşılan tespitler tutanağa bağlanır ve ilgililerce imzalanır. Denetim konusuyla ilgili olarak Birlikten, resmî makamlardan, üyelerden veya ilgili üçüncü kişilerden Genel Sekreterlik kanalıyla bilgi ve belge isteyebilir.
(6) Denetçinin hazırlayacağı denetim raporu ve komite üyeleri tarafından hazırlanacak komite görüş yazısı tamamlanıncaya kadar hiç kimse denetim raporu ve komite görüş yazısı içeriği hakkında bilgi isteyemez, telkinde bulunamaz, emir veremez.
(7) Denetçi; denetim faaliyetinde bulunduğu gayrimenkul değerleme kuruluşunda, denetim raporu tarihi itibarıyla 2 yıl süresince görev alamaz, ortaklık dâhil herhangi bir iş ilişkisine giremez. Bu durum gözetim ve denetim komitesi üyeleri ile denetçi yardımcıları için de geçerlidir. Gözetim ve denetim komitesi başkanı çalışmaların rapora bağlanması, dosyalanması, belgelendirilmesi ve arşivlenmesi için gerekli düzeni oluşturur.
Denetimin sonuçlandırılması ve karar
MADDE 12- (1) Denetçi, denetim faaliyeti sonucunda denetim raporu düzenler ve hazırladığı denetim raporunu Genel Sekreterliğe sunar. Denetim raporunda; denetleme konuları, denetlemenin safhaları, varsa aykırılık, suç, hata ve mevzuat ihlalleri ile deliller ve yapılan görüşmelere yer verilir. Bilgi ve belgelerin aslı veya suretleri bir dizi pusulasına bağlanarak rapora eklenir. Denetim raporu incelenmek ve değerlendirilmek üzere Genel Sekreterlik tarafından gözetim ve denetim komitesi başkanına gönderilir. Denetim raporu, gözetim ve denetim komitesi tarafından incelenir ve komite görüş yazısı oluşturulur. Komite görüş yazısı, varsa karşıt görüşle birlikte, Genel Sekreterlik aracılığı ile Yönetim Kuruluna sunulur.
(2) Gözetim ve denetim komitesi gerekli görürse noksan saydığı iş ve işlemlerin tamamlanmasını Genel Sekreterlik aracılığı ile denetçiden isteyebilir. Denetçi ilgili noksanlıkları, 7 iş günü içerisinde tamamlayarak tekrar Genel Sekreterlik aracılığı ile komiteye gönderir.
(3) Gözetim ve denetim komitesi, denetim dosyası ile ilgili önerisini içeren komite görüş yazısını, raporun Genel Sekreterlik tarafından komiteye sevk edilmesinden itibaren 10 iş günü içinde oluşturur ve Yönetim Kuruluna sunulmak üzere denetim raporu ile birlikte Genel Sekreterliğe iletir. Bu süre, haklı sebeplerin varlığı halinde komite başkanının talebi ile Genel Sekreterlik tarafından uzatılabilir. Genel Sekreterlik, komite görüş yazısının teslim edildiği tarihten sonra azami 3 yönetim kurulu toplantısını geçmemek kaydıyla, denetim raporu ve komite görüş yazısını Yönetim Kurulu toplantı gündemine alır.
(4) Yönetim Kurulu, denetim raporu ve komite görüş yazısında yer alan hususları disiplin mevzuatı kapsamında incelenmek üzere Birlik Disiplin Komitesine havale edebilir. Disiplin mevzuatı kapsamına girmediğine karar verilen ancak ilgili mevzuata aykırılığı yönünde değerlendirme yapılan hususlar için Yönetim Kurulu ilgili mevzuat hükümleri gereği uyarıda bulunmaya veya idari para cezası vermeye yetkilidir. Denetim raporu ve komite görüş yazısında belirtilen hususlar doğrultusunda Kurul mevzuatına aykırılık tespit edilmesi halinde Yönetim Kurulu kararı ile söz konusu aykırılık/aykırılıklar hakkında Kurula bilgi verilir. Ayrıca diğer kurum ve kuruluşları ilgilendiren ilgili mevzuat/mevzuatlara aykırılık içerebileceği yönünde kanaat oluşturabilecek hususların tespit edilmesi halinde söz konusu hususlara ilişkin olarak Yönetim Kurulu kararı ile ilgili kurum ya da kuruluşlara bilgilendirme yapılabilir. Bu durumda da söz konusu tespit edilen aykırılık/aykırılıklar ile ilgili olarak Yönetim Kurulu kararı ile Kurula bilgi verilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Sır saklama
MADDE 13- (1) Denetimin etkinliğini sağlamak için, denetim sırasında kendilerinden bilgi ve belge talep edilen Birlik üyeleri veya üye çalışanlarının sır saklama yükümlülüğü vardır. Bu yükümlülüğü ihlal edenler hakkında disiplin süreci işletilir.
Tereddütlerin giderilmesi
MADDE 14- (1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında ortaya çıkan tereddütleri gidermeye Yönetim Kurulu yetkilidir.
Hüküm bulunmayan haller
MADDE 15- (1) Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde ilgili diğer mevzuat hükümleri uygulanır.
Yürürlük
MADDE 16- (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 17- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği Yönetim Kurulu yürütür.
