Hukuk, sürekli gelişen ve değişen dinamik bir alandır. Özellikle faiz oranlarına ilişkin yasal düzenlemeler; alacak davalarından icra takiplerine, ticari sözleşmelerden tazminat taleplerine kadar pek çok hukuki ilişkiyi doğrudan etkilemektedir.
Kanuni faiz oranlarında yapılan son değişiklik sonrasında, hukuk ofisimize yöneltilen soruların başında şu konu gelmektedir:
"Yeni kanuni faiz oranı benim dosyamı etkiler mi?"
Bu rehber, bu soruya güncel mevzuat ve uygulama çerçevesinde açık ve anlaşılır cevaplar sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Amacımız yalnızca mevzuat değişikliğini aktarmak değil; bu değişikliğin günlük hayatta nasıl uygulanacağını, hangi icra takiplerini, sözleşmeleri ve ticari ilişkileri etkileyebileceğini, ayrıca hak kaybı yaşanmaması için dikkat edilmesi gereken hususları herkesin anlayabileceği açık ve sade bir dille açıklamaktır.
Her hukuki uyuşmazlık kendine özgü özellikler taşımaktadır. Bu nedenle yazıda yer alan bilgiler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, somut olayların kendi koşulları içinde ayrıca değerlendirilmesi gerektiği unutulmamalıdır.
1. Kanuni Faiz Nedir?
Kanuni faiz; taraflar arasında uygulanacak faiz oranına ilişkin bir anlaşma bulunmadığı, uygulanacak faiz oranının özel bir kanunla belirlenmediği veya mahkeme kararında faiz oranının açıkça belirtilmediği hâllerde, kanun gereğince uygulanan faiz türüdür.
Uygulamada kanuni faiz; alacak davalarında, icra takiplerinde, tazminat taleplerinde, sözleşmeden kaynaklanan uyuşmazlıklarda ve mahkeme kararlarının icrasında karşımıza çıkmaktadır. Bu nedenle kanuni faiz oranlarında yapılan değişiklikler yalnızca hukukçuları değil; bireyleri, şirketleri ve ticari hayatın tüm aktörlerini de yakından ilgilendirmektedir.
Kanuni faiz uygulaması; alacağın niteliğine, taraflar arasındaki hukuki ilişkiye, uygulanacak özel kanun hükümlerine ve somut olayın özelliklerine göre farklılık gösterebilmektedir. Bu nedenle her uyuşmazlığın kendi hukuki ve fiilî durumu çerçevesinde ayrıca değerlendirilmesi gerekmektedir.
2. Son Düzenleme ile Neler Değişti?
31 Temmuz 2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazete'de (https://www.hukukihaber.net/12-yargi-paketi-resmi-gazetede-yayimlandi) yayımlanan 7589 sayılı Kanun (12. Yargı Paketi) ile 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'da önemli değişiklikler yapılmıştır.
Önceki düzenlemede, taraflar arasında faiz oranının kararlaştırılmadığı veya uygulanacak faiz oranının özel bir kanunla belirlenmediği hâllerde uygulanacak kanuni (yasal) faiz oranı yıllık %24 olarak uygulanmaktaydı. Yeni düzenleme ile ise hem kanuni faiz oranı hem de bu oranın belirlenmesine ilişkin esaslar tamamen değiştirilmiştir.
Bu değişiklik ile kanuni (yasal) faiz oranı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının reeskont faiz oranına bağlı hâle getirilmiştir. Kanuni faiz oranı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının önceki yılın 31 Aralık tarihinde kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının %80'i olarak uygulanması gerekmektedir. Ancak, 30 Haziran tarihinde uygulanan reeskont oranının, önceki yılın 31 Aralık tarihindeki orandan 5 puan veya daha fazla farklı olması hâlinde, yılın ikinci yarısında 30 Haziran tarihindeki reeskont oranının %80'i kanuni faiz oranı olarak uygulanacaktır.
Bu düzenleme ile kanuni faiz oranı, ekonomik koşullara göre güncellenebilen dinamik bir yapıya kavuşmuştur. Böylece kanuni faiz oranı, kural olarak yılda bir kez; kanunda öngörülen şartların gerçekleşmesi hâlinde ise yılın ikinci yarısında yeniden belirlenebilecektir.
3. Yeni Düzenleme Nasıl Uygulanacak?
Her yıl uygulanacak kanuni faiz oranı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının bir önceki yılın 31 Aralık tarihinde kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont faiz oranının %80'i esas alınarak belirlenecektir.
