Tarım ve Orman Bakanlığından:
KENEVİR YETİŞTİRİCİLİĞİ VE KONTROLÜNE DAİR YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç ve kapsam
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı ve kapsamı; lif, tohum ve sap üretimi ile tıbbi ürünler, sağlık ürünleri, uyuşturucu etkisi olmayacak oranda kişisel bakım ürünleri ve destek ürünleri elde etmeye yönelik çiçek ve yaprak üretimi amaçlı kenevir yetiştiriciliğinin ekim/dikimden hasada kadar olan süreci ve bu dönemde amacı dışında kullanımını engelleyecek her türlü tedbirin alınması ile gerekli kontrollere ilişkin görev ve sorumlulukları düzenlemektir.
Dayanak
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik, 12/6/1933 tarihli ve 2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanunun 23 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar ve kısaltmalar
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakanlık: Tarım ve Orman Bakanlığını,
b) Beşerî tıbbi ürün (ilaç): İnsanlardaki hastalığı tedavi edici veya önleyici özelliklere sahip olarak sunulan veya farmakolojik, immünolojik veya metabolik etki göstererek fizyolojik fonksiyonları düzeltmek, iyileştirmek, değiştirmek veya tıbbi teşhis amacıyla insanlarda kullanılan veya insana uygulanan madde veya maddeler kombinasyonunu,
c) Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS): 27/5/2014 tarihli ve 29012 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Çiftçi Kayıt Sistemi Yönetmeliği ile oluşturulan ve çiftçilerin kimlik, arazi ve ürün bilgileri ile tarımsal desteklemelere ilişkin bilgilerin de kayıt altına alındığı veri tabanını,
ç) ÇKS belgesi: Düzenleme tarihi itibarıyla, çiftçilerin Çiftçi Kayıt Sisteminde yer alan bilgilerini gösterir belgeyi,
d) Destek ürünü: Sağlık destek amacıyla kullanılan, en fazla % 0,3 oranında THC ve uyuşturucu etkisi olmayacak oranda kannabinoidleri veya karışım kombinasyonlarını içeren kenevirden elde edilen ürünü,
e) İl müdürlüğü: İl tarım ve orman müdürlüğünü,
f) İlçe müdürlüğü: İlçe tarım ve orman müdürlüğünü,
g) Kanun: 12/6/1933 tarihli ve 2313 sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanunu,
ğ) Kapalı ortamda bitkisel üretim kayıt sistemi (KOBÜKS): Ortam koşulları kısmen ya da tamamen kontrol edilebilir kapalı alanlarda bitkisel ürün yetiştiriciliği yapanların bilgilerinin kayıt altına alındığı veri tabanını,
h) Kapalı ortamda bitkisel üretim ünitesi: Kapalı ortamda bitkisel üretim işletmesi içerisinde bitkinin gereksinim duyduğu ışık, ısı, nem, hava akışı, karbondioksit (CO2), bitki besin maddeleri gibi çevre koşullarının yapay yollarla kısmen ya da tamamen oluşturulup denetim altında tutulduğu, aynı üreticinin tasarrufunda bulunan alçak tünel, yüksek tünel, sera, çadır, konteyner, prefabrik yapılar ile ahşap, betonarme, çelik, plastik gibi yapı elemanları kullanılarak yatay veya dikey olarak inşa edilmiş birbirinden bağımsız kapalı üretim ortamını,
ı) Kayıt sistemi: Ürünler üzerinde yapılması gereken işlemlerin ve tüm takip süreçlerinin gerçekleştirildiği Sağlık Bakanlığı elektronik takip sistemini,
i) Kenevir: Lif, tohum, sap ve benzeri amaçlarla yapılan yetiştiricilik yanında, farklı organlarından münhasıran esrar elde edilebilen, mahalli olarak bazı yörelerde kendir, hint keneviri, çedene veya çetene olarak isimlendirilen; cannabis cinsine bağlı bütün tür ve alt türlere ait bitkileri,
j) Kenevir yetiştiriciliği: Kenevir tohumunun çimlendirilmesinden veya vejetatif aksamın çoğaltılmasından hasada kadar yapılan tüm tarımsal uygulamaları,
k) Kişisel bakım ürünleri: Kişisel bakım amacıyla kullanılan, en fazla %0,3 oranında THC ve uyuşturucu etkisi olmayacak oranda kannabinoidleri veya karışım kombinasyonlarını içeren kenevirden elde edilen kozmetik ürünleri,
l) KOBÜKS Belgesi: Düzenleme tarihi itibarıyla KOBÜKS’den alınan çiftçilerin bilgilerini gösterir belgeyi,
m) Kota: Cumhurbaşkanınca belirlenen, çiçek ve yaprak üretimi amaçlı Kenevir yetiştiriciliğinin yapılabileceği yıllık toplam alanı veya yıllık toplam kök sayısını,
n) Kota tahsis komisyonu: Tarım ve Orman Bakan Yardımcısı başkanlığında TMO Genel Müdürü, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu Başkanı, İçişleri Bakanlığınca belirlenecek üst düzey temsilci ve Bitkisel Üretim Genel Müdüründen oluşan komisyonu,
o) Sağlık ürünü: Sağlık ürünleri kullanım kılavuzunda belirlenen oranda kenevirden elde edilen kannabinoidleri veya kenevirden elde edilen kannabinoid kombinasyonlarını içeren ürünü,
