Çin yargı teşkilatını mahkeme sistemi, savcılık sistemi ve Adalet Bakanlığı olmak üzere 3 başlık altında incelemek mümkündür.
A. Mahkeme Sistemi
Çin Anayasası 123’üncü maddesine göre “Çin Halk Cumhuriyeti Halk Mahkemesi ulusal yargı organıdır”. Bu açıdan bakıldığında, yargı yetkisi sadece Halk Mahkemesi tarafından kullanılmaktadır. Anayasaya göre, Yüksek Halk Mahkemesi, Ulusal Halk Kongresi tarafından oluşturulmaktadır. Yüksek Halk Mahkemesi, Ulusal Halk Kongresi’ne ve Daimi Komite’ye karşı sorumludur ve denetime tabidir. Yerel Halk Mahkemesi de aynı seviyedeki Halk Kongresi tarafından oluşturulur, aynı seviyedeki Halk Kongresi’ne ve Daimi Komite’ye karşı sorumludur ve denetime tabidir.
B. Savcılık Sistemi
Çin Anayasası 129’uncu maddesine göre “Çin Halk Cumhuriyeti Halk Savcılığı devletin hukuk denetleme organıdır.” Halk Savcılığı, yasalara göre devlet personelinin görevlerini denetleme yetkisine sahiptir. Ayrıca, kamu güvenliği biriminin soruşturmalarını, Halk Mahkemesi’nin yargı çalışmalarını ve cezaevlerini denetleme yetkisi de bulunmaktadır.
Anayasaya göre, Yüksek Halk Savcılığı, Ulusal Halk Kongresi tarafından oluşturulmaktadır. Yine Yüksek Halk Savcılığı da tıpkı Yüksek Halk Mahkemesi gibi Ulusal Halk Kongresi’ne ve Daimi Komite’ye karşı sorumludur ve denetime tabidir. Yerel Halk Savcılığı da aynı seviyedeki Halk Kongresi tarafından oluşturulur, aynı seviyedeki Halk Kongresi’ne ve Daimi Komite’ye karşı sorumludur ve denetime tabidir.
C. Adalet Bakanlığı
Çin Halk Cumhuriyeti Adalet Bakanlığı, Çin Devlet Konseyi çatısı altında yer almaktadır. Adalet Bakanlığı teşkilatının başında Adalet Bakanı bulunmaktadır. Adalet Bakanlığı, genel olarak adlî sistemin işleyişi ve geliştirilmesinden sorumludur. Adlî Yardımlaşma açısından, Türkiye Cumhuriyeti ve Çin Halk Cumhuriyeti Arasındaki Hukukî, Ticarî ve Cezaî Konularda Adlî Yardımlaşma Andlaşması’nın 2’nci maddesinde “Adlî yardımlaşma taleplerini, Merkezi Makam olarak belirledikleri Adalet Bakanlıkları aracılığı ile yapacaklardır.” şeklinde düzenlemenin mevcut olduğu görülmektedir. Bu düzenlemeye göre, Çin’de hem hukukî hem de cezaî konularda adlî yardımlaşma işlemlerinde Merkezi Makam Adalet Bakanlığı’dır.
Hüseyin Serkan YILDIZ
Tetkik Hâkimi
...
JUDICIARY OF PEOPLE’SREPUBLIC OF CHINA
The judiciary of People’s Republic of China mainly comprises of People’s Courts and People’s Procuratorates. Moreover, Public Security Bureau, State Security Bodies and Administrative Justice Departments exercise certain powers and fulfil several tasks in the criminal investigations and enforcement system. The judiciary of People’s Republic of China can be analysed under three titles: the court system, prosecution system and Ministry of Justice.
A. Court System
As per the Article 123 of the Constitution of the People’s Republic of China, “The People’s Courts of the People’s Republic of China are the judicial organs of the State. From that perspective, the judicial power is vested solely in the People’s Courts.According to the Constitution, Supreme People’s Court shall be established by the National People’s Congress. The Supreme People’s Court is responsible to the National People’s Congress and its Standing Committee and subject to supervision. Local People’s Courts shall be established by the People’s Courts at the same level and shall be responsible to the People’s Courts at the same level and Standing Committee and subject to supervision.
B. Prosecution System
As per the Article 129 of the Constitution of the People’s Republic of China, “The People’s Procuratorates of the People’s Republic of China are State organs for legal supervision. People’s Procuratorates shall hold the authority vested by laws to supervise the duties of the state personnel. Furthermore, it is vested by the authority to supervise the investigations of the Public Security Bureau, proceedings of the People’s Courts and prisons.
According to the Constitution, Supreme People’s Procuratorate shall be established by National People’s Congress. Supreme People’s Procuratorate is responsible to the National People’s Congress and its Standing Committee and subject to supervision, just as the Supreme People’s Court. Local People’s Procuratorates shall be established by the People’s Congress at the same level and shall be responsible to the People’s Congress at the same level and Standing Committee and subject to supervision.
C. Ministry of Justice
Ministry of Justice of the People’s Republic of China shall function under the State Council. Minister of Justice is the head of the Ministry of Justice. Ministry of Justice shall be generally in charge of the functioning and improvement of the judicial system.
Republic of Turkey and People’s Republic of China benefit from judicial assistance in accordance with the Judicial Assistance Agreement in Legal, Commercial and Criminal Matters, Article 2 of this Agreement stipulates that: “Judicial assistance requests shall be lodged through the Ministry of Justice of each side as the Central Authority.” Arising from that regulation, the Central Authority in People’s Republic of China in charge of judicial assistance in both legal and criminal matters is the Ministry of Justice.
Hüseyin Serkan YILDIZ
Rapporteur Judge
*Uluslararası Hukuk Bülteni'nin 16. sayısından alınmıştır.
