Ceza hukuku bilinci, bireylerin toplum içinde hangi eylemlerin suç olduğunu, bu suçların ne tür hukuki ve cezai sonuçlar doğurduğunu ve temel hak ile özgürlüklerin sınırlarını kavramasını ifade eden bir toplumsal farkındalık düzeyidir.

Geleneksel ceza adaleti sistemi suç işlendikten sonra cezalandırmaya odaklanırken, ceza hukuku bilinci "önleyici ceza hukuku" felsefesine dayanır. Cumhuriyet Savcısı Doç. Dr. Cengiz Apaydın’ın öncülük ettiği Ceza Hukuku Bilinci çalışmaları, bu kavramın özellikle çocuklar ve toplum geneli için hayati bir önem taşıdığını savunmaktadır.

Ceza hukuku bilincinin temel amaçları ve kapsamı şu şekildedir:

Suçu Önleme (Önleyici Adalet): Bireylere kanunilik ilkesi çerçevesinde nelerin suç olduğunu önceden öğreterek, kişilerin suça sürüklenmesini veya suç işlemesini en az düzeye indirmeyi hedefler.

İnsan Haklarının İçselleştirilmesi: Temelinde insan hakları ve toplumsal barış yer alır. Hak ve özgürlüklere saygı duymayı, başkalarının sınırlarını ihlal etmemeyi bir yaşam biçimi haline getirmeyi amaçlar.

HUKUK, TOPLUMUN VE BİREYİN OKSİJENİ OLUP TOPLUMSAL GELİŞMENİN ANAHTARIDIR.

Türkiye'de "Ceza Hukuku Bilinci" kavramını literatüre kazandıran, bu isimle kitaplar yazan ve konuyu toplumsal bir farkındalık projesine dönüştüren kişi Cumhuriyet Savcısı Doç. Dr. Cengiz Apaydın'dır.

Cengiz Apaydın, ceza hukukunun sadece suç işlendikten sonra devreye giren cezalandırıcı yönüne değil, suç işlenmesini en baştan önleyici işlevine odaklanmıştır. Bu doğrultuda geliştirdiği yaklaşımın temel özellikleri şunlardır:

Önleyici Ceza Hukuku: Toplumda ceza hukuku bilincinin erken yaşlarda oluşması durumunda suç oranlarının, yaralanmaların ve hak ihlallerinin büyük ölçüde azalacağını savunur.

Farkındalık Eğitimleri: Kavramı akademik bir terim olmaktan çıkarıp "Ceza Hukuku Bilinci Projesi" adı altında adliyelerde, okullarda ve çeşitli platformlarda toplumsal farkındalık eğitimlerine dönüştürmüştür.

Proje Kitapları:

1- Çocuklar İçin Ceza Hukuku Bilinci

2- Hukuk ve Adalet Bilinci

3- Gençlik Ceza Hukuku