ö) Sözleşme: 15/9/2023 tarihli ve 32310 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sözleşmeli Üretimin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik kapsamında Bakanlıkça hazırlanan tip sözleşmeleri,
p) Tetrahidrokannabinol (THC): Kenevirden elde edilen uyuşturucu etkiye sahip kannabinoidi,
r) Tıbbi ürün: İnsanlardaki hastalığı tedavi edici veya önleyici özelliklere sahip olarak sunulan veya farmakolojik, immünolojik veya metabolik etki göstererek fizyolojik fonksiyonları düzeltmek, iyileştirmek, değiştirmek veya tıbbi teşhis amacıyla kullanılan veya insana uygulanan kannabinoidleri veya kombinasyonlarını içeren beşerî tıbbi ürünü,
s) TMO: Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğünü,
ş) Tohum: Kenevir yetiştiriciliği sonucunda elde edilen gıda veya yem olarak kullanılabilen bitki organını,
t) Tohumluk: Kenevirin çoğaltımı için kullanılan tohum veya fide gibi üretimde kullanılabilen her türlü vejetatif bitki kısımlarını,
u) Üretici: Kenevirden elde edilen tıbbi ürün, sağlık ürünleri, uyuşturucu etkisi olmayacak oranda kişisel bakım ürünleri ve destek ürünleri üretimi amacıyla Sağlık Bakanlığından izin/ruhsat almış ya da bildirim yapmış gerçek ve tüzel kişileri,
ü) Yetiştirici: Bakanlıktan izin alarak kenevir tarımı yapan gerçek ve tüzel kişileri,
v) Yetiştiricilik sözleşmesi: Çiçek ve yaprak üretimi amaçlı kenevir yetiştiriciliğinde esasları TMO tarafından belirlenen sözleşmeyi,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Lif, Tohum ve Sap Üretimi Amaçlı Kenevir Yetiştiriciliği ile İlgili Hükümler
Yetiştiricilik izni verilebilecek iller
MADDE 4- (1) Lif, tohum ve sap üretimi amaçlı kenevir yetiştiriciliği; Amasya, Antalya, Bartın, Burdur, Çorum, İzmir, Karabük, Kastamonu, Kayseri, Konya, Kütahya, Malatya, Ordu, Rize, Samsun, Sinop, Sivas, Tokat, Uşak, Yozgat ve Zonguldak illerinde ve bu illerin ilçelerinde yapılır.
(2) Birinci fıkrada izin verilen il ve ilçelerin dışında kenevir yetiştiriciliği yasaktır. Bakanlık ihtiyaç halinde Bakan Onayı ile yeni yetiştiricilik illeri ihdas edebilir.
Yetiştiricilik izni başvurusu
MADDE 5- (1) Lif, tohum ve sap üretimine yönelik izinli kenevir yetiştiriciliği yapmak isteyen yetiştiriciler 1 Ocak-1 Nisan tarihleri arasında yetiştiricilik yapacakları yerin en büyük mülki idare amirliğine;
a) Başvuru sahibinin kenevir yetiştiriciliği amacını belirtir Ek-1’de yer alan örneğe uygun başvuru formu,
b) Yetiştiricinin 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu kapsamına giren uyuşturucu ve uyarıcı madde suçlarından, 21/3/2007 tarihli ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu ve 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlardan, 2313 sayılı Kanun ile 3/6/1986 tarihli ve 3298 sayılı Uyuşturucu Maddelerle İlgili Kanun kapsamındaki herhangi bir suçtan kaydının bulunmadığına dair belgeyi ve Ek-2’de yer alan örneğe uygun taahhütname,
c) Yetiştiricilik yılına ilişkin ÇKS belgesi,
ç) Yetiştiricilik alanının toplam yüzölçümü ile ada/parsel numarasını gösterir kroki,
d) Kullanılacak tohumluğun sertifika belgesi (uyuşturucu etkisi olmayacak çeşit özelliğine sahip),
ile başvuruda bulunurlar.
Yetiştiricilik izni ve iptali
MADDE 6- (1) İl veya ilçe müdürlüğü lif, tohum ve sap üretimi amaçlı kenevir yetiştiriciliği izni için yapılan başvuruları değerlendirirken aşağıda belirtilen işlemleri yapar:
a) Yetiştiricinin uyuşturucu ve uyarıcı madde suçları ile kaçakçılık suçlarından ve 3713 sayılı Kanun kapsamına giren suçlardan, 2313 sayılı Kanun ile 3298 sayılı Kanun kapsamındaki herhangi bir suçtan kaydının bulunmadığına dair belgeyi Cumhuriyet savcılığından talep eder.
b) Arazi yapısı ve topografik koşullar ile ana yola ve yerleşim yerine uzaklığı dikkate alınarak Ek-3’te yer alan kenevir yetiştiriciliği arazi kontrol tutanağı düzenlenir.
c) Kullanılacak tohumluğun sertifikasındaki çeşit özellik belgesinin uyuşturucu etkisi olmayacak oranda olduğu kontrol edilir.
(2) İl ve ilçe müdürlüğü, başvuruları birinci fıkrada belirtilen koşullar çerçevesinde bir ay içerisinde inceler. Bakanlık görüşüne başvurulan durumlarda bu süre üç aya kadar uzatılabilir. Başvuru belgeleri ile arazi kontrolü neticesinde uygun görülen başvurular için il veya ilçe müdürlüğünün teklifi, başvurulan mahallin en büyük mülki idare amirinin onayı ile Ek-4’te yer alan sadece bir yetiştiricilik dönemini kapsayan yetiştiricilik izin belgesi düzenlenir.
