Next
Soybağının kurulması ve korunması, aslında hayatın tam merkezinden, aile dediğimiz o en mahrem ve sıcak yuvadan beslenir. Hukuk kitaplarında kuru cümlelerle anlatılan soybağının reddi, tanımanın iptali ve babalık davaları, özünde insan hikayelerine dokunur ve çok güçlü ortak paydalarda buluşur. Bu davaların en insani ortak noktası, her birinin doğrudan "kişiye sıkı sıkıya bağlı" olması, yani bir başkasının keyfiyle değil, sadece bizzat canı yanan ya da hakkını arayan kişilerin iradesiyle açılabilmesidir. Adresimiz ise her zaman ailelerin fırtınalarını dindirmeye çalışan Aile Mahkemeleridir. Bu davalarda hakimler, masada ne yazıp çizildiğine bakmaksızın "Acaba işin aslı, biyolojik gerçeği nedir?" diyerek her şeyi kendiliğinden araştırır; çünkü söz konusu olan bir çocuğun geleceğidir. Üstelik bu yorucu süreçlerin hem anayı hem çocuğu yıpratmaması adına kanun koyucu, uyuşmazlıkları zamanaşımı gibi ucu açık bırakmamış, net hak düşürücü sürelerle sınırlandırmıştır. Günün sonunda adalet terazisi, o soğuk mahkeme salonlarında kalplerin şüphesini gidermek için modern bilimin en insani hediyelerinden biri olan DNA testlerine sarılır ve verilmiş kararlar kesinleşmeden hayatları altüst etmez.
Şimdi gelin, bu ortak insani ve hukuki ilkelerin ışığında, biyolojik bağ ile resmi kayıtlar arasındaki o ilk büyük hesaplaşmaya, babalık karinesini sarsan soybağının reddi davasıyla ilk adımımızı atalım.
Hukuk, hayatın olağan akışını ve toplumsal düzeni korumak adına zaman zaman belirli varsayımlar üzerine inşa edilir. Bu varsayımların en köklü ve sarsılmaz olanlarından biri de hiç şüphesiz çocuk ile baba arasındaki soybağının kurulma biçimidir. Biyolojik gerçeklik ile hukuki gerçekliğin her zaman kendiliğinden örtüşmediği bu alanda, Türk Medeni Kanunu adeta toplumsal huzuru koruyan koruyucu bir şemsiye açar.
Türk Medeni Kanununun 282. maddesinin ikinci fıkrası, çocuk ile baba arasındaki soybağının ana ile evlilik, tanıma veya hakim hükmüyle kurulacağını açıkça düzenler. Bu üçlü sacayağının en pratik ve en sık karşımıza çıkan halkası ise "ana ile evlilik" yani kanunun öngördüğü babalık karinesidir. Kanun koyucu, evlilik birliği içinde dünyaya gelen bir çocuğun, biyolojik olarak da o evlilikten doğduğunu varsayar. Bu varsayım o kadar güçlüdür ki, evliliğin kurulmasından kaç gün sonra çocuğun doğduğunun hiçbir önemi yoktur. Nikahın kıyılmasından sadece 10 gün sonra bile dünyaya gelen bir çocuk, hukuken bu karineden yararlanır ve babası resmi koca olarak tescil edilir.
Peki, evlilik birliği sona erdiğinde bu hukuki bağ hemen kopar mı? Elbette hayır. Kanun, evliliğin sona ermesinden sonra da ananın rahmindeki çocuğu ve onun soybağı hakkını korumaya devam eder. Türk Medeni Kanununun 285. maddesinde yer alan "Babalık karinesi" hükmü tam olarak bu sınırları çizer: "Evlilik devam ederken veya evliliğin sona ermesinden başlayarak üçyüz gün içinde doğan çocuğun babası kocadır." Bu net hüküm uyarınca, boşanma ya da ölüm gibi nedenlerle evlilik bitmiş olsa dahi, takip eden 300 gün içinde doğan çocuk hukuken eski kocaya bağlanır. Eğer bu süre geçtikten sonra bir doğum gerçekleşirse, çocuğun kocaya bağlanabilmesi ancak ananın evlilik süreci içinde gebe kaldığının somut olarak ispatlanmasıyla mümkün hale gelir. Kocanın gaipliği durumunda ise bu kritik 300 günlük süre, ölüm tehlikesi veya son haber alma tarihinden itibaren işlemeye başlar.
