Tarım ve Orman Bakanlığından:

HAYVANCILIK İŞLETMELERİNİN SINIFLANDIRILMASINA İLİŞKİN YÖNETMELİK

BİRİNCİ BÖLÜM

Başlangıç Hükümleri

Amaç

MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı, hayvancılık işletmelerinin sınıflandırılmalarına ilişkin usul ve esasları belirlemektir.

Kapsam

MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik, Bakanlıkça belirlenen ve sığır-manda ve/veya koyun-keçi türü hayvanları bulunduran hayvancılık işletmelerini kapsar.

Dayanak

MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik, 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 4 üncü, 7 nci, 9 uncu ve 36 ncı maddeleri ile 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 415 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Bakanlık: Tarım ve Orman Bakanlığını,

b) Biyogüvenlik: Hayvanların sağlığını tehdit eden mikroorganizmaların sebep olduğu enfeksiyöz hastalıkların işletmeye girişinin ve diğer işletmelere yayılımının engellenmesi için alınan önlemlerin tümünü,

c) Dezenfeksiyon: Hastalık yapıcı mikroorganizmaların yok edilmesi veya etkisiz hâle getirilmesi işlemini,

ç) Hastalıktan ari işletme: Bakanlıkça belirlenmiş hastalıklardan ari oldukları sertifikalandırılmış işletmeleri,

d) Hayvan zapturapt ünitesi: Büyükbaş veya küçükbaş hayvanların güvenli bir şekilde kontrol altına alınmasını sağlayan, fiziksel olarak sabitlemeye ve hareketlerini sınırlamaya yarayan her türlü ekipman ya da sistemi,

e) Hayvancılık işletmesi: Hayvanların barındırıldığı, tutulduğu, bakıldığı veya beslendiği herhangi bir tesis, kuruluş veya etrafı çevrili açık alan çiftliği durumundaki yerleri,

f) İl/ilçe müdürlüğü: Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı il/ilçe müdürlüklerini,

g) İşletme kaydı: Veri tabanında oluşturulan ve izlenebilirlik amacıyla tutulan idari kaydı,

ğ) İşletme sahibi/işletmeci: Veri tabanında adına işletme kaydı oluşturulan bildirim, kayıt, biyogüvenlik ve hayvan hareketlerine ilişkin yükümlülüklerden sorumlu gerçek veya tüzel kişiyi,

h) Kırkım odası: Yünlü hayvanların yünlerinin kırkıldığı kapalı veya yarı kapalı bir alanı,

ı) Sürü yönetim sistemi: Elektronik hayvan tanıma, algılama, ölçüm ve bilgi işlem teknolojilerini etkin biçimde kullanarak üretim sürecini sürekli denetim altında tutmak üzere kurulan sistemi,

i) Veri tabanı: Hayvancılık işletmelerinin kayıt altına alındığı, bunlara ilişkin bilgilerin kaydedildiği ve depolandığı bilgisayar destekli, Bakanlık bünyesinde oluşturulmuş veri tabanlarını,

j) Veteriner sağlık ürünleri: Veteriner tıbbî ürünleri ve tıbbî olmayan veteriner ürünlerini,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Hayvancılık İşletmelerinin Sınıflandırılması

İşletmelerin sınıflandırılması

MADDE 5- (1) Bakanlık veri tabanına kaydedilen sığır-manda ve/veya koyun-keçi bulunduran hayvancılık işletmeleri, il/ilçe müdürlüklerince yerinde incelenerek fiziki altyapı ve biyogüvenlik bakımından bu Yönetmelikte belirtilen şartlara göre A, B, C, D veya E sınıflarından birine dâhil edilir.

(2) İl/ilçe müdürlüklerince yapılan sınıflandırma veya sonradan yapılan güncellemeler sonucunda belirlenen işletme sınıfı Bakanlık veri tabanına kaydedilir. Bakanlıkça düzenlenen ve işletmeye ait bilgileri içeren belgelerde işletmenin sınıflandırma harfine yer verilir.

(3) İşletmenin sınıflandırılmasına esas fiziki altyapı veya biyogüvenlik şartlarında değişiklik meydana gelmesi hâlinde, işletme sahibi/işletmecinin başvurusu üzerine il/ilçe müdürlüğünce yerinde inceleme yapılır ve işletmenin sınıfı yeniden belirlenir.

E sınıfı işletmeler

MADDE 6- (1) D sınıfı için belirlenen asgari şartları sağlamayan işletmeler E sınıfına dahil edilir.

D sınıfı işletmeler

MADDE 7- (1) D sınıfı işletmelerde aranacak asgari şartlar şunlardır:

a) Hayvancılık faaliyeti, aynı yerleşkede hayvancılık faaliyeti dışındaki amaçlarla kullanılan yapılardan ayrılmış, sınırları belirli ve bağımsız bir bölümde yürütülür.

b) Hayvan bakımında kullanılan ekipman düzenli olarak dezenfekte edilir.

c) İşletmelerde kullanılan alet ve ekipman başka işletmeler ile paylaşılmaz.

