Son zamanlarda ülkemizde ve dünyada futbola olan ilginin artmasının da etkisiyle kamuoyunda şike ve bahis konusuyla ilgili tartışmalar devam etmektedir. Konunun mevcut mevzuatımızdaki yeri ve uygulaması hakkında mümkün olduğunca hukuki terimlere fazla girilmeden bilgilendirilmesi amacıyla bu çalışma yapılmıştır. Futbol özelinde açıklamalar yapılmış ise de ceza hukuku boyutu itibariyle hukuki durum diğer spor dalları için de geçerlidir.
1. Hukuki durum olarak özetle ne söylenebilir?
*Şike ve teşvik primi ile yasadışı bahis hem ceza hem de disiplin mevzuatımızda yer almaktadır.
*TFF talimatı hükümlerine tabi futbolcu, hakem, gözlemci, kulüp yöneticileri gibi kişilerin, yasa dışı olup olmadığına bakılmaksızın bahis oynamaları hem ülkemiz hem de uluslararası futbol kurallarında futbol disiplini yönünden yasaklanmış ve yaptırıma bağlanmıştır.
*Yasa dışı bahis, bu amaçla para nakli ve reklam vermek-teşvik etmek suç sayılmıştır.
*Normal kişilerin yasal bahis oynamaları ne adli ne de idari bir ihlal değildir. Oynanan bahis yasa dışı ise suç değil idari para cezası vardır.
*Hem adli hem de idari yönlerden tüm paydaşları zorlu bir hukuki süreç bekleyebilir.
*Bu eylemler nedeniyle herhangi bir kişi fail (suç işleyen) olabilir. Kişiler hapis ve/veya adli para cezası ile karşılaşabilirler. Futbol Disiplin Talimatı kapsamındaki kişiler ise ayrıca disiplin cezası da alabilirler.
*Bu suçlarda teknik takip, telefon dinleme, kayda alma, sinyal bilgilerini değerlendirme ile bunlara dair internet içeriğinin çıkarılması ve/veya erişiminin engellenmesi mümkündür.
*Bu eylemler nedeniyle kulüp başkanlığı veya organlardaki başkanlık ya da üyelik, adli veya idari disiplin cezasına dair mahkumiyetin kesinleştiği tarihte başka bir işleme gerek kalmadan sona erer.
*Şike veya teşvik primi suçuna karışan eğer kulüp yöneticisi ise sürekli hak mahrumiyeti cezasının yanında ayrıca ilgili kulübün bir alt lige düşürülmesi, en az 12 puan indirme cezası verilebilir. Bahis ile ilgili olarak yasağa uyulmaması halinde kulübün bulunduğu lig ile ihlal sayısına göre para cezasıyla birlikte puan tenzil (silme) cezası verilir.
2. Konu mevzuatın neresinde düzenlenmiştir?
*Şike ve teşvik primi suçu, ceza hukukumuza 14.04.2011 tarihinde yürürlüğe giren, 04.07.2019 tarihinde değişen 6222 Sayılı Sporda Şiddet ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair Kanun’un; şike ve teşvik primine ilişkin 11, suçun ağırlaştırıcı unsuru ve hak yoksunluğuna dair 17/A, yargılama ve usul hükümleri hakkındaki 23/2. maddelerinde yer almıştır.
*Yasadışı bahis suçu, 09.05.1959 tarihinde yürürlüğe giren, 12.07.2013 tarihinde değişen 7258 sayılı "Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlemesi Hakkında Kanun’un 5. maddesinde düzenlenmiştir.
*Spor kulübü organlarındaki görevi sona erdiren haller, 26 Nisan 2022 tarihinde yürürlüğe giren 7404 sayılı Spor Kulüpleri ve Spor Federasyonları Kanunu’nun 5. maddesinde düzenlenmiştir.
*Şike ve teşvik primi ile yasadışı bahisin disiplin yönünden değerlendirilmesi ise 5894 sayılı Türkiye Futbol Federasyonun Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’un Türkiye Futbol Federasyonunun görevlerine dair 3, teşkilata ilişkin 4, cezalar hakkındaki 15. maddeleri ve organlar, statü ve talimatlar ile ilgili geçici 1. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak çıkarılan Futbol Disiplin Talimatı’nın müsabaka sonucunu etkilemeye ilişkin 56 ve bahis hakkındaki 57. maddelerinde düzenlemeye yer verilmiştir. Kanunun 3. maddesinde TFF’nin görevleri arasında şike, teşvik primi ile mücadele etmek de gösterilmiştir.
