T.C.
Yargıtay
3. Hukuk Dairesi
2024/3028 E., 2025/1912 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/698 E., 2024/740 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Anamur 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2020/114 E., 2021/257 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili; davacının ikametgahının elektriğinin kesilmesinin ... yaşamını etkilediğini, davalının haksız müdahalesi sonucunda davacının kendi taşınmazını kullanamaz hale geldiğini, yapı kayıt belgesi alan davacının aboneliğinin olduğunu, yapı kayıt belgesinin iptaline karşı dava açıldığını ileri sürerek; davalının müdahalesinin menine, elektrik kesilme işleminin iptaline ve eski haline getirilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili; müvekkili şirket tarafından yapılan kesintinin sebebinin Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünce yapı kayıt belgesinin iptal edilmesi ve bu belge doğrultusunda yapılan işlemlerin geri alınması talebi olduğunu, müvekkili şirketin burada bir takdir hakkının da bulunmadığını, yapı kayıt belgesinin ilgili kurum tarafından iptal edilmesi nedeniyle davacıya dağıtım bağlantı anlaşmasına dayanak belgeleri sunması, aksi durumda enerji kesintisi yapılmak durumunda kalınacağına dair bildirimde bulunduğu, ancak davacı tarafından bu hususta bir belge sunulamadığından dayanaksız kalan dağıtım bağlantı anlaşması iptal edilerek enerji kesintisi yapılmak durumunda kalındığını, yapılan işlemlerde usul ve yasaya aykırı bir durum bulunmadığı gibi, müvekkili şirketin dayanağı iptal edilen dağıtım bağlantı anlaşmasını sürdürmesi, dayanaksız bir meskene enerji vermeye devam etmesinin mevzuata aykırı olduğunu, ... ve mal güvenliği açısından da tehlike arz edebileceğini savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davacı tarafından taşınmaz üzerinde 120 m2 toplam yapı alanı olan bir adet bağımsız bölümden oluşan yapı için 07.02.2019 düzenlenme tarihli ve 4937392 başvuru numaralı JPCC8UYS belge numaralı geçici yapı kayıt belgesinin alındığı, idare tarafından 04.04.2019 tarihli tespit tutanağı ile "31.12.2017 tarihinden sonra yapıldığı" gerekçesi ile söz konusu yapı kayıt belgesinin iptal edildiği, davacı tarafından iptal edilen yapı kayıt belgesine istinaden idari işlemin iptali için açılan davanın reddine karar verildiği, istinaf kararı ile İdare Mahkemesi kararının onanarak kesinleştiğinden davaya konu taşınmazda geçici yapı kayıt belgesi bulunmadığı, dolayısıyla davacının geçici abonelik hizmetlerinden faydalanmasının yasal mevzuat uyarınca mümkün bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içerisinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
IV. İSTİNAF
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili; elektriğin kesildiği eve davacının ikamet ettiğini, davacının elektriğinin kesilmesi nedeniyle taşınmazını kullanamadığını, imar barışı kapsamında yapı kayıt belgesi alındığını, ceza yargılamasının ve idari davanın neticesinin beklenmesi gerektiğini ileri sürerek; kararın bozulmasını istemiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, abonenin elektriğinin kesilmesi suretiyle yaratıldığı ileri sürülen muarazanın giderilmesi istemine ilişkindir.
1.Kural olarak yapı (inşaat) ruhsatına uygun olarak inşaa edilen, yapı kullanma ruhsatı alınan yapılara elektrik, su ve doğal gaz abonelikleri yapılarak bu hizmetlerden istifade ettirilir. Ancak bazı şartların bulunması halinde yapı ruhsatı bulunmayan, yapı kullanma belgeleri olmayan yapılar "Geçici Abonelik" yapılarak aynı hizmetlerden istifade etmeleri imkanı getirilmiştir. Abonelik ve geçici abonelik işlemleriyle yapı (inşaat) ruhsatı ile yapı kullanma (iskan) ruhsatı arasındaki bağlantı ile bu konudaki mevzuatın zaman içindeki değişiminin değerlendirilmesi için 3194 sayılı İmar Kanunu'nun (3194 sayılı Kanun) ilgili hükümlerindeki değişimin gözden geçirilmesi gerekir.
