GTA VI’nın Yapay Zeka ile Türkçe Seslendirilmesinin Telif Hakları, Ses Klonlama ve Hukuki Sorumluluk Bakımından Rockstar Games’in Kullanım Koşulları, Türk Hukuku ve ABD Yüksek Mahkemesi Kararları Çerçevesinde Değerlendirilmesi
1. Giriş
Yapay zeka teknolojilerindeki gelişmeler, video oyunlarının yalnızca oynanma biçimini değil, oyuncular tarafından yeniden üretilmesini ve farklı dillere uyarlanmasını da değiştirmektedir. Özellikle yapay zeka destekli ses klonlama teknolojileri sayesinde bir karakterin orijinal ses özellikleri korunarak farklı dillerde konuşması mümkün hale gelmiştir. Bu teknolojinin video oyunlarında kullanılması ise eser sahiplerinin mali hakları, seslendirme sanatçılarının bağlantılı hakları ve kullanıcıların oyun şirketleriyle kurdukları sözleşmesel ilişkiler bakımından çeşitli hukuki sorunlar ortaya çıkarmaktadır.
Grand Theft Auto VI (GTA VI) karakterlerinin yapay zeka aracılığıyla Türkçe konuşturulmasına yönelik içerikler, bu tartışmanın somut bir örneğini oluşturmaktadır. Bir içerik üreticisinin oyun karakterlerinin ses özelliklerini koruyarak Türkçe konuşmalar oluşturması ilk bakışta yaratıcı bir hayran çalışması olarak değerlendirilebilir. Bununla birlikte söz konusu faaliyet, oyun şirketinin fikri mülkiyet hakları ve seslendirme sanatçılarının hakları bakımından ayrıca incelenmelidir.
Burada belirleyici olan yalnızca yapay zeka kullanılmış olması değildir. Oyuna ait hangi materyallerin kullanıldığı, orijinal ses kayıtlarının işlenip işlenmediği, oyun dosyalarının değiştirilip değiştirilmediği ve ortaya çıkan içeriğin hangi mecrada yayımlandığı da önem taşımaktadır.
Bu çalışmada, GTA VI karakterlerinin yapay zeka destekli Türkçe seslendirilmesi; Rockstar Games’in kullanım koşulları, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK), Türk yargı kararları ve ABD Yüksek Mahkemesinin telif hukukuna ilişkin içtihatları çerçevesinde incelenecektir.
2. Yapay Zeka ile Türkçe Seslendirme Faaliyetinin Hukuki Niteliği
Yapay zeka destekli seslendirme uygulamalarında farklı teknik yöntemlerden yararlanılabilmektedir.
§ İlk yöntemde, oyundaki karakterlerin mevcut ses kayıtları kullanılarak bir ses modeli oluşturulmakta ve bu model aracılığıyla yeni konuşmalar üretilmektedir.
§ İkinci yöntemde, mevcut İngilizce diyaloglar Türkçeye çevrilmekte ve karakterlerin orijinal ses özelliklerine benzeyen yapay seslerle yeniden seslendirilmektedir.
§ Üçüncü yöntemde ise oyunun kendisine müdahale edilmeden, kaydedilmiş oynanış görüntülerine sonradan Türkçe seslendirme eklenmektedir.
Bu yöntemler teknik olarak benzer sonuçlar doğurabilse de hukuken aynı şekilde değerlendirilmemelidir.
Örneğin; oyun dosyalarının değiştirilerek Türkçe seslendirme paketinin oluşturulması, bilgisayar programının değiştirilmesi ve işlenmesi bakımından değerlendirilirken; yalnızca bir oynanış videosuna seslendirme eklenmesi, görsel-işitsel materyalin işlenmesi ve internet üzerinden umuma iletilmesi bakımından incelenmelidir.
Ayrıca ses modelinin oluşturulması sırasında orijinal seslendirme kayıtlarının kullanılması, oyun üzerindeki haklardan bağımsız olarak icracı sanatçıların haklarını gündeme getirebilir. Dolayısıyla bir yapay zeka dublajının hukuka uygunluğu değerlendirilirken öncelikle kullanılan teknik yöntem belirlenmelidir.
3. Rockstar Games’in Kullanım Koşullarında Yapay Zeka Yasağı
Rockstar Games tarafından yayımlanan ve 28 Şubat 2025 tarihinde güncellenen kullanım koşulları, şirketin oyunları ve diğer hizmetlerine ilişkin fikri mülkiyet haklarını kapsamlı biçimde düzenlemektedir.