3. Bu suçlar nasıl oluşur? (Unsurları kısaca nelerdir?)
*Şike veya teşvik primi suçunun oluşabilmesi için; öncelikle bu kanunda tanımı yapılan bir spor müsabakasının varlığı ve ilgililerin bu spor müsabakasının sonucunu etkilemeyi amaçlamaları gerekir. Spor müsabakasının sonucunun etkilenmesi için bir başkasına kazanç veya sair menfaat temin edilmesi gerekir. Kazanç veya sair menfaat temini hususunda anlaşmaya varılmış olması veya en azından kazanç veya sair menfaat vaat veya teklifinde bulunulması gerekir. Kazanç veya menfaatin maddi (parasal bir değer) olması şart değildir. Bu şartların birlikte gerçekleşmesi gerekir. Suç, taksirle işlemeye uygun olmayıp ancak kasten işlenebilir. Teşvik primi, yasa maddesinde şikenin hafif bir hali olarak görülmüştür. Bir müsabakada bir takımın başarılı olmasını sağlamak amacıyla teşvik primi verilmesi veya vaat edilmesi suretiyle işlenebileceği belirtilmiştir. Bu durumda şikeden verilecek ceza yarı oranında indirilir.
*Şu hallerde şike veya teşvik primi suçu oluşmaz: Milli takımlara veya milli sporculara başarılı olmalarını sağlamak amacıyla prim verilmesi-vaat edilmesi ile yine spor kulüpleri tarafından kendi takım oyuncularına veya teknik heyetine müsabakada başarılı olabilmelerini sağlamak amacıyla sahibi oldukları kaynaktan ekonomik bir değeri çeşitli isimler altında menfaat sağlaması veya vaatte bulunması bu suçu oluşturmaz.
*Yasa dışı bahis suçunun oluşabilmesi için; öncelikle herhangi bir spor müsabakası olmalıdır. Bu müsabakaya dayalı sabit ihtimalli ve müşterek bahis veya şans oyunu olmalıdır. Hareket, Kanunun verdiği yetkiye dayalı olmamalıdır. Yani yasal yetkili Spor Toto Teşkilat Başkanlığı izni dışında bir eylem olmalıdır. Buna göre; yurt içi, yani Türkiye Cumhuriyeti sınırları içindeki yasa dışı bahis veya şans oyununda, oynatmak ya da oynanmasına yer veya imkân sağlamak gerekir. Yurt dışı, yani Türkiye Cumhuriyeti sınırları dışındaki yasa dışı bahis veya şans oyununda, internet yoluyla ve sair suretle erişim sağlayarak Türkiye’den oynanmasına imkân sağlamak gerekir. Gerek yurt içi gerekse de yurt dışı yasa dışı bahis veya şans oyunuyla bağlantılı olarak para nakline aracılık etmek suç sayılmıştır. Gerek yurt içi gerekse de yurt dışı yasa dışı bahis veya şans oyunlarının oynanmasın kolaylaştırmak, yol göstermek, tanıtmak, sempati göstermek gibi amaçlar için reklam vermek ve sair surette teşvik etmek, suç sayılmıştır.
4. Bu suçları kimler işleyebilir?
*Her iki suç yönünden de herhangi bir kişi fail (şüpheli veya sanık) olabilir. Şike veya teşvik primi suçunda ise maddede sayılan sıfattaki kişilerin suçu işlemeleri halinde suçun nitelikli (fazla ceza verilmesi) gerçekleşir. Kamu görevlisi, federasyon veya spor kulüpleri ile spor alanında faaliyet gösteren tüzel kişilerin, genel kurul ve yönetim kurulu başkan veya üyeleri, teknik veya idari yöneticiler ile kulüplerin ve sporcuların menajerleri veya temsilciliğini yapanlar, suç örgütü mensupları, bahis oyunlarının sonuçlarını etkileyenler için ağırlatıcı neden vardır.
5. Suçların cezası nedir?
*Şike yapmak, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezasını gerektirir. Teşvik primi suçunun işlenmesi halinde, şike hükümlerine göre verilecek ceza yarı oranında indirilir. Bu suç yukarıda yazılı kişiler tarafından işlenirse nitelikli hal gerçekleşir. Nitelikli bu hallerde verilecek ceza yarı oranında artırılır. Bu suç, zincirleme olarak yani bir suç işleme kararının icrası kapsamında ve değişik zamanlarda birden fazla işlenirse, bunlardan en ağır cezayı gerektiren fiilden dolayı verilecek ceza dörtte birinden dörtte üçüne kadar artırılarak tek cezaya hükmolunur. Ayrıca şike suçunda mahkumiyetin sonucu olarak maddede belirtilen güvenlik tedbirleri olarak belli görevleri yapmanın yasaklanmasına ve en az bir yıl süreyle seyirden yasaklanmaya da hükmedilir. Kararın infazından sonra yasak süresince ilgililer spor kulüplerinde, federasyonlarda ve taraftar derneklerinde yönetici olamaz; spor müsabakalarında hakem, temsilci veya gözlemci olarak görev yapamaz. Belli hakları kullanmaktan yoksun bırakılma kapsamında, ceza infazından sonra başlanmak üzere ceza süresi kadar ve toplamda en çok beş yıl süreyle spor kulüplerinin, federasyonların, bünyesinde sportif faaliyetler icra edilen tüzel kişilerin yönetim ve denetim organlarında görev yapmaktan yasaklanır.
*Şike veya teşvik primi suçunda genel yasal koşulları oluşsa bile, özel düzenleme nedeniyle, CMK'nın 231. maddesine göre hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilemez; verilen hapis cezası TCK'nın 50. maddesindeki seçenek yaptırımlara çevrilemez ve 51. maddesindeki hapis cezasının ertelenmesine karar verilemez.
*Şike veya teşvik primi suçunda müsabaka yapılmadan önce suçun ortaya çıkmasını sağlayan kişiye ceza verilmez. Burada şikenin fiili duruma, başka bir deyişle, sahaya yansımasına engel olmak istenerek özel bir etkin pişmanlık hükmüne yer verilmiştir. Eylemin gerçekleşmemesi, diğer şüpheli için cezasızlık nedeni değildir. Bundan sadece müsabakadan önce suçun ortaya çıkmasını sağlayan şüpheli yararlanabilecektir.
*Yurt içi yasa dışı bahis veya şans oyunu suçu yönünden üç yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır. Yurt dışı yasa dışı bahis veya şans oyunu suçu yönünden dört yıldan altı yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. Yurt içi veya yurt dışı yasa dışı bahis veya şans oyunu suçlarında para nakline aracılık etmekten üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır. Yurt içi veya yurt dışı yasa dışı bahis veya şans oyunu suçlarında reklam vermek ve sair surette teşvik etmekten bir yıldan üç yıla kadar hapis ve üç bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır.
*Yasa dışı bahis veya şans oyunu suçuyla bağlantılı olarak, tahsis edilen veya kullanılan ya da suçun konusunu oluşturan eşya ile bu oyunların oynanması için ortaya konulan veya oynanması suretiyle elde edilen her türlü mal varlığı değeri, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (TCK’nın) eşya ve kazanç müsaderesine ilişkin 54 ve 55. madde hükümlerine göre müsadere edilir. Yasa dışı bahis veya şans oyunu suçundan dolayı, tüzel kişiler hakkında bunlara özgü (TCK’nın tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbirlerine dair 60. madde yer alan) güvenlik tedbirlerine hükmolunur.
*Yasadışı bahis oynayanlar, mahallin en büyük mülki idare amiri tarafından beş bin liradan yirmi bin liraya kadar idari para cezası ile cezalandırılır. Yasa dışı bahis veya şans oyunu suçunun işlendiği işyerleri mahallin en büyük mülki idare amiri tarafından ihtarda bulunmaksızın üç ay süreyle mühürlenerek kapatılır. İş yeri açma ve çalışma ruhsatına sahip işyerlerinin ruhsatları mahallin en büyük mülki idare amirinin bildirimi üzerine ruhsat vermeye yetkili idare tarafından beş iş günü içinde iptal edilir.
6. Bu suçlarda teknik takip, telefon dinleme ve internetin engellenmesi mümkün müdür?
*6222 sayılı Yasada belirtilen suçların içinden sadece şike ve teşvik primi suçundan dolayı yapılan soruşturma veya kovuşturmada, suç islendiğine ilişkin somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı ve başka suretle delil elde edilmesi imkânının bulunmaması durumunda, hâkim veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde cumhuriyet savcısının kararıyla şüpheli veya sanığın telekomünikasyon yoluyla iletişimi dinlenebilir, kayda alınabilir ve sinyal bilgileri değerlendirilebilir. CMK’nın bu maddedeki usul ve esaslar bu suç yönünden de uygulanır.
*Yasa dışı bahis veya şans oyunu suçuyla ilgili olarak, 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanunun (İçeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi kararları ile yerine getirilmesine ilişkin 8. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendindeki) erişimin engellenmesine ilişkin hükümleri uygulanır.
*Yasa dışı bahis veya şans oyunu suçu ile TCK’nın kumar oynanması için yer ve imkan sağlamaya dair 228. maddesinin üçüncü (suçun bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle işlenmesi halindeki) ve dördüncü (suçun bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halindeki) fıkraları bakımından CMK’nın; 128 inci maddesinde yer alan taşınmazlara, hak ve alacaklara el koyma, 135 inci maddesinde yer alan iletişimin tespiti, dinlenmesi ve kayda alınması, örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenip işlenmediğine bakılmaksızın 139. maddesinde yer alan gizli soruşturmacı görevlendirilmesi, 140. maddesinde yer alan teknik araçlarla izleme, tedbirlerine ilişkin hükümler uygulanabilir.
7. Bu suçların yargılaması hangi mahkemede olur?
*Şike ve teşvik primi suçu için CMK’nın 3 ve 5235 sayılı Kanun’un 11. maddeleri uyarınca görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir. Yargılama ve usul hükümlerini düzenleyen 6222 sayılı Kanun’un 23. maddesine göre, bu kanun kapsamına giren suçlardan dolayı yargılama yapmaya Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun ihtisas mahkemesi olarak görevlendireceği asliye ceza mahkemeleri yetkilidir. Yetkili yer ise CMK’nın 12 vd maddeleri gereğince ilgili spor müsabakasının oynandığı yer mahkemesidir. Buna bağlı olarak da yetkili mahkemenin bulunduğu yer cumhuriyet başsavcılığı soruşturma yapmaya yetkilidir.
*Yasa dışı bahis için CMK’nın 3 ve 5235 sayılı Kanun’un 11. maddeleri uyarınca görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir. Yetkili yer ise CMK’nın 12 vd maddeleri gereğince yasaya aykırı bahis oynandığı, buna yer ve imkanın sağlandığı yer mahkemesidir. Buna bağlı olarak da yetkili mahkemenin bulunduğu yer cumhuriyet başsavcılığı soruşturma yapmaya yetkilidir.
*Yasa dışı bahis veya şans oyunu hakkında Kanunda tanımlanan suçlara ilişkin olarak, delil veya emarelerin tespiti hâlinde yasal yetkili kurum olan Spor Toto Teşkilat Başkanlığı, doğrudan Cumhuriyet başsavcılığına ihbar veya şikayet başvurusunda bulunabilir. Soruşturma sonunda verilecek kovuşturmaya yer olmadığı kararları Spor Toto Teşkilat Başkanlığına tebliğ edilir ve Spor Toto Teşkilat Başkanlığı bu kararlara karşı 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’un (CMK’nın) Cumhuriyet savcısının kararına itiraza dair 173. maddesine göre itiraz edebilir. Davalarda mahkeme, iddianamenin bir örneğini Spor Toto Teşkilat Başkanlığına tebliğ eder. Başvuru yapılması hâlinde Spor Toto Teşkilat Başkanlığı açılan davaya katılan olarak kabul edilir.
8. Bu cezaların kanun yolu, yani itirazı nasıldır?
*Her iki suç için CMK’nın kesin olması nedeniyle istinaf edilemeyen 272. maddesinin 3. fıkrasındaki (a), (b) ve (c) bentleri arasında bir karar verilmesi imkanı yoktur. Bölge adliye mahkemesinde inceleme ve kovuşturmaya dair 280 ve temyize ilişkin 286. maddelerine göre genel olarak ve ceza miktarı itibariyle istinaf kararı kesin ise de duruma göre örneğin, 286. maddesinin 2. fıkrasının (d) bendine göre istinaf kararı temyize tabi olabilecektir.
*Yasa dışı bahis için yasa maddesinde ayrı bir düzenleme olmadığına göre, idari makamların verdiği kararlar, genel esaslara tabi olacaktır. Buna göre 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3, 27, 29. maddeleri kapsamında cezanın kesildiği yer sulh ceza hakimliğine itiraz edilebilir. Bunun yanında verilen idari para cezalarına ilişkin kararlara karşı 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümlerine göre kanun yoluna başvurulabileceği de değerlendirilebilir.
9. Bu eylemlerde Futbol Federasyonu’nun yetkisi nedir?
Bu eylemlerin, Futbol Disiplin Talimatı kapsamındaki kulüp yöneticileri, futbolcu, hakem gibi kişilerin işlemesi halinde haklarında disiplin soruşturması yapmak ve sonucuna göre süreli veya süresiz hak mahrumiyeti, puan silme, alt lige düşürme gibi cezaları vermeye yetkili kurum TFF’dir.
10. Disiplin yönünden hangi eylemler yasaklanmıştır?
*Müsabakanın sonucunu veya sürecini hukuka veya spor ahlakına aykırı şekilde etkilemenin her şekli ve hatta buna teşebbüs edilmesi dahil yasaklanmıştır. Teşvik primi verilmesi de bu yasak kapsamında sayılmıştır. Kişilerin, futboldaki görevleri nedeniyle elde ettikleri ve kamuya açıklanmayan bilgileri, bir müsabakanın dürüstlüğüne halel getirir veya getirebilecek şekilde kullanmaları veya üçüncü kişilerle paylaşmaları yasak sayılmıştır.
*İlgili kişilerin futbol müsabakaları ve/veya futbolla ilgili herhangi bir aktivite üzerine, doğrudan ya da dolaylı bahis ve benzeri şans oyunları oynamaları yasaklanmıştır. Kamu kurum ve kuruluşları hariç olmak üzere, ilgili kişiler futbol müsabakalarına ilişkin olarak düzenlenen bahis veya benzeri şans oyunlarını ya da benzer etkinlik veya işlemleri tanıtan, aracılık eden, düzenleyen veya gerçekleştiren işletme, organizasyon ve kuruluşlarda doğrudan veya dolaylı olarak hiçbir görev veya menfaat sahibi olamazlar. Bu kapsamda yetkili makamlarca lisanslanmamış bahis kuruluşlarının, stadyumlarda bulunan reklam panoları ve sair ekipmanların kullanımı suretiyle de dahil herhangi bir mecrada tanıtımının veya reklamının yapılması yasaktır. Bu yasağa, söz konusu kuruluşların iştirakleri ile bu kuruluşları çağrıştıran şekilde tanıtım ve reklam yapılması da dahildir.
11. Futbol Federasyonu, yasaklı eylemlerde hangi cezaları verebilir?
*Yasaklanan eylemleri gerçekleştiren futbolcu, temsilci, gözlemci gibi kişilere sürekli hak mahrumiyeti cezası verilir. İhlal teşebbüs aşamasında kalmış ise ağırlığına göre ilgili kişilere 1 yıldan 3 yıla kadar müsabakadan men veya hak mahrumiyeti cezası verilir. Eğer ilgili kişi hakem veya yardımcı hakem ise ihlal veya ihlale teşebbüs fark etmeksizin sürekli hak mahrumiyeti cezası verilir. Yükümlülüğe aykırılık halinde maddede doğrudan bir yaptırıma yer verilmemiş ise de hakem, gözlemci, temsilci, saha komiserleri olmak üzere müsabaka görevlileri veya görevliler yönünden talimatın sportmenliğe aykırı harekete dair 36. maddesi uyarınca 1 yıldan 3 yıla kadar müsabakadan men veya hak mahrumiyeti cezası verilir.
*Bahis ile ilgili olarak aksine hareket eden kişiler, yani yasaklanan eylemde bulunanlar, üç aydan bir yıla kadar müsabakalardan men veya hak mahrumiyeti cezası ile cezalandırılır.
12. TFF, yasaklı eylemlerden dolayı taraftara ceza verebilir mi?
Taraftarın yol açtığı bir kısım eylemlerde, örneğin çirkin-hakaret içerikli tezahüratta, TFF kulübe para cezası verebileceği gibi ilgili tribün girişine veya taraftarın girişine belli bir süreyle yasak getirebilir. Burada şu hususun ilginç olduğunu belirtmek gerekir. Talimatın kapsamına dair 3. maddesinde sayılanlar arasında taraftarlar da yer almaktadır. Buna göre taraftarların da TFF Futbol Disiplin Talimatı hükümlerine tabi olduğu belirtilmiştir. Talimatın bahis başlıklı 57. maddesinde bu Talimat kapsamındaki kişilerin doğrudan ya da dolaylı bahis ve benzeri şans oyunları oynamaları ile bununla bağlantılı eylemlerinin yasak olduğunu belirtmiştir. Kulüp yöneticileri, futbolcu ile hakem gibi müsabaka görevlilerine bu yasağın getirilmesi gayet normal iken yasal olarak bahis oynayabilen taraftarın bahis oynamasının yasak olduğunu ifade etmek ise tartışılabilir.
13. TFF’nin soruşturma yapma ve ceza vermesi için belli bir süre var mı?
Talimatın soruşturma zamanaşımına dair 14. maddesindeki özel düzenlemeye göre, müsabaka sonucunu etkileme şeklindeki (şike veya teşvik priminde) disiplin ihlallerinin soruşturması zamanaşımına tabi olmayıp üzerinden ne kadar zaman geçerse geçsin (her zaman) soruşturulur. Disiplin soruşturması, müsabaka öncesinde, esnasında veya sonrasında sahada veya sahayı çevreleyen alanda gerçekleştirilen ihlallerde 1 yıllık, diğer ihlallerde ise 5 yıllık zamanaşımına tabidir. Müsabaka sonucunu etkileme kapsamındaki bahis hariç, bahiste zaman aşımı süresinin 5 yıl olduğu söylenebilir. Bu süre oynamadan başlar. Tahkim aşamasındaki süre de buna dahildir. Başka bir deyişle Tahkim incelemesi sırasında eğer 5 yıllık süre geçmiş ise eylem zaman aşımına uğradığı için ceza verilmez.
14. TFF’nin kararına karşı kanun yolu, yani itiraz nasıldır?
Sadece şike veya bahis nedeniyle değil genel olarak TFF yetkili kurullarınca verilen disiplin cezalarına karşı Talimatın itiraza dair 88. maddesine göre verilen kararlara karşı, tebliğ tarihinden itibaren yedi gün içinde, ilgililer Tahkim Kurulu’a itiraz edilebilir. Buna karşılık 80. maddede yer alan soruşturma merci olarak da belirtilen TFF Başkanı’nın görevlendireceği kişiler veya disiplin müfettişleri (Hukuk Müşavirliği) de aynı süre içerisinde cezanın artırılması veya azaltılması talebi ile itiraz etme hakkına sahiptir.
15. Bu eylemler nedeniyle kulüp başkanlığı veya organlardaki üyelik sona erer mi?
Kulüp başkanlığı veya denetim, disiplin gibi kurul başkanlığı ya da üyeliği, hapis ve disiplin cezası olmak üzere iki halde sona erebilir.
*Kasten işlenen herhangi bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına mahkûmiyet, görevi sona erdirir. Ayrıca ceza miktarına bakılmaksızın katalog olarak ismen sayılan (devlet güvenliğine karşı, yüz kızartıcı, şike, yasadışı bahis, uyuşturucu gibi bir kısım suçlardan affa uğramış olsa bile mahkûmiyet de görevi sona erdirir. Haklarındaki mahkeme kararının kesinleştiği tarihte, başkaca hiçbir işlem yahut karara gerek olmaksızın kendiliğinden görev sona erer. Soruşturmaya geçmekle veya dava açılmasıyla görev sona ermez. Cezanın kesinleşmesi gerekir. Buna karşı cezanın ertelenmesi, kamu davasının açılmasının ertelenmesi, hükmün açıklanmasının geri bırakılması, mahkumiyet olmadığı için görevi sona erdirmez. Ayrıca 26 Nisan 2022 tarihinde yürürlüğe giren 7405 sayılı Kanun öncesindeki cezalar dikkate alınmaz.
*Tahkim kurulları, Bakanlık disiplin kurulları, spor federasyonlarının ceza veya disiplin kurulları ya da spor federasyonlarının bağlı olduğu uluslararası kuruluşlar tarafından son beş yıl içinde bir defada bir yıl veya toplam iki yıl hak mahrumiyeti cezası alınması görevi sona erdirir.
*Belirtmek gerekir ki suç nedeniyle mahkum olanların spor kulübü, spor anonim şirketi statüsündeki bağlı ortaklığı ve iştiraklerindeki yönetim, denetim, disiplin ve ihtiyari diğer kurul üyelikleri, haklarındaki mahkeme kararının kesinleştiği tarihte, başkaca hiçbir işlem yahut karara gerek olmaksızın kendiliğinden sona erer. Yine benzer şekilde disiplin cezasına mahkum olanların spor kulübü, spor anonim şirketi statüsündeki bağlı ortaklığı ve iştiraklerindeki yönetim, denetim, disiplin ve diğer kurul üyelikleri haklarındaki kurul kararının kesinleştiği tarihte, başkaca hiçbir işlem yahut karara gerek olmaksızın kendiliğinden sona erer.
*İlginç bir durum karşımıza çıkıyor: 7405 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 26.04.2022 tarihi sonrasında disiplin talimatının ilgili maddesi, yasa maddesine tam olarak uygun hale getirilmemiştir. Zira mevcut halde gerek ceza miktarı gerekse de ismen sayılan suçlar bakımından kanun maddesi ile talimat maddesi arasında farklılık vardır. Kanunda bir yıl ceza varken talimatta iki yıl ceza yer almaktadır. Yine kanunda cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar yer alırken talimatta çocuğun cinsel istismarı suçu yer almaktadır. Kanun maddesinde fuhuş, uyuşturucu veya uyarıcı madde ile ilgili suçlar yer alırken bunlar talimatta yer almamıştır.
16. Bu eylemler nedeniyle spor kulübüne ceza verilebilir mi?
*Şike veya teşvik primi suçunun spor kulüplerinin veya sair bir tüzel kişinin yararına işlenmesi halinde, ayrıca bunlara, şike veya teşvik primi miktarı kadar idari para cezası verilir ancak, verilecek idari para cezası belirtilen miktardan (yüzbin TL’den) az olamaz. Bu suçların genel olarak spor kulüplerinin yararına işlenebileceği gözetilerek bu düzenlemeye gidilmiştir. İhlalde bulunan kişi eğer kulüp yöneticisi ise sürekli hak mahrumiyeti cezasının yanında ayrıca ilgili kulübün bir alt lige düşürülmesi cezası verilir. Teşebbüs halinde ilgili kişinin yöneticisi olduğu kulübe bu talimatta öngörülen disiplin cezaları uygulanabilir. Ağır ihlal hallerinde kulübe en az 12 puan indirme cezası verilir. İhlalin ağırlığı kurul tarafından somut olayın niteliğine göre serbestçe karar verilir ancak eylemin ilgili yöneticinin kendisinin veya üçüncü kişilerin bahis oyunlarından menfaat elde etmesi amacına matuf olduğunun tespit edilmesi halinde ihlal, mutlaka ağır ihlal kabul edilir. İhlalde sorumluluğu bulunan kişilere ayrıca para cezası verilebilir.
17. Bakanlıkların kulüp görevlilerini görevden alma yetkisi var mı?
Gençlik ve Spor Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığının denetim yetkileri ilgili kanunlarda düzenlenmiştir. Gençlik ve Spor Bakanlığı denetimi 7405 sayılı Kanun’un denetim ve beyanname usulüne ilişkin 13. maddesi itibariyle daha çok mali ve idari kapsamda olup ilgililerin görevden alınması yetkisi verilmemiştir. İçişleri Bakanlığının denetim yetkisi ise 5253 sayılı Kanunun beyanname verme yükümlülüğü ve denetimi düzenleyen 19. maddesi uyarıncadır. Aynı Kanunun 27.12.2020 tarih ve 7262 sayılı Kanun’un 15. maddesiyle eklenen 30/A maddesinde belirtilen suçlardan kovuşturma başlatılması hâlinde geçici bir tedbir olarak İçişleri Bakanı tarafından görevden uzaklaştırılabilmesine dair yetki, Anayasa Mahkemesince, 18.01.2024 tarih ve E.2021/28, K.2024/11 sayılı kararla iptal edilmiştir. Karar, 03.01.2025 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Asım EKREN
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet Savcısı
Yararlanılan Kaynaklar:
1) Asım EKREN, Spor Suçları Seyirden Yasaklanma, 4.Baskı, Filiz Kitabevi, 2022
2) Asım EKREN, Spor Yasası, Kulüp, Şirket, Federasyon, 2.Baskı, Filiz Kitabevi, 2023
3) Özer Alişan EKREN, Spor Hukuku, Yasa Dışı Bahis, Korsan Yayın, Filiz Kitabevi, 2021
4) Asım EKREN, Uygulamada İstinaf Ceza El Kitabı, 6.Baskı, Filiz Kitabevi, 2025