Yapı ruhsatı ve yapı kullanma belgesi ile abonelik işlemleri arasında 3194 sayılı Kanunun 31. maddesinde " İnşaatın bitme günü, kullanma izninin verildiği tarihtir. Kullanma izni verilmeyen ve alınmayan yapılarda izin alınıncaya kadar elektrik, su ve kanalizasyon hizmetlerinden ve tesislerinden faydalandırılmazlar. Ancak, kullanma izni alan bağımsız bölümler bu hizmetlerden istifade ettirilir." düzenlemesiyle bağlantı kurulmuş, abonelik tesisi kural olarak yapı kullanma izninin alınmasına bağlanmıştır.
Kural bu olmakla birlikte bu düzenlemenin yürürlüğe girmesi sonrasında 3194 sayılı Kanuna eklenen Geçici 11. madde ve Geçici 16. madde hükümleriyle elektrik, su ve doğal gaz hizmetlerinden istifade için geçici abonelik kurumu düzenlenerek asıl abonelik tesisi için aranan "yapı kullanma ruhsatına" bağlılık kuralı abone lehine esnetilmiş, abonelik tesis edilecek yapıların belli tarihler öncesinde yapılmış olmaları veya belli nitelikleri taşımaları şartıyla binalara geçici abonelik tesisi yolu ile bu hizmetlerden istifade hak ve yetkisi tanınmıştır.
Geçici abonelik tesisi hakkında 3194 sayılı Kanunda yapılan düzenlemeler tarih sırasıyla;
İlk düzenleme; 09.07.2008 tarihinde kabul edilen 5784 sayılı Kanunun 25. maddesiyle 3194 sayılı Kanuna eklenen Geçici 11. madde (ilk hali) olup bu düzenlemeye göre; " Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar yapı (inşaat) ruhsatı alınmış ve buna göre yapılmış olup, kullanma izni verilmeyen ve alınmayan yapılara; yol, elektrik, su, telefon, kanalizasyon, doğal gaz gibi alt yapı hizmetlerinden birinin veya birkaçının götürüldüğünün belgelenmesi halinde, ilgili yönetmelikler doğrultusunda fenni gereklerin yerine getirilmiş olması ve bu maddenin yayımı tarihinden itibaren başvurulması üzerine, kullanma izni alınıncaya kadar ilgili mevzuatta tanımlanan ait olduğu abone grubu dikkate alınarak geçici olarak su ve/veya elektrik bağlanabilir. Bu kapsamda, ilgili belediyeden dağıtım şirketlerine elektriğin kesilmesi talebinin söz konusu olması halinde aboneliği iptal edileceğinden, su ve/veya elektrik bağlanması herhangi bir kazanılmış hak teşkil etmez. Ancak, yapı (inşaat) ruhsatı alınmış ve buna göre yapılmış olma şartı 12/10/2004 tarihinden önce yapılmış olan yapılarla ilgili olarak uygulanmaz. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce yapılan abonelikler de ait olduğu gruba dönüştürülür." şeklindedir. Bu düzenlemeye göre 12.04.2004 tarihinden önce yapılan yapılar için "yapı ruhsatına göre yapılma " ve kullanma izni alma şartı aranmaksızın sadece yol, elektrik, su, telefon, kanalizasyon, doğal gaz gibi alt yapı hizmetlerinden birinin veya birkaçının götürüldüğünün belgelenmesi, elektrik ve su hizmetlerine ilişkin geçici abonelik tesisi için yeterli görülmüştür.
Yine anılan düzenlemeye göre 12.04.2004 tarihi ile 5784 sayılı Kanunun 25. maddesinin yürürlüğe girdiği 26.07.2008 tarihi arasındaki dönem için ise yapının yapı ruhsatının olması aranmış ve yol, elektrik, su, telefon, kanalizasyon, doğal gaz gibi alt yapı hizmetlerinden birinin veya birkaçının götürüldüğünün belgelenmesi geçici abonelik tesisi için yeterli görülmüştür.
26.07.2008 tarihi sonrası dönemde ise; elektrik ve su abonelikleri için yapı ruhsatı ve yapı kullanma izninin alınmış olması şartı, 18.05.2018 tarihinde 3194 sayılı Kanuna 11.05.2018 tarih ve 7143 sayılı Kanunun 16. maddesiyle eklenen Geçici 16. maddesinin yürürlüğe girmesine kadar uygulanmıştır.