---
Türkiye Değerleme Uzmanları Birliğinden:
TÜRKİYE DEĞERLEME UZMANLARI BİRLİĞİ DİSİPLİN YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği üyeleri hakkında uygulanacak disiplin cezalarına, disiplin cezası gerektiren fiillere, disiplin soruşturmasının yürütülmesi ve disiplin sicili oluşturulmasına, disiplin komitesinin oluşumu ve görevlerine, çalışma ve işleyişine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik; Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği üyelerini kapsar.
Dayanak
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik; 6/12/2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 76 ncı maddesinin dördüncü fıkrası ile 5/2/2014 tarihli ve 2014/5933 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği Statüsünün 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine ve 23 üncü, 27 nci ve 28 inci maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar ve kısaltmalar
MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Birlik: Türkiye Değerleme Uzmanları Birliğini,
b) Birlik Başkanı: Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği Başkanını,
c) Elektronik Belge Yönetim Sistemi (EBYS): İdarelerin faaliyetlerini yerine getirirken hazırladıkları ve faaliyetlerinin delili olabilecek e-Yazışma Teknik Rehberine uygun belgelerin içerik, üstveri, format ve ilişkisel özelliklerini koruyan, belgelerin ait olduğu fonksiyon veya işlem için delil teşkil eden ve aidiyet zinciri içerisindeki yönetimini elektronik ortamda sağlayan sistemi,
ç) Etik sözleşme: Birlik tarafından yayımlanan etik sözleşmeyi,
d) Gayrimenkul değerleme kuruluşu: Sermaye Piyasası Kurulu tarafından sermaye piyasasında değerleme faaliyetinde bulunmak üzere yetkilendirilmiş anonim şirketleri,
e) Genel Sekreter: Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği Genel Sekreterini,
f) Kanun: 6/12/2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununu,
g) Komite: Disiplin komitesini,
ğ) Komite Başkanı: Disiplin Komitesi Başkanını,
h) Kurul: Sermaye Piyasası Kurulunu,
ı) Meslek kuralları: Kurul ve/veya Birlik tarafından yayımlanan yönetmelik, genelge, tebliğ, karar veya standart gibi idari işlemler ile belirlenen kuralları,
i) MKK Gayrimenkul Bilgi Merkezi A.Ş. (GABİM): Merkezi Kayıt Kuruluşu A.Ş.’nin sahibi olduğu, değerleme faaliyetlerine ilişkin tüm verilerin tutulduğu kuruluşu,
j) Müşteri: Kendisi için değerleme faaliyeti yürütülen kişi veya kurumları,
k) Raportör: Komitenin talebi üzerine Yönetim Kurulu ve Komite tarafından yapılan iç görevlendirme ve toplantı planı ile yazışmaların takibi, arşivlenmesi, Birlik Yönetim Kurulu ile iletişimin sağlanması konularında da görev yapan Birlik personelini,
l) Soruşturmacı: Komite tarafından, soruşturmanın yürütülmesi ile görevlendirilen Komite üyesini,
m) Statü: 5/2/2014 tarihli ve 2014/5933 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği Statüsünü,
n) Üye: Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği üyelerini,
o) Üye Yönetim Sistemi (ÜYS): Birlik üyelerinin elektronik ortamda sicil bilgilerinin kayıt altına alındığı programı,
ö) Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM): Yatırım kuruluşlarının, yatırım hizmet ve faaliyetinden kaynaklanan nakit ödeme veya sermaye piyasası araçları teslim yükümlülüklerini yerine getirememeleri hâlinde, Kurul tarafından 6362 sayılı Kanun çerçevesinde alınan tazmin kararını yerine getirmek amacıyla kurulmuş olan kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşu,
p) Yönetim Kurulu: Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği Yönetim Kurulunu,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Disiplin Komitesinin Oluşumu ve Görevleri
Komite
MADDE 5- (1) Komite, Birlik üyelerine ve düzenlenen değerleme raporlarına ilişkin şikâyetleri değerlendirmek ve Statünün 28 inci maddesi çerçevesinde disiplin kovuşturmalarını yürütmekle yükümlüdür.
(2) Komite tarafından gerçekleştirilen disiplin çalışmalarına ilişkin her türlü seyahat ve diğer harcamalar, belgelendirilmesi koşulu ile ilgili mevzuat kapsamında Birlik tarafından karşılanır.
Komitenin görevleri
MADDE 6- (1) Komite; bu Yönetmelikte öngörülen disiplin cezaları ve idari para cezasını gerektiren fiil ve hareketler ile ilgili inceleme yapar, disiplin soruşturmalarını yürütür, karara bağlar ve Yönetim Kurulunun onayına sunar.
(2) Komite; disiplin soruşturmaları ile ilgili olarak üyelerden gerekli gördüğü her türlü bilgi, belge ve dokümanı istemeye yetkilidir.
(3) Komite; disiplin soruşturmalarıyla ilgili olarak soruşturmaya konu fiilin aynı zamanda bir suç oluşturduğunu veya işlenmiş olmakla birlikte, sebebiyet verdiği neticelerin sınırlandırılmasının hâlen mümkün bulunduğunu tespit ettiği takdirde, keyfiyetin ilgili idari ve/veya adli makama bildirilmesini teminen Yönetim Kuruluna bilgi vermekle yükümlüdür.
