Trafik düzeni; Yalnızca araçların trafikte ki hareketlerinden ibaret değildir. Trafik düzeni daha geniş kapsamda kamu düzenini güvenlik ve toplum huzurunun korunması ile de ilişkilidir. Son yıllarda özellikle genç sürücüler arasında yaygınlaşan APP plaka kullanımı ve yüksek sesli araç sistemleri, hem idari hem de hukuki tartışmaları beraberinde getirmiştir.
APP Plaka Kullanımının Hukuki Niteliği
Halk arasında “APP plaka” olarak bilinen plakalar, standart plaka ölçülerine ve yazı karakterine uygun olmayan, genellikle kalın font kullanılan, mühürsüz veya farklı materyallerle hazırlanmış plakalardır. Bu plakalar estetik bir tercih gibi görülse de, hukuk düzeni açısından standart dışı plaka niteliğindedir. Bu hususta yapılan değişiklik şu şekildedir.
2918 Sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU 3 md. ;Yönetmelikte belirtilen nitelik veya ölçülere aykırı plaka takan, öngörülen sayıda plaka takmayan sürücülere 4.000 Türk lirası idari para cezası verilir. Bu araçlar plakaları uygun duruma getirilene kadar trafikten menedilir. Tescil plakasının farklı okunmasına veya okunamamasına bilerek neden olacak şekilde plakasında değişiklik yapan sürücülere 140.000 Türk lirası idari para cezası verilir ve araç otuz gün süre ile trafikten menedilir. Son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde iki veya daha fazla tescil plakasının farklı okunmasına veya okunamamasına bilerek neden olacak şekilde plakasında değişiklik yapan sürücülere her seferinde 280.000 Türk lirası idari para cezası verilir ve araç altmış gün süre ile trafikten menedilir
2918 Sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU 5 md. ; Başka bir araca ait tescil plakasını/geçici tescil plakasını, plaka basım işlemini gerçekleştiren kuruluş tarafından verilmemiş plakayı, tescil kaydı bulunmayan plakayı veya sahte plakayı takan veya kullananlara 140.000 Türk lirası idari para cezası uygulanarak sürücü belgeleri otuz gün süreyle geri alınır ve araç otuz gün süre ile trafikten menedilir. Son ihlalin gerçekleştiği tarihten geriye doğru bir yıl içinde iki veya daha fazla birinci cümlenin ihlal edilmesi halinde her seferinde 280.000 Türk lirası idari para cezası uygulanarak sürücü belgeleri altmış gün süreyle geri alınır ve araç altmış gün süre ile trafikten menedilir. Ayrıca bu kişiler Türk Ceza Kanununun 204 üncü maddesi hükmüne göre cezalandırılır.
Türkiye’de araç plakalarının ölçüleri, yazı karakterleri ve üretim şekilleri 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve ilgili yönetmelik hükümleri ile belirlenmiştir. Mevzuata göre araçlarda yalnızca yetkili kuruluşlar tarafından basılmış ve resmi mühür taşıyan plakalar kullanılabilir.
Bu nedenle standart dışı APP plaka kullanımı halinde sürücüler hakkında idari para cezası uygulanmakta, ayrıca plakanın mevzuata uygun hale getirilmesi istenmektedir. Denetimlerde plakanın okunmasını zorlaştıran vida, kaplama veya karakter değişikliği gibi müdahaleler de aynı kapsamda değerlendirilir.
1 NİSAN'A KADAR CEZA YOK
Karayolları Trafik Kanunu'ndaki düzenleme sonrası vatandaşların yaşayabileceği mağduriyetleri engellemek adına bu konuda bir geçiş süreci planlandığı belirtilmiştir.
ARAÇ SES SİSTEMLERİ VE GÜRÜLTÜ YASAĞI
Araç içi ses sistemleri araçların orijinal halinde mevcuttur. Fakat sonradan yapılmış olan eklemeler de yeni düzenleme ile yasak hale getirilmiştir. Burada önemli olan nokta bu ses sistemi ile çevreyi rahatsız etme durumunda değil artık bu eklentileri bulundurma halinde dahi cezai işlem uygulanmaya başlanmıştır.
Özellikle gece saatlerinde yüksek sesle müzik yayınlanması, çevrede yaşayan kişilerin huzurunu bozabilmekte ve kamu düzenini etkileyebilmektedir. Bu tür durumlarda kolluk kuvvetleri tarafından 5326 sayılı Kabahatler Kanunu kapsamında idari para cezası uygulanabilmektedir.
5326 Sayılı Kabahatler Kanunu; Gürültü
Madde 36 - (1) Başkalarının huzur ve sükununu bozacak şekilde gürültüye neden olan kişiye, elli Türk Lirası idarî para cezası verilir.
(2) Bu fiilin bir ticarî işletmenin faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde işletme sahibi gerçek veya tüzel kişiye bin Türk Lirasından beşbin Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir.
(3) Bu kabahat dolayısıyla idarî para cezasına kolluk veya belediye zabıta görevlileri karar verir.
Araçtan dışarıya taşan aşırı gürültü, trafik güvenliği açısından da risk oluşturabileceğinden, trafik ekipleri tarafından sürücünün uyarılması ve gerekli hallerde cezai işlem yapılması mümkündür. Fakat aracında eklenti olarak ses sistemi ve double teyp bile yasak hale gelmiştir.
2918 sayılı kanun ; Ses, müzik, görüntü ve haberleşme cihazlarının kullanılması: Madde 72 – Araçlarda ses, müzik, görüntü ve haberleşme cihazları yönetmelikte gösterilen şartlara uygun olarak ve kamunun rahat ve huzurunu bozmayacak şekilde kullanılabilir.
(Ek cümle:12/2/2026-7574/24 md.) Bu fıkra hükümlerine uymayanlara 3.000 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Değişik ikinci fıkra:12/2/2026-7574/24 md.) Araçlarda Kanun ve yönetmelikte belirtilen şartlara uymayan ses, müzik, görüntü ve haberleşme cihazları ile sürücünün izleme ve kullanma sahası içinde kalan görüntü cihazlarını bulundurmak veya kullanmak yasaktır. Bu fıkra hükümlerine uymayanlara 21.000 Türk lirası idari para cezası uygulanır. Ayrıca bu araçlar otuz gün süreyle trafikten menedilir. Kanun ve yönetmelikte belirtilen şartlara uymayan ses, müzik, görüntü ve haberleşme 64 19/4/2018 tarihli ve 7139 sayılı Kanunun 25 inci maddesiyle, bu maddenin birinci fıkrasının (b) bendine “orman yangınlarıyla mücadele eden araçlar,” ibaresi eklenmiştir. 65 12/2/2026 tarihli ve 7574 sayılı Kanunun 23 üncü maddesiyle bu fıkrada yer alan “gereksiz geçiş üstünlüğü hakkını kullanan sürücüler 1 800 000 lira para cezası ile cezalandırılırlar” ibaresi “geçiş üstünlüğü hakkını kullanan sürücülere 46.000 Türk lirası idari para cezası uygulanır” şeklinde değiştirilmiştir.
Sonuç olarak, sürücülerin hem trafik kurallarına hem de toplum huzuruna saygılı bir şekilde hareket etmesi, yalnızca cezai yaptırımlardan kaçınmak için değil, güvenli ve düzenli bir trafik ortamının sağlanması için de büyük önem taşımaktadır.
AV. AHMET YAŞAR
AV. GİZEM ÇALIŞKAN YAŞAR