11.05.2018 tarihinde kabul edilen 7143 sayılı Kanunun 16. maddesiyle, 3194 sayılı Kanuna eklenen Geçici 16. madde " Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31.12.2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31.12.2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı Kayıt Belgesi verilebilir. Başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınıf ve grubu ve diğer hususlar Bakanlık tarafından hazırlanan Yapı Kayıt Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedilir.
Yapının bulunduğu arsanın 29.07.1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununa göre belirlenen emlak vergi değeri ile yapının Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca belirlenen yaklaşık maliyet bedelinin toplamı üzerinden konutlarda yüzde üç, ticari kullanımlarda yüzde beş oranında alınacak kayıt bedeli başvuru sahibi tarafından genel bütçenin (B) işaretli cetveline gelir kaydedilmek üzere merkez muhasebe birimi hesabına yatırılır. 6306 sayılı Kanun kapsamında kullanılmak üzere kaydedilen gelirler karşılığı Bakanlık bütçesine ödenek eklemeye Maliye Bakanı yetkilidir. Bu ödenek, dönüşüm projeleri özel hesabına aktarılarak kullanılır. Kayıt bedeline ilişkin oranı iki katına kadar artırmaya, yarısına kadar azaltmaya, yapının niteliğine ve bölgelere göre kademelendirmeye, ayrıca başvuru ve ödeme süresini bir yıla kadar uzatmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.
Yapı Kayıt Belgesi yapının kullanım amacına yöneliktir. Yapı Kayıt Belgesi alan yapılara, talep halinde ilgili mevzuatta tanımlanan ait olduğu abone grubu dikkate alınarak geçici olarak su, elektrik ve doğalgaz bağlanabilir." şeklindedir. Bu düzenlemeyle 31.12.2017 tarihi öncesinde yapı ruhsatı alınmaksızın yapılan, yapı kullanma izni bulunmayan yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığına yapı maliyet bedeli üzerinden yapılacak belli bir miktardaki ödeme karşılığında yapı sahibine "Yapı Kayıt Belgesi" verilmesiyle bu belgenin ait olduğu yapılara ise ilgili mevzuatta tanımlanan ait olduğu abone grubu dikkate alınarak başkaca hiç bir şart (yapı ruhsatı. Yapı kullanma ruhsatı vb) aranmaksızın talep halinde su, elektrik ve doğalgaz bağlanması ile geçici abonelik yapılmasına imkan sağlanmıştır. Bu 3194 sayılı kanunun geçici 16. maddesi toplumda "imar barışı" olarak bilinmektedir.
3194 sayılı Kanunun geçici 16. maddesine göre, 31.12.2017 tarihinden sonra yapılan yapılar için ise aynı Kanunun 31. maddesine göre yapı ruhsatı ve yapı kullanma ruhsatının aranması 3194 sayılı Kanunun Geçici 11. maddesini değiştiren 01.07.2022 tarihli ve 7417 sayılı kanunun 39. maddesinin yürürlüğe girdiği 05.07.2022 tarihine kadar devam etmiştir.
3194 sayılı Kanunun Geçici 11. maddesi, 05.07.2022 tarih ve 7417 sayılı Kanunun 39. maddesi ile değiştirilmiş olup, anılan madde; " 01/07/2022 tarihine kadar yapı (inşaat) ruhsatı alınmış ve buna göre yapılmış olup, kullanma izni verilmeyen ve alınmayan yapılara; yol, elektrik, su, telefon, kanalizasyon, doğal gaz gibi alt yapı hizmetlerinden birinin veya birkaçının götürüldüğünün belgelenmesi halinde, ilgili yönetmelikler doğrultusunda fenni gereklerin yerine getirilmiş olması ve bu maddenin yayımı tarihinden itibaren başvurulması üzerine, kullanma izni alınıncaya kadar ilgili mevzuatta tanımlanan ait olduğu abone grubu dikkate alınarak geçici olarak su ve/veya elektrik bağlanabilir. Bu kapsamda, ilgili belediyeden dağıtım şirketlerine elektriğin kesilmesi talebinin söz konusu olması halinde aboneliği iptal edileceğinden, su ve/veya elektrik bağlanması herhangi bir kazanılmış hak teşkil etmez. Ancak, yapı (inşaat) ruhsatı alınmış ve buna göre yapılmış olma şartı 31.12.2021 tarihinden önce yapılmış olan yapılarla ilgili olarak uygulanmaz.
Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce yapılan abonelikler de ait olduğu gruba dönüştürülür." halini almıştır. Buna göre; 31.12.2021 tarihinden önce yapılan yapılar bakımından yapı ruhsatının olması ve yapı ruhsatına uygun olarak inşaa edilmiş olması şartı aranmaksızın sadece yol, elektrik, su, telefon, kanalizasyon, doğal gaz gibi alt yapı hizmetlerinden birinin veya birkaçının götürülmüş olması ile fenni gereklerin yerine getirilmiş olması geçici abonelik yapılması için yeterli görülmüştür.
3194 sayılı Kanunun Geçici 11. maddesinin son haline göre; 31.12.2021 ile 01.07.2022 arası dönem bakımından ise bu tarih aralığında yapılan yapılar için yapı (inşaat) ruhsatı alınmış ve buna göre yapılmış olma ile kullanma izni verilmeyen ve alınmayan yapılara yol, elektrik, su, telefon, kanalizasyon, doğal gaz gibi alt yapı hizmetlerinden birinin veya birkaçının götürülmüş olması ile fenni gereklerin yerine getirilmiş olması geçici abonelik yapılması için yeterli görülmüştür.
01.07.2022 tarihi sonrasında yapılan yapılar bakımından ise 3194 sayılı Kanunun 31. maddesi geçerli olup, yapı (inşaat) ruhsatı ile yapı kullanma izni aranır.
Yukarıda yapılan açıklamalardan da görüleceği üzere kanun düzenlemesinde elektrik, su ve doğal gaz hizmetlerinden faydalanma için ... kriter yapı (inşaat) ruhsatı ile yapı kullanma izninin bulunması ise de, 2004 yılından itibaren kanun koyucu tarafından önce 3194 sayılı Kanunun Geçici 11. maddesi, sonrasında ise geçici 16. maddesiyle yapı ruhsatı ve yapı kullanma ruhsatı aranması kriteri toplumsal ihtiyaçlar sebep gösterilerek esnetilmiş ve geçici abonelik yolu tesis edilerek hizmetlerden faydalanma imkanı yapı sahiplerine sağlanmıştır. Tüm bu geçici düzenlemelerin ortak noktası; elektrik, su ve doğal gaz hizmetinden yararlanacak olan geçici aboneliğe konu binanın yapım tarihidir. 3194 sayılı Kanunun Geçici 11. Maddesindeki yapılan son düzenleme uyarınca, abonelik talebine konu olan binanın yapım tarihinin 31.12.2021 tarihi öncesi olduğunda binaya ilişkin yapı (inşaat) ruhsatı ve yapı kullanma ruhsatı aranmaz. Sadece yol, elektrik, su, telefon, kanalizasyon, doğal gaz gibi alt yapı hizmetlerinden birinin veya birkaçının abonelik konusu yapıya götürüldüğünün belgelenmesi, ilgili yönetmelikler doğrultusunda fenni gereklerin yerine getirilmiş olması ve bu maddenin yayımı tarihinden itibaren başvurulması yeterli görülmüştür. Bu nitelikteki binalar bu şartları sağladığında yapı kullanma izni alınıncaya kadar ilgili mevzuatta tanımlanan ait olduğu abone grubu dikkate alınarak geçici olarak su ve/veya elektrik bağlanarak bu hizmetlerden istifadesi sağlanacaktır.
Bu itibarla İlk Derece Mahkemesince; yukarıda yer verilen Kanun hükümleri ve Dairemizin konuya ilişkin güncel içtihatları uyarınca, 3194 sayılı Kanunun 7417 sayılı kanunla değişik Geçici 11. maddesi uyarınca aboneliğe konu yapının inşaatının 31.12.2021 tarihinden önce tamamlanıp tamamlanmadığının tespit edilmesi gerektiği, bu sebeple yapının bulunduğu taşınmazın hava fotoğrafları dosyaya kazandırıldıktan sonra mahallinde keşif yapılarak inşaatın tamamlanıp tamamlanmadığı, tamamlanmış ise hangi tarihte tamamlandığı, taşınmazın kullanılıp kullanılmadığının araştırılması ve geçici abonelik için yapı inşaat ruhsatı alınma ve buna göre yapılma şartlarının aranmayacağı gözetilerek ortaya çıkacak sonuca karar verilmesi gerekirken, eksik araştırma ile davanın reddine karar verilmiş olması doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 373/1 maddesi uyarınca ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının aynı Kanun'un 371. maddesi uyarınca davacı yararına BOZULMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
07.04.2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