Babalık karinesi, aile birliğinin korunması ve çocuğun nesebinin belirsiz kalmaması adına hayati bir hukuki araçtır. Ancak hayat, her zaman kanun metinlerinin öngördüğü ideal senaryolara uygun akmaz. Biyolojik gerçeklerin bu güçlü hukuki karineyle çeliştiği, yani "resmi" babanın aslında "biyolojik" baba olmadığı durumlar da hayatın bir gerçeğidir. İşte tam bu noktada hukuk sistemi, adaleti ve biyolojik gerçekliği yeniden tesis etmek üzere taraflara belirli dava hakları tanır. Bu davaların başında gelen ve babalık karinesinin o sarsılmaz duvarını yıkmayı amaçlayan, biyolojik baba ile yasal koca arasındaki farklılığı ortadan kaldıran yegane hukuki yol ise Türk Medeni Kanununun 286, 287 ve 289. maddelerinde düzenlenen "Soybağının Reddi Davası"dır.
1.Bu dava, niteliği itibarıyla yenilik doğuran bir davadır ve soybağının reddi iddiası ancak ve ancak hakim huzurunda açılacak bir dava ile öne sürülebilir; yani mahkeme kararı olmaksızın bu bağın koparılması imkansızdır. Üstelik bu hak, niteliği gereği kişiye sıkı sıkıya bağlı bir haktır.
Peki, bu hukuki labirentte kimler söz sahibidir? Kanun koyucu, dava açabilecek kişileri net bir biçimde belirlemiştir. Başta koca ve çocuk bu hakka sahipken, 2024 yılında yürürlüğe giren 7531 sayılı Kanun ile yapılan çok önemli bir değişiklikle birlikte artık ana da soybağının reddi davası açma hakkına kavuşmuştur. Kanunun "diğer ilgililer" olarak adlandırdığı kişilerin dava açabilmesi ise çok sıkı ve kümülatif şartlara bağlanmıştır. Diğer ilgililer; yani baba olduğunu iddia eden kişi, kocanın altsoyu (çocukları, torunları), anası veya babasıdır. Ancak bu kişilerin dava açabilmesi için:
· Koca adına dava açma süresinin henüz geçmemiş olması,
· Bu süre geçmeden önce kocanın ölmüş olması, gaipliğine karar verilmesi veya sürekli olarak ayırt etme gücünü kaybetmiş olması gerekir.
Buradaki en kritik hukuki nüans şudur: Eğer koca, sağ ve sağlıklı olduğu dönemde dava açma süresini hiçbir haklı sebebi olmaksızın kaçırmış ve sessiz kalmışsa, artık diğer ilgililerin dava açma hakkı tamamen düşer. Kanun koyucu, kocanın örtülü rızasını veya iradesini üstün tutarak, onun kullanmadığı bir hakkın ölümünden sonra aile bağlarını sarsacak şekilde başkaları tarafından canlandırılmasına izin vermez.
Davanın tarafları ise adeta bir sacayağı gibi birbirini tamamlar. Husumet, davacı hariç davanın açılması gereken diğer tüm ilgililere yöneltilir. Örneğin koca davayı açıyorsa ana ve çocuğa karşı; ana açıyorsa koca ve çocuğa karşı; çocuk açıyorsa ana ve kocaya karşı davayı yöneltmek zorundadır. Görevli mahkeme ise Aile Mahkemeleridir.
Zaman, bu davada telafisi imkansız sonuçlar doğuran en sert yargıçtır. Kanun, istisnalar hariç tarafları sıkı hak düşürücü sürelere tabi tutmuştur:
· Koca; doğumu ve baba olmadığını (yahut ananın gebe kaldığı sırada başka bir erkekle cinsel ilişkide bulunduğunu) öğrendiği tarihten itibaren bir yıl içinde,
· Ana; doğumdan itibaren bir yıl içinde,
· Çocuk; ergin (reşit) olduğu tarihten başlayarak en geç bir yıl içinde,
· Ergin olmayan çocuğa atanacak kayyım; atama kararının kendisine tebliğinden itibaren bir yıl içinde,
· Diğer ilgililer ise; doğumu ve kocanın ölümünü, sürekli ayırt etme gücünü kaybettiğini veya gaipliğini öğrendikleri tarihten başlayarak bir yıl içinde bu davayı açmak zorundadır.
Eğer bu sürelerin kaçırılmasında gecikmeyi haklı kılan somut ve haklı bir sebep varsa (örneğin ağır bir hastalık veya gerçeğin hileyle gizlenmesi gibi), bir yıllık süre bu engelin ortadan kalktığı tarihte sıfırdan işlemeye başlar.
