GİRİŞ

Corona virüsünün neredeyse tüm dünyaya yayılması ile birlikte, işin sağlıkla ilgili boyutunu zaten sürekli takip ediyor, gerekli önlemleri almaya ve çevremize aldırmaya çalışıyoruz. Ancak ne yazık ki virüsün, günlük hayatımıza etkileri sadece sağlık açısından tehdit oluşturması ile sınırlı olmayıp, hukuki olarak da birtakım yansımaları olmaya başlamıştır. Bunlardan biri de işverenlerin virüs salgını nedeniyle işçilere  “zorunlu olarak ücretsiz izin” kullandırma yoluna gitmeleridir. Bu yazımızda İş kanunu kapsamında “ücretsiz izin”  kullandırılması koşullarını ve prosedürünü, işçi ve işverenin haklarını emsal Yargıtay Kararları ışığında izaha çalışacağız.

YARGITAY KARARLARI IŞIĞINDA İŞÇİYE ZORUNLU OLARAK   “ÜCRETSİZ İZİN”  KULLANDIRILMASININ DEĞERLENDİRİLMESİ

İşçinin, işveren tarafından ücretsiz izine çıkarılması İş Kanununda ‘çalışma koşullarında değişiklik ve iş sözleşmesinin feshi’ başlıklı 22. maddesi kapsamında değerlendirilmelidir. Buna göre; işveren, işçiyi ücretsiz izne çıkarma kararını, işçiye yazılı olarak bildirmek zorundadır. Yazılı şekle uygun olarak yapılmayan ve işçi tarafından altı işgünü içinde yazılı olarak kabul edilmeyen değişiklikler işçiyi bağlamaz. İşçi ücretsiz izne çıkarılma kararını altı işgünü içinde kabul etmezse ve işverenin, işçileri ücretsiz izne çıkarmak istemesinde geçerli bir nedeni varsa, işveren, bunu yazılı olarak açıklamak, bildirim süresine uymak ve şartları oluşmuşsa tazminat ödemek suretiyle, iş sözleşmesini feshedebilir. İşverenin, işçiyi ücretsiz izne çıkarma kararını yazılı olarak bildirmesi ve işçinin de bunu yazılı olarak kabul etmesi halinde, iş sözleşmesi izin süresince askıya alınmış olur. İşçi, ücretsiz izne çıkarılma kararını yazılı olarak kabul etmemiş ancak karara uygun davranmışsa, bu karara muvafakat etmiş sayılır. Görüldüğü üzere, “ücretsiz izin”  ancak ve ancak işverenin talebi ile işçinin kabulüne bağlı bir şekilde kullanıldığı takdirde hukuka uygun olacaktır. Aksi halde ise işverence zorunlu bir şekilde dayatılarak uygulanması kanuna aykırılık teşkil etmektedir ve yasal dayanağı bulunmamaktadır.

Nitekim konu ile ilgili olarak,  Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 2008/35024 E. 2010/26686 K. e 01.10.2010 tarihli kararı “Olayların gelişimine göre davacının ücretsiz izne çıkartılmasının işverenin tek taraflı iradesiyle gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır. Hal böyle olunca ücretsiz izin uygulaması işverenin hizmet sözleşmesini haksız feshi olup bundan sonra alman istifa dilekçesi herhangi bir hukuki değer taşımadığından davacının kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı isteklerinin kabulü gerekirken hukuki değer taşımayan istifa dilekçesine değer verilerek yazılı şekilde anılan isteklerin reddi hatalı olmuştur.”  Şeklindedir.  Yine, Yargıtay'ın 02.12.2015 tarihli, 2014/22908 Esas ve 2015/34195 Karar sayılı başka bir kararında İşçinin rıza göstermemesine rağmen işveren tarafından uygulanan ücretsiz izin durumu işveren tarafından yapılan haksız fesih olarak kabul edilmektedir. Emsal kararlardan da anlaşılacağı üzere “ücretsiz izin”  karşılıklı muvafakatle kullanılan bir haktır. Hal böyle olunca kanunun açık hükmü gereğince İşçilerin rızası alınmaksızın tek taraflı olarak ücretsiz izne çıkarılmaları, söz konusu işçilerin iş güvencesi hükümlerine tabi olup olmamasına göre kötü niyetli, geçersiz veya haksız fesih sayılacaktır. Yargıtay 9. H.D.`nin konuya ilişkin vermiş olduğu diğer bir emsal kararda; “Öncelikle, işverenin tek taraflı olarak ücretsiz izin uygulamasına gitmesi bunu kabul etmeyen davacı yönünden haklı fesih nedenidir. Bu itibarla, davacının feshinin haklı nedene dayandığı dikkate alınarak kıdem tazminatı talebinin kabulü gerekirken, yerinde olmayan gerekçeyle reddi hatalıdır.” şeklinde değerlendirme yapmıştır(2014/31153 E. , 2016/4095 K. sayılı ve 25.02.2016 tarihli kararı)

Bu dönemde karışımıza sıkça çıkan diğer bir sorun ise, işverence işçiye ücretsiz izin verilip bu izinlerin işçinin “yıllık izninden” düşülmesidir. Konu ile ilgili olarak İş Kanununun 55. Maddesindeki düzenlemeye göre, ücretsiz izin kullanılan zaman dilimi, işçinin yıllık izin bakımından çalışılmış gibi sayılan haller arasında yer almaktadır. Ancak bunun 15 gün sınırı vardır. Yine İş Kanununun 56. Maddesi “İşveren tarafından yıl içinde verilmiş bulunan ücretli ve ücretsiz izinler veya dinlenme ve hastalık izinleri yıllık izne mahsup edilemez.” Hükmüne havidir. Kanunun açık hükümlerinden de anlaşılacağı üzere “ücretsiz izinli” olarak geçirilen sürelerin belli bir kısmı “yıllık izin” hesabında çalışılmış gibi değerlendirilecektir. Diğer bir husus ise, işverence verilen “ücretsiz izinler”  hiçbir suretle işçinin “yıllık izninden” düşülemeyecektir. Aksi bir uygulama ise açıkça hukuka aykırılık teşkil edecektir.

KAYNAKÇA

https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/683755

Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 2008/35024 E. 2010/26686 K. e 01.10.2010 tarihli kararı

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 2014/22908 Esas ve 2015/34195 Karar 02.12.2015 tarihli kararı

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi 2014/31153 E. , 2016/4095 K. sayılı ve 25.02.2016 tarihli kararı

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
Avatar
Meltem 3 hafta önce

Merhba gunce hanim ben 12 yildir turizimde calisiyorum ve bildiginiz gibi turizim malum ve bana ucretsiz izne cikaripmak isteniyorum ve kabul etmiyecrgimi mudurumaraci ile sozlu ilettim ve suan bana birsey soylenmiyor ne yazili nede sozlu ve cuma gunu otel kapanicak.. ucretsiz izni kabuletmedigimi sozlu beyan ettim acaba yazili etmem gereklimi gerekli ise nasil bir yazili edebilirim.. ve nasil bir yol izlemem gerekli.. tesekuler

Avatar
ferhat 3 hafta önce

5 yıl çalıştığım iş yeri ücretsiz çıkış yapıyor başınızın çaresine bakın diyor param yok diyor neyapmam gerekiyor

Avatar
AvGünce Kurtdere 3 hafta önce

Mevlüt bey, hizmet süreniz çok az., ne yazıkki..,

Avatar
Rabia 3 hafta önce

Merhaba.. kucuk bebegim var ve hastanede guvenlik olarak çalışıyorum ucretsiz izindeydim izinim bitti isten ayrılmak istiyorum orda süt sagmak ve o şekilde çalışıp eve gelmekten tedirginim kendim istifa ettiğin takdirde normalde tazminatimi alamıyorum ama virüs sebebiyle ettiğimde haklarım varmi

Avatar
Av.Günce Kurtdere 3 hafta önce

Ferhat bey, bu süreçte herhangi bir belge imzalamayın,imzalamak zorunda kalırsanız dahi kabul etmediğinizi şerh düşebilirsiniz.Is Akdinizin feshi gerçekleştikten sonra hukuki yollara basvurabilrsiniz.

Avatar
Av.Günce Kurtdere 3 hafta önce

Merhaba Meltem Hanım, süreç sözlü olarak ilerlemez yazılı olarak ve tarafların kabulü ile ancak ücretsiz izin uygulanabilir.Aksi halde haksız bir fesih söz konusu olacağından hukuki yollara basvurabilrsiniz. Kabul etmediğiniz bir belgeyi imzalamayın ve kabul etmediğinizi yazılı olarak belirtin.

Avatar
Ömer Özmen 3 hafta önce

Merhaba benim iş yerim kapatıyor ve beni zorunlu olarak senelik iznine çıkartıyor
Ama ben iznimi kullanmak istemiyorum başkanımız Recep Tayyip Erdoğan açıklama yaptı benim bildiğim kadarıyla ücretli cikmamiz lazım ne kader süre evde kalırsak yarısını devlet yarısını işyeri vericek diye biliyorum beni bu konuda aydınlatır mısınız lütfen teşekkürler

Avatar
AvGünce Kurtdere 3 hafta önce

Mevlüt bey, hizmet süreniz çok az., ne yazıkki..,