Bu makale, 21.08.2024’te Diyarbakır’da 8 yaşında katledilen Narin Güran’ın aziz ruhuna armağan edilmiştir.
GİRİŞ
Daraltılmış baz analizinin kabulü, bilimsel bir temele sahip olmasından değil Narin Güran cinayeti gibi dava dosyalarında tanık, parmak izi, kamera kaydı gibi delil eksikliğini, teknik bir görünüm altında doldurma işlevinden ve algoritmaların yanılmayacağı inancından kaynaklanmaktadır. Fakat durum göründüğü gibi değildir.
Ceza muhakemesinde bir kişinin metre hassasiyetinde yer tespiti, doğrudan mahkûmiyet sonucunu doğurabilecek etkidedir. Ancak bu tür tespitlerin hangi bilimsel ve hukuki temele dayandığı sorgulanmadan kabul edilmesi, maddi gerçeğe ulaşma amacını zedeleyebilecek niteliktedir.[1]
Sinyal bilgilerinin değerlendirilmesi, CMK m. 135/1’de “İletişimin tespiti, dinlenmesi ve kayda alınması” başlığı altında “Bir suç dolayısıyla yapılan soruşturma ve kovuşturmada, suç işlendiğine ilişkin somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı ve başka suretle delil elde edilmesi imkânının bulunmaması durumunda, hâkim veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının kararıyla şüpheli veya sanığın telekomünikasyon yoluyla iletişimi dinlenebilir, kayda alınabilir ve sinyal bilgileri değerlendirilebilir…” şeklinde düzenlenmiştir. Maddenin devamında “Cumhuriyet savcısı kararını derhâl hâkimin onayına sunar ve hâkim, kararını en geç yirmi dört saat içinde verir. Sürenin dolması veya hâkim tarafından aksine karar verilmesi hâlinde tedbir Cumhuriyet savcısı tarafından derhâl kaldırılır” şeklinde şarta bağlanmıştır.
Telekominikasyon sinyal bilgilerinin değerlendirilmesi, öteden beri, ceza muhakemesi hukukunun en tartışmalı delilidir. Bunun sebebi, kişilerin özel hayatı ve haberleşme özgürlüklerine müdahale edilmekte, çoğunlukla suçu ispat edemeyen bir yan delil, kişilerin haberleştiği kişileri ve bulundukları yerleri alenileştirmektedir.
Sinyal bilgilerinin değerlendirilmesi ile ilgili tartışmalar devam ederken, sinyal bilgilerinin değerlendirilmesine ilişkin CMK’da yer almayan bir yöntem geliştirilmiştir. Telekomünasyon yoluyla suç tarihinde bazlardan alınan sinyaller, en çok sinyal alınan ilk üç baz istasyonunun kapsama alanı çakıştırılarak (triangülasyon yöntemi) kesişen üçgen alanda şüphelilerin bulunduğu iddia edilmektedir. Öyle ki, Narin Güran cinayeti davasında şüphelilerin hangi odanın karşısındaki hangi odada bulunduğuna kadar mikro düzeyde tespitler yapılmıştır. Bu kayıtlara ise “daraltılmış baz kayıtları” denilmektedir. Kısaca “Darbaz” olarak adlandırılmaktadır.
Çalışmamızda, sinyal bilgilerinin değerlendirilmesinin hukuki niteliği ve şartlarından ziyade, “daraltılmış baz kayıtları” olarak da adlandırılan kayıtların hukuki bir delil olup olamayacağı, olabilirse hangi şartlarda olabileceği, hukuki delil olamazsa neden olamayacağı hususları irdelenecektir.
Konu, daraltılmış baz verilerinin diğer davalarda da delil olabilmesi ya da olamaması yönünden ayrıca önem taşımaktadır.
Öncelikle konu bakımından önemli olduğu için en genel anlamıyla “dijital delil” kavramı ve bu kavramla bağlantılı “veri” kavramı incelenecek akabinde Narin Güran cinayeti davasındaki daraltılmış baz raporunu hazırlayan bilirkişilerin raporu ışığında yöntemin tekniği incelenecek, daha sonra bu verilerin hukuki delil niteliğini taşıyıp taşımayacağı irdelenecektir.