Gelelim davanın en can alıcı noktasına: İspat yükü kimdedir ve iddialar nasıl kanıtlanacaktır?
Kanun burada ikili bir ayrım yapar. TMK 287'ye göre; evlenmeden başlayarak en az 180 gün geçtikten sonra ve evliliğin sona ermesinden başlayarak en fazla 300 gün içinde doğan çocuk, evlilik içinde ana rahmine düşmüş sayılır. Çocuk bu dönemde ana rahmine düşmüşse, davacı kocanın baba olmadığını kesin olarak ispatlamak zorundadır. Bunu da ya gebelik döneminde koca ile ananın cinsel ilişkisinin fiilen imkansız olduğunu (örneğin kocanın o dönemde askerde, cezaevinde veya yurt dışında olması gibi) ya da illiyet (nedensellik) bağının bulunmadığını ispatlayarak yapabilir. TMK 288'e göre ise; çocuk evlenmeden önce veya ayrı yaşama (mahkemece verilen ayrılık kararı gibi) sırasında ana rahmine düşmüşse, davacının başka bir kanıt getirmesine gerek yoktur, çocuğun o dönemde ana rahmine düştüğünü takvimsel olarak ortaya koyması yeterlidir. Ancak bu kolaylığın da bir istisnası vardır: Eğer gebe kalma döneminde kocanın karısı ile cinsel ilişkide bulunduğuna dair inandırıcı kanıtlar varsa, babalık karinesi yeniden canlanır ve geçerliliğini korur.
Yargılama usulünde ise TMK 284. madde uyarınca hakim, maddi olguları re'sen (kendiliğinden) araştırır ve kanıtları serbestçe takdir eder. Günümüzde bu ispatın en sarsılmaz yolu DNA incelemeleridir. Kanun net bir şekilde tarafların ve üçüncü kişilerin, sağlıkları yönünden tehlike yaratmayan bu araştırma ve incelemelere (örneğin bir tüp kan veya tükürük örneği vermeye) rıza göstermekle yükümlü olduğunu belirtir. Eğer davalı koca, ana veya çocuk, hakimin öngördüğü bu DNA incelemesine rıza göstermez ve kaçınırsa; hakim, durum ve koşullara göre bundan beklenen sonucu onun aleyhine doğmuş sayabilir. Örneğin, çocuğun kendisinden olmadığını iddia eden kocaya karşı ana çocuğun DNA örneği vermesini engellerse, hakim bu engellemeyi ananın aleyhine yorumlayarak çocuğun kocadan olmadığına hükmedebilir.
Bu sarsıcı davanın sonuçları da en az süreci kadar nettir. Unutulmamalıdır ki, aile hukukuna ilişkin bu dava türünde mahkeme ilamı kesinleşmeden hiçbir hüküm ve sonuç doğurmaz. Kararın kesinleşmesiyle birlikte, çocuk ile baba arasındaki soybağı geçmişe etkili olarak, yani çocuğun doğduğu ilk andan itibaren tamamen hükümsüz hale gelir. Bağ koptuğu an, yasal babanın çocuk üzerindeki velayet hakkı ve nafakaya ilişkin tüm yükümlülükleri ortadan kalkar. Hatta koca, daha önce çocuk için yapmış olduğu nafaka ödemelerini sebepsiz zenginleşme hükümleri çerçevesinde anadan geri talep edebilir. Ancak bu fırtına, anayı teğet geçer; çocuğun ana ile olan soybağı bu davadan hiçbir şekilde etkilenmez. Soybağı reddedilen çocuk, babasının soyadını kaybederek anasının evlenmeden önceki bekarlık soyadını taşımaya başlar.
Babalık karinesinin sarsılmasıyla açılan bu perde kapandığında, nesebin reddiyle çocuk hukuken babasız kalmış olur.
İşte bu aşamada, çocuk ile baba arasında soybağı kurmanın kanunda sayılan ikinci ve tek taraflı yolu olan "tanıma" kurumu ve buna bağlı olarak ortaya çıkan "Tanımanın İptali Davası" devreye girer. Türk Medeni Kanununun 297, 298, 299 ve 300. maddeleri bu davanın sınırlarını çizer.