ç) Kullanılan alet ve ekipman kullanılmadığı zamanlarda kapalı alanlarda ve/veya hayvanların barındırıldığı yerlerden uzakta muhafaza edilir.

d) Su deposu bulunan işletmelerde depolar temizlenebilir ve dezenfekte edilebilir niteliktedir.

e) Seyyar ya da sabit aydınlatma gereçleri bulunur.

f) Yem depolama alanı bulunur.

g) Koyun/keçi bulunduran işletmelerde koç/teke bölmesi ve kuzu/oğlak bölmesi bulunur.

ğ) Hayvanların bulunduğu yere girecek kişilerin ayakkabılarını dezenfekte edecek bir dezenfeksiyon çukuru, küveti veya bu dezenfeksiyonu sağlayacak bir ekipman bulunur.

h) İşletmelerde temizlenebilir nitelikte yemlik ve suluk bulunur.

ı) İşletmede, hayvanların refahını sağlayacak asgari düzeyde havalandırma yapıları bulunur.

C sınıfı işletmeler

MADDE 8- (1) C sınıfı işletmelerde, D sınıfı işletmeler için istenen şartlara ilave olarak aranacak asgari şartlar şunlardır:

a) İşletme sınırları hayvan girişini engelleyecek şekilde duvar, çit, tel örgü ve benzeri uygun bir malzeme ile çevrilidir.

b) Hayvanların barındırıldığı yerin açık alanda olması hâlinde, hayvanların olumsuz hava koşullarından etkilenmesini engelleyecek gölgelik ve yağmurdan korunma alanları bulunur.

c) Otomatik suluk bulunur.

ç) Aşı yolu veya kilit sistemi bulunur.

d) Canlı hayvan kantarı bulunur.

e) Hayvansal atıklar da dâhil olmak üzere oluşan tüm atıklar, ilgili mevzuatında yer aldığı şekilde biriktirilerek düzenli olarak toplanır. Bu atıkların çevre ve insan sağlığına zarar vermemesi için olası çevresel riskler dikkate alınarak ilgili mevzuatı kapsamında yönetimi sağlanır.

f) Sabit veya hareketli rampa bulunur.

g) Sığır veya manda bulunduran işletmelerde, hayvanların güvenli müdahale ve işlemler için sabitlenmesini sağlayan zapturapt ünitesi bulunur.

ğ) İşletmede kullanılan veteriner sağlık ürünlerinin muhafaza şartlarına uygun olarak depolanabileceği kapalı bir dolap bulunur.

h) Kemirgenler için mücadele düzenekleri bulunur.

B sınıfı işletmeler

MADDE 9- (1) B sınıfı işletmelerde C sınıfı işletmeler için istenen şartlara ilave olarak aranacak asgari şartlar şunlardır:

a) Bakanlıkça belirlenen hastalıktan ari işletme sağlık sertifikasına sahiptir.

b) İşletme içerisinde uygulanacak biyogüvenlik kurallarının yazılı olduğu levhalar bulunur.

c) Sosyal ve/veya idari binası bulunan işletmelerde bu yapılar, hayvanların barındığı yerden ayrı bir alanda bulunur.

ç) İşletmeye giriş-çıkış yapan tüm araçlar ve ziyaretçiler kayıt altına alınır. Kontrolsüz giriş ve çıkışlara izin verilmez.

d) Araçların işletme alanına girmemesi için gerekli önlemler alınır. İşletme alanına girmesi zorunlu araçların temizlenmesi ve dezenfeksiyonu için uygun ekipman veya sistemlerin bulunduğu ayrı bir alan oluşturulur. Araçlar giriş ve çıkışlarda önce temizlenir, ardından dezenfekte edilir.

e) Teknik ve hizmet personeli ile Bakanlık personeli dışında, özellikle çevrede bulunan diğer işletmelerden zorunlu olmadıkça ziyaretçi kabul edilmez. Zorunlu ziyaretçilerin işletmeye giriş ve çıkışlarında ve işletme içinde bir bölümden başka bir bölüme geçişlerinde ayak dezenfeksiyonu yapmalarını sağlayacak düzenek ile giymeleri için özel giysi veya tek kullanımlık koruyucu giysi bulundurulur.

f) Hayvanların bulunduğu alanın girişinde el ve ayak dezenfeksiyonunu sağlayacak düzenekler bulundurulur. Bu alana girecek kişilerin kıyafet değiştirmesi veya tek kullanımlık koruyucu kıyafet giymesi sağlanır.

g) İşletmede kullanılan veteriner biyolojik ürün uygulamalarının kayıtları tutulur.

ğ) İşletmedeki hayvanlar farklı işletmelerdeki hayvanlarla temas etmez.

h) İşletmeye yeni katılan hayvanların karantinada tutulacağı, diğer hayvanlardan izole, hayvan hastalıklarının bulaşmasını önleyecek mesafe ve yapıda ayrı bir alan bulunur. Bu alanda kullanılan ekipman ile bakıcı kıyafetleri ve çizmeleri diğer bölümlerde kullanılanlardan ayrı tutulur.

