Polislik uygulamalarında rehin alma (rehine) olayları kriz yönetimi gerektirmektedir. Rehine olaylarında rehin alan fail, belirli bir amaca ulaşmak için kişileri cebren alıkoymaktadır. Rehineler mağdur olsa da fail, aslında üçüncü kişileri kendi amacına uygun davranmaya zorlamaktadır. Fail, rehineyi öldürmekle/yaralamakla tehdit ederek bir kazanım elde etmeye çalışmaktadır. Rehine olaylarında, imkan varsa, olay yeri kontrol altına alınmalı, bir kriz merkezi oluşturulmalı, müzakereler yapılarak eylem zor kullanılmadan sonlandırılmaya çalışılmalıdır.
Rehine olaylarında çok nadiren polisin silah kullanmasına ihtiyaç duyulabilir. Fail ile müzakerenin mümkün olmaması (failin aşırı saldırgan davranışları), failin silahını kullanmaya başlaması, rehinenin veya etraftaki kişilerin hayatlarını korumak için acil müdahalenin gerekli olması durumunda polisin silah kullanma yetkisi için gerekli koşulların oluştuğunu kabul etmek gerekir.
Polisin rehine olaylarında silah kullanması durumunda ortaya çıkabilecek istenmeyen durumlardan birisi rehinenin ölümü veya yaralanmasıdır. Ortaya çıkan bu neticeden dolayı rehin alan fail sorumlu tutulabilir mi, polisin silah kullanması bu olaylarda nedenselliği keser mi sorularına cevap aramak gerekir. Konuyla ilgili olarak Birleşik Krallık Yüksek Mahkemesi “R v Pagett (1983)” kararına konu olay ve yargılama süreci özetle şöyledir:[1]
· Sanık David Keith Pagett, kendisinden altı aylık hamile olan Gail Kinchen ile ilişki içindeydi. Aile içi anlaşmazlıkların ardından Gail, Birmingham'da annesi ve üvey babası Bay ve Bayan Wood'un yanına gitmişti.
· 11 Haziran 1980'de Pagett, kardeşinin av tüfeği ve fişekleriyle silahlanarak Woods'un evine gitti. Pagett, Bay Wood'a ateş etti ve onu sol arka uyluğundan vurdu.
· Pagett daha sonra Bayan Wood'u silah zoruyla alıkoyarak Gail'in nerede olduğunu sordu ve onu arabayla Gail'in bir arkadaşını ziyaret ettiği bir daireye götürdü. İçeride, av tüfeğiyle insanları sıraya dizdi, Gail ve Bayan Wood'un kaburgasını kıracak şekilde yaraladı ve Gail'i yanına alarak uzaklaştı.
· Daha önceki silahlı saldırının ardından silahlı faili arayan polis memurlarının bulunduğu bir polis arabası yanlarına yanaştı. Pagett polisleri, "Geri çekil. Seni vuracağım" diyerek tehdit etti.
· Polis, Pagett'i Deelands Road'a kadar takip etti. Pagett orada durdu, av tüfeğini alarak araçtan indi ve Gail'i zorla önüne alarak, bir apartman bloğuna doğru götürdü. Silahla polise işaret ederek yine tehdit etti.
· Gail'i birinci kattaki 4 numaralı dairesine götürdü. Farları açık birkaç polis arabası yaklaşık 250 metre uzakta park etmişti. Polis memurları megafonla Pagett'e silahını teslim etmesini ve dışarı çıkmasını söyledi. Fail, ışıklar kapatılmadığı takdirde hem polisi hem de Gail'i vurmakla tehdit etti ve canlı çıkamayacağını, Gail'i ve kendini vuracağını söyledi. Polis arabalarına iki el ateş etti polis memurları yaralanmamıştı. Mağdur Gail "Lütfen kenara çekilin yoksa beni vuracak" diye bağırdı.
· Rehine kurtarma eğitimi almış özel kuvvetler olay yerine gelerek giriş, arka taraf ve ortak merdiven boşluğuna konuşlandırılmıştı. İki görevli (R ve S), Pagett'i etkisiz hale getirmek için binaya girdi ve defalarca teslim olması için çağrıda bulundu.
· Gece saat 2'den kısa bir süre önce Pagett, Gail'i arka balkona çıkardı; silah sağ elindeydi, sol eli ise boynundaydı. Polisin gitmesi gerektiğini, aksi takdirde onu vuracağını, gitmezlerse de öldüreceğini söylemişti.
· Hava karanlıktı; merdivende sadece zemin katın arka kısmında bir ışık vardı. Polisler 4 numaralı dairenin gözetleme deliğini kapattı. Kapı kilitli değildi ve kısa bir süre aralandı. Bir av tüfeği namlusu dışarıya doğru uzanıyordu. S silahlı olduklarını bağırdı, kapı kapandı ve tekrar açıldı. Bir kadının silueti belirdi, Pagett'in sağ elinde av tüfeği memurlara doğrultulmuştu. Polislerden aşağı inmelerini istedi, memurlar ona defalarca silahlı olduklarını ve yerinde durup silahı bırakmasını söylediler. Pagett ilerledi, Gail'i önüne itti.
· Merdivenlerde, polislere doğru hareket eden bir figür belirmişti. Bir görevli, Pagett'e yerinde durmasını söylerken, Pagett av tüfeğiyle ateş etti. Bir polis (R) iki el, diğer polis (S) dört el ateş etti, Pagett tekrar ateş etti, ardından R iki el daha, S ise bir el ateş etti. Memurlar, özellikle nişan almadan içgüdüsel olarak ateş ettiler. Gail "Beni vurdun” diye bağırdı.
· Ateş kesildiğinde, S ve R, Pagett'i sahanlık köşesinde yerde, Gail'i de onun üzerinde buldular; av tüfeği yakınlardaydı ve Pagett'in cebinde 13 tane kullanılmamış fişek bulundu. Gail'in üç kurşun yarası vardı ve daha sonra bu yaralardan dolayı hayatını kaybetti. Pagett polis ateşinden yaralanmamıştı. Pagett'in kurşunları korkuluk ve tavana isabet ettiği için polis memurları da yaralanmamıştı. Polis memurları o sırada bunu göremeseler de Pagett'in Gail'i kalkan olarak kullandığı açıktı.
Yapılan yargılamada Pagett'in Gail'in ölümüne "neden" olup olmadığı araştırılmıştır. Zira ölümcül kurşunlar Pagett tarafından değil, meşru müdafaa ve görevi ifa amacıyla silah kullanan polis memurları tarafından sıkılmıştır. Bu durumda, polis memurlarının eylemlerinin nedensellik zincirini kesen yeni bir müdahale oluşturup oluşturmadığı tartışılmıştır.
Sonuçta Yüksek Mahkeme; mağdurun meşru savunma fiillerini (örneğin, kaçmaya teşebbüs etmesi), üçüncü kişinin meşru savunma fiilleri ve bir polis memurunun suçu önlemek veya bir suçluyu yakalamak için makul güç kullanması gibi, görevin ifası sırasında yapılan fiillerin hukuken yeni bir müdahale oluşturmadığını, bu tür tepkilerin “suç kastıyla” olmadığını aksine sanığın haksız fiilinden kaynaklanıp ona bağlı olduğu için bu tür fiiller ölüme neden olsa bile, asıl suçluyu cezai sorumluluktan kurtarmayacağına karar vermiştir. Sanık, polislere yönelik olarak öldürmeye teşebbüsten, mağdura yönelik olarak ise öldürme suçundan mahkum edilmiştir, olayda sanığın görevli memura ateş ederek ve mağduru kendisine yapılacak ateşten korumaya zorlayarak mağdurun ölümüne “neden” olduğu belirtilmiştir.
------------
[1] https://www.lawcases.net/cases/r-v-pagett-1983-ewca-crim-1/