2.Tanıma, doğası gereği kurucu ve tek taraflı bir hukuki işlemdir; ancak her hukuki işlem gibi irade sakatlıklarına veya maddi gerçeklik dışı beyanlara maruz kalabilir. Kanun koyucu, ilk olarak bizzat tanıyan kişiye (babaya) yanılma, aldatma veya korkutma (hata, hile, ikrah) sebeplerine dayanarak tanımanın iptalini isteme hakkı tanımıştır (TMK m. 297). Örneğin, ananın çocuğun kendisinden olduğuna dair erkeği yanıltması veya ağır bir tehdit altında bu beyanın alınması durumunda tanıyan koca dava açabilir. Bu ihtimalde dava, anaya ve çocuğa karşı birlikte yöneltilir.
Madalyonun diğer yüzünde ise yasal statünün korunmasında ve maddi gerçeğin ortaya çıkarılmasında menfaati olan diğer kişiler yer alır. TMK m. 298 uyarınca ana, çocuk, çocuğun ölümü halinde altsoyu, Cumhuriyet savcısı, Hazine ve "diğer ilgililer" de tanımanın iptalini dava edebilirler. Eğer davayı bu ilgililer açıyorsa, husumet tanıyana; tanıyan ölmüşse onun yasal mirasçılarına karşı yöneltilir.
Bu davada da zaman, hak düşürücü sürelerle sınırlandırılmıştır. TMK m. 300'e göre, tanıyanın dava hakkı iptal sebebinin öğrenildiği veya korkunun etkisinin ortadan kalktığı tarihten itibaren bir yıl ve herhalde tanımanın üzerinden beş yıl geçmekle düşer. İlgililerin dava hakkı da tanımayı ve tanıyanın çocuğun babası olamayacağını öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve herhalde tanımanın üzerinden beş yıl geçmekle son bulur. Çocuğun dava hakkı ise ergin olmasından başlayarak bir yıl geçmekle düşer. Ancak tüm bu süreler geçse dahi, gecikmeyi haklı kılan mücbir bir sebep varsa, bu sebebin ortadan kalkmasından itibaren bir ay içinde dava açma hakkı saklı tutulmuştur.
Tanımanın iptali davasının en kritik ve doktrinde en çok tartışılan yönü şüphesiz "ispat yükünün" dağılımıdır (TMK m. 299). Kural olarak davacı, tanıyanın çocuğun biyolojik babası olmadığını ispatla yükümlüdür. Ancak kanun koyucu, ana veya çocuk tarafından açılan iptal davalarında ispat yükünün yer değiştirmesini sağlayan çok hassas bir kademeli mekanizma öngörmüştür. Kanun der ki: "Ana veya çocuk tarafından tanıyanın baba olmadığı iddiasıyla açılan iptal davasında ispat yükü, tanıyanın, gebe kalma döneminde ana ile cinsel ilişkide bulunduğuna ilişkin inandırıcı kanıtları göstermesinden sonra doğar."
Bu karmaşık görünen hükmü somut bir örnekle detaylandıralım: Bir erkek (A), evlilik dışı doğan bir çocuğu (Ç) nüfusta tanımış olsun. Yıllar sonra ana veya çocuk, bu kişinin biyolojik baba olmadığını iddia ederek tanımanın iptali davası açtığında, doğrudan "baba olmadığını ispatlama" yükü hemen ana ve çocuğun omuzlarına yüklenmez. Önce sahneye tanıyan erkek (A) çıkar. Erkek, çocuğun ana rahmine düştüğü kritik dönemde ana ile cinsel ilişkide bulunduğuna dair "inandırıcı kanıtlar" (örneğin o dönemde birlikte çekilmiş fotoğraflar, mesajlaşmalar, aynı evde konaklama kayıtları veya tanık beyanları) sunmak zorundadır. Eğer erkek bu inandırıcı kanıtları mahkemeye sunamazsa, davanın esasına girilmeden tanımanın iptaline karar verilebilir. Ancak ne zaman ki erkek bu cinsel ilişki olgusunu inandırıcı delillerle ortaya koyar, işte o andan itibaren ispat yükü yer değiştirir ve tekrar ana ile çocuğa geçer. Bu aşamada ana veya çocuk, erkeğin bu yakınlığına rağmen biyolojik bağın kurulamadığını (örneğin erkeğin kısırlık raporunu veya günümüzün en kesin çözümü olan DNA testini) mahkemeye sunarak tanıyanın baba olmadığını ispatlamak durumundadır. Bu kademeli ispat kuralı, erkeğin tamamen keyfi veya hiçbir ilişkisi bulunmayan çocukları sırf soybağı kurmak amacıyla tanımasının önüne geçen, çocuğu ve anayı koruyan muazzam bir hukuki kalkandır.