ı) Piyasaya süt arz eden işletmelerde seyyar veya sabit hatlı sağım sistemi ve süt soğutma tankı bulunur. Ayrıca hasta veya karantina sürüsündeki hayvanların sağılması için seyyar veya sabit hatlı ayrı sağım sistemi bulunur.

i) Jeneratör veya alternatif güç kaynağı bulunur.

j) İşletmede rasyonlar yem karma araç veya sistemleri ile hazırlanır.

k) İşletmede bulunan diğer hayvanlardan ayrı, hayvan hastalıklarının bulaşmasını önleyecek mesafe ve yapıda doğumhane bulunur.

l) Sığır bulunduran işletmelerde buzağı bölmesi ve/veya kulübesi bulunur.

m) Yetiştirme türüne göre gezinme ve dinlenme alanları bulunur.

n) Koyun ve/veya keçi bulunduran işletmelerde ayak banyosu, kırkım odası, antiparaziter uygulama ünitesi bulunur. Bu işletmelerin mera kullanması hâlinde, sürüye özel tahsis edilmiş meralar kullandırılır, göçer hayvancılık yapılmaz.

A sınıfı işletmeler

MADDE 10- (1) A sınıfı işletmelerde, B sınıfı işletmeler için istenen şartlara ilave olarak aranacak asgari şartlar şunlardır:

a) İşletmede veteriner hekim çalıştırılır.

b) Hayvan sağlığı hizmetleri kapsamında işletmede bulunan hayvanlara yapılacak tüm işlemler, işletmede görevli veteriner hekim veya bu veteriner hekimin sorumluluğundaki yardımcı sağlık personeli tarafından yürütülür. İşletmenin veteriner tıbbi ürün temin izni bulunur.

c) İşletmede tüm bölümler için biyogüvenlik prosedürleri bulunur.

ç) İşletmenin giriş ve çıkışında araçlar için dezenfeksiyon tüneli, ziyaretçiler için dezenfeksiyon kabini bulunur.

d) İşletmede atık yönetim planı oluşturulur.

e) İşletmede vektörle mücadele planı ile işletmenin bölümlerinde vektör tuzakları bulunur.

f) İşletmenin bulunduğu köy veya mahallede ihbarı mecburi bir hayvan hastalığının tespit edilmesi durumunda uygulanacak ilave tedbirler ile acil durum planı belirlenir.

g) İşletmede sağım hijyenine ilişkin prosedürler belirlenir ve bu prosedürlere ilişkin uyarı levhaları ile talimatlar sağım bölümünde kolayca görülebilecek yerlere asılır.

ğ) İşletmede gerçekleştirilecek itlaf ve imha işlemleri ile bu işlemlerde kullanılacak alanlara ilişkin prosedürler yazılı olarak belirlenir.

h) Süt toplama, yem ve gübre taşıma araçlarının; serbest veteriner hekimlerin ve kullandıkları araçların; ziyaretçi araçlarının ve diğer hayvancılık işletmeleriyle teması bulunabilecek kişilerin işletmeye giriş ve çıkışına ilişkin prosedürler yazılı olarak belirlenir.

ı) İşletmeye ait yerleşim haritası bulunur.

i) İşletmedeki hayvanların temel kimlik ve cet bilgilerinin tutulduğu; sağlık, üreme, besleme ve verim takiplerinin yapıldığı, raporlandığı, depolandığı ve yedeklendiği bilgisayar destekli bir sürü yönetim sistemi bulunur.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Denetim

MADDE 11- (1) Hayvancılık işletmeleri, il/ilçe müdürlüklerince gerekli görülen hâllerde fiziki altyapı ve biyogüvenlik şartları yönünden denetlenir. Denetim sonucunda işletmenin sınıfının değiştiğinin tespit edilmesi hâlinde işletme yeniden sınıflandırılır.

(2) Sınıflandırma yönünden kontrolü yapılan işletmelerde mevcut sınıfa göre tespit edilen eksiklikler, il/ilçe müdürlüklerince tutanak altına alınır. İşletmeye eksikliklerini gidermek üzere otuz gün süre verilir. Belirtilen süre içinde eksikliklerini gidermeyen işletmeler, şartlarını sağladıkları en yüksek sınıfa dâhil edilerek Bakanlık veri tabanındaki kayıt güncellenir.

Geçiş hükümleri

GEÇİCİ MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinde Bakanlık veri tabanına kayıtlı ve faal olan işletmeler, yayım tarihinden itibaren bir yıl içinde sınıflandırılır.

(2) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce kurulmuş ve Bakanlık veri tabanına kayıtlı olduğu halde faaliyetlerine ara vermiş ya da sonlandırmış hayvancılık işletmeleri faaliyetlerine başladıklarında sınıflandırılır.

Yürürlük

MADDE 12- (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 13- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve Orman Bakanı yürütür.