Hakkı olmayan yere tecavüz Madde 154- (1) Bir hakka dayanmaksızın başkasına ait taşınmaz mal veya eklentilerini malikmiş gibi tamamen veya kısmen işgal eden veya sınırlarını değiştiren veya bozan veya hak sahibinin bunlardan kısmen de olsa yararlanmasına engel olan kimseye, suçtan zarar görenin şikâyeti üzerine altı aydan üç yıla kadar hapis ve bin güne kadar adlî para cezası verilir.
(2) Köy tüzel kişiliğine ait olduğunu veya öteden beri köylünün ortak yararlanmasına terk edilmiş bulunduğunu bilerek mera, harman yeri, yol ve sulak gibi taşınmaz malları kısmen veya tamamen zapt eden, bunlar üzerinde tasarrufta bulunan veya sürüp eken kimse hakkında birinci fıkrada yazılı cezalar uygulanır.
(3) Kamuya veya özel kişilere ait suların mecrasını değiştiren kimse hakkında birinci fıkrada yazılı cezalar uygulanır.
Bu düzenleme ile birlikte taşınmazlar üzerindeki mülkiyet ve zilyetliğin haksız saldırılara karşı korunması amaçlanmaktadır. Suçun unsurlarını sayacak olursak; Taşınmaz mal veya eklentilerini malikmiş gibi Tamamen veya kısmen işgal eden, sınırlarını değiştiren, sınırlarını bozan, hak sahibinin kısmen de olsa yararlanmasına engel olan kişidir. Köy tüzel kişiliğine ait olduğunu veya öteden beri köylünün ortak yararlanmasını terk edilmiş bulunduğunu bilerek mera, harman yeri, yol ve sulak gibi taşınmaz malları kısmen veya tamamen zapt eden, bunlar üzerinde tasarrufta bulunan veya sürüp eken kişi hakkı olmayan yere tecavüz suçu işlemiş olacaktır.
Bu suç tipinde, hak sahibinin taşınmazdan kısmen de olsa yararlanmasına engel olmak seçimlik hareketlerden biridir. Bu engelleme, cebir veya tehdit kullanarak gerçekleştirilebileceği gibi taşınmazın etrafını dikenli tellerle çevirerek veya kapı kilidinin değiştirilmesi şeklinde de olabilir. Bu suç tipi kesintisiz (mütemadi) suç niteliğindedir, çünkü engelleme hareketinin devamlılık arz etmesi gerekmektedir. Hakkı olmayan yere tecavüz suçunun temel halinin cezası 6 aydan 3 yıla kadar hapis ve 1000 güne kadar adli para cezasıdır. Köylünün ortak yararlanmasına terk edilen mera, harman yeri, yol ve sulak gibi taşınmaz malları zapt eden kişi hakkında 6 aydan 3 yıla kadar hapis ve 1000 güne kadar adli para cezası verilecektir.
***Cezasızlık ve Cezada İndirim Yapılmasını Gerektiren Haller Nelerdir Peki ?
Hakkı olmayan yere tecavüz suçunun haklarında ayrılık kararı verilmemiş eşlerden birinin, üstsoy veya altsoyunun veya bu derecede kayın hısımlarından birinin veya evlat edinen veya evlatlığın, aynı konutta beraber yaşayan kardeşlerden birinin zararına olarak işlenmesi halinde, ilgili akraba hakkında cezaya hükmolunmaz.
Bu suçların, haklarında ayrılık kararı verilmiş olan eşlerden birinin, aynı konutta beraber yaşamayan kardeşlerden birinin, aynı konutta beraber yaşamakta olan amca, dayı, hala, teyze, yeğen veya ikinci derecede kayın hısımlarının zararına olarak işlenmesi halinde; ilgili akraba hakkında şikayet üzerine verilecek ceza, yarısı oranında indirilir.
***Şikayet ve Uzlaşma Hususu.
Uzlaşma, suç isnadı altındaki şahıs ile suçun mağduru olan şahsın bir uzlaştırmacı aracılığıyla iletişim kurarak anlaşmasıdır. Hakkı olmayan yere tecavüz suçunun sadece TCK md. 154/1’de düzenlenen temel hali uzlaşmaya tabidir, diğer fıkralar uzlaşma kapsamı dışındadır.
Hakkı olmayan yere tecavüz suçu, TCK md. 154/1’deki temel hali şikayete tabi suçlar arasında yer almaktadır. TCK md. 154/1’de düzenlenen suçun temel halinin şikayet süresi, fail ve fiilin öğrenilmesinden itibaren başlamak üzere 6 aydır. Bu fıkra için şikayetten vazgeçme, ceza davasının düşmesi sonucunu doğurur. TCK md. 154/2-3’teki suçun diğer halleri şikayete tabi olmayıp savcılık tarafından kendiliğinden soruşturulur. Bu fıkralarda şikayetten vazgeçme ceza davasının düşmesi sonucunu doğurmaz.
***SONUÇ
Hakkı olmayan yere tecavüz suçu, suçtan zarar görenin şikayetine bağlı ve uzlaşmaya tabi suçlardandır. Bu suçun oluşabilmesi için sanığın kendisine ait olmayan taşınmazda malik gibi hareket etmesi ve bu fiilin herhangi bir hukuki ilişkiye dayalı olmaması gerekmektedir. Örneğin sanık yetkili idareden izin alarak meraları kullanıyorsa bu suç oluşmayacak ve sanık hakkında ceza verilemeyecektir.
Kanunda suçun devlete ait taşınmazlar üzerinde işlenmesi halinde şikayete ve uzlaşmaya tabi olmayacağı şeklinde düzenlemelerin yer alması bu durumda somut mağdurun tespitinin zor olması karşısında sanığın cezasız kalmasının önüne geçmek içindir. Şikayete tabi olmayan suçlarda her bireyin suç duyurusu yapabileceği göz önüne alındığında ve tecavüz olgusu da ispatlandığında sanığın cezalandırılacağı açıktır. Suçun cezası az olarak belirlense de kanun koyucu devlete ait taşınmazlarda re’sen soruşturma sistemini seçerek uygulamak istediği hukuk politikasını işaret etmektedir.
Av. Kübra Nur GÖGERÇİN