Böylelikle, evlilik birliği içinde doğan çocuğun soybağının reddi ve evlilik dışı doğup tanınan çocuğun tanımasının iptalini inceleyerek babalık karinesine karşı açılan iki büyük kapıyı aralamış olduk. Ancak soybağı labirenti burada bitmiyor. Eğer ortada ne bir evlilik ne de rızai bir tanıma varsa, çocuk ile biyolojik baba arasında soybağı kurmanın üçüncü ve nihai yolu olan hakim hükmü, yani "Babalık Davası" sahneye çıkacaktır. Türk Medeni Kanununun 301, 302, 303 ve 304. maddeleri bu son dava çeşidinin omurgasını oluşturur.
3.Babalık davası, niteliği itibarıyla çocuk ile biyolojik baba arasındaki soybağının mahkeme eliyle, zorla kurulmasını sağlayan yenilik doğuran bir dava türüdür. Bu davanın açılabilmesi için en temel ve sarsılmaz şart, çocuk ile başka bir erkek arasında yasal bir soybağının bulunmamasıdır. Eğer çocuk, mevcut bir evlilik veya tanıma nedeniyle hukuken başka bir erkeğe bağlıysa, o bağ soybağının reddi davası gibi yollarla ortadan kaldırılmadığı müddetçe doğrudan babalık davası açılamaz.
TMK m. 301 uyarınca dava hakkı, yalnızca ve bağımsız olarak ana ve çocuğa tanınmıştır. Bu iki öznenin dava hakları birbirinden tamamen bağımsız olup, hak doğrudan kişiye sıkı sıkıya bağlı haklar kategorisindedir. Dolayısıyla, ana ve çocuk dışında hiçbir üçüncü şahsın bu davayı ikame etme yetkisi yoktur. Davalı koltuğunda ise biyolojik baba, eğer baba ölmüşse onun yasal mirasçıları yer alır. Davaya bakmakla görevli mahkeme yine Aile Mahkemesidir.
Kanun koyucu bu davada hak düşürücü süreler (TMK m. 303) açısından çok çarpıcı bir ayrıma gitmiştir. Ananın dava açma hakkı, çocuğun doğumundan itibaren bir yıl geçmekle düşer. Ancak çocuk yönünden durum tamamen farklıdır; Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararları doğrultusunda, çocuk için babalık davası açmada herhangi bir hak düşürücü süre öngörülmemiştir. Çocuk, hayatının her döneminde biyolojik babasına karşı bu davayı açma hakkına sahiptir. Eğer çocuk ile başka bir erkek arasında soybağı ilişkisi varsa, ananın bir yıllık süresi bu ilişkinin mahkemece ortadan kaldırıldığı tarihten itibaren işlemeye başlar. Her halükarda, gecikmeyi haklı kılan mücbir bir sebep varsa, bu sebebin ortadan kalkmasından itibaren bir ay içinde dava açılabilir.
Babalık davasının usulüne ilişkin en kendine has kurallardan biri ihbar yükümlülüğüdür (TMK m. 301/son). Kanun uyarınca dava; Cumhuriyet savcısına ve Hazineye; dava ana tarafından açılmışsa kayyıma; kayyım tarafından açılmışsa anaya ihbar edilmek zorundadır. Peki, neden böyle bir ihbar mekanizması vardır? Çünkü soybağı davaları sadece tarafları değil, doğrudan kamu düzenini ilgilendirir. Devlet, nüfus kayıtlarının doğruluğunu denetlemek ve hısımlık ilişkilerinin takibini yapmakla yükümlüdür. Hazineye ihbar edilmesinin sebebi ise, babasız ve mirasçısız kalan kişilerin mirasçısı sıfatıyla Hazinenin doğrudan hak sahibi olabilme ihtimalidir. Bu usuli işlem o kadar kritiktir ki, ihbar yapılmadan esasa girilerek verilen kararlar Yargıtay tarafından doğrudan bozma sebebi sayılır.