Sözleşmenin 2.1. maddesinde oyunlara ait karakterler, diyaloglar, sesler, hikayeler, yazılımlar ve görsel-işitsel unsurların şirketin veya ilgili hak sahiplerinin fikri mülkiyet hakları kapsamında olduğu belirtilmektedir. Sözleşmenin 2.2. maddesi ise kullanıcılara esas olarak kişisel ve ticari olmayan kullanım amacıyla sınırlı, münhasır olmayan ve devredilemeyen bir lisans tanımaktadır. Bunun anlamı, oyunun satın alınmasının oyundaki karakterler, diyaloglar ve seslendirme kayıtları üzerinde sınırsız tasarruf yetkisi sağlamamasıdır. Asıl dikkat çekici düzenleme ise sözleşmenin 2.3. maddesinde bulunmaktadır.
Bu maddede kullanıcıların, Rockstar tarafından ayrıca ve açıkça yazılı olarak izin verilmedikçe oyun içeriğini değiştirmeleri, türev eser oluşturmaları veya ticari olarak kullanmaları yasaklanmaktadır.
Aynı maddede üretken yapay zeka teknolojilerine ilişkin özel bir yasak da bulunmaktadır. Sözleşme, oyun içeriklerinin üretken yapay zeka araçlarının geliştirilmesi, eğitilmesi, iyileştirilmesi veya bu araçlara kaynak materyal sağlanması amacıyla kullanılmasını açıkça yasaklamaktadır.
Üstelik üretken yapay zeka araçlarının tanımında insan sesinin taklit edilmesi (human voice emulation) açıkça sayılmaktadır. Bu düzenleme, yapay zeka ile oyun karakterlerinin seslerinin yeniden oluşturulması bakımından doğrudan önem taşımaktadır. Ancak sözleşmesel yasak ile telif hakkı ihlalinin birbirinden ayrılması gerekir.
Bir kullanımın Rockstar’ın sözleşmesine aykırı olması, her durumda ve kendiliğinden telif hakkı ihlali bulunduğu anlamına gelmez. Sözleşmeye aykırılık ve fikri mülkiyet hakkına tecavüz, farklı hukuki dayanaklara ve şartlara sahiptir.
Bununla birlikte orijinal oyun kayıtlarının yapay zeka modeline kaynak olarak sağlandığı bir senaryoda, sözleşmenin 2.3. maddesinin ihlal edildiği yönündeki değerlendirme oldukça güçlüdür. (Rockstar Games, Terms of Service, m. 2.3, https://www.rockstargames.com/legal?utm_source, Erişim Tarihi: 20.11.2026)
4. Rockstar Games’in Modifikasyon Politikasında Seslendirme Yasağı
Rockstar Games’in 10 Eylül 2026 tarihli Mod Guidelines belgesi, yapay zeka destekli Türkçe dublaj faaliyetleri bakımından daha da belirgin hükümler içermektedir. Belgede oyunların hikayelerinin, karakterlerinin ve diğer unsurlarının değiştirilmesine ilişkin sınırlamalar düzenlenmiştir. Özellikle seslendirme performanslarına ilişkin hüküm dikkat çekmektedir:
“Do not modify or reuse voiceover performances from any game released by Rockstar Games.”
Bu düzenleme, Rockstar tarafından yayımlanan herhangi bir oyundaki seslendirme performanslarının değiştirilmesini veya yeniden kullanılmasını yasaklamaktadır.
Aynı bölümde gerçek kişilerin seslerinin, görüntülerinin veya benzerliklerinin yazılı izin olmaksızın kullanılması da yasaklanmıştır.
Bu iki düzenleme birlikte değerlendirildiğinde, oyundaki karakterlerin orijinal seslendirme kayıtlarından yararlanılarak yapay zeka destekli Türkçe seslendirme oluşturulmasının Rockstar’ın modifikasyon politikasıyla çatışabileceği görülmektedir. Burada önemli bir ayrım yapılmalıdır. Modifikasyon rehberi doğrudan oyun modlarını düzenlemektedir. Dolayısıyla oyunun ses dosyalarının değiştirilmesiyle oluşturulan bir Türkçe dublaj modu ile oyun dosyalarına müdahale edilmeksizin hazırlanan bağımsız bir video aynı kapsamda değerlendirilemez. Bununla birlikte bağımsız video hazırlanması, orijinal ses kayıtlarının yapay zeka eğitiminde kullanılmasına ilişkin sözleşmesel sınırlamaları kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Ayrıca Rockstar, modifikasyon rehberinin başlı başına bir lisans oluşturmadığını ve fikri mülkiyet haklarını koruma yetkisini saklı tuttuğunu açıkça belirtmektedir.