(3) Uygun görülmeyen başvurular, il veya ilçe müdürlüğünce gerekçeleri ile birlikte ilgililere yazılı olarak bildirilir. Bu kararlara karşı kararın ilgiliye tebliğinden itibaren on iş günü içerisinde kaymakamlığa başvuru yapılması durumunda valiliğe, valiliğe başvuru yapılması durumunda ise Bakanlığa itiraz edilir. İtirazlar, on beş iş günü içerisinde karara bağlanarak ilgiliye yazılı olarak tebliğ edilir. İtiraz üzerine verilen kararlar kesindir.
(4) İl veya ilçe müdürlüğü, düzenlediği kenevir yetiştiriciliği izin belgesinin bir örneğini ve yetiştiricilik yapılacak alanın krokisini ilgili mülki idare amirliği aracılığıyla mahallin kolluk birimlerine bildirir.
(5) Yetiştiricilik izni verilenlerin bu Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket ettiğinin tespit edilmesi halinde yetiştiricilik izinleri iptal edilerek genel hükümler uyarınca idari ve/veya adli işlem tesis edilir. Kenevir bitkisinin müsaderesi ve imhası ise Kanun hükümleri doğrultusunda yapılır.
Lif, tohum ve sap üretimi amaçlı kenevir yetiştiricilerinin sorumlulukları
MADDE 7- (1) Lif, tohum ve sap üretimi amaçlı kenevir yetiştiriciliği yapan yetiştiriciler;
a) İzin belgesinde belirtilen amaca uygun yetiştiricilik yapmak ve yetiştiricilik amacına aykırı iş ve işlemlerin yapılmasını engelleyecek tedbirleri almakla,
b) Kamu görevlilerinin yetiştiricilik alanında yapacağı kontrollere yardımcı olmakla ve talep ettiği bilgi ve belgeyi kendisine teslim etmekle,
c) Hasat sonrasında kenevir bitkisinin yaprak ve çiçek gibi artıklarını teknik ekip nezaretinde derhal imha etmekle,
ç) Lif, tohum ve sap üretimi ile birlikte uyuşturucu etkisi olmayacak oranda kişisel bakım ürünleri ve destek ürünleri elde etmeye yönelik çiçek ve yaprak üretimi yapmak istedikleri takdirde 9 uncu maddede belirtilen şartları sağlamak ve gerekli izinleri almakla,
yükümlüdür.
(2) Yetiştiricilik sonunda elde edilen tohumlar, 31/10/2006 tarihli ve 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu kapsamında sertifikalandırılmadıkça tekrar tohumluk amaçlı kullanılamaz; ancak çimlendirilmemek şartıyla ilgili mevzuata uygun olarak kullanılır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Çiçek ve Yaprak Üretimi Amaçlı Kenevir Yetiştiriciliği ile İlgili Hükümler
Tıbbi ürünler ve sağlık ürünleri üretimi amaçlı kenevir yetiştiriciliği izin başvurusu
MADDE 8- (1) Tıbbi ürünler ve sağlık ürünleri üretimi amaçlı kenevir yetiştiriciliği için 1 Ocak-1 Nisan tarihleri arasında TMO’ya başvuru yapılır. Tıbbi ürünler ve sağlık ürünleri üretimi amaçlı kenevir yetiştiriciliği ile ilgili iş ve işlemler TMO tarafından yürütülür.
(2) Tıbbi ürünler ve sağlık ürünleri üretimi amaçlı kenevir yetiştiriciliği yapmak isteyen gerçek veya tüzel kişiler kenevir yetiştiriciliği izin belgesi almak için;
a) Ek-5’te yer alan başvuru formunu,
b) Noter tasdikli imza beyannamesini, vekâleten başvuracaklar için ilgili yıla ait vekâletname ile vekil kişinin noter tasdikli imza beyannamesini,
c) Gerçek ve tüzel kişiler ile tüzel kişiliğin yönetim kurulu üyeleri, tüzel kişiliği temsile ve ilzama yetkili kişiler ile doğrudan veya dolaylı olarak payların en az %25’ine sahip gerçek kişiler ve bu Yönetmelik kapsamında yürüteceği faaliyetlerde çalıştıracağı personelin, 5237 sayılı Kanunun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile kasten işlenen bir suçtan dolayı beş yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ilişkin ya da Devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, milli savunmaya karşı suçlar, Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, uyuşturucu ve uyarıcı madde suçları ile kaçakçılık suçlarından ve 3713 sayılı Kanun kapsamına giren suçlardan, 2313 sayılı Kanun ile 3298 sayılı Kanun kapsamındaki herhangi bir suçtan kaydının bulunmadığına dair belgeyi,
ç) Tıbbi ürünler ve sağlık ürünlerinin satışının yapılacağı üretici ile imzalanmış tedarike ait sözleşmeyi,
d) Üreticiye ait Türkiye İlaç ve Tıbbî Cihaz Kurumundan alınmış kenevirden elde edilen ürünlerin üretiminin yapılacağı yerin üretim yeri izin belgesini,
e) Yetiştiricilik yerinin toplam yüzölçümü ile ada/parsel numarasını gösterir krokiyi,
f) Yetiştiricilik sürecine ilişkin bilgilerin yer aldığı projeyi,
g) Tüzel kişiler faaliyet alanını gösterir Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi örneğini,
TMO’ya teslim eder.