I. “Dijital (Elektronik) Delil” kavramı ve Bu Kavramla Bağlantılı Olarak Bağlantılı Olarak “Veri” Kavramı
Dijital (Elektronik) delil, adli bilişimde bir araç niteliği taşıyan, soruşturma ve kovuşturma bakımından önemi olan, herhangi bir şekilde siber alanda depolanan,oluşturulan, silinen, geri getirilen, deformasyona uğrayan verilerdir.[2] Bu tanımda “veri” kavramıyla kastedilen ise siber ortamda sayıların oluşturduğu ve çeşitli şekillerde oluşturulan metin, şekil, resim, video, ses ve benzerleridir.[3] Diğer bir tanıma göre dijital veriler “ispat edilecek olayın kanıtlanmasına dolaylı olarak yardımcı olan ve vakıa ve iz şeklinde tanımlanan bir belirti” olarak tanımlanabilir.[4] Dijital delilin delil olarak kabul edilebilmesi için verilerin iç ve dış tutarlığının sağlanması gerekir.
Dijital delillerin bir diğer türü sayısal delillerdir. Sayısal veriler, sayısal ortamda 1 ve 0 rakamlarıyla oluşturulan, değiştirilen, depolanan,aktarılan, silinen, geri getirilen veya deformasyona uğrayan verilerdir. Şüphesiz dijital deliller hakkında belirtilen hususlar sayısal deliller bakımından da geçerlidir.[5]
Dijital delilin diğer delillerden ayrılmasında önemli olan özellik delilin dijital ortamda bulunmasıdır.[6] Dijital deliller ile diğer deliller arasında ispat gücü bakımından esaslı bir fark yoktur. Sadece delillerin toplanma yöntemleri farklıdır.[7]
Dijital delillerin delil olarak kabul edilebilmesi için dijital delilin olayla ilgili olması gerekir. Bu kısımda kesilirken veri bütünlüğü bozulmamalıdır.[8] Ayrıca bu nitelikteki deliller, elle tutulur, gözle görülür verilerden oluşmalıdır. Somut olarak siber yönden temas mümkün olmalıdır.[9]
Elektronik delil mutlaka hukuka uygun olmalıdır (CMK m. 206/2-a).Müşterek olmalı, bütün tarafların değerlendirmesine sunulmalıdır. Delil güvenilir ve denetlenebilir olmalıdır.[10] Bu noktada sayısal delillerin değişeme hassas olmaları dikkat çekicidir. Bilişim sistemindeki bir hatadan dolayı veya kasten ya da sehven sayısal veriler değişikliğe uğrayabilir, hatalı sonuçlar ortaya çıkabilir. Bu gibi durumlarda delil özgünlük niteliğini yitirir.[11] Bunun yanı sıra sayısal delillerin güvenilirliği bakımından delilin kim tarafından oluşturulduğu, doğru oluşturulup oluşturulmadığı, şayet doğru oluşturulmuş ise çıktının kayıt ile uyumlu olup olmadığı önemlidir. Ayrıca insan girdisi olmayan durumlarda girdinin kaynağı bilgisayar programının doğru çalışıp çalışmadığı uzman kişilerce denetlenmelidir.[12]
Son olarak delil bilimsel olmalıdır. Delilin bilimsel olmasından kasıt, elde edildiği dönemdeki bilimsel ve teknik veilerle delilin doğrulanabilirliğidir. Doğrulanabilirlik ise delilin elde edilme yöntemine ilişkin genel geçer kurallara uygunluktur. Genel geçer kabul görmeyen deliller, güvenilirlik yönünden tartışmaya açıktır.[13] Bunun yanısıra delili elde edecek süjenin de ehliyetli ve eğitimli olması ve sertifika sahibi olması gerekir.[14]
HTS (Historical Traffic Search) görüşmelerin arayan, aranan, arama zamanı, arama süresi ve sinyal alınan baz istasyonları gibi verilerini içeren kayıtlardır. HTS kayıtları, BTK sisteminde depolanmaktadır. Bu bakımdan GSM operatörü ile BTK kayıtları arasında değişmezlik ve standartların sağlanması gerekmektedir. Bunun için de elektronik imza, zaman damgası ve hash değeri eşleşmesi ile güvenlik sağlanmalı ve manipülasyonlar önlenmelidir.[15] Mevzuata uygun oluşturalan HTS kayıtları, hizmet alınan baz istasyonunu belirler. Kullacının noktasal konumunun belirlenmesi söz konusu değildir. Abonelerin anlık konum tespiti yöntemleriyle şehir içinde 2-3 km, şehir dışında 35 km çaptaki herhangi bir alanda bulunabileceği öngörülmektedir.[16] Bir baz istasyonunun kapsama alanı dışına çıkıldığında, sinyal gücü zayıfladığında ya kapasitesi dolduğunda komşu baz istasyonu devreye girmektedir. Bağlanılan baz istasyounu görüşme ve yapı yoğunluğuna göre değişmektedir.
