I. Giriş
657 Sayılı Devlet Memurları Kanunun md. 64/4 hükmüne göre son sekiz yıl içinde herhangi bir disiplin cezası almayan memurlara, aylık derecelerinin yükseltilmesinde dikkate alınmak üzere (ilave) bir kademe ilerlemesi uygulanır. Ancak uygulamada aile hekimlerinin sözleşmeli statüde bulunmaları nedeniyle bu haktan yararlandırılmadığı görülmektedir. İdarenin bu uygulaması hukuka aykırı olmakla dava açılması halinde iptal kararı verilmektedir.
II. Uygulamada İdarenin Dayandığı Argümanlar
Aşağıda izah olunacağı üzere aile hekimlerinin ilave bir kademe ilerlemesi hakkından yararlandırılmaması uygulamasının yasal dayanağı olmamakla birlikte uygulamada idarenin; aile hekimlerinin sözleşmeli statüde olması, aile hekimlerinin devlet memuru sayılmaması, bu nedenle aile hekimliğinde geçen hizmet sürelerinin sekiz yıllık süre hesabında dikkate alınamayacağı gibi hususlara değindiği görülmektedir. Ayrıca idarenin dayandığı genelge hükümleri şu şekildedir:
Devlet Personel Başkanlığının 12.11.2010 tarihli ve 20331 sayılı yazısında "5258 sayılı Aile Hekimi Uygulamasına tabi olarak sözleşmeli olarak çalışan aile hekimi ve aile sağlığı elemanları kurumlarında aylıksız veya ücretsiz izinli sayılırlar” görüşüne yer verilmiştir.
Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğünün 7537 sayılı Kanunun md. 1, md. 7 ve md. 13 hükümlerinin uygulanmasında yeknesaklığın sağlanması ve oluşabilecek tereddütlerin giderilmesi amacıyla hazırladığı 29.05.2025 tarihli yazısında; “657 sayılı Kanuna tabi memurlardan 5258 sayılı Aile Hekimliği Kanununun 3 üncü maddesine istinaden aylıksız izinli olarak çalışanların, çalıştıkları bu süreler 657 sayılı Kanunun 64 üncü maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında değerlendirilemeyecektir.” görüşüne yer verilmiştir.
Ancak aşağıda izah olunduğu üzere idarenin dayandığı bu hususlarda hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
III. Hukuka Aykırılık Nedenleri
Uyuşmazlığın çözümünde; aile hekimliği süresinde devlet memurluğunun ve disiplin sorumluluğunun devam edip etmediğinin tespiti mühimdir. Buna göre:
A. Aile Hekimliği Süresinde Devlet Memurluğunun Devam Ettiğine İlişkin
Her ne kadar idare tarafından Devlet Personel Başkanlığının 12.11.2010 tarihli ve 20331 sayılı yazısındaki "5258 sayılı Aile Hekimi Uygulamasına tabi olarak sözleşmeli olarak çalışan aile hekimi ve aile sağlığı elemanları kurumlarında aylıksız veya ücretsiz izinli sayılırlar" görüşüne yer vermişse de ilgili görüşün aile hekimliği esnasında devlet memurluğunun kesintiye uğradığı sonucunu doğurmayacağı ortadadır.
5258 Sayılı Aile Hekimliği Kanunu md. 3/3 hükmü şu şekildedir:
"Sözleşmeli olarak çalışan aile hekimi ve aile sağlığı çalışanları kurumlarında aylıksız veya ücretsiz izinli sayılırlar ve bunların kadroları ile ilişkileri devam eder. (Değişik ikinci cümle:11/10/2011-KHK-663/58 md.) Bu personelin, sözleşmeli statüde geçen süreleri kazanılmış hak derece ve kademelerinde veya kıdemlerinde değerlendirilerek her yıl işlem yapılır ve bunlar talepleri halinde eski görevlerine atanırlar. Sözleşmeli personel statüsünde çalışmakta iken aile hekimi ve aile sağlığı çalışanı statüsüne geçenlerden önceki sözleşmeli personel statüsüne dönmek isteyenler, eski kurumlarındaki boş pozisyonlara öncelikle atanırlar ve bu madde kapsamındaki çalışmaları hizmet sürelerinde dikkate alınır."
Görüldüğü üzere aile hekimlerinin sözleşmeli statüde geçirdiği sürelerde derece ve kademe yönünden süreler işlemeye devam etmektedir. Hal böyleyken ilave bir kademe ilerlemesi hakkının verilmemesinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Öte yandan kamu görevinden yasaklanmış bir kişinin sözleşmeli olarak dahi olsa aile hekimliği görevini yapamayacağı açıktır. Bu durum da aile hekimliğinde geçen sürenin devlet memurluğundan sayılması gerektiği sonucunu doğuracaktır.
Dolayısıyla, idarenin aile hekimliğinde geçen süreyi devlet memurluğundan saymamak suretiyle ilave kademe ilerlemesi talebini reddi yönündeki uygulaması hukuka aykırıdır.
B. Aile Hekimliği Süresinde Disiplin Sorumluluğunun Devam Ettiğine İlişkin
İlave kademe ilerlemesinde kişinin disiplin cezası almaması şartı bulunmaktadır. Dolayısıyla, aile hekimliği süresinde disiplin sorumluluğunun devam edip etmediğinin tespiti uyuşmazlık açısından önem arz etmektedir.
Aile hekimlerinin disiplin sorumluluğuna ilişkin 5258 Sayılı Aile Hekimliği Kanununun md. 3 hükmünün ilgili kısımları şu şekildedir:
"Sözleşmeli aile hekimleri ve sözleşmeli diş hekimleri ile aile sağlığı çalışanları hakkında uygulanacak disiplin cezalarında bu Kanun ile ilgili düzenlemeler dışında, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ilgili maddelerine göre işlem yapılır. ..."
Görüldüğü gibi aile hekimlerinin disiplin sorumluluğu tam olmakla birlikte 657 Sayılı Yasa'daki disiplin hükümlerinin de aynen uygulanacağı hüküm altına alınmıştır. Dolayısıyla aile hekimliği esnasında disiplin sorumluluğunun devam ettiği açıktır.
IV. NETİCE
Açıklanan nedenlerle, aile hekimlerinin 8 yıl disiplin cezası almadan geçirmeleri halinde ilave bir kademe ilerlemesi hakkından yararlandırılmaması uygulamasında hukuka uyarlık bulunmamaktadır. Nitekim bu taleple açılan ve istinaf incelemesinden geçerek kesinleşen bir davada İstanbul 8. İdare Mahkemesinin 2025/1587 E. 2025/2445 K. sayılı ilamıyla iptal kararı verilmiştir. Ancak lehe içtihatlara rağmen idarenin aile hekimlerini hala ilave kademe ilerlemesi hakkından yararlandırmadığı görülmektedir. Bu nedenle her aile hekimi için öncelikle idari başvuru ve devamında gerekmesi halinde iptal davası yoluna gidilmelidir.
Av. Enes Malik KILIÇ