(3) Yetiştirici ile üreticinin aynı kişi olması durumunda sözleşme istenmez.
(4) Başvurular TMO tarafından incelenerek başvuru şartlarını taşıyanlar kota tahsis komisyonuna sunulur. Komisyonca kota tahsis edilenlere Bakanlıkça Ek-13’te yer alan Tıbbi Ürünler ve Sağlık Ürünleri Üretimi Amaçlı Kenevir Yetiştiriciliği İzin Belgesi düzenlenir.
(5) Tıbbi ürünler ve sağlık ürünleri üretimi amaçlı kenevir yetiştiriciliği izin belgeleri TMO’ya gönderilir. TMO izin belgesi düzenlenenlerin listesini ilgili valiliklere gönderir.
(6) Yetiştiricilik izni ve Sağlık Bakanlığından alınmış üretim yeri izin belgesini ibraz eden gerçek veya tüzel kişiler ile TMO arasında esasları TMO tarafından belirlenen yetiştiricilik sözleşmesi imzalanır. Yetiştiricilik sözleşmesi imzalayan gerçek veya tüzel kişiler üretime başlayabilir.
Uyuşturucu etkisi olmayacak oranda kişisel bakım ürünleri ve destek ürünleri üretimi amaçlı kenevir yetiştiriciliği izin başvurusu
MADDE 9- (1) Kişisel bakım ürünleri ve destek ürünleri amaçlı kenevir yetiştiriciliği için 1 Ocak-1 Nisan tarihleri arasında TMO’ya başvuru yapılır. Kişisel bakım ürünleri ve destek ürünleri üretimi amaçlı kenevir yetiştiriciliği ile ilgili iş ve işlemler TMO tarafından yürütülür.
(2) Kişisel bakım ürünleri ve destek ürünleri üretimi amaçlı kenevir yetiştiriciliği yapmak isteyen gerçek veya tüzel kişiler, kenevir yetiştiriciliği izin belgesi almak için;
a) Ek-6’da yer alan başvuru formunu,
b) Noter tasdikli imza beyannamesini, vekâleten başvuracaklar için ilgili yıla ait vekâletname ile vekil kişinin noter tasdikli imza beyannamesini,
c) Gerçek ve tüzel kişiler ile tüzel kişiliğin yönetim kurulu üyeleri, tüzel kişiliği temsile ve ilzama yetkili kişiler ile doğrudan veya dolaylı olarak payların en az %25’ine sahip gerçek kişiler ve bu Yönetmelik kapsamında yürüteceği faaliyetlerde çalıştıracağı personelin, 5237 sayılı Kanunun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile kasten işlenen bir suçtan dolayı beş yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ilişkin ya da Devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, milli savunmaya karşı suçlar, Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, uyuşturucu ve uyarıcı madde suçları ile kaçakçılık suçlarından ve 3713 sayılı Kanun kapsamına giren suçlardan, 2313 sayılı Kanun ile 3298 sayılı Kanun kapsamındaki herhangi bir suçtan kaydının bulunmadığına dair belgeyi,
ç) Kişisel bakım ürünleri ve destek ürünlerinin satışının yapılacağı üretici ile imzalanmış tedarike ait sözleşmeyi,
d) Üreticiye ait Türkiye İlaç ve Tıbbî Cihaz Kurumundan alınmış kenevirden elde edilen ürünlerin üretiminin yapılacağı yerin üretim yeri izin belgesini,
e) Yetiştiricilik yılına ilişkin ÇKS/KOBÜKS belgesini,
f) Yetiştiricilik yerinin toplam yüzölçümü ile ada/parsel numarasını gösterir krokiyi,
g) Yetiştiricilik süreci ile ilgili ekim/dikim tarihleri, kullanılacak tohumluğa ait sertifika bilgileri, hasat tarihleri ve yetiştiricilik metotlarına ilişkin bilgilerin yer aldığı projeyi,
ğ) Tüzel kişiler faaliyet alanını gösterir Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi örneğini,
TMO’ya teslim eder.
(3) Yetiştirici ile üreticinin aynı kişi olması durumunda sözleşme istenmez.
(4) Kullanılacak tohumluğun sertifikasındaki çeşit özellik belgesinin uyuşturucu etkisi olmayacak oranda olduğu kontrol edilir.
(5) Başvurular TMO tarafından incelenerek başvuru şartlarını taşıyanlar Kota Tahsis Komisyonuna sunulur. Komisyonca kota tahsis edilenlere Bakanlıkça Ek-14’te yer alan Kişisel Bakım Ürünleri ve Destek Ürünleri Üretimi Amaçlı Kenevir Yetiştiriciliği İzin Belgesi düzenlenir.
(6) Kişisel bakım ürünleri ve destek ürünleri üretimi amaçlı kenevir yetiştiriciliği izin belgeleri TMO’ya gönderilir. TMO izin belgesi düzenlenenlerin listesini ilgili valiliklere gönderir.
(7) Yetiştiricilik izni ve Sağlık Bakanlığından alınmış üretim yeri izin belgesini ibraz eden gerçek veya tüzel kişiler üretime başlayabilir.
Yetiştiricilik kotası
MADDE 10- (1) Tıbbi ürünler, sağlık ürünleri ile uyuşturucu etkisi olmayacak oranda kişisel bakım ürünleri ve destek ürünleri üretimi amaçlı kenevir yetiştiriciliği, ülke arz ve talep durumuna göre Cumhurbaşkanınca belirlenen kota doğrultusunda yapılır.
(2) Kota tahsis komisyonu başvuru dosyalarını; kamu düzeni, halk sağlığı, uluslararası sorumluluklar, proje dosyalarının uygulanabilir ve yeterli olup olmadığı, başvuru sahiplerinin başvuru dosyasında belirtilen üretimi yapmaya yetkin olup olmadığı, dünya pazar durumu gibi hususları göz önünde bulundurarak kota tahsisi yapılıp yapılmayacağına veya ne kadar kota tahsis edileceğine karar verir.
(3) Komisyon, kota dağıtımı işlemlerinde başvuru sahibinin talep miktarına bağlı olmaksızın kota tahsis edebilir.
Çiçek ve yaprak üretimi amaçlı kenevir yetiştiriciliği yapılacak yerin özellikleri
MADDE 11- (1) Tıbbi ürünler ve sağlık ürünleri üretimi amaçlı kenevir yetiştiriciliği;
a) Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğü Afyon Alkaloidleri Fabrikasının sahasında, organize tarım bölgesinde veya Sağlık Bakanlığından üretim yeri izni almış tesislerin bulunduğu il idari sınırları içerisinde yapılır.
b) Çepeçevre kamera sistemleri ile kontrol edilebilen, yeterli ışıklandırma ve alarm sistemi olan, kapalı ve iklimlendirme özelliğine sahip, yüksek güvenlik tedbirleri alınmış, koruma ve güvenliğinin sağlanması açısından yeteri kadar özel güvenlik görevlisi personeli istihdam edilen tesislerde yapılır.
(2) Uyuşturucu etkisi olmayacak oranda kişisel bakım ürünleri ve destek ürünleri üretimi amaçlı kenevir yetiştiriciliği aşağıda belirtilen şartlarda açık ya da kapalı alanlarda lif, sap ve tohum amaçlı üretim izni verilen iller ile tıbbi ürünler ve sağlık ürünlerinin yetiştirildiği illerde yapılabilir. Bu kapsamda yetiştiriciliğe;
a) Yetiştiriciliğin kapalı alanda yapılması halinde 16/3/2024 tarihli ve 32491 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kapalı Ortamda Bitkisel Üretim Kayıt Sistemi Yönetmeliğinde belirtilen hükümler doğrultusunda kapalı ortam bitkisel üretim ünitelerinde izin verilir.
b) Yetiştiriciliğin açık alanda yapılması halinde;
1) Arazi yapısı, ana yola ve yerleşim yerine uzaklığı, topografik koşullar gibi sebeplerle denetlenebilen,
2) Yetiştiricilik alanına, üretim sürecinde yer alan kişiler dışında üçüncü kişilerin girişini engelleyecek şekilde gerekli güvenlik önlemleri alınmış,
arazilerde izin verilir.
Çiçek ve yaprak üretimi amaçlı kenevir yetiştiriciliği yapacakların sorumlulukları
MADDE 12- (1) Çiçek ve yaprak üretimi amaçlı kenevir yetiştiriciliği yapacaklar;
a) Yetiştiricilik amacına aykırı iş ve işlemlerin yapılmasını engelleyecek tüm tedbirleri ve güvenlik önlemlerini almakla,
b) Tıbbi ürünler ve sağlık ürünleri üretimi amaçlı kenevir yetiştiriciliğinde 11 inci maddenin birinci fıkrası uyarınca kurulacak kamera sistemine ilişkin kayıtları genel hükümler uyarınca iki yıl süre ile muhafaza etmekle,
c) Görevli kamu personelinin yetiştiricilik alanında yapacağı kontrollere yardımcı olmakla,
ç) Ekim ile hasat arasındaki kültürel faaliyetleri Kontrol Heyetine/Teknik Ekibe bildirmekle,
d) Hasat sonrasında kenevirin çiçek ve/veya yapraklarının, tartılarak kayıt altına alınmasından itibaren nakli dâhil her türlü güvenlik önlemini sağlamakla,
e) Hasat sonrasında ihtiyaç fazlası kenevir bitkisi ile kullanılamayacak bitki kısımlarını ve artıklarını Kontrol Heyeti/Teknik Ekip nezaretinde tartılarak düzenlenecek tutanakla Kanun hükümleri doğrultusunda imha etmekle,
f) Uyuşturucu etkisi olmayacak oranda kişisel bakım ürünleri ve destek ürünleri elde etmeye yönelik çiçek ve yaprak üretimi ile birlikte lif, tohum ve sap üretimi yapmak istedikleri takdirde 5 inci maddede belirtilen şartları sağlamak ve gerekli izinleri almakla,
g) Tesis alanında çalışacak personelin adı, soyadı, T.C. kimlik numarası, adli sicil kaydı ile tesisteki görevini içeren listeyi mahalli mülki idare amirliklerine ve TMO’ya bildirmekle,
ğ) Personel değişikliği olması veya tüzel kişilerde yönetim kurulu ile beyan edilen pay sahipliği yapısında değişiklik olması durumunda güncel listeyi ve durumuna göre 8 inci maddenin ikinci fıkrasının (ç) bendi ve 9 uncu maddenin ikinci fıkrasının (ç) bendinde belirtilen güncel belgeleri üç iş günü içerisinde mahalli mülki idare amirliklerine ve TMO’ya bildirmekle,
yükümlüdür.
Hasada ve nakile ilişkin hükümler
MADDE 13- (1) Tıbbi ürünler ve sağlık ürünleri üretimi amaçlı kenevir yetiştiriciliğinde hasat işlemleri Kontrol Heyeti nezaretinde, aşağıda belirtilen usuller çerçevesinde yapılır:
a) Yetiştirici, hasat dönemlerini ve nakil işlemlerinin gerçekleştirilmesi için nakil güzergâhı çıkış ve varış zamanlarıyla araç ve görevli personel bilgilerini on iş günü öncesinden Kontrol Heyetinin görevlendirilmesi amacıyla ilgili il müdürlüğüne dilekçe ile bildirir. İl müdürlüğü bu bilgileri nakilden en az beş gün öncesinde ilgili mülki idari amirliğine bildirir.
b) Ürünü teslim alacak üretici yetkilisi ile Kontrol Heyeti nezaretinde hasat edilen çiçek ve yapraklar tartılarak ambalajlanır. Ambalajlanan ürünün özelliklerini içeren bilgiler Kontrol Heyeti tarafından tutanak ile kayıt altına alınır ve Sağlık Bakanlığı kayıt sistemine girilir.
c) Kontrol Heyeti nezaretinde hasat edilen ürünler kapalı kutularda sevkiyat aracına yüklenir ve sevkiyat aracı mühürlenir. Ek-7/A’da yer alan ürün nakil formu iki nüsha olarak düzenlenir.
ç) Ürünün, Sağlık Bakanlığı tarafından onaylı üretim yerine güvenli nakli üreticinin sorumluluğundadır.
d) Yetiştiricilik ile üretim yerinin aynı alanda olması durumunda (a), (c) ve (ç) bentlerindeki nakle ilişkin hükümler uygulanmaz.
(2) Uyuşturucu etkisi olmayacak oranda kişisel bakım ürünleri ve destek ürünleri üretimi amaçlı kenevir yetiştiriciliği teknik ekip nezaretinde aşağıda belirtilen usuller çerçevesinde yapılır:
a) Yetiştirici, hasat dönemlerini ve nakil işlemlerinin gerçekleştirilmesi için nakil güzergâhı çıkış ve varış zamanlarıyla araç ve görevli personel bilgilerini on iş günü öncesinden Teknik Ekibin görevlendirilmesi amacıyla ilgili il müdürlüğüne dilekçe ile bildirir. İl müdürlüğü bu bilgileri nakilden en az beş gün öncesinde ilgili mülki idari amirliğine bildirir.
b) Ürünü teslim alacak üretici yetkilisi ile Teknik Ekip nezaretinde hasat edilen çiçek ve yapraklar tartılarak ambalajlanır. Ambalajlanan ürünün özelliklerini içeren bilgiler Teknik Ekip tarafından tutanak ile kayıt altına alınır ve Sağlık Bakanlığı kayıt sistemine girilir.
c) Teknik Ekip nezaretinde hasat edilen ürünler kapalı kutularda sevkiyat aracına yüklenir ve sevkiyat aracı mühürlenir. Ek-7/B’de yer alan ürün nakil formu iki nüsha olarak düzenlenir.
ç) Ürünün, Sağlık Bakanlığı tarafından onaylı üretim yerine güvenli nakli üreticinin sorumluluğundadır.
d) Yetiştiricilik ile üretim yerinin aynı alanda olması durumunda (a), (c) ve (ç) bentlerindeki nakle ilişkin hükümler uygulanmaz.
(3) Hasat sonrası kayıt altına alınan çiçek ve yaprakların izin ve satışı ile kenevirin işlenmesi, ihzarı ve ihracına ilişkin iş ve işlemler Sağlık Bakanlığınca ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda yapılır.
(4) Hasat sonrasında ihtiyaç fazlası kenevir bitkisi ile kullanılamayacak bitki kısımları ve artıkları Kontrol Heyeti/Teknik Ekip nezaretinde tartılarak düzenlenecek tutanakla Kanun hükümleri doğrultusunda imha edilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Bilimsel Araştırma Amaçlı Kenevir Yetiştiriciliği
Bilimsel araştırma amaçlı kenevir yetiştiriciliği izin belgesi başvurusu
MADDE 14- (1) Üniversiteler, Bakanlık araştırma enstitüleri ile araştırma izni bulunan kuruluşlar; lif, tohum ve sap üretimi ile tıbbi ürünler, sağlık ürünleri, uyuşturucu etkisi olmayacak oranda kişisel bakım ürünleri ve destek ürünleri elde etmeye yönelik çiçek ve yaprak üretimi amaçlı kenevir yetiştiriciliği kapsamındaki bilimsel araştırmalar için aşağıda belirtilen belgeler ile Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğüne (TAGEM) başvurur:
a) Kurum yetkilisinin yazılı başvuru dilekçesi.
b) Araştırmanın amacını, materyal ve yöntemi ile iş takvimini gösterir ayrıntılı proje dokümanı.
c) Yetiştiricilik yapılacak yerin koordinatları, krokisi ve ada/parsel numarası.
ç) Araştırma ekibinde yer alanların onaylı listesi ve nüfus kayıt örnekleri.
d) Araştırma ekibinde yer alanların, 5237 sayılı Kanunun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı beş yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ilişkin ya da Devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, milli savunmaya karşı suçlar, Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, uyuşturucu ve uyarıcı madde suçları ile 5607 sayılı Kanun ve 3713 sayılı Kanun kapsamına giren suçlardan, 2313 sayılı Kanun ile 3298 sayılı Kanun kapsamındaki herhangi bir suçtan kaydının bulunmadığına dair Ek-8’de yer alan taahhütname.
(2) TAGEM bilimsel araştırma projelerini bu Yönetmelik kapsamında değerlendirir.
(3) Bilimsel araştırmaya yönelik kenevir yetiştiriciliğinde araştırmanın amacı, materyal ve yöntemi, araştırma süresi ile proje ekibinde değişiklik olması durumunda bu değişiklik ve gerekçesi bilimsel araştırma yapan kurum tarafından on iş günü içerisinde TAGEM’e bildirilir. Proje ekibinde değişiklik olması durumunda proje ekibine ilişkin bilgi ve belgeler ile Ek-8 güncellenerek taahhütname yenilenir.
(4) Proje yürütücüsü araştırma süresi boyunca projede belirtilen çalışma takvimine bağlı olarak oluşturdukları proje gelişme raporunu TAGEM’e sunar.
(5) TAGEM tarafından, uygun görülen bilimsel araştırma amaçlı projeler ilgili valiliğe bildirilir. Valilik tarafından Teknik Ekip marifetiyle gerekli kontrol ve denetimler yapılır.
(6) TAGEM her takvim yılı sonunda bilimsel araştırma amaçlı proje başvurularına ait icmali Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü ve TMO’ya bildirir.
Kısıtlamalar
MADDE 15- (1) Lif, tohum ve sap üretimi ile tıbbi ürünler, sağlık ürünleri, uyuşturucu etkisi olmayacak oranda kişisel bakım ürünleri ve destek ürünleri üretimi amaçlı kenevir yetiştiriciliği kapsamındaki bilimsel araştırmalarda kullanılmak üzere elde edilen kenevir ürünleri sadece izin verilen bilimsel araştırmalarda kullanılır ve ticarete konu edilemez.
(2) Üniversiteler, Bakanlık araştırma enstitüleri ile araştırma izni bulunan kuruluşların bilimsel araştırma amaçlı izin belgesinin iptal edilmesi halinde elde edilmiş ürünler Kanun hükümleri doğrultusunda imha edilir.
(3) Üniversiteler, Bakanlık araştırma enstitüleri ile araştırma izni bulunan kuruluşlar bilimsel araştırma amaçlı kenevir yetiştiriciliğini kendilerine ait arazilerde yapar.
(4) Bilimsel araştırmalar için yapılan başvurularda proje uygulama süresi en fazla beş yıl ile sınırlıdır. Talep halinde proje süresi TAGEM onayı ile uzatılabilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Kontroller ile İlgili Hükümler
İzinsiz kenevir yetiştiriciliğine ilişkin işlemler
MADDE 16- (1) İzinsiz kenevir yetiştiriciliğine ilişkin tespit veya imha işlemlerinde, kolluk birimleriyle birlikte teknik personel tarafından Ek-9’da yer alan Kenevir Bitkisi Tespit ve İmha Tutanağı tanzim edilir.
(2) İzinsiz yetiştirilen kenevir, Kanun hükümlerine göre imha edilir ve konu adli mercilere intikal ettirilir.
(3) İzin belgesinde belirtilen ekim alanında fazla miktarda veya başka arazide yetiştiricilik yapanlar ile izin belgesinde belirtilen amaç dışında yetiştiricilik yapanlar hakkında Kanun hükümleri uygulanır.
(4) İzin verilen yerlerin dışında lif, tohum ve sap üretimi ile tıbbi ürünler, sağlık ürünleri, uyuşturucu etkisi olmayacak oranda kişisel bakım ürünleri ve destek ürünleri üretimi amaçlı kenevir yetiştiriciliği yapılması yasaktır. Bu yasağa aykırı hareket edenlerin denetimi mahalli mülki idare amirliklerince yapılır. Bu madde çerçevesinde yapılan denetimler sonucu yasağa aykırı hareket ettiği tespit edilenler hakkında genel hükümler uyarınca adli işlem yapılır. Yakalanan maddelerin müsaderesi ve imhası Kanun hükümleri uyarınca gerçekleştirilir.
Teknik ekibin oluşumu ve görevleri
MADDE 17- (1) Teknik Ekip; il veya ilçe müdürlüğünde görevli iki ziraat mühendisi ve sorumluluk alanı dikkate alınmak suretiyle kolluk personeli katılımlarıyla valilik onayı ile oluşturulur. Sekretaryası il müdürlüğünce yürütülür.
(2) Lif, tohum ve sap üretimi ve uyuşturucu etkisi olmayacak oranda kişisel bakım ürünleri ve destek ürünleri üretimi amaçlı kenevir yetiştiriciliği için izin verilen yerlerde, Teknik Ekip tarafından ekimden hasada kadar amaca yönelik yetiştiricilik yapılıp yapılmadığı kontrol edilir.
(3) Kenevir yetiştiriciliği yapılan il veya ilçelerde yeteri kadar Teknik Ekip her yılın ocak ayı sonuna kadar oluşturulur ve kolluk birimlerine bildirilir.
(4) Teknik Ekip tarafından yapılacak kontroller aşağıda belirtilen usullere göre yapılır:
a) Kullanılacak tohumluğun sertifikası ve faturası kontrol edilir.
b) Kenevir yetiştiriciliği yapılacak yerin yetiştiricilik iznine uygunluğu kontrol edilir ve Ek-10/B’de yer alan kontrol tutanağı düzenlenir.
c) İzin belgesinde belirtilen kenevir ekim alanından fazla veya izin belgesinde kayıtlı alandan başka yerde kenevir yetiştiriciliği yapılmasına müsaade edilmez.
ç) Kenevir yetiştiriciliğinin izninde belirtilen amaca uygun olup olmadığı en az ayda bir defa incelenir ve Ek-12’de yer alan kontrol formu düzenlenir.
(5) Bu Yönetmelik hükümlerine aykırılık tespit edilmesi halinde Teknik Ekip bir tutanak düzenleyerek durumu lif, tohum ve sap üretimi amaçlı kenevir yetiştiriciliğinde en üst mülki amirine, kişisel bakım ürünleri ve destek ürünleri amaçlı kenevir yetiştiriciliğinde ise en üst mülki amirine ve TMO’ya iletir.
Kontrol heyetinin oluşumu ve görevleri
MADDE 18- (1) Kontrol Heyeti; il müdürlüğü temsilcisi başkanlığında, il sağlık müdürlüğü, TMO ile görev alanına göre il emniyet müdürlüğü ya da il jandarma komutanlığı narkotik birimleri temsilcilerinden valilik onayı ile oluşturulur. Sekretaryası il müdürlüğünce yürütülür.
(2) Tıbbi ürünler ve sağlık ürünleri üretimi amaçlı kenevir yetiştiriciliği için izin verilen yerler, Kontrol Heyeti tarafından ekimden hasada kadar amaca yönelik yetiştiricilik yapılıp yapılmadığı kontrol edilir.
(3) Kontrol Heyetinin görevleri şunlardır:
a) Kullanılacak tohumluğun sertifikasını ve faturasını kontrol eder.
b) Kenevir yetiştiriciliği yapılacak yerin uygunluğunu tespit eder ve Ek-10/A’da yer alan kontrol tutanağını düzenler.
c) Kenevir yetiştiriciliği için izin verilen tesisi ayda en az bir kez denetler ve Ek-11’de yer alan kontrol formunu düzenler.
ç) Nakil güzergâhı, varış zamanı, araç ve şoför bilgilerini mülki idare amirliğine bildirir.
d) Hasat sonrasında elde edilen ürünler için nakil formu düzenler.
(4) Bu Yönetmelik hükümlerine aykırılık tespit edilmesi halinde Kontrol Heyeti tutanak düzenleyerek valilik makamına iletir, valilik tutanağı Bakanlığa ve TMO’ya bildirir.
ALTINCI BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Kenevir yetiştiriciliği izin belgesinin iptali
MADDE 19- (1) Tahsis edilen kotayı aşan miktarda kök sayısı ve ekim alanından fazla miktarda yetiştiricilik yapıldığının ya da bu Yönetmelik hükümlerine aykırı davranıldığının tespit edilmesi halinde durum adli ve ilgili idari birimlere bildirilir ve tıbbi ürünler, sağlık ürünleri, uyuşturucu etkisi olmayacak oranda kişisel bakım ürünleri ve destek ürünleri üretimi amaçlı kenevir yetiştiriciliği izin belgesi iptal edilir.
(2) TMO ile yetiştiricilik sözleşmesi imzalanmaması ve/veya yetiştiriciliğin herhangi bir aşamasında yetiştiricinin üretimden vazgeçmesi durumunda tahsis edilen kotaları ve kenevir yetiştiriciliği izin belgeleri Kota Tahsis Komisyonuna bilgi verilerek iptal edilir.
(3) Kenevir yetiştiriciliği izin belgesinin iptal edilmesi halinde kenevir bitkisinin tüm kısımları ve artıkları, tıbbi ürün ve sağlık ürünleri üretimi amaçlı kenevir yetiştiriciliğinde Kontrol Heyeti nezaretinde, diğer üretim amaçlı kenevir yetiştiriciliğinde Teknik Ekip nezaretinde tartılarak Kanun hükümleri doğrultusunda imha edilir.
(4) Tıbbi ürünler ve sağlık ürünü amaçlı kenevir yetiştiriciliği için kota ve izin verilenler on sekiz ay içinde yetiştiriciliğe başlamak zorundadır. Bu süre içinde yetiştiriciliğe başlamamış olanların ve TMO ile imzalanmış yetiştiricilik sözleşmesine aykırı davrananların durumu Kota Tahsis Komisyonunca görüşülerek gerekirse tahsis edilen kotaları ve kenevir yetiştiriciliği izin belgeleri iptal edilir.
Yürürlükten kaldırılan yönetmelikler
MADDE 20- (1) 29/9/2016 tarihli ve 29842 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kenevir Yetiştiriciliği ve Kontrolü Hakkında Yönetmelik ile 13/9/2024 tarihli ve 32661 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İlaç Etkin Maddesi Üretimi Amaçlı Kenevir Yetiştiriciliği ve Kontrolüne Dair Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçiş hükümleri
GEÇİCİ MADDE 1- (1) 20 nci madde ile yürürlükten kaldırılan İlaç Etkin Maddesi Üretimi Amaçlı Kenevir Yetiştiriciliği ve Kontrolüne Dair Yönetmelik hükümlerine göre kendisiyle yetiştiricilik sözleşmesi imzalananların kota hakları saklı kalmak kaydıyla, tüm iş ve işlemler yürürlükte olan mevzuat hükümlerine göre yürütülür.
(2) 8 inci ve 9 uncu maddelerde yer alan başvuru süreleri 2026 yılında uygulanmaz. 2026 yılı başvuru tarihleri TMO tarafından belirlenir.
Yürürlük
MADDE 21- (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 22- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Orman Bakanı yürütür.