Buna karşılık navigasyon ve konum gönderme gibi baz istasyonları ile birlikte kullanılan GPS modülleri bakımından 5 dakikalık zaman farkı olabilmekte, bu fark yaz-kış uygulamasına geçilmemesinden kaynaklı olarak 1 saate kadar çıkabilmektedir.[17]
II. Narin Güran Cinayeti ve Bu Davada Kullanılan Daraltılmış Baz Kayıtları
Narin Güran, henüz 8 yaşındayken Diyarbakır’ın Bağlar ilçesi, Tavşantepe köyünde 21.08.2024 tarihinde kaybolmuştur. Kaybolduktan 19 gün sonra 08.09.2024 tarihinde Eğertutmaz Deresinde cesedi bir çuvalın içerisinden çıkarılmıştır. Bu ölüm, bütün Türkiye’yi yasa boğmuştur.
Bu davada verilen hüküm hiçkimseyi hukuken tatmin etmemiş olup ceza muhakemesinin amacı olan maddi gerçek ortaya çıkmamıştır. Davada kullanılan en önemli delil daraltılmış baz kayıtlarıdır. Deyim yerindeyse bu kayıtlar hükmün omurgasını oluşturmaktadır. Ancak bu delili oluşturan raporun denetime elverişli olmadığı görülmektedir, raporun metodolojik şeffaflıktan uzak bir şekilde hazırlanması raporun güvenilirliğini azaltmaktadır.
Narin Güran cinayeti davasında aynı evde ikamet eden ya da komşu olan sanıkların ”ikametin bir odasında” 2 metre ve 1 dakika hata payıyla kesine yakın olarak tespitinin yapıldığı raporda iddia edilmektedir. Ancak Yargıtay, bu belirlemeyi delil olarak kabul etmemektedir:
“… ayrıca sanık ...’nın telefonunun sanık ... ile aynı bazdan sinyal vermesinin YAKIN OTURMALARI yüzünden olası olduğu, keza HTS’ye yansıyan iletişimlerin de tek başına suç delili olmasının mümkün bulunmadığı,sanık ... hakkındaki beraat kararının gerekçesinin yasal ve yeterli olduğu, …. anlaşılmıştır”
(Yargıtay 6. Ceza Dairesinin 18.02.2021 tarihli, 2020/10218 E. ve 2021/2665 K. Sayılı kararı)
AİHM de Osman Kavala başvurusunda (Başvuru No: 28749/18) benzer gerekçelerle aynı yönde karar vermiştir:
“154. Mahkeme, 15 Temmuz 2016'daki darbe girişimine ilişkin suçlamalarla ilgili olarak, bunların ağırlıklı olarak, Hükümete göre, darbe girişiminin organize edilmesine iştirak ettiği gerekçesiyle hakkında ceza soruşturması yürütülen H.J.B. ile başvuran arasındaki “yoğun temasların” varlığına dayandığını gözlemlemektedir. Ancak Mahkeme'nin görüşüne göre, dava dosyasındaki deliller bu şüpheyi haklı çıkarmak için yetersizdir. Savcılık, başvuranın yabancı uyruklu kişilerle ilişkilerini sürdürdüğü ve kendisinin ve H.J.B.'nin cep telefonlarının aynı baz istasyonundan sinyal yaydığı gerçeğine dayanmıştır. Ayrıca dava dosyasından, başvuran ve H.J.B.'nin 18 Temmuz 2016 tarihinde, yani darbe girişiminden sonra bir restoranda buluştukları ve kısa bir süre selamlaştıkları anlaşılmaktadır. Mahkeme'nin görüşüne göre, dosyaya dayanarak başvuran ve söz konusu kişinin yoğun temasları olduğu tespit edilemez. Ayrıca, ilgili ve yeterli başka koşulların yokluğunda, başvuranın şüpheli bir kişiyle veya yabancı uyruklu kişilerle temas kurmuş olması, tarafsız bir gözlemciyi başvuranın anayasal düzeni yıkma girişimine karışmış olabileceği konusunda ikna etmek için yeterli bir kanıt olarak değerlendirilemez.”
HTS kayıtlarının dahi tek başına mahkûmiyete esas alınamayacağı kabul edilirken, bu kayıtlardan türetilen daraltılmış baz analizinin daha yüksek ispat değeri atfedilmesi hukuki tutarlılık ile bağdaşmamaktadır.