5. Oynanış Videolarının YouTube’da Yayımlanması
Rockstar Games’in 10 Ocak 2025 tarihli Policy on Posting Copyrighted Rockstar Games Material başlıklı politikası, oyun görüntülerinin internet ortamında paylaşılmasına ilişkin esasları düzenlemektedir. Şirket, genel olarak ticari olmayan ve oyunun önemli hikaye unsurlarını kasıtlı biçimde ifşa etmeyen hayran içeriklerine itiraz etmediğini belirtmektedir.
Bununla birlikte politikanın sınırsız bir paylaşım izni sağlamadığı açıktır. Özellikle oyunun sonunu gösteren videolar, ara sahnelerin bağımsız biçimde yayımlanması ve oyun içi hikayenin önemli bölümlerinin bağlamından koparılarak paylaşılması bakımından sınırlamalar bulunmaktadır. Rockstar, ara sahnelerin daha geniş bir oynanış videosunun parçası olarak kullanılmasına ise belirli koşullarda müsamaha gösterebilmektedir.
Burada dikkat edilmesi gereken nokta, şirketin ticari olmayan hayran içeriklerine yönelik yaklaşımının yapay zeka ile ses klonlamaya verilmiş genel bir izin niteliğinde olmamasıdır. Özellikle reklam geliri elde edilen veya sponsorluk içeren videolarda ticari kullanım meselesi ayrıca değerlendirilmelidir. Bir içeriğin YouTube’da yayımlanabiliyor olması da tek başına hukuka uygunluk anlamına gelmez.
6. Türk Hukukunda Bilgisayar Oyunlarının Korunması
5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, bilgisayar programlarını eser koruması kapsamında değerlendirmektedir. FSEK’in 6. maddesinde bilgisayar programlarının uyarlanması, düzenlenmesi veya değiştirilmesi işlenme eserler arasında sayılmıştır. Yargıtay 7. Ceza Dairesinin 20.12.2010 tarihli, E. 2008/14898, K. 2010/17050 sayılı kararı, bilgisayar oyunlarının hukuki niteliği bakımından önemlidir. Kararda bilgisayar oyunlarının yazılım tabanlı niteliği vurgulanmış ve bilgisayar programlarına ilişkin koruma hükümlerinin uygulanması gerektiği ifade edilmiştir.
Ancak modern video oyunları yalnızca yazılımdan ibaret değildir. Oyun içerisinde karakter tasarımları, özgün diyaloglar, müzikler, ses kayıtları, animasyonlar ve çeşitli görsel-işitsel unsurlar da bulunmaktadır. Bu nedenle GTA VI gibi kapsamlı bir video oyununda, farklı eser ve bağlantılı hak kategorilerinin bir arada bulunması mümkündür.
Örneğin oyunun yazılım koduna müdahale edilmesi ile karakterin seslendirme kaydının kullanılması farklı hakların ihlaline yol açabilir. FSEK’in 21. maddesi işleme hakkını, 22. maddesi çoğaltma hakkını, 25. maddesi ise işaret, ses veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletim hakkını düzenlemektedir. Oyunun diyaloglarının çevrilmesi, seslendirme kayıtlarının yeniden oluşturulması ve bu içeriklerin internet üzerinden paylaşılması söz konusu haklar bakımından ayrı ayrı incelenmelidir.
7. Seslendirme Sanatçılarının Hakları ve Yapay Zeka ile Ses Klonlama
Yapay zeka ile seslendirme tartışmasının önemli boyutlarından biri, oyun karakterlerini seslendiren gerçek kişilerin haklarıdır. Bir oyun karakterinin seslendirilmesi sırasında ortaya çıkan icra, gerekli hukuki şartların bulunması halinde FSEK’in 80. maddesi kapsamında bağlantılı hak korumasından yararlanabilir. Bu koruma, oyun şirketinin eser üzerindeki haklarından bağımsız olarak değerlendirilmelidir.
Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 01.12.2022 tarihli, E. 2020/350, K. 2022/1638 sayılı kararında icracı sanatçıların haklarının eser sahibinin haklarından bağımsız niteliği vurgulanmıştır.
Kararda, icracı sanatçıların icralarının itibarlarını zedeleyecek şekilde değiştirilmesini önleme hakları ile icralarının belirli şekillerde kullanılmasına izin verme veya yasaklama yetkileri ele alınmıştır. Bu yaklaşım, yapay zeka destekli ses klonlama uygulamaları bakımından önemlidir. Zira bir oyun şirketinin oyunun genel fikri mülkiyet haklarına sahip olması, seslendirme sanatçısının bütün haklarının sınırsız biçimde devredildiği anlamına gelmez. Özellikle ses kayıtlarının yapay zeka modellerinin eğitilmesinde kullanılması bakımından taraflar arasındaki sözleşmelerin kapsamı belirleyici olabilir.
Bu noktada İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesinin 14.06.2022 tarihli, E. 2020/919, K. 2022/1027 sayılı kararı dikkat çekmektedir. Kararda, seslendirme sanatçısına ait kayıtların konuşma oluşturma yazılımında kullanılmasına ilişkin bir sözleşme hükmü değerlendirilmiştir. Mahkeme, sözleşmedeki kullanım izninin üçüncü kişilere devri bakımından sınırlarını incelemiş ve icracı sanatçı sıfatına ilişkin bilirkişi değerlendirmeleri arasındaki çelişkilerin giderilmesi gerektiğine karar vermiştir. Dolayısıyla bu karar, yapay zeka ile ses klonlamayı doğrudan hukuka aykırı ilan eden bir karar değildir.
Bununla birlikte seslendirme kayıtlarının konuşma üretme teknolojilerinde kullanılmasının, sözleşmenin kapsamı ve bağlantılı haklar bakımından incelenmesi gerektiğini göstermesi yönünden önem taşımaktadır. Ayrıca burada bir başka ayrımın altı çizilmelidir: Gerçek bir kişinin sesinin yalnızca benzetilmesi ile o kişiye ait korunan ses kayıtlarının çoğaltılması veya işlenmesi her durumda aynı hukuki sonucu doğurmaz. Bu nedenle ses klonlama uyuşmazlıklarında hem kullanılan kayıtlar hem de ortaya çıkan sesin gerçek kişiyle ilişkilendirilme biçimi değerlendirilmelidir.
8. ABD Yüksek Mahkemesi Kararlarında Dönüştürücü Kullanım ve Telif Hakkı
GTA VI’nın yapay zeka ile Türkçe seslendirilmesi bakımından ABD hukukunda özellikle fair use olarak adlandırılan adil kullanım doktrini önem taşımaktadır.
ABD Telif Hakkı Kanunu’nun 107. maddesi uyarınca adil kullanım değerlendirmesinde dört temel unsur dikkate alınmaktadır:
1. Kullanımın amacı ve niteliği.
2. Telif hakkıyla korunan eserin niteliği.
3. Kullanılan bölümün miktarı ve eserin bütünü içerisindeki önemi.
4. Kullanımın eserin mevcut veya potansiyel ekonomik pazarına etkisi.
Bu unsurlar birlikte değerlendirilmekte, herhangi bir unsur tek başına kesin sonuç doğurmamaktadır.
8.1. Campbell v. Acuff-Rose Music, Inc. (1994)
ABD Yüksek Mahkemesinin Campbell v. Acuff-Rose Music, Inc., 510 U.S. 569 (1994) kararı, dönüştürücü kullanımın değerlendirilmesi bakımından temel içtihatlardan biridir.
Uyuşmazlık, telif hakkıyla korunan bir müzik eserinin parodi amacıyla kullanılmasına ilişkindir. Yüksek Mahkeme, bir eserin yeni bir amaç veya farklı bir karakter kazanmasının adil kullanım değerlendirmesinde önem taşıyabileceğini belirtmiştir. Özellikle parodi gibi orijinal eseri eleştiren veya yorumlayan kullanımların dönüştürücü niteliği üzerinde durulmuştur. Ancak bir esere yeni unsurlar eklenmesi, kullanımın otomatik olarak hukuka uygun hale gelmesini sağlamaz. Bu ilke GTA VI’nın Türkçe seslendirilmesine uygulandığında şu soruyla karşılaşılmaktadır: Oyunun İngilizce diyaloglarının Türkçeye çevrilmesi, eseri telif hukuku bakımından yeterince farklı bir amaca mı yöneltmektedir, yoksa yalnızca mevcut eserin başka bir dilde tüketilmesini mi sağlamaktadır? Salt çeviri ve dublaj faaliyetinde ikinci ihtimalin ağırlık kazanması mümkündür. Zira içerik yeni bir dilde sunulsa bile eserin temel anlatısı, karakterleri ve dramatik yapısı korunmaktadır. Bu nedenle yalnızca Türkçe seslendirme yapılmış olması, kullanımın adil kullanım kapsamında kabul edilmesi için yeterli değildir.
8.2. Andy Warhol Foundation v. Goldsmith (2023)
ABD Yüksek Mahkemesinin 18.05.2023 tarihli Andy Warhol Foundation for the Visual Arts, Inc. v. Goldsmith, 598 U.S. 508 (2023) kararı, dönüştürücü kullanım tartışmalarında özellikle önemlidir.
Uyuşmazlıkta fotoğraf sanatçısı Lynn Goldsmith tarafından çekilen Prince fotoğrafı, Andy Warhol tarafından farklı bir sanatsal çalışmaya dönüştürülmüştür. Daha sonra söz konusu çalışmanın ticari amaçla lisanslanması üzerine telif hakkı uyuşmazlığı doğmuştur. Yüksek Mahkeme, yeni bir eserin farklı bir anlam veya mesaj içermesinin, her durumda adil kullanım sonucunu doğurmayacağını vurgulamıştır. Mahkeme özellikle kullanımın somut amacını ve ticari niteliğini değerlendirmiştir.
Bu karar GTA VI’nın yapay zeka ile Türkçeye seslendirilmesi bakımından önemli bir karşılaştırma imkanı sunmaktadır. Bir video oyununa Türkçe seslendirme eklenmesi teknik açıdan yeni bir üretim ortaya çıkarabilir. Ancak bu yenilik, orijinal oyunun diyaloglarının ve hikayesinin başka bir dilde sunulması amacını değiştirmeyebilir. Özellikle orijinal diyalogların büyük ölçüde korunduğu, karakterlerin aynı sahnelerde aynı konuşmaları gerçekleştirdiği ve ortaya çıkan içeriğin oyunun Türkçe versiyonu gibi sunulduğu durumlarda, kullanımın dönüştürücü niteliği tartışmalı olacaktır. Buna karşılık oyunun belirli sahnelerinin eleştiri, inceleme veya parodi amacıyla sınırlı biçimde kullanılması farklı bir değerlendirmeye tabi tutulabilir. Dolayısıyla belirleyici olan, yalnızca yeni bir ses oluşturulması değil, korunan materyalin hangi amaçla ve ne ölçüde kullanıldığıdır.
8.3. Google LLC v. Oracle America, Inc. (2021)
ABD Yüksek Mahkemesinin Google LLC v. Oracle America, Inc., 593 U.S. 1 (2021) kararı, bilgisayar yazılımlarının telif hakkı koruması ile teknolojik yenilik arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi bakımından önemlidir. Uyuşmazlık, Java yazılımına ait belirli API bildirim kodlarının Google tarafından kullanılmasına ilişkindir. Yüksek Mahkeme, somut olayın özelliklerini değerlendirerek söz konusu kullanımın adil kullanım kapsamında bulunduğuna karar vermiştir. Ancak bu kararın bütün yazılım değişikliklerini veya yapay zeka uygulamalarını hukuka uygun hale getirdiği söylenemez. Kararın merkezinde, kullanılan kodun işlevsel niteliği ve yeni bir teknolojik ortam oluşturulması bulunmaktadır. GTA VI gibi video oyunlarında ise yazılımın yanında yaratıcı hikaye anlatımı, diyaloglar, karakterler ve seslendirme performansları da yer almaktadır. Bu unsurların sanatsal niteliği, adil kullanım değerlendirmesinde farklı bir ağırlığa sahip olabilir. Dolayısıyla Google v. Oracle kararı, bilgisayar programlarının telif hakkı korumasının mutlak olmadığını göstermesine rağmen, oyun karakterlerinin seslerinin izinsiz klonlanmasına doğrudan hukuki dayanak oluşturmaz.
9. ABD Yüksek Mahkemesinin İcracı Haklarına Yaklaşımı: Zacchini Kararı
ABD Yüksek Mahkemesinin Zacchini v. Scripps-Howard Broadcasting Co., 433 U.S. 562 (1977) kararı, icracıların ekonomik menfaatlerinin korunması bakımından önem taşımaktadır. Uyuşmazlıkta bir gösteri sanatçısının gerçekleştirdiği performans, izni olmaksızın bütünüyle kaydedilmiş ve televizyonda yayımlanmıştır. Yüksek Mahkeme, performansın tamamının izinsiz yayımlanmasının sanatçının ekonomik değerini olumsuz etkileyebileceğini değerlendirmiştir.
Mahkeme, ifade özgürlüğünün varlığının icracının ekonomik haklarını her durumda ortadan kaldırmayacağını ortaya koymuştur. Karar doğrudan yapay zeka veya ses klonlama hakkında değildir. Bununla birlikte bir kişinin performansının ekonomik değerinin korunması bakımından önemli bir ilke sunmaktadır. Video oyunlarında karakterleri seslendiren sanatçıların performansları da ekonomik değer taşımaktadır. Bu nedenle seslendirme performanslarının izinsiