İnsanlığa karşı işlenen suçlar Nuremberg Mahkemesi Statüsünün 6. maddesinde şöyle tanımlanmıştır: "Savaş öncesi veya savaş sırasında sivil halkın kasıtlı öldürülmesi, topluca yok edilmesi, köleleştirilmesi, sürülmesi veya insanlık dışı diğer davranış ve muamelelere maruz bırakılması ya da barışa karşı suç veya savaş suçu ile ilgili olarak siyasal, ırkçı ya da dinsel zulümler uygulanmasıdır". Türk Ceza Kanununun 77. maddesinde ise şöyle düzenlenmiştir:
(1) Aşağıdaki fiillerin, siyasal, felsefi, ırki veya dini saiklerle toplumun bir kesimine karşı bir plan doğrultusunda sistemli olarak işlenmesi, insanlığa karşı suç oluşturur:
a) Kasten öldürme.
b) Kasten yaralama.
c) İşkence, eziyet veya köleleştirme.
d) Kişi hürriyetinden yoksun kılma.
e) Bilimsel deneylere tabi kılma.
f) Cinsel saldırıda bulunma, çocukların cinsel istismarı.
g) Zorla hamile bırakma.
h) Zorla fuhşa sevk etme.
İnsanlığa karşı işlenen suçlarda genellikle akla ilk gelen icrai hareketle iştiraktır. Meydana gelen suçun işlenmesini emretmek, teşvik etmek, kolaylaştırmak ya da işlenmesine yardım etmek suretiyle olabilir. Ama bir devlet bu suça ihmali hareketle de iştirak edebilir. Örneğin failin işlediği suça sesini çıkarmaz, onu engellemeye çalışmazsa o devletin uluslararası hukuk bakımından sorumluluğu doğar ve devlet yetkilisi Uluslararası Ceza Mahkemesi'nde yargılanabilir. "Devlet yetkilisi yargılanabilir" Dememizin sebebi devletlerin UCM' de yargılanamamasıdır. UCM' de sadece gerçek kişiler yargılanabilir. Devlet yetkilisinin UCM' de yargılanması için işlenen suçun UCM' nin yargı yetkisine girmesi gerekir. Eğer suçun faili kendi uyruğunda olduğu devletin yargılamasına tabi olmuşsa bu durumda UCM' de ikinci kez yargılanması söz konusu olmayacaktır. Bunun sebebi ise, bir kişi bir suç için iki kez yargılanamaz (non bis in idem) ilkesidir.
Sonuç olarak bir devlet bir insanlığa karşı suça ihmali hareketle de iştirak edebilir yani katılabilir. Ama buradan şöyle bir sonuç çıkmasın. İnsanlığa karşı suçları sadece devletler işleyebilir. Herhangi bir kişi de işleyebilir.
Stj. Av. Ahmet Cem KARACAOĞLU