III. Daraltılmış Baz Verilerinin Elde Edilme Yöntemi
“Daraltılmış baz” ifadesinin belirli bir tanımı yoktur. Kasten öldürme dosyasına sunulan bilirkişi raporundan anlaşıldığı kadarıyla “dar bir alanda, sınırlı sayıda kişi” ölçüt alınarak bu rapor hazırlanmıştır.
Baz istasyonları, telekominasyon yoluyla iletişimin sağlanmasında cep telefonlarının mobil şebekeye bağlanmasına aracılık etmektedir.
Radyo frekansları, telefonlar ile baz istasyonları arasında veri akışını sağlamaktadır.
Mobil arama, mesaj gönderme veya internete bağlandığında veriler, radyo frekansları kanalıyla baz istasyonuna ulaşmakta, oradan da ilgili operatörün ağına bildirilmektedir.
Triangülasyon (üçgenleme) yöntemi daraltılmış baz kayıtlarının temelini oluşturmaktadır. Mobil telefon, en az üç baz istasyonu ile etkileşime girdiğinde, mobil telefonun baz istasyonlarıyla olan sinyal gücü ve sinyalin yayılma hızı dikkate alınarak, cep telefonlarının baz istasyonlarına uzaklığı analiz edilerek kullanıcının yaklaşık konumunun bilindiği iddia edilmektedir.
Kamuoyunda “Narin Güran Cinayeti Davası” olarak da bilinen davada hazırlanan 03.12.2024 tarihli bilirkişi raporuna göre, daraltılmış baz raporu şu şekilde oluşturulmuştur:
Tavşantepe Köyüne, suç tarihi olan 21 Ağustos 2024 tarihinden 8 gün sonra, 29.08.2024 tarihinde gidilmiş, 30.08.2024’te çalışmalar devam etmiştir. Yine, maktulün cansız bedeninin bulunduğu 08.09.2024 ve 09.09.2024 tarihinde de çalışmalar devam etmiştir. Cinayet mahalli olabilecek yerlerde görevlilerin mobil telefonları kapatılmış, şüphelilerin evleri civarında inceleme yapılmış, Open Signal, Network Cell İnfo Lite, Netmonsters gibi birden fazla program kullanılarak GSM operatörlerine ait hatların GPRS ve sinyal aldığı baz istasyonlarının sinyal gücü Exel uygulamasında algoritmik çakıştırma ve ayrıştırma yöntemi ile “hataya yer verilmeden yüzlerce işlem yapıldıktan sonra titizlikle ve net bir şekilde” tespit edildiği belirtilmiştir.
İlgili raporda, köyün tepede olması ve en az 20 farklı baz istasyonundan sinyal almasının daraltılmış baz çalışmasını kolaylaştırdığı ifade edilmiştir. Akabinde hangi şüphelinin nerede, hatta hangi ikametin içinde olduğuna dair noktasal belirlemeler yapılmıştır. Hata payı olarak bazlar arası geçişlerden kaynaklı olarak 2 metre mesafe ve 1 dakika zaman aralığı belirlenmiştir. Yani, eş zamanlı olarak şüphelileri neredeyse tam konumunun bilindiği iddia edilmektedir.
Buna karşılık ilgili kayıtlar sayısal imza, hash değeri ve zaman damgası içermemektedir. Hal böyle olunca verilerin güvenliği ve değişmezliği sağlanamamaktadır.[18]
Diğer bir husus, anlık konum değerlendirmesi sağlayan üçgenleme metotlarından “yer parmak izi” yöntemine benzer bir yöntem kullanılmış, çok sayıda noktadan ölçüm yapılıp hassas GPS konumları hesaplanmış olmasına rağmen geçmiş konum verilerine nasıl ulaşıldığı raporda anlaşılmamıştır. Uzmanlar, geçmiş konumların GSM operatöründe depolanmadığını belirtmektedir. GSM sistemleri geçmişe dönük olarak triangülasyon verisi üretmemektedir. Dolayısıyla daraltılmış baz analizi, geçmişte var olmayan bir verinin sonradan yeniden inşasıdır. Bu ise delil değil, yorum üretimidir.[19]
Psödo-delil, teknik veya bilimsel görünüm altında sunulan ancak doğrulanabilirlik, denetlenebilirlik ve tekrarlanabilirlik kriterlerini karşılamayan verilerdir. Mevcut durumda, daraltılmış baz analizi psödo-delil özelliği göstermektedir.