Ancak, 30 Haziran tarihinde geçerli olan reeskont faiz oranının, bir önceki yılın 31 Aralık tarihindeki reeskont faiz oranından 5 puan veya daha fazla farklı olması hâlinde, yılın ikinci yarısında uygulanacak kanuni faiz oranı, 30 Haziran tarihinde geçerli olan reeskont faiz oranının %80'i olarak uygulanacaktır.
Örnek
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının 31 Aralık 2025 tarihinde kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont faiz oranı %38,75'tir. Bu oranın %80'i %31 olduğundan, 31 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe giren yeni düzenleme uyarınca bu tarihten itibaren uygulanacak kanuni (yasal) faiz oranı yıllık %31 olacaktır.
Örneğin, 1 Ağustos 2026 tarihinde temerrüde düşen ve taraflar arasında faiz oranı kararlaştırılmamış bir para borcunda, kanuni (yasal) faiz yıllık %31 oranı üzerinden hesaplanacaktır.
4. Yeni Düzenleme Hangi Alacaklarda Uygulanmayabilir?
Kanuni (yasal) faiz aşağıdaki alacaklarda uygulanmayabilir.
- İşçilik alacaklarında, alacağın niteliğine göre bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı uygulanabilmektedir.
- Ticari işletmeler arasında mal ve hizmet tedarikinden kaynaklanan alacaklarda, Türk Ticaret Kanunu'nun 1530. maddesi uyarınca, taraflar arasında farklı bir faiz oranı kararlaştırılmamışsa, 2026 yılı için yıllık %43 ticari temerrüt faizi uygulanmaktadır.
- Kamu alacaklarında ise ilgili özel kanunlarda öngörülen gecikme zammı ve faiz hükümleri uygulanmaktadır.
- Taraflar arasında geçerli bir faiz oranı kararlaştırılmışsa, kural olarak sözleşmede belirlenen faiz oranı uygulanacaktır.
Bu nedenle, bir alacağa hangi faiz türünün uygulanacağı belirlenirken öncelikle alacağın hukuki niteliği ile varsa özel kanun hükümleri ve sözleşme şartları değerlendirilmelidir.
5. Değerlendirme
31 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe giren yeni düzenleme ile kanuni (yasal) faiz sistemi önemli ölçüde değişmiş, sabit faiz oranı uygulaması yerine Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının reeskont faiz oranını esas alan dinamik bir sisteme geçilmiştir. Bu nedenle, kanuni faize ilişkin hesaplamalarda artık yürürlükteki mevzuatın ve güncel faiz oranlarının dikkatle takip edilmesi gerekmektedir.
Özellikle icra takiplerinde kanuni (yasal) faiz oranının hatalı talep edilmesi, dava dilekçelerinde yanlış faiz oranına yer verilmesi veya faiz hesaplamalarının güncel düzenlemeye uygun yapılmaması, hak kayıplarına ve uyuşmazlıkların uzamasına neden olabilecektir. Bu nedenle, her somut olayda alacağın hukuki niteliğinin doğru belirlenmesi, uygulanacak faiz türünün tespit edilmesi ve yürürlükteki mevzuata göre hesaplama yapılması büyük önem taşımaktadır.
6. Sık Sorulan Sorular
1. Yeni kanuni faiz oranı eski dosyaları da etkiler mi?
Her somut olayın özellikleri ve yürürlük hükümleri dikkate alınarak değerlendirme yapılmalıdır. Faizin hangi tarihten itibaren uygulanacağı, alacağın doğduğu tarih ve temerrüt tarihine göre değişebilir.
2. Taraflar sözleşmede farklı bir faiz oranı belirlemişse yeni kanuni faiz uygulanır mı?
Hayır. Taraflar arasında geçerli bir faiz oranı kararlaştırılmışsa, kural olarak sözleşmede belirlenen faiz oranı uygulanır.
3. Ticari alacaklarda her zaman kanuni faiz mi uygulanır?
Hayır. Ticari işlerde uygulanacak faiz, Türk Ticaret Kanunu ve ilgili özel düzenlemelere göre belirlenebilir. Özellikle ticari temerrüt faizi farklı oranlarda uygulanabilmektedir.
4. İşçilik alacaklarında yeni kanuni faiz uygulanır mı?
Her zaman değil. Alacağın niteliğine göre bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı gibi özel faiz türleri uygulanabilir.
5. İcra takibinde yanlış faiz oranı talep edilirse ne olur?
Yanlış faiz oranı talep edilmesi, alacağın eksik veya hatalı hesaplanmasına ve hak kayıplarına yol açabilir. Bu nedenle takip açılmadan önce uygulanacak faiz türünün doğru belirlenmesi önemlidir.
Bu yazının, kanuni faiz uygulamasına ilişkin merak edilen sorulara ışık tutmasını ve okuyucularımıza faydalı olmasını temenni ederiz.
Av. Melek ACU