· Günümüzde hayatımızın hemen hemen her yerinde elektriğe ihtiyaç duyarız, ülkemizde 2013'e kadar elektrik dağıtımı Devlet kontrolünde ve devlet eliyle yapılırdı, akabinde Devlet elektrik dağıtım şirketlerinin özelleştirilmesi halinde daha rekabetçi ve verimli çalışacakları düşüncesi ve inancı ile bu şirketleri özelleştirdi.
· Biz bugün eğer tüketiciye kaçak elektrik kullanımından dolayı elektrik dağıtım şirketleri tarafından para cezası tahakkuk ettirildiyse tüketicinin neler yapması gerektiğini ele alacağız.
· Elektrik tedarik eden elektrik dağıtım şirketlerinin Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği Ek-5'e uygun şekilde kaçak elektrik kullanım tespit tutanağı düzenlemeleri gerekir. Kaçak elektrik kullanım tespit tutanağı yönetmeliğe uygun tutulmadığı takdirde hukuki bir geçerliliği yoktur.
· Konuya ilişkin yasal dayanak Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliğinde düzenleme alanı bulmuştur. Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği yedinci bölüm başlığı altında Kaçak ve Usulsüz Elektrik Enerjisi Tüketimi şeklinde madde 42 ve devamında düzenlenmiştir.
1-) Kaçak elektrik enerjisi tüketimi halleri Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği 42. maddesinde şöyle düzenlenmiş: (1) Gerçek veya tüzel kişinin kullanım yerine ilişkin olarak;
a) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşma olmaksızın dağıtım sistemine müdahale ederek elektrik enerjisi tüketmesi,
b) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması mevcutken ayrı bir hat çekmek suretiyle dağıtım sistemine müdahale ederek sayaçtan geçirilmeksizin elektrik enerjisi tüketmesi,
c) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması mevcutken sayaçlara veya ölçü sistemine müdahale ederek, tüketimin doğru tespit edilmesini engellemek suretiyle, eksik veya hatalı ölçüm yapılması veya hiç ölçülmeden veya yasal şekilde tesis edilmemiş sayaçtan geçirilerek, mevzuata aykırı bir şekilde elektrik enerjisi tüketmesi,
ç) (Değişik ibare:RG-14/1/2025-32782) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması mevcutken dağıtım lisansı sahibi tüzel kişinin ilgili mevzuata uygun olarak kestiği elektrik enerjisini, mücbir sebep halleri dışında açması,
kaçak elektrik enerjisi tüketimi olarak kabul edilir...'' Bu hallerden birini gerçekleştiren gerçek veya tüzel kişi ya da tüzel kişiliği olmayan kuruluşlar elektriği kaçak olarak kullandıkları kabul edilir.
2-) Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği 43. madde de ise kaçak elektrik enerjisi tespit süreci düzenlenmiş olup ikinci fıkrada şu şekildedir: (2) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sayaca (Ek ibare:RG-14/1/2025-32782) veya ölçüm sistemine müdahale edildiğine ilişkin şüpheye sebep olacak bir bulguya rastlanılması halinde aşağıda belirtilen kaçak tespit süreci başlatılır;
a) Sayaç sökülerek yerine uygun bir sayaç takılmak sureti ile mevcut sayaç incelemeye alınır.
b) (Değişik:RG-20/2/2021-31401) Sökülen ve takılan sayaçlarla ilgili EK-6’ da yer alan bilgilerin tamamını içeren sayaç değiştirme tutanağı düzenlenir ve bu tutanağın bir örneği kullanım yerine bırakılır. İletişim bilgilerinin bulunması halinde tüketiciler kısa mesajla bilgilendirilir. Ayrıca yedinci fıkra kapsamında sayaçlar seri numaraları görülecek şekilde fotoğraflanır.
c) İnceleme sonucunda sayaca (Ek ibare:RG-14/1/2025-32782) veya ölçüm sistemine müdahale edilerek tüketimin doğru tespit edilmesinin engellenmesi suretiyle elektrik enerjisinin eksik veya hatalı ölçülerek veya hiç ölçülmeden tüketildiğinin laboratuvar raporu ile tespiti halinde EK-5’te yer alan kaçak tespit tutanağı düzenlenir.
ç) Laboratuvar raporu, kaçak elektrik tespit tutanağı ve ödeme bildirimi beraber tüketiciye bildirilir ve aynı süre içerisinde kesme bildirimi düzenlenmek suretiyle kullanım yerinin elektriği kesilir.
d) (Ek:RG-14/1/2025-32782) Sadece ölçüm sistemine müdahale edilerek tüketimin doğru tespit edilmesinin engellendiğinin tespiti halinde, hatalı bağlantılar düzeltilir ve EK-5’te yer alan kaçak elektrik tespit tutanağı düzenlenerek kullanım yerinin elektriği kesilir.
Ayrıca 4. fıkrada kaçak elektrik kullanmanın suç olduğu düzenleme altına alınmış (4) (Değişik:RG-8/4/2022-31803) Dağıtım lisansı sahibi tüzel kişi 42 nci maddenin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentleri kapsamındaki tüm tespitler için, (a) ve (ç) bentleri kapsamında ise tüketimin doğru tespit edilmesinin engellendiğinin tespiti halinde kaçak elektrik enerjisi tüketimi tespit edilen gerçek veya tüzel kişiler hakkında Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunabilir.
Kaçak elektrik tespit tutanağının tutulması ile beraber bunun nasıl ispat edileceği de 7. Fıkrada düzenleme altına alınmış (7) (Değişik:RG-14/1/2025-32782) Bu madde kapsamında yapılan tespit ve işlemler kullanım yerini de içerecek şekilde fotoğraflanır ve/veya video kaydına alınır. Söz konusu fotoğraf ve video kaydında kaçak elektrik tüketiminin yöntemine dair detaylı açıklamalara yer verilir. 42 nci maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentleri kapsamında yapılan işlemler ayrıca video kaydına alınır.
Maddenin 10. Fıkrasında ise elektrik dağıtım şirketi personellerince sahada sayaç okumalarına engel olunması halinde nasıl bir yol izlenmesi gerektiği üzerinde durulmaktadır (10) (Ek:RG-14/1/2025-32782) Kaçak elektrik tespiti için sahaya girilmesinin engellenmesi ve ilgili durumun tarih ve konum bilgisi içerecek şekilde fotoğraf veya video ile kayıt altına alınması halinde, kaçak tespit ve tahakkuk işlemleri için dağıtım şebekesinde kullanılan uzaktan okuma ve izleme sistemi gibi teknolojik imkanlar kullanılabilir. Bu durumda, sahada tespit yapıldığında gerekli düzeltmeler dağıtım şirketi tarafından yapılır.
3-) Yönetmeliğin 45. Maddesinde kaçak elektrik enerjisi tüketim miktarının hesaplanmasında ve faturalanmasında esas alınacak süre düzenlemesine yer verilmiş.(1) Kaçak elektrik enerjisi tükettiği tespit edilen tüketiciye yapılacak faturalandırmada, aşağıda yer alan süreler esas alınır;
a) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendi çerçevesindeki tespitlerde; doğru bulgu ve belgelere dayandırılması kaydıyla kaçak elektrik enerjisi kullanılmaya başlandığı tarih ile kaçak tespitinin yapıldığı tarih arasındaki süre olup bu süre (Değişik ibare:RG-14/1/2025-32782) 360 günü geçemez. Doğru bulgu ve belgelerin bulunmaması halinde bu süre 90 (Değişik ibare:RG-14/1/2025-32782) günü geçemez.
b) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi çerçevesindeki tespitlerde; kaçak elektrik enerjisi kullanımına ilişkin olarak yapılacak hesaplamada kullanım süresi esas alınır, bu süre (Değişik ibare:RG-14/1/2025-32782) 270 günü geçemez.
c) (Değişik:RG-14/1/2025-32782) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi çerçevesindeki tespitlerde; kaçak şüphesi nedeniyle kaçak tespitine yönelik yapılan önceki işlemler hariç olmak üzere, tutanak düzenlenmiş olması kaydıyla kontrol, mühürleme, kesme-bağlama, sayaç değiştirme işlemleri gibi, sayaç mahallinde dağıtım şirketince gerçekleştirilmiş olan en son işlem tarihi ile kaçak tespitinin yapıldığı tarihe kadar olan süredir ve bu süre ihtilafsız dönem kullanılarak yapılan hesaplamalarda 240 günü, güç üzerinden yapılan hesaplamalarda ise 60 günü geçemez.
ç) (Mülga:RG-14/1/2025-32782)
(2) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (ç) bendi çerçevesindeki tespitlerde; kaçak elektrik enerjisi kullanımına ilişkin olarak yapılacak hesaplamada esas alınacak süre, tüketicinin tespite konu elektrik enerjisinin kesildiği tarih ile kaçak tespitinin yapıldığı tarih arasındaki süredir. (Ek cümle:RG-14/1/2025-32782) Bu süre, 32 nci maddenin ikinci fıkrası kapsamındaki haller hariç olmak üzere 180 günü, tarımsal sulama amaçlı kullanım yerleri için ise 360 günü geçemez.
Maddenin (3) fıkrasında (Değişik:RG-14/1/2025-32782) Kaçak elektrik enerjisi tüketim miktarının hesaplanmasında ortalama günlük çalışma saatleri düzenlenmiş; a) Mesken amaçlı kullanım yerlerinde 5 saat,
b) Tarımsal faaliyet amaçlı kullanım yerlerinde; ilgili il/ilçe tarım ve orman müdürlüğünden veya üniversitelerden ürün ve/veya tarımsal faaliyet bazında alınacak, sulama sezonu saati veya elektrik enerjisi kullanımını gerektiren diğer tarımsal faaliyetler için gerekli günlük elektrik kullanım saati bilgisi çerçevesinde belirlenen saat, bu bilginin temin edilememesi durumunda ilgili il/ilçe tarım ve orman müdürlüğünden veya benzer iklim koşullarına sahip komşu illerin il/ilçe tarım ve orman müdürlüğünden, Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğünden veya üniversitelerden, ürün ve/veya tarımsal faaliyet bazında temin edilen ve kaçak tüketimin yapıldığı ilgili sulama sezonunda yer alan sulama gün sayısı veya diğer tarımsal faaliyetler için elektrik enerjisi kullanımı yapılması gereken gün sayısı esas alınarak 8 saat,
c) Sanayi tüketimi amaçlı kullanım yerlerinde, tek vardiya çalışanlar için 7 saat, iki vardiya çalışanlar için 14 saat, üç vardiya çalışanlar için 21 saat, vardiya tespiti yapılamayan tüketicilerde 12 saat,
ç) Turistik tesisler, akaryakıt istasyonları ve hastaneler için 10 saat,
d) Alışveriş merkezleri, soğuk hava depoları ve araç şarj istasyonları için 12 saat,
e) Diğer tüketicilerde 8 saat,
olarak kabul edilir. Şeklinde düzenlenmiş yani gün 24 saat olmasına rağmen misal meskende kaçak elektrik kullanımı tespit edilmişse faturalandırmada esas alınacak süre 5 saat olup günün tamamı değerlendirmeye tabi tutulmaz. Aynı şekilde bir yıl boyunca kaçak elektrik kullanılmış olsa dahi Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği madde 32 de ki istisna hariç her halükarda 360 günü geçemez.
TÜKETİCİ HAKEM HEYETİ
Tüketici hakem heyetine başvuru yapabilmenin ön şartı Kaçak ve Usulsüz Elektrik Tespit Tutanağında ki para miktarının ödenmiş olması ve ödenen para miktarının 2026 yılı için Tüketici Hakem Heyetine yapılacak başvurularda para miktarının 186.000 TL altında olması zorunlu olup 186.000 TL üzerindeki para miktarı için doğrudan tüketici mahkemelerine başvuru yapılmalıdır. Doğrudan tüketici mahkemelerine başvurulması gereken durumlarda ise 22.07.2020 tarihinde kabul edilen 7251 sayılı kanunun 59. maddesi ile 7/11/2013 tarihli ve 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanuna 73 üncü maddeden sonra gelmek üzere aşağıdaki madde eklenmiştir. Aşağıdaki maddeye göre tüketici hukukundan kaynaklı 73/A madde muhteviyatında sayılanlar dışında ki durumlarda dava şartı arabuluculuğun yerine getirilmesi zorunludur.
“Dava şartı olarak arabuluculuk
MADDE 73/A – (1) Tüketici mahkemelerinde görülen uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Şu kadar ki, aşağıda belirtilen hususlarda dava şartı olarak arabuluculuğa ilişkin hükümler uygulanmaz:
a) Tüketici hakem heyetinin görevi kapsamında olan uyuşmazlıklar
b) Tüketici hakem heyeti kararlarına yapılan itirazlar
c) 73 üncü maddenin altıncı fıkrasında belirtilen davalar
ç) 74 üncü maddede belirtilen davalar
d) Tüketici işlemi mahiyetinde olan ve taşınmazın aynından doğan uyuşmazlıklar
(2) 7/6/2012 tarihli ve 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A maddesinin onbirinci fıkrası tüketici aleyhine uygulanmaz.
(3) Arabuluculuk faaliyeti sonunda taraflara ulaşılamaması, taraflar katılmadığı için görüşme yapılamaması veya tarafların anlaşmaları ya da anlaşamamaları hâlinde tüketicinin ödemesi gereken arabuluculuk ücreti, Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır. Ancak belirtilen hâllerde arabuluculuk ücreti, Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesinin eki Arabuluculuk Ücret Tarifesinin Birinci Kısmına göre iki saatlik ücret tutarını geçemez.
(4) Arabuluculuk faaliyeti sonunda açılan davanın tüketici lehine sonuçlanması hâlinde arabuluculuk ücreti, 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre davalıdan tahsil olunarak bütçeye gelir kaydedilir.”
Başvuru
MADDE 68- (1) (Değişik cümle:24/3/2022-7392/13 md.) Tarafların İcra ve İflas Kanunundaki hakları saklı kalmak kaydıyla; değeri otuz bin Türk Lirasının altında bulunan uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetlerine başvuru zorunludur. Bu değerlerin üzerindeki uyuşmazlıklar için tüketici hakem heyetlerine başvuru yapılamaz.
(2) Tüketici hakem heyetleri kendilerine yapılan başvuruları gereğini yapmak üzere kabul etmek zorundadır.
(3) Başvurular, tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu veya tüketici işleminin yapıldığı yerdeki tüketici hakem heyetine yapılabilir. (Değişik cümle:24/3/2022-7392/13 md.) Tüketici hakem heyetinin bulunmadığı yerlerde ise başvurular o ilçe kaymakamlığına yapılabilir. (Ek cümle:24/3/2022-7392/13 md.) Yapılan bu başvurular, kaymakamlıklarca gereği yapılmak üzere Bakanlıkça belirlenen yetkili tüketici hakem heyetine iletilir.
(4) Bu maddede belirtilen parasal sınırlar her takvim yılı başından itibaren geçerli olmak üzere, o yıl için 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır. Bu artışların hesabında bin Türk Lirasının küsuru dikkate alınmaz. [20]
(5) Bu madde tüketicilerin ilgili mevzuatına göre alternatif uyuşmazlık çözüm mercilerine başvurmasına engel değildir.
Karar ve karara itiraz
MADDE 70- (1) (Değişik cümle:24/3/2022-7392/14 md.) Tüketici hakem heyeti kararları tarafları bağlar. (Ek cümle:10/9/2014-6552/140 md.) Tüketici hakem heyetlerince vekâlet ücreti ödenmesine karar verilemez.
(2) (Değişik cümle:24/3/2022-7392/14 md.) Tüketici hakem heyeti tarafından tebliği gereken evrakın taraflara veya vekillerine 213 sayılı Kanunun 107/A maddesi hükümlerine göre elektronik ortamda tebliği yapılır, bu kapsamda elektronik ortamda tebligat yapılamadığı durumlarda 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümleri uygulanır. Tüketici hakem heyetinin kararları, İcra ve İflâs Kanununun ilamların yerine getirilmesi hakkındaki hükümlerine göre yerine getirilir.
(3) Taraflar, tüketici hakem heyetinin kararlarına karşı tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde tüketici hakem heyetinin veya tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki tüketici mahkemesine itiraz edebilir. İtiraz, tüketici hakem heyeti kararının icrasını durdurmaz. Ancak talep edilmesi şartıyla hâkim, tüketici hakem heyeti kararının icrasını tedbir yoluyla durdurabilir...''
KONUYA İLİŞKİN YARGITAY KARARLARI
Ödeme yapılmadan kaçak elektrik kullanıldığına dair tutulan tutanağın iptali için Tüketici Hakem Heyetine başvurulamayacağına ilişkin Yargıtay kararı: Uyuşmazlık; kaçak elektrik kullanıldığı iddiasıyla davacı şirket tarafından tahakkuk ettirilen kaçak tüketim bedelinin iptali için elektrik abonesi olan davalı tarafından yapılan başvuru sonucunda tüketici hakem heyeti tarafından verilen kararın iptali istemine ilişkindir.
Tüketici hakem heyetlerinin hangi uyuşmazlıklarda görevli olduğu, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunu'nun (THKK) 66 ve devamı maddeleri ile aynı Kanun’un 72 nci ve 84 üncü maddelerine dayanılarak hazırlanan Tüketici Hakem Heyetleri Yönetmeliğinde düzenlenmiştir.
Diğer taraftan, 2004 sayılı İcra İflas Kanunu’nun (İİK) 72 nci maddesinin birinci fıkrasına göre; borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu olmadığını ispat için genel hükümler çerçevesinde mahkemeye başvurarak menfi tespit davası açabilir.
Yapılan bu açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; davalının, davacı şirket tarafından düzenlenen kaçak elektrik kullanımına dair tutanak ve bu tutanak nedeniyle yaptığı tahakkuk işlemi nedeniyle borçlu olmadığına dair istemine ilişkin uyuşmazlığın, yargı organlarının niteliklerine ve sıfatlarına sahip olmayan tüketici hakem heyetince çözüme kavuşturulması mümkün değildir. Bu anlamda, söz konusu uyuşmazlık tüketici hakem heyetinin görev alanı dışında kalmaktadır. (3.HD2021/3373 E., 2021/7141 K. ve 23.06.2021T.)
Kaçak elektrik kullanıldığı iddiasıyla tahakkuk ettirilen elektrik cezasının ödemesi yapıldığı takdirde Yargıtay'ın ve Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin istikrar kazanmış kararlarında Tüketici Hakem Heyetine başvurunun dava şartı olduğu başvuru olmadığı takdirde davanın usulden reddi gerektiği vurgulanmaktadır. Buna ilişkin ilke kararları şu yöndedir: '''...28/05/2014 tarihinde yürürlüğe giren 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 2.maddesi gereğince "her türlü tüketici işlemi ile tüketiciye yönelik uygulamalar" bu kanun kapsamındadır. Kanunun yedinci kısım ikinci bölümünde tüketici hakem heyeti düzenlenmiş, 68/1. maddesinde tarafların İcra ve İflas Kanunundaki hakları saklı olmak kaydıyla; belirlenen değer altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetlerine başvuru zorunlu kılınmıştır. Dava değerinin 6502 sayılı yasanın 68.maddesi gereğince Tüketici Sorunları Hakem Heyetine başvuruda bulunmasını zorunlu kılan miktarda olduğu davalarda bu miktar için mahkemeye dava açılmasının yasa gereği mümkün olmadığı gerekçesiyle davanın dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden reddine karar verilmesi gerekmektedir (Yargıtay 13. Hukuk Dairesinin 2015/3718 esas ve 2015/6044 karar sayılı ilamı). Aksi yönde bir kabul kanun koyucunun belli parasal sınırlar için zorunlu çözüm yeri olarak öngördüğü Tüketici Hakem Heyetlerini işlevsiz hâle getirerek, her ihtilâfın mahkemeler önüne getirilmesine ve bu suretle kanun koyucunun amacına aykırı şekilde Mahkemelerin iş yükünün artmasına, uyuşmazlıkların daha geç çözümlenmesine yol
açacaktır (Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 2023/3663 esas ve 2024/279karar sayılı ilamı).'' Diyarbakır BAM - 10. Hukuk Dairesi Esas No: 2025/1809 Karar No: 2025/1497 Karar tarihi: 18.06.2025.
İSPAT HUSUSUNA İLİŞKİN YARGI KARARLARI
Yargıtay ve Diyarbakır BAM kararlarında ifade edildiği üzere iddia eden iddiasını ispatla yükümlüdür: ispat yüküne ilişkin Yargıtay ve Diyarbakır BAM kararları:
''... Bilindiği üzere, menfi tespit davasında ispat yükü, kural olarak davalı alacaklıya düşer. Diğer bir anlatımla, davacı (borçlu), davalının (alacaklının) varlığını iddia ettiği hukukî ilişkiyi (meselâ borcu) sadece inkâr etmekle yetinmekte ise, yani bu hukukî ilişkinin (borcun) hiç doğmadığını ileri sürmekte ise ispat yükü davalıya düşer. Çünkü hukukî ilişkinin (borcun) varlığını iddia eden davalı olduğu için, ispat yükü davalı alacaklıya düşer...'' T.C. Yargıtay Başkanlığı - 3. Hukuk Dairesi Esas No: 2022/7740 Karar No: 2023/720 Karar tarihi: 21.03.2023.
Diyarbakır BAM, 10. HD., E. 2024/324 K. 2025/16 T. 9.1.2025
Somut olaya özgü ispat yüküyle ilgili olarak; 6100 sayılı HMK’nın “İlamların ve resmî senetlerin ispat gücü” başlıklı 204 üncü maddesinde;
(1) İlamlar ile düzenleme şeklindeki noter senetleri, sahteliği ispat olunmadıkça kesin delil sayılırlar.
(2) İlgililerin beyanına dayanılarak noterlerin tasdik ettikleri senetlerle diğer yetkili memurların görevleri içinde usulüne uygun olarak düzenledikleri belgeler, aksi ispatlanıncaya kadar kesin delil sayılırlar.
(3) Mahkeme, yukarıdaki belgelerden biri hakkında şüphe uyandıran bir hâl görürse, ilgili daireden açıklama isteyebilir.” şeklinde düzenleme bulunmaktadır. Yargıtay tarafından verilen güncel kararlarda önceki uygulamadan farklı olarak elektrik dağıtım ve perakende hizmeti veren şirketin özel hukuk tüzel kişisi olduğunun tartışmasız olduğu, bu şirketle hizmet akdiyle çalışan görevliler tarafından düzenlenmiş olan tutanağın HMK’nın 204 üncü maddesinin ikinci fıkrasında hüküm altına alınan belgelerden olmadığı, eş söyleyişle, tutanağının aksi sabit oluncaya kadar geçerli belgelerden olmadığı kararlarına yer verilmiştir. Bu nedenle ispat yükü somut olayda alacaklı olduğunu iddia eden davalı taraftadır. ( Yargıtay 3. Hukuk Dairesi Esas No: 2021/4894, Karar No: 2021/10580, aynı dair Esas No: 2023/3948 ve Karar No: 2024/1986, Esas No:2023/3003 ve Karar No: 2024/1281, Esas No: 2023/2860 ve Karar No: 2024/411 sayılı ilamları).
KARŞILIKSIZ YARARLANMA SUÇU :
02.07.2012 Tarihinde kabul edilen ve 05.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6352 saylı Yasanın 83. maddesi ile 5237 sayılı Kanunun 163 üncü maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir. Eklenen bu fıkra ile madde muhtevasından da anlaşılacağı üzere kaçak elektrik kullanımı sadece tazminat sorumluluğu doğurmayıp aynı zaman da suç teşkil etmektedir.
“(3) Abonelik esasına göre yararlanılabilen elektrik enerjisinin, suyun veya doğal gazın sahibinin rızası olmaksızın ve tüketim miktarının belirlenmesini engelleyecek şekilde tüketilmesi halinde kişi hakkında bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.”
Kaçak elektrik suçunun oluşabilmesi için tüketim miktarının tespit edilmesini engelleyen bir müdahale bulunmalıdır.
Kaçak Elektrik, Su, Doğalgaz Kullanma Suçu (TCK m.163/3): Suçun bu halinin işlenebilmesi için elektrik, su veya doğalgazın sayaçtan geçirilmeden kullanılması gerekir. Tüm bu hizmetler, bir sayaçtan geçirilerek kullanılmışsa, suçun unsurları oluşmaz. Elektrik, su ve doğalgaz abonelik esasına göre kullanılan hizmetlerdir. Kullanıcının abone olmadan bu hizmetleri kullanmasına rağmen ilk kullandığı andan itibaren bir sayaç takarak yararlanması halinde karşılıksız yararlanma suçu meydana gelmez. Çünkü, karşılıksız yararlanma suçunun en önemli unsuru, tüketim miktarının tespit edilmesini engelleyecek şekilde bu hizmetlerden faydalanılmasıdır. Tüketim miktarı, kullanıcının haricen taktığı sayaçtan kuşkuya yer vermeyecek bir biçimde anlaşılıyorsa karşılıksız yararlanılan bir hizmet söz konusu olmayacaktır. Bu durumda hizmetten yararlanan kişi bedelini ilgili kuruma ödeme yükümlülüğü altına girecektir. Yani, uyuşmazlık ceza hukuku alanında değil, özel hukuk alanında gerçekleşen bir borç/alacak ilişkisine dönüşecektir.
Av. Ramazan BARAN
KAYNAKÇA :
1-) 22.07.2020 tarihli 7251 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun
2-) 30.05.2018 tarihli Resmî Gazete de yayımlanan ELEKTRİK PİYASASI TÜKETİCİ HİZMETLERİ YÖNETMELİĞİ
https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=24630&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
3-) 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun
https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6502&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
4-) 6446 sayılı ELEKTRİK PİYASASI KANUNU
https://mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6446.pdf
5-) 21.09.2022 tarihli Resmî Gazete de yayımlanan TÜKETİCİ HAKEM HEYETLERİ YÖNETMELİĞİ
https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=39730&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
6-) 23.12.2025 tarihli Resmi Gazete de yayımlanan 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 68 inci ve Tüketici Hakem Heyetleri Yönetmeliğinin 6 ncı Maddelerinde Yer Alan Parasal Sınırların Artırılmasına İlişkin Tebliğ
https://www.turmob.org.tr/arsiv/mbs/resmigazete/33116-2.pdf
7-) https://barandogan.av.
https://barandogan.av.tr/blog/ceza-hukuku/karsiliksiz-yararlanma-sucu-ve-kacak-elektrik-su-dogalgaz-otomat-kullanma-cezasi.html
8-) 5 Temmuz 2012 tarihli Resmi Gazete de yayımlanan 6352 sayılı Kanun
https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2012/07/20120705-2.htm