Ayrıca sinyal gücünü etkileyen en yakın baz istasyonunun mesafesi, en yakın baz istasyonunun (hücresinin) yönü, baz istasyonu sinyal iletim gücü, kullanılan frekans bandı, ağ yoğunluğu, parazit, çevrede yer alan tüm elektromanyetik alan üreten cihazlar, bunların kullanım yoğunluğu, mobil cihaz donanımı, anten verimliliği, ağ optimizasyonu ve baz istasyonu konfigürasyonu, binalar, yeryüzü, nesneler, vb. her türlü engeller, hava durumu (rüzgar, yağmur, fırtına, sis, vb. sinyal gücünü zayıflatır) gibi faktörlerin de değerlendirme dışı tutulduğu görülmektedir. Bu kadar değişkenin bulunduğu bir sistemde, metre hassasiyetinde konum tespiti iddiası bilimsel görünmemektedir. Belirtmek gerekir ki usulüne uygun anlık değerlendirmelerde bile bu yöntemde hata payının yüzlerce metreyi bulabileceği değerlendirilmektedir.[20]
Bilirkişiler, bazlardan alınan anlık sinyal gücünü paylaşmadığı gibi, en çok sinyal alınan ikinci ve üçüncü baz istasyonu bilgilerini de paylaşmamışlardır.[21]
Cinayetin işlendiği iddia edilen Tavşantepe köyünde yerinde yapılan ölçümlerde sinyal gücünün zayıf olduğu tespit edilmiştir.[22]
Ayrıca ilgili raporda Tavşantepe köyüyle uzaktan yakından alakası olmayan Kırşehir haritasının ekran resmi olarak raporda yer aldığı görülmektedir. Bu haritanın rapora ne gibi bir katkısı olduğu da anlaşılamamaktadır.
IV. DARALTILMIŞ BAZ KAYITLARININ HUKUKİLİĞİ ÜZERİNE DEĞERLENDİRMELER
A. Hukuka uygunluk (CMK 206/2-a)
Ceza muhakemesinde bir delilin kullanılabilmesi için her şeyden önce delilin hukuka uygun olması gerekir. Daraltılmış baz kayıtları ise CMK m. 135 kapsamında düzenlenen “sinyal bilgilerinin değerlendirilmesi” tedbirinin öngördüğü sınırları aşmaktadır. Zira bu yöntem, mevcut verilerin değerlendirilmesinden ziyade, mevcut olmayan geçmişe yönelik bir konum verisinin sonradan üretilmesine dayanmaktadır. Dolayısıyla daraltılmış baz analizini, hukuka uygun delil kapsamında (CMK m. 217/2) değerlendirebilmek güç görünmektedir ve bu yönüyle daraltılmış baz analizi hukuki dayanak bakımından tartışmalıdır.
B. Elde edilebilirlik
GSM operatörleri, geçmişe yönelik triangülasyon verisi depolamamaktadır. HTS kayıtları, yalnızca o an için bağlanılan baz istasyonunu göstermektedir. Dolayısıyla, o an için en çok sinyal alınan 2. ve 3. baz istasyonlarını bilebilmek mümkün değildir. Zaten ilgili raporda da bu baz istasyonlarının hangileri olduğu belirtilmeden ve hesaplama yapılmadan doğrudan kanaat belirtilmiştir. Bu durumda daraltılmış baz analizi, mevcut bir verinin değerlendirilmesi değil, geçmişte var olmayan bir verinin sonradan yeniden inşasıdır. Bu tür bir çıktı, delil niteliğinde bir veri değil, yorum ve varsayımdır.
C. Denetlenebilirlik
Narin Güran cinayeti davasında kullanılan daraltılmış baz raporunda ölçüm yapılan noktalardan oluşturulduğu iddia edilen koordinat veri tabanı ile geçmişe dönük baz kayıtlarına ilişkin veri tabanı açıklanmamıştır. Mevcut durumda, bu koordinatlarla geçmişe dönük sinyal bilgileri arasında nasıl bir algoritmik hesaplama yapıldığı da anlaşılamamaktadır. Bilirkişilerin, mevcut durumda yapılan testlerde anlık sinyal gücü verilerine dayanan hesaplamalarda bile yüzlerce metreyi bulan hata payına rağmen, bu dosyada nasıl sadece 2 metre ve 1 dakika yanılma payı sonucuna ulaştığının tatmin edici bir gerekçesi bulunmamaktadır. Adı geçen dava dosyasında, darbaz kayıtları ile kamera kayıtlarının da çeliştiği görülmektedir. Dolayısıyla, daraltılmış baz kayıtları ile geçmişteki olaylara yönelik reprodüksiyon yapılması mümkün görünmemektedir.
