Türkiye Barolar Birliği Bilişim ve Teknoloji Hukuku Komisyonu tarafından hazırlanan Rehber; mesleki sırların korunması, kişisel verilerin güvenliği, insan denetimi, hukuki doğrulama ve avukatın nihai sorumluluğu başta olmak üzere yapay zeka kullanımına ilişkin temel ilke ve uygulama ölçütlerini ortaya koyuyor.
Sağkan: “Mesleki Sorumluluk Hiçbir Aşamada Yapay Zekaya Devredilemez”
TBB Başkanı Av. R. Erinç Sağkan, Rehberin ön sözünde, yapay zeka teknolojilerinin doğru ve bilinçli biçimde kullanılması hâlinde savunma hakkının daha etkin kullanılmasına, hukuki hizmetlerin niteliğinin yükseltilmesine ve mesleki verimliliğin artırılmasına katkı sağlayabileceğini belirtti.
Avukatlığın; bağımsızlık, sır saklama yükümlülüğü, mesleki özen, sadakat, hukuki muhakeme, etik sorumluluk ve müvekkil menfaatinin korunması üzerine kurulu kamusal nitelikte bir meslek olduğuna dikkat çeken Sağkan, şu ifadeleri kullandı:
“Avukat yapay zekadan yararlanabilir ancak mesleki sırrı, kişisel verileri, müvekkilin menfaatini, nihai hukuki muhakemeyi ve mesleki sorumluluğu hiçbir aşamada yapay zekaya veya üçüncü kişilere devredemez.”
Sağkan, Rehberin yapay zeka kullanımını yasaklayan değil; avukatların bu teknolojilerden güvenli, bilinçli ve mesleki yükümlülüklerine uygun biçimde yararlanmalarına katkı sunmayı amaçlayan bir çalışma olduğunu vurguladı.
Nihai Hukuki Değerlendirme Avukata Ait
14-15 Şubat 2026 tarihlerinde Ankara’da gerçekleştirilen “Yapay Zeka ve Avukatlık Çalıştayı”nda ortaya çıkan birikim ve değerlendirmelere dayanan Rehber, yapay zekayı avukatın mesleki faaliyetini destekleyen bir araç olarak ele alıyor.
Rehbere göre yapay zeka tarafından üretilen içeriklerin; hukuki doğruluk, güncel mevzuat ve içtihat, maddi vakıalar, delil durumu ve müvekkil menfaati bakımından avukat tarafından denetlenmeden müvekkile, mahkemeye, idareye veya üçüncü kişilere sunulmaması gerekiyor.
Rehberde ayrıca yapay zeka sistemlerinin gerçekte bulunmayan içtihat, mevzuat, kaynak veya maddi vakıaları doğruymuş gibi üretebilmesi anlamına gelen “halüsinasyon” riskine dikkat çekilerek hukuki çıktıların resmî ve güvenilir kaynaklardan doğrulanması gerektiği belirtiliyor.
Müvekkil Sırrı ve Kişisel Veriler Korunmalı
Rehber, mesleki sır ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin açık sınırlar da getiriyor.
Kamuya açık veya sözleşmesel güvenceleri yetersiz yapay zeka sistemlerine anonimleştirilmemiş müvekkil bilgilerinin, özel nitelikli kişisel verilerin, dava ve icra dosyası içeriklerinin, delillerin, ticari sırların ve stratejik müzakere bilgilerinin aktarılmaması gerektiği ifade ediliyor.
Kişisel veri kullanılan yapay zeka sistemlerinin; verilerin nerede işlendiği ve saklandığı, model eğitiminde kullanılıp kullanılmadığı, üçüncü kişilere veya yurt dışına aktarılıp aktarılmadığı ile teknik ve sözleşmesel güvencelerin yeterliliği yönlerinden değerlendirilmesi öngörülüyor.
Risk Temelli Kullanım Modeli
Rehberde yapay zeka kullanımı, taşıdığı risk düzeyine göre dört grupta sınıflandırılıyor:
“serbest yardımcı kullanım”, “sınırlı ve kontrollü kullanım”, “özel güvenceye ve gerekli hâllerde onama bağlı kullanım” ve “yasak kullanım şekilleri”.
Genel mevzuat araştırması, anonim konu planlaması ve kamuya açık metinlerin özetlenmesi düşük riskli kullanım örnekleri arasında yer alıyor.
Dilekçe veya sözleşme taslakları, belge özetleri ve içtihat ön elemesi ise insan denetimi ve veri güvenliği gerektiren kullanımlar arasında değerlendiriliyor.
Hassas kişisel veriler, dava ve icra dosyası içerikleri, sağlık ve adli sicil bilgileri, ticari sırlar ve stratejik müzakere belgelerinin söz konusu olduğu durumlarda ise kapalı sistem, KVKK uyum kontrolü, erişim sınırlandırması ve yurt dışına veri aktarımı analizi gibi ilave güvenceler aranıyor.
Avukatlık Bürolarına Yapay Zeka Politikası Önerisi
Rehber, avukatlık bürolarının kendi ölçek ve ihtiyaçlarına uygun yazılı bir yapay zeka kullanım politikası oluşturmasını da tavsiye ediyor.
Bu kapsamda kullanılabilecek yapay zeka araçlarının, sistemlere aktarılmayacak veri türlerinin, yetkilendirme düzeylerinin, insan denetimi ve doğrulama süreçlerinin ve olası veri ihlallerinde izlenecek yöntemlerin önceden belirlenmesi öneriliyor.
Rehberde ayrıca avukatların yapay zeka araçlarını kullanmadan önce yararlanabilecekleri hızlı karar kontrolü, büro içi politika ve müvekkil sözleşmesi için örnek hükümler ile yapay zeka hizmet sağlayıcılarının değerlendirilmesine yönelik kontrol soruları da yer alıyor.
Türkiye Barolar Birliği, Rehber ile yapay zeka teknolojilerinin avukatlık mesleğinin temel değerleri, müvekkil hakları ve mesleki sorumluluklarla uyumlu biçimde kullanılmasına yönelik güvenli bir çerçeve oluşturmayı amaçlıyor.