İspat mekanizmasında kanun iki yönlü bir sistem kurmuştur (TMK m. 302). İlk olarak davacının ispatını kolaylaştırmak amacıyla bir babalık karinesi öngörülmüştür: Davalının, çocuğun doğumundan önceki 300. gün ile 180. gün arasında (yani fiili gebe kalma döneminde) ana ile cinsel ilişkide bulunduğuna dair kanıtlar bulunması babalığa karine sayılır. Bu sürenin dışında olsa bile, fiili gebelik anında cinsel ilişkinin varlığı kanıtlanırsa karine yine geçerlidir. Örneğin, 1 Ocak'ta doğan bir çocuğun analizi yapıldığında, erkeğin bir önceki yılın Mart-Temmuz ayları arasında anne ile cinsel birliktelik yaşadığının kanıtlanması (mesajlar, otel kayıtları vb.) babalık karinesi doğrudan tetikler. Karşı tarafta ise davalının ispat yükü başlar: Davalı erkek, çocuğun babası olmasının olanaksızlığını (örneğin o dönemde tıbben kısırlık, askerde veya hapishanede olma) ya da bir üçüncü kişinin baba olma olasılığının kendisininkinden daha fazla olduğunu ispatlarsa bu güçlü karineyi çürütebilir. Şüphesiz günümüzde bu iki yönlü ispatın da kaderini tayin eden mutlak güç, mahkemenin re'sen başvuracağı DNA testidir.
Babalık davası da aile hukukunun bir parçası olduğundan, nihai hüküm kesinleşmeden soybağına ilişkin resmi sonuçlarını doğurmaz. Ancak kanun koyucu, dava süresince çocuğun mağdur olmaması adına muazzam bir geçici koruma kalkanı öngörür. TMK m. 333 uyarınca; babalık davası ile birlikte nafaka istenir ve hakim, sunulan deliller ışığında babalık olasılığını kuvvetli bulursa, henüz dava sonuçlanmadan ve hüküm kurulmadan önce çocuğun bakım ve ihtiyaçları için uygun bir geçici nafakaya karar verebilir.
Son olarak, bu dava sadece çocuğun nesebini değil, doğum nedeniyle sarsılan ananın mali haklarını da güvence altına alır (TMK m. 304). Ana, babalık davasıyla birlikte veya ayrı olarak baba ya da mirasçılarından şu giderlerin karşılanmasını talep edebilir:
1. Doğum giderleri,
2. Doğumdan önceki ve sonraki altışar haftalık geçim giderleri,
3. Gebelik ve doğumun gerektirdiği diğer tüm zorunlu harcamalar.
Hukukun insani yüzü burada bir kez daha kendini gösterir; çocuk ölü doğmuş olsa bile hakim ananın bu giderlerinin karşılanmasına hükmeder. Üçüncü kişiler veya sosyal güvenlik kuruluşlarınca anaya yapılan ödemeler varsa, bunlar hakkaniyet ölçüsünde tazminattan indirilir.
Günün sonunda soybağı; mühürlü evrakların soğuk çekmecelerinde uyuyan birer kayıttan ya da kanun sayfalarının arasına sıkışmış teknik kelimelerden ibaret değildir. O; bir çocuğun toprağa göğsünü yaslayıp "Burası benim yurdum" diyebilmesi, yürüdüğü yolda kendi köklerinin gölgesini bulabilmesi ve hayata ürkmeden, güvenle sarılabilme hakkının ta kendisidir. İncelediğimiz bu üç büyük dava; bazen haksız yere örülen bir duvarı yıkmak, bazen yanılgının rüzgarıyla savrulan bir yuvaya düzen getirmek, bazen de karanlıkta bırakılmış bir gerçeği adaletin şefkatli elleriyle gün ışığına çıkarmak içindir. Hayatın o tahmin edilemez labirentinde biyolojik hakikatler ile yazılı statüler çarpıştığında, Türk Medeni Kanunu adeta bir pusula gibi hep çocuğun masumiyetini ve geleceğini işaret eder.
İnsan eliyle yazılan kanunlar ne kadar güçlü, kurulan karineler ne kadar sarsılmaz görünürse görünsün; hakikat, tıpkı taşların arasından sızıp kendine yol bulan berrak bir su gibidir. Ne kadar gizlenirse gizlensin, en nihayetinde ait olduğu mecrayı bulur. Hukukun asıl mucizesi, o soğuk mahkeme duvarlarının ardında her satıra bir insan kalbi yerleştirebilmesidir. Adalet terazisi, sadece hakları tartmaz; bir çocuğun gözündeki şüpheyi silip ona geçmişini ve geleceğini hediye eder. Nesebin berraklaştığı, her fidanın kendi köküyle göğe uzandığı ve hiçbir çocuğun kendi hikayesinde yabancı kalmadığı adil yarınlara...
Av. Sefa GÜL