Daraltılmış baz analizinin, çok sayıda ölçüm ve algoritmik işlem sonucu elde edilmesi nedeniyle teknik olarak güvenilir olduğu ileri sürülebilir. Ancak bu iddia, yöntemin denetlenebilir ve tekrarlanabilir olmaması karşısında geçerliliğini yitirmektedir.
D. Bilimsellik
Daraltılmış bazla ilgili çalışmalar yok denecek kadar azdır.[23] Narin Güran cinayeti davasında bilirkişi heyetinin hazırladığı raporun başka uzmanlarca incelenmesi yönündeki talebe rağmen bu incelemenin gerçekleşmediği görülmektedir. Rapor bu yönüyle Peer-reviewed görünmemektedir. Ayrıca mevcut bilimsel çalışmalarda, yüzlerce metreyi bulan anlık konum hata payları bulunmaktadır. Ancak daraltılmış baz raporunda sadece 2 metre ve 1 dakika yanılma payı verildiği, böylece geçmiş konuma ulaşılabildiği iddia edilmekte, buna karşılık bu sonuca nasıl ulaşıldığı anlaşılamamaktadır. Bu yönüyle de hata payı gerçekçi görünmemektedir.
E. Güvenilirlik (veri bütünlüğü)
Verilerin değişmezliğini, güvenilirliğini sağlayan sayısal imza, hash ve zaman damgası gibi unsurların olmaması verinin bütünlüğünü, güvenilirliğini ve de değişmezliğini olumsuz etkilemektedir. Hal böyle olunca, daraltılmış baz kayıtlarının güvenilir olmadığı söylenebilir.
V. SONUÇ VE DEĞERLENDİRME
Daraltılmış baz analizine ilişkin sorun, yalnızca somut bir teknik yönteme özgü değildir. Aksine, algoritmik veya teknik yöntemlerle üretilen ve denetlenebilirliği sağlanmamış verilerin ceza muhakemesinde delil olarak kullanılmasına ilişkin daha geniş bir yapısal soruna işaret etmektedir.
Daraltılmış baz kayıtları, mevcut teknik ve hukuki koşullar altında, hukuka uygunluk, denetlenebilirlik, bilimsellik, güvenilirlik ve veri bütünlüğü, gerçek veri niteliği kriterlerini karşılamamaktadır.Bu nedenle söz konusu kayıtların, ceza muhakemesinde tek başına veya belirleyici delil olarak kullanılmaları mümkün değildir. Aksi yöndeki bir kabul, ceza muhakemesinin maddi gerçeğe ulaşma amacını zedeleyebileceği gibi, bilimsel temeli tartışmalı yöntemlerle kişilerin özgürlüğünün sınırlandırılması sonucunu da doğurabilir.
Daraltılmış baz benzeri teknik analizlerin gelecekte delil olarak kullanılabilmesi için bu tür analiz yöntemlerinin CMK’da açıkça düzenlenmesi ve sınırlarının belirlenmesi, kullanılan yöntemin akademik olarak test edilmiş, genel kabul görmüş ve hata payı belirlenmiş olması gerekir. Ayrıca, kullanılan algoritmalar, ham veriler ve analiz süreci tarafların denetimine açık olmalı, tüm veriler elektronik imza, hash ve zaman damgası ile korunmalıdır. Aynı veriler farklı uzmanlar tarafından yapılacak hesaplamalarda aynı sonuca ulaştırılabilmelidir. Ceza muhakemesinde teknik görünüm altında sunulan her veri, bilimsel gerçeklik anlamına gelmez. Bilimsel olarak doğrulanamayan bir yöntemle üretilen sonuçlar, delil değil; yalnızca kanaat üretir.
Mevcut durumda, bilimsel dayanaktan uzak bu tür kayıtlar, teknik görünüm altında sunulan ancak bilimsel doğrulanabilirlikten yoksun olan ‘psödo-delil’ (pseudo-evidence)) niteliği taşımaktadır.
Av. Mustafa Kağan ÖZTÜRK
Kaynakça
Arslan, Çetin, “Dijital Delil ve İletişimin Denetlenmesi”, CHKD, C.:3, S.:2, 2015.
Beşikçi, Tuncay, Daraltılmış Baz Hikayesi, https://tuncaybesikci.com/daraltilmis-baz-hikayesi/ (Erişim Tarihi: 13.04.2026)
Casey Eoghan, Digital Evidence and Computer Crime, https://rishikeshpansare.wordpress.com/wp-content/uploads/2016/02/digital-evidence-and-computer-crime-third-edition.pdf (Erişim Tarihi:13.04.2026),
Değirmenci, Olgun, Ceza Muhakemesinde Sayısal (Dijital) Delil, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2014.
Giannelli Paul, Scientific Evidence, https://archive.gfjc.fiu.edu/trace/docs/final/Wed_800AM/giannelli_scientific%20evidence.pdf (Erişim Tarihi: 13.04.2026)
Mazılıgüney Levent - Peksayar Koray, HTS Kayıtlarına Dayanarak Yapıldığı İddia Edilen “Daraltılmış Baz” Analizleri Hakkında Değerlendirmeler”, https://www.academia.edu/130160652/HTS_Kay%C4%B1tlar%C4%B1na_Dayanarak_Yap%C4%B1ld%C4%B1%C4%9F%C4%B1_%C4%B0ddia_Edilen_Daralt%C4%B1lm%C4%B1%C5%9F_Baz_Analizleri_Hakk%C4%B1nda_De%C4%9Ferlendirmeler (Erişim Tarihi: 12.04.2026)
Ünver Yener, Ceza Muhakemesi Hukukunda Delil ve İspat, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2015.
------------
[1] Paul Giannelli, Scientific Evidence, https://archive.gfjc.fiu.edu/trace/docs/final/Wed_800AM/giannelli_scientific%20evidence.pdf (Erişim Tarihi: 13.04.2026)
[2] Yener Ünver, Ceza Muhakemesi Hukukunda Delil ve İspat, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2015, s. 268.
[3] Ünver, Ceza Muhakemesi Hukukunda Delil ve İspat, s. 268.
[4] Çetin Arslan, “Dijital Delil ve İletişimin Denetlenmesi”, CHKD, Cilt:3, Sayı:2, 2015, s.256.
[5] Olgun Değirmenci, Ceza Muhakemesinde Sayısal (Dijital) Delil, Seçkin Yayıncılık, Ankara, s. 29.
[6] Ünver, Ceza Muhakemesi Hukukunda Delil ve İspat, s. 268.
[7] Ünver, Ceza Muhakemesi Hukukunda Delil ve İspat, s. 269.
[8] Ünver, Ceza Muhakemesi Hukukunda Delil ve İspat, s. 270.
[9] Ünver, Ceza Muhakemesi Hukukunda Delil ve İspat, s. 270.
[10] Ünver, Ceza Muhakemesi Hukukunda Delil ve İspat, s. 270.
[11] Değirmenci, Ceza Muhakemesinde Sayısal (Dijital) Delil, s. 138.
[12] Değirmenci, Ceza Muhakemesinde Sayısal (Dijital) Delil, s. 139.
[13] Değirmenci, Ceza Muhakemesinde Sayısal (Dijital) Delil, s. 29.
[14] Değirmenci, Ceza Muhakemesinde Sayısal (Dijital) Delil, s.121.
[15] Levent Mazılıgüney-Koray Peksayar, HTS Kayıtlarına Dayanarak Yapıldığı İddia Edilen “Daraltılmış Baz” Analizleri Hakkında Değerlendirmeler”, https://www.academia.edu/130160652/HTS_Kay%C4%B1tlar%C4%B1na_Dayanarak_Yap%C4%B1ld%C4%B1%C4%9F%C4%B1_%C4%B0ddia_Edilen_Daralt%C4%B1lm%C4%B1%C5%9F_Baz_Analizleri_Hakk%C4%B1nda_De%C4%9Ferlendirmeler (Erişim Tarihi: 12.04.2026)
[16] Eoghan Casey, Digital Evidence and Computer Crime, https://rishikeshpansare.wordpress.com/wp-content/uploads/2016/02/digital-evidence-and-computer-crime-third-edition.pdf (Erişim Tarihi:13.04.2026), Levent Mazılıgüney-Koray Peksayar, HTS Kayıtlarına Dayanarak Yapıldığı İddia Edilen “Daraltılmış Baz” Analizleri Hakkında Değerlendirmeler”, https://www.academia.edu/130160652/HTS_Kay%C4%B1tlar%C4%B1na_Dayanarak_Yap%C4%B1ld%C4%B1%C4%9F%C4%B1_%C4%B0ddia_Edilen_Daralt%C4%B1lm%C4%B1%C5%9F_Baz_Analizleri_Hakk%C4%B1nda_De%C4%9Ferlendirmeler (Erişim Tarihi: 12.04.2026)
[17] Levent Mazılıgüney-Koray Peksayar, HTS Kayıtlarına Dayanarak Yapıldığı İddia Edilen “Daraltılmış Baz” Analizleri Hakkında Değerlendirmeler”, https://www.academia.edu/130160652/HTS_Kay%C4%B1tlar%C4%B1na_Dayanarak_Yap%C4%B1ld%C4%B1%C4%9F%C4%B1_%C4%B0ddia_Edilen_Daralt%C4%B1lm%C4%B1%C5%9F_Baz_Analizleri_Hakk%C4%B1nda_De%C4%9Ferlendirmeler (Erişim Tarihi: 12.04.2026)
[18] Levent Mazılıgüney-Koray Peksayar, HTS Kayıtlarına Dayanarak Yapıldığı İddia Edilen “Daraltılmış Baz” Analizleri Hakkında Değerlendirmeler”, https://www.academia.edu/130160652/HTS_Kay%C4%B1tlar%C4%B1na_Dayanarak_Yap%C4%B1ld%C4%B1%C4%9F%C4%B1_%C4%B0ddia_Edilen_Daralt%C4%B1lm%C4%B1%C5%9F_Baz_Analizleri_Hakk%C4%B1nda_De%C4%9Ferlendirmeler (Erişim Tarihi: 12.04.2026)
[19] Levent Mazılıgüney-Koray Peksayar, HTS Kayıtlarına Dayanarak Yapıldığı İddia Edilen “Daraltılmış Baz” Analizleri Hakkında Değerlendirmeler”, https://www.academia.edu/130160652/HTS_Kay%C4%B1tlar%C4%B1na_Dayanarak_Yap%C4%B1ld%C4%B1%C4%9F%C4%B1_%C4%B0ddia_Edilen_Daralt%C4%B1lm%C4%B1%C5%9F_Baz_Analizleri_Hakk%C4%B1nda_De%C4%9Ferlendirmeler (Erişim Tarihi: 12.04.2026)
[20] Levent Mazılıgüney-Koray Peksayar, HTS Kayıtlarına Dayanarak Yapıldığı İddia Edilen “Daraltılmış Baz” Analizleri Hakkında Değerlendirmeler”, https://www.academia.edu/130160652/HTS_Kay%C4%B1tlar%C4%B1na_Dayanarak_Yap%C4%B1ld%C4%B1%C4%9F%C4%B1_%C4%B0ddia_Edilen_Daralt%C4%B1lm%C4%B1%C5%9F_Baz_Analizleri_Hakk%C4%B1nda_De%C4%9Ferlendirmeler (Erişim Tarihi: 12.04.2026); Ayrıntılar için bkz. Cenk Yiğiter, Yer Tespitine Yönelik Bir GSM Yer Parmak İzi Yönteminin Geliştirilmesi, https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=hedhmcnLRm_nISOEU1pL4A&no=nXke7Lc8ZSpVhiEHe8pDCw (Erişim Tarihi: 12.04.2026)
[21] Levent Mazılıgüney-Koray Peksayar, HTS Kayıtlarına Dayanarak Yapıldığı İddia Edilen “Daraltılmış Baz” Analizleri Hakkında Değerlendirmeler”, https://www.academia.edu/130160652/HTS_Kay%C4%B1tlar%C4%B1na_Dayanarak_Yap%C4%B1ld%C4%B1%C4%9F%C4%B1_%C4%B0ddia_Edilen_Daralt%C4%B1lm%C4%B1%C5%9F_Baz_Analizleri_Hakk%C4%B1nda_De%C4%9Ferlendirmeler (Erişim Tarihi: 12.04.2026)
[22] Levent Mazılıgüney-Koray Peksayar, HTS Kayıtlarına Dayanarak Yapıldığı İddia Edilen “Daraltılmış Baz” Analizleri Hakkında Değerlendirmeler”, https://www.academia.edu/130160652/HTS_Kay%C4%B1tlar%C4%B1na_Dayanarak_Yap%C4%B1ld%C4%B1%C4%9F%C4%B1_%C4%B0ddia_Edilen_Daralt%C4%B1lm%C4%B1%C5%9F_Baz_Analizleri_Hakk%C4%B1nda_De%C4%9Ferlendirmeler (Erişim Tarihi: 12.04.2026)
[23] Tuncay Beşikçi, Daraltılmış Baz Hikayesi, https://tuncaybesikci.com/daraltilmis-baz-hikayesi/ (Erişim Tarihi: 13.04.2026)