Komitenin çalışma usulleri
MADDE 7- (1) Komite Başkanı ve üyeleri Kurulun uygun görüşü alınarak Birlik Genel Kurulu tarafından gizli oyla seçilen, Yönetim Kurulu veya Birlik Denetleme Kurulu üyesi olmayan aşağıdaki nitelikleri haiz yedi asıl ve yedi yedek üyeden oluşur. Buna göre, üyeler fiilen değerleme faaliyetinde bulunmamak kaydı ile;
a) Tam zamanlı ve Komite başkanı olacak bir kişi, hukuk alanında en az 15 yıl tecrübesi bulunan, hukuk alanında yüksek lisans derecesine ve Sermaye Piyasası Lisanslama Sicil ve Eğitim Kuruluşu A.Ş. tarafından verilen Gayrimenkul Değerleme, Sermaye Piyasası Faaliyetleri Düzey 3, Kurumsal Yönetim Derecelendirme, Kredi Derecelendirme ve Türev Araçlar lisanslarının tümüne sahip olan kişiler arasından,
b) Tam zamanlı iki kişi, değerleme faaliyetlerinde en az 15 yıl tecrübesi bulunan, Gayrimenkul Değerleme Lisansına sahip ve hâlihazırda fiilen bilirkişilik dâhil değerleme faaliyetlerinde bulunmayan kişiler arasından,
c) Yarı zamanlı üç kişi, sermaye piyasalarında en az 15 yıl tecrübesi bulunan, Sermaye Piyasası Lisanslama Sicil ve Eğitim Kuruluşu A.Ş. tarafından verilen Gayrimenkul Değerleme Lisansı, Sermaye Piyasası Faaliyetleri Düzey 3, Kurumsal Yönetim Derecelendirme, Kredi Derecelendirme ve Türev Araçlar lisanslarının tümüne sahip olan kişiler arasından,
ç) Yarı zamanlı bir kişi, üniversitelerin harita mühendisliği, mimarlık, inşaat mühendisliği ve şehir ve bölge planlama veya gayrimenkul değerleme ve geliştirmeyle ilgili bölümlerinden mezun en az doçent seviyesinde kişiler arasından,
Birlik Genel Kurulu tarafından seçilir.
(2) Komite, üye tam sayısının salt çoğunluğu ile toplanır ve kararlar toplantıda hazır bulunan üyelerin çoğunluğu ile alınır. Tam zamanlı Komite üyelerinin çoğunluğunun toplantıya katılımı zorunludur. Mazeretsiz olarak üst üste 3 defa toplantıya katılmayan tam zamanlı Komite üyesinin üyeliği kendiliğinden düşer. Oyların eşitliği halinde Komite Başkanının oyu üstün sayılır.
(3) Çekimser oy kullanılamaz. Kararlar gerekçeli olmak zorundadır. Karşı oy kullanan üye de görüşünün gerekçesini kararda belirtmek zorundadır.
(4) Komite üyeleri, doğrudan veya dolaylı olarak kendisini, üstsoy ve altsoyunu ve eşi ve üçüncü derece dâhil kan ve kayın hısımlarını ilgilendiren ya da bağımsızlıklarına halel getirecek şekilde ilişkili oldukları konuların görüşüldüğü kararların alınmasına ilişkin toplantılara katılamaz ve oy kullanamazlar. Bu durumdaki Komite üyesi yerine toplantıya katılmayan üyenin yedeği, Komite toplantısına katılır.
(5) Komite Başkanı, Kurulun uygun görüşü alınarak Birlik Genel Kurulu tarafından seçilir. Komitenin çalışmaları Komite Başkanı tarafından koordine edilir. Komite Başkanı çalışmaların rapora bağlanması, dosyalanması ve belgelendirilmesi için gerekli düzeni oluşturur.
(6) Komite üyeliklerinin boşalması durumunda boşalan üyelik için birinci fıkrada belirtilen nitelikleri haiz yedek üyeler önceki üye yerine göreve devam eder.
(7) Komite üyeleri ve disiplin soruşturmasında görev alan personel, Statünün 33 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca sıfat ve görevleri dolayısıyla ilgililere ve üçüncü kişilere ait öğrendikleri sırları mevzuat uyarınca yetkili olanlar dışındakilere açıklayamazlar ve bu sırları doğrudan ya da dolaylı olarak kendileri veya başkaları yararına kullanamazlar. Bu yükümlülük görevden ayrılmalarından sonra da devam eder.
(8) Disiplin incelemesi ve/veya soruşturmasına konu tüm evraklar ve yazışmalar ile Komite kararları, EBYS üzerinde arşivlenir. İnceleme dosyası kapsamında Komite kararının alınması; inceleme dosyasına ilişkin süreçlerin tamamlandığını ve Yönetim Kuruluna sunulabileceğini ifade eder. Komite üyelerinin haricinde, arşivde yer alan inceleme süreci tamamlanmış dosyalara Genel Sekreter, Genel Sekreter Yardımcısı, raportör ve Yönetim Kurulu üyeleri erişebilir.
(9) Komite, işin gerektirdiği her türlü mekân, araç ve gereçler ile ihtiyaç halinde Birlik personelinin Komiteye raportör olarak atanmasını Yönetim Kurulundan talep eder. Raportör; Komite tarafından yapılan iç görevlendirme ve toplantı planı ile yazışmaların takibi, arşivlenmesi ve Birlik Yönetim Kurulu ile iletişimin sağlanması konularında da görev alır. Raportör, hiçbir durumda Komitenin görevlerini üstlenemez, soruşturmanın gizliliği ilkesi çerçevesince vakıf olduğu gizli bilgileri paylaşamaz, Komitenin görüşlerini etkileyebilecek yorum ve söylemlerde bulunamaz. Öğrendiği sırları mevzuat uyarınca yetkili olanlar dışındakilere açıklayamaz ve bu sırları doğrudan ya da dolaylı olarak kendileri veya başkaları yararına kullanamaz. Bu yükümlülük görevden ayrılmalarından sonra da devam eder.
(10) Bir önceki dönemden devredilen tamamlanmamış dosya olması halinde ilgili dosyanın önceki dönemdeki soruşturmacısı, Komitenin talebi üzerine toplantılara katılır.
(11) Komitenin çalışma usul ve esasları, Yönetim Kurulu tarafından çıkarılacak yönerge ile düzenlenir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Disiplin Cezası Türleri ve Disiplin Cezası Gerektiren Fiiller ile İdari Para
Cezasını Gerektiren Fiiller
Disiplin cezalarının türleri
MADDE 8- (1) Meslek onuruna veya meslek ilke ve kurallarına uymayacak fiil ve hareketlerde bulunan, Birlik üyelerine ve müşterisine karşı yükümlülüklerini haklı bir neden olmaksızın yerine getirmeyen, görevinin gerektirdiği dürüstlüğe uygun şekilde davranmayan, değerleme mesleğinde düzeni ve dürüstlüğü bozan, piyasada haksız rekabete yol açan, faaliyetlere hile karıştıran, faaliyetlerin açık ve düzenli yürütülmesine engel olan, değerleme faaliyetleri ile ilgili olarak GABİM’e iletilecek değerleme faaliyetlerine ilişkin veri ve bilgileri zamanında ve belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde iletmeyen ve ilgili mevzuata ve kararlara aykırı hareket eden Birlik üyeleri hakkında fiilin nitelik ve önemine göre aşağıdaki disiplin cezaları uygulanır:
a) Uyarı: İlgiliye, mesleğinin icrasında, yükümlülük ve davranışlarında daha dikkatli ve itinalı hareket etmesi gerektiğinin yazı ile bildirilmesidir.
b) Kınama: İlgilinin mesleğinde ve davranışlarında kusurlu olduğunun yazı ile bildirilmesidir.
c) İdari para cezası: Kanunun 76 ncı maddesinin onuncu fıkrası uyarınca verilen cezadır.
ç) Birlik üyeliğinin askıya alınması: Birlik üyesi tarafından, işlenen fiilin mahiyet ve önemine göre en fazla altı ay olarak belirlenecek bir süre için, doğrudan veya dolaylı olarak üyelik sıfatının kullanılamaması ile Birlik üyeliğinin ve gayrimenkul değerleme lisansının sağladığı Birlik Genel Kuruluna katılma, oy kullanma, değerleme raporu hazırlama ve imzalama dâhil tüm haklardan geçici bir süre faydalanılamamasıdır.
d) Birlik üyeliğinin iptal edilmesi: Birlik üyesinin üyelik sıfatının sona erdirilmesidir.
(2) Birinci fıkranın (ç) ve (d) bentlerinde yer alan disiplin cezasının verildiği üyenin lisansının geçici veya sürekli olarak iptali için Birlik tarafından disiplin cezalarının yasal itiraz süresi bitiminde ya da Kurula itiraz edilmekle birlikte Kurul tarafından verilecek karar sonucunda kararın kesinleşmesi üzerine Kurula bildirimde bulunulur. Lisansları Kurul tarafından geçici veya sürekli olarak iptal edilenler, Birlik Genel Kurulunda oy kullanamaz. Yönetim kurulu ve Birlik Denetleme Kurulunda yer alan veya temsil edilen üyelere, bu cezaların uygulanması halinde bu üyelerin Yönetim Kurulu veya Birlik Denetleme Kurulu üyelikleri düşer ve yedek üyelerden en fazla oyu alan üye, üyeliği düşen kişinin yerine geçer.
Uyarı cezası
MADDE 9- (1) Uyarı cezası; üyeye, mesleğinin icrasında, yükümlülük ve davranışlarında daha dikkatli ve itinalı hareket etmesi gerektiğinin yazı ile bildirilmesidir. Uyarıyı gerektiren fiil ve haller şunlardır:
a) Meslek kuralları ve etik sözleşme ile Birlikçe alınan kararların yerine getirilmesinde özensiz davranmak.
b) Üyelik görev ve sorumluluklarını yerine getirmemek, Birlik nezdinde gerçekleştirilecek sicil bildirimlerini süresi içerisinde ve usulüne uygun olarak yerine getirmemek.
c) Müşteriye karşı değerleme sözleşmesinden kaynaklanan yükümlülüklerin yerine getirilmesinde özensiz davranmak.
ç) (a), (b) ve (c) bentlerinde sayılanlar dışında, mesleğin vakar ve onuruna, mesleki düzen ve geleneklerine ihmal yoluyla aykırı hal ve davranışlarda bulunmak.
d) Statü ve ilgili mevzuat gereğince GABİM’e iletilecek değerleme faaliyetlerine ilişkin veri ve bilgilerin zamanında ve belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde iletilmesinde özensiz davranmak.
e) Statü ve ilgili mevzuat gereğince Birliğe iletilecek değerleme faaliyetlerine ilişkin veri ve bilgilerin zamanında ve belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde iletilmesinde özensiz davranmak.
Kınama cezası
MADDE 10- (1) Kınama cezası, üyeye, mesleğinde ve davranışlarında kusurlu olduğunun yazı ile bildirilmesidir. Kınamayı gerektiren fiil ve haller şunlardır:
a) Meslek kuralları ve etik sözleşme ile Birlikçe alınan kararlara kasıtlı olarak uymamak.
b) Üyelik görev ve sorumluluklarını kusurlu olarak yerine getirmemek.
c) Müşterisine karşı değerleme sözleşmesinden kaynaklanan yükümlülükleri, kusurlu olarak hiç veya gereği gibi yerine getirmemek.
ç) Birlik organlarının çalışmalarını aksatıcı tutum ve davranışlarda bulunmak.
d) Değerleme faaliyeti nedeniyle kendilerine tevdi edilen veya kendilerinde bulunan müşteri sırlarının güvenliği için gerekli özeni göstermemek.
e) Birlik karar ve uygulamaları ile Birlik yönetim organlarında, mesleki çalışma komitelerinde ve/veya personel teşkilatında görev alanlar ile müşteriler hakkında küçük düşürücü ve hakaret niteliğinde söylemlerde bulunmak.
f) Birliğin ve mesleğin itibarını zedeleyici elektronik ortamdakiler de dâhil olmak üzere her türlü yazılı yayında açıklama yapmak.
g) (a), (b), (c), (ç), (d), (e) ve (f) bentlerinde sayılanlar dışında mesleğin vakar ve onuruna, mesleki düzen ve geleneklerine kasıtlı olarak aykırı hareketlerde bulunmak.
ğ) Değer esasına ve yöntemlerine uygun değerin belirlenmesinde veya ağırlıklandırılmasında gerekli özeni göstermemek.
h) Statü ve ilgili mevzuat gereğince Birliğe iletilecek değerleme faaliyetlerine ilişkin veri ve bilgileri zamanında ve belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kusurlu olarak iletmemek.
ı) Asılsız şikâyet veya ihbarda bulunmak.
(2) Bir defa uyarı cezası aldıktan sonra, iki yıl içinde aynı cezayı gerektiren yeni bir fiil işlenmesi halinde ilgiliye kınama cezası verilir.
İdari para cezası
MADDE 11- (1) İdari para cezası, Statüye ve Birlik tarafından alınan kararlara uymayan üyelere verilen cezadır.
(2) İdari para cezasını gerektiren fiil ve hâller şunlardır:
a) Üyeler arasında haksız rekabete neden olacak davranışlarda bulunmak.
b) Yetkili Birlik personelince yapılacak her türlü incelemeye engel olmak, bu personelce istenilecek bilgi ve belgeleri vermemek ve kolaylık göstermemek.
c) Başka kişilerce yapılan değerleme faaliyetlerini, kendi faaliyeti gibi göstererek değerleme raporu tanzim etmek.
ç) Meslek kurallarına veya raporlama standartlarına uyulmaksızın değerleme raporu tanzim etmek.
d) Statü ve ilgili mevzuat gereğince GABİM’e iletilecek değerleme faaliyetlerine ilişkin veri ve bilgileri süresi içinde bildirmemek veya süresi içinde olsa bile belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde bildirmemek.
e) Değerleme kuruluşunun bünyesinde değerleme faaliyetinin mevzuata uygun biçimde yürütülmesini sağlamak amacıyla yeterli iç denetim sistemi kurulması ve gerekli denetimlerin yapılmaması sonucunda çalışanların uyarı veya kınama dışında bir disiplin cezası almasına sebebiyet vermek.
f) Değer esasına ve yöntemlerine uygun değerin belirlenmesinde veya ağırlıklandırılmasında ihmali ile önemli ölçüde değer farkının oluşmasına sebebiyet vermek.
g) Tam zamanlı çalışma, rekabet etmeme ve yerinde inceleme yapma yükümlülüklerine aykırı davranmak.
ğ) Müşteri ile sözleşme yapmaksızın değerleme faaliyetinde bulunmak.
h) Birlik tarafından alınan kararlara uymamak, verilen zorunlu eğitimlere katılmamak.
(3) Birinci fıkrada belirtilen para cezaları Kanunun 76 ncı maddesinin onuncu fıkrasında yer alan sınırlar içinde belirlenir. Birlik üyesinin bir fiili nedeniyle Kanunun 103 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca ceza verildiği durumda, aynı fiil için bu hüküm uygulanmaz.
Birlik üyeliğinin askıya alınması
MADDE 12- (1) Birlik üyeliğinin askıya alınması; Birlik üyesi tarafından, işlenen fiilin mahiyet ve önemine göre en fazla altı ay olarak belirlenecek bir süre için, doğrudan veya dolaylı olarak üyelik sıfatının kullanılamaması ile Birlik üyeliğinin ve gayrimenkul değerleme lisansının sağladığı Birlik Genel Kuruluna katılma, oy kullanma, değerleme raporu hazırlama ve imzalama dâhil tüm haklardan geçici bir süre faydalanılamamasıdır. Birlik üyeliğinin askıya alınmasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:
a) Aktif faaliyette bulunulmamasına rağmen, bir değerleme uzmanının lisans belgesinin bir değerleme kuruluşunda kullanılmasına izin vermek.
b) Mesleki özensizlik göstermek suretiyle değerleme raporlarının gerçek durumu yansıtmamasına sebebiyet vermek.
c) Birliğe gerçeğe aykırı belge vermek.
ç) Kurul tarafından yayımlanan asgari ücret tarifesine ve uygulama esaslarına uymamak.
d) Değerleme faaliyetleri ile ilgili adli makamlarca hakkında güvenlik tedbiri uygulanmak.
e) Ağır kusuru ile değerleme raporlarında değerleme konusu varlıkların değerini önemli ölçüde yüksek veya düşük göstermek.
(2) Bir defa kınama cezası aldıktan sonra, iki yıl Birlik içinde aynı cezayı gerektiren yeni bir fiil işlenmesi halinde ilgiliye altı ay süreyle üyeliğin askıya alınması cezası verilir.
(3) Birinci fıkranın (e) bendi uyarınca Birlik üyeliğinin askıya alınması halinde, askı süresi güvenlik tedbirinin uygulandığı süre kadar uygulanır.
Birlik üyeliğinin iptal edilmesi
MADDE 13- (1) Birlik üyeliğinin iptal edilmesi; Birlik üyesinin üyelik sıfatının sona erdirilmesidir. Birlik üyeliğinin iptal edilmesini gerektiren fiil ve haller şunlardır:
a) Değerleme faaliyetlerine hile karıştırmak.
b) Değerleme faaliyetlerinde sahte belge düzenlemek veya belgeler üzerinde tahrifat yapmak.
c) Menfaat elde etmek veya bir zarardan kaçınmak için kasıtlı olarak yanlış veya yanıltıcı değerleme faaliyetinde bulunmak.
ç) Değerleme faaliyetlerinde meslek onuruna veya meslek ilke ve kurallarına uymayarak meslek itibarını olumsuz etkileyecek şekilde suiistimal ve yolsuzluklara sebebiyet vermek.
d) Mesleğin yürütülmesi esnasında meydana gelen çıkar çatışmalarında kusurlu olarak adil ve tarafsız davranmamak.
e) Birlik üyeliğinin askıya alındığı dönemde faaliyetlerine devam etmek.
f) Değer esasına ve yöntemlerine uygun değerin belirlenmesinde veya ağırlıklandırılmasında kasten önemli ölçüde değer farkının oluşmasına sebebiyet vermek.
(2) Bir defa Birlik üyeliğinin askıya alınması cezası verildikten sonra, iki yıl içinde aynı cezayı gerektiren yeni bir fiil işlenmesi halinde ilgiliye Birlik üyeliğinin iptal edilmesi cezası verilir.
Disiplin cezalarının ve idari para cezalarının uygulanmasına ilişkin genel esaslar
MADDE 14- (1) Bir fiil ile 8 inci, 9 uncu, 10 uncu, 11 inci, 12 nci ve 13 üncü maddelerin ihlal edilmesi durumunda ilgiliye en ağır olan disiplin cezası verilir. Aynı türden disiplin cezasını gerektiren birden fazla fiil veya davranışın bir arada bulunması durumunda, aykırılığın niteliği, sayısı, aykırılığın piyasaya etkileri gibi hususlar gözetilerek bir derece ağır disiplin cezası verilmekle yetinilebilir. Aksi takdirde her bir fiil için ayrı ceza verilir. İdari para cezalarına ilişkin Kanunun 105 inci maddesinin ikinci fıkrası saklıdır.
(2) Disiplin cezası gerektiren fiillerin nitelik ve özellikleri ile ilgilinin geçmiş disiplin cezasının olup olmadığı göz önünde tutularak, gerektiğinde bir derece ağır veya hafif cezanın verilmesi de uygun görülebilir.
(3) Disiplin cezasını gerektiren fiilin değerleme kuruluşunun sorumlu ortağı veya yöneticisi tarafından işlenmesi veya disiplin cezasını gerektiren fiilin değerleme kuruluşunun maddi menfaat elde etmesine yol açması durumunda ilgili değerleme uzmanının disiplin cezası alması kaydıyla değerleme kuruluşuna da disiplin cezası verilebilir. Bu hususta yapılacak değerlendirmede, gerçek kişilerce gerçekleştirilen fiiller nedeniyle değerleme kuruluşunun disiplin cezasını gerektiren aykırılığın oluşmasında veya oluşmasının engellenmesindeki kusuru dikkate alınır. Değerleme kuruluşunun; fiilin oluşumunda veya oluşumunun engellenememesinde, devamlı veya kurumsal bir rol oynadığı, değerleme kuruluşunun bünyesinde meydana gelen aykırılıkların süreklilik arz ettiği veya değerleme kuruluşunun disiplin cezasını gerektiren aykırılıkların odağı haline geldiği tespit edilirse, değerleme kuruluşuna değerleme uzmanına verilen cezadan daha ağır bir ceza da verilebilir.
(4) Yönetim Kurulu tarafından verilen idari para cezalarının tahsiline ilişkin işlemler, 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun ilgili hükümlerine göre yapılır. Tahsil edilen idari para cezalarının yüzde ellisi genel bütçeye gelir kaydedilir, yüzde ellisi gelir kaydedilmek üzere YTM’ye aktarılır.
Disiplin cezalarının bildirimi
MADDE 15- (1) Birlik üyelerine verilen disiplin cezaları, ilgili yönetim kurulu kararından itibaren beş iş günü içerisinde Birlik tarafından belirlenen iletişim yolları ile disiplin cezası verilen üyelere bildirilir.
(2) Birlik üyelerinin aldıkları kesinleşen disiplin cezaları, üyenin çalıştığı değerleme kuruluşuna ve değerleme kuruluşuna yetki veren kamu kurumlarına bildirilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Disiplin Soruşturması
Genel esaslar
MADDE 16- (1) Disiplin soruşturmalarında; soruşturmacı tarafından isnat olunan hususların ilgiliye açıkça ve yazılı olarak bildirilmesi, yazılı savunmasının istenmesi ve savunma için on beş günlük bir süre tanınması şarttır. Savunma hakkı tanınmayan üyeye ceza verilemez.
Disiplin soruşturmalarının başlatılması
MADDE 17- (1) Soruşturma, ihbar veya şikâyetin Yönetim Kurulu tarafından Komiteye havale edilmesi ile başlar. Yönetim Kurulu, ihbar veya şikâyetin Birliğe ulaşması sonrasında yapılan ilk Yönetim Kurulu toplantısından itibaren üç iş günü içerisinde, ihbar veya şikâyeti Komiteye havale eder. Yönetim Kurulu re’sen de soruşturmanın başlaması için konuyu Komiteye havale edebilir. Komite, Yönetim Kurulu tarafından kendisine havale edilen disiplin dosyası ile ilgili işlemlere en geç beş iş günü içinde başlar.
(2) Yönetim Kurulu, Birliğe yapılan her türlü ihbar ve şikâyeti incelemeye alır ve bunların kaydını tutar. Yönetim Kurulu, söz konusu ihbar ve şikâyetlerden lüzum gördüklerini Komiteye havale eder.
(3) Komite, gerekli gördüğü durumlarda iletilen ihbar ve şikâyetler hakkında, Yönetim Kurulundan disiplin soruşturması başlatılmasını talep eder. Komitenin talebinin reddine ilişkin Yönetim Kurulu kararına karşı Kanunun 76 ncı maddesinin on birinci fıkrası hükmü saklıdır.
(4) Bildirimde bulunan kişi ile hakkında bildirimde bulunulan üyenin kimliği yasal zorunluluklar dışında saklı tutulur.
(5) Disiplin soruşturması gizlidir.
Soruşturma yöntemi
MADDE 18- (1) Komite, üyelerinden birini soruşturmacı olarak tayin eder. Soruşturmacı, savunma istenmesinden savunmanın Birliğe ulaşmasına kadar geçen süreler hariç olmak üzere, en geç altmış iş günü içerisinde soruşturmayı tamamlamak ve raporunu Komiteye sunmak zorundadır. Bu süre, haklı sebeplerin varlığı halinde Komite tarafından uzatılabilir.
(2) Savunma için verilecek süre savunma isteme yazısının üyeye tebliğ edildiği tarihten itibaren on beş gündür. Belirlenen süre içinde mazeretsiz olarak yazılı savunmasını göndermeyen veya mazeretini yazılı olarak zamanında bildirmeyen üye, savunma hakkından feragat etmiş sayılır.
(3) Soruşturmacı, soruşturmayla ilgili kanıtları toplamak ve olayla ilgili kişilerin bilgilerine başvurmak yetkisine sahiptir. Soruşturmacı, delillerin gösterilme ve incelenme şeklini olayın niteliğini dikkate alarak belirler.
(4) Soruşturmacı, ihbar veya şikâyette bulunanların veya olayla ilgili kişilerin ifadesine başvurabilir, hakkında disiplin soruşturması açılan üyeyi dinleyebilir. Görüşme sonuçları tutanağa bağlanır ve ilgililerce imzalanır. Haklı bir gerekçeye dayanmaksızın davete uymayanların dinlenmesinden vazgeçilir. Soruşturmacı, inceleme konusuyla ilgili olarak Birlikten, resmî makamlardan veya üyelerden bilgi ve belge isteyebilir, çözümü özel ve teknik bilgiyi gerektiren konularda Komite kararı ile bilirkişi incelemesi yaptırabilir.
(5) Soruşturma süresince Komitenin çalışmaları Komite Başkanı tarafından koordine edilir. Komite Başkanı çalışmaların rapora bağlanması, dosyalanması ve belgelendirilmesi için gerekli düzeni oluşturur.
Disiplin soruşturmasının sonuçlandırılması ve karar
MADDE 19- (1) Soruşturmanın sonucunda soruşturmacı tarafından bir rapor düzenlenir ve Komiteye sunulur. Bu raporda; inceleme konuları, soruşturmanın safhaları, deliller ve alınan savunma özetlenir. İncelemeye konu olan her husus ayrı ayrı değerlendirilerek delillere göre ihlalin sabit olup olmadığı tartışılır ve uygulanacak disiplin cezası teklif edilir. Varsa belgelerin asılları veya suretleri bir dizi pusulasına bağlanarak rapora eklenir.
(2) Komite, gerekli görürse hakkında soruşturma yapılan üyeyi dinleyebilir, noksan saydığı soruşturma işlemlerinin tamamlanmasını soruşturmacıdan isteyebilir.
(3) Komite, disiplin dosyası ile ilgili kararını, raporun Komiteye sunulmasından itibaren on gün içinde verir. Soruşturmacı imzaladığı raporun görüşmelerine katılamaz. Karar, oylama tarihini izleyen yedi gün içinde gerekçeli olarak, karara karşı başvuru yolları ve süreleri ile oy birliği veya oy çokluğu ile alındığı da belirtilmek suretiyle Raportör tarafından yazılır ve Komite Başkanı ile üyeler tarafından imzalanır. Kararda karşı oy kullananların görüşlerine de yer verilir. Karar, yazılmasını müteakip gecikmeksizin Komite tarafından Yönetim Kurulunun onayına sunulur.
Yönetim Kurulu kararı ve tebligat
MADDE 20- (1) Yönetim Kurulu, Komite kararını, kararın onaya sunulduğu tarihi takiben 30 gün içinde değerlendirir ve karara bağlar. Yönetim Kurulu, Komitenin verdiği kararları aynen kabul edebileceği gibi gerekçesini belirtmek suretiyle farklı bir karar da alabilir.
(2) Yönetim Kurulu, kararı beş iş günü içinde iadeli taahhütlü mektupla hakkında inceleme yapılan üyenin, Birliğe bildirdiği adresine gönderir veya elden imza karşılığı teslim edilmek suretiyle tebliğ eder. Üyenin Birliğe bildirmiş olduğu adresin İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü nezdinde oluşturulan Kimlik Paylaşımı Sisteminde kayıtlı adresten farklı olması halinde, İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü nezdinde oluşturulan kimlik paylaşımı sisteminde kayıtlı adresi tebligat adresi sayılır.
(3) Üyenin Birliğe bildirmiş olduğu adresin değişmesi durumunda üye adres değişikliğini Birliğe on beş gün içerisinde bildirmekle yükümlüdür. Aksi takdirde, ikinci fıkra uyarınca tebligat yapılır.
(4) Bu Yönetmelik uyarınca Birlik üyeleri hakkında yürütülen disiplin soruşturmaları sonucu kesinleşen kararlar, Birliğin internet sitesinde kamuya duyurulur.
Disiplin cezası kararlarına itiraz
MADDE 21- (1) Hakkında disiplin cezası verilen üye, kararın tebliğini izleyen on iş günü içerisinde Kurul nezdinde itirazda bulunabilir.
(2) İdari para cezalarına itiraz usulü hakkında 6362 sayılı Kanunun 76 ncı maddesinin on birinci fıkrası uygulanır.
Kararların kesinleşmesi
MADDE 22- (1) Disiplin cezasına ilişkin kararlar, ilgililerin Yönetim Kurulu kararını tebellüğ ettikleri tarihten itibaren on iş günü içinde Kurula itiraz etmemeleri halinde kesinleşir. İlgililerin karar aleyhine Kurul nezdinde itiraz etmeleri halinde karar, Kurul kararının verilmesiyle kesinleşir.
(2) İdari para cezalarının kesinleşmesi hakkında 6362 sayılı Kanunun 76 ncı maddesinin on birinci fıkrası uygulanır.
Disiplin soruşturmalarının ve ceza kovuşturmalarının birlikte yürütülmesi
MADDE 23- (1) Üye hakkında cezai soruşturma veya kovuşturmaya başlanılmış olması, aynı olaydan dolayı üye için disiplin soruşturması yapılmasını engellemez.
(2) Birbirleri ile ilgili olduğu sonucuna ulaşılan disiplin soruşturmaları, Komitenin kararı ile birleştirilebilir ve birlikte devam ettirilebilir. Bu takdirde soruşturma ve ceza zamanaşımında ilk soruşturma tarihi esas alınır.
Soruşturma ceza zamanaşımı
MADDE 24- (1) Bu Yönetmelikte belirtilen disiplin cezası gerektiren fiillerle ilgili olarak bu Yönetmelikte yer alan usuller çerçevesinde soruşturmaya başlanabilmesi için fiillerin işlendiği tarihten itibaren beş yıldan fazla sürenin geçmemiş olması gerekir.
(2) Disiplin cezası gerektiren fiiller, aynı zamanda ceza kovuşturmasını da gerektiriyorsa ve bu fiiller için ilgili mevzuatlarında bu maddede belirtilenlerden daha uzun bir zamanaşımı süresi belirlenmişse, ceza kovuşturması için belirlenen zamanaşımı süresi, disiplin soruşturmasında da esas alınır.
(3) Disiplin cezasını gerektiren fiillerle ilgili kesinleşen kararın iki yıl içinde uygulanamaması halinde idari para cezası haricinde verilen ceza zamanaşımına uğrar ve yerine getirilmez. İdari para cezasına ilişkin zamanaşımı süresinde, 5326 sayılı Kanunun 20 nci maddesi uygulanır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Disiplin Cezalarının Üye Siciline Kaydına İlişkin Esaslar
Disiplin cezalarının sicile kaydı
MADDE 25- (1) Uygulanacak disiplin cezasının kesinleşmesi ile disiplin cezası, ilgili üyenin Birlik nezdindeki siciline işlenir.
(2) Disiplin cezaları, üyelerin sicil bilgileri kapsamındadır. Üyelerin sicil bilgileri, Birlik tarafından elektronik ortamda üye yönetim sistemi üzerinde kayıt altına alınır. Kesinleşen karar ve karara esas tüm belgeler ise beş yıl süreyle saklanır. Disiplin cezaları, kararın kesinleşmesinden itibaren beşinci yılın sonunda üye yönetim sisteminden silinir.
Sicile ilişkin bilgilerin açıklanması
MADDE 26- (1) Birlikçe tutulan sicil kayıt bilgileri ancak ilgili kamu kuruluşları ve yargı mercilerinin talebi üzerine verilebilir.
ALTINCI BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Yürürlükten kaldırılan yönetmelik
MADDE 27- (1) 21/3/2012 tarihli ve 28240 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği Değerlendirme ve Disiplin Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlük
MADDE 28- (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 29- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği Yönetim Kurulu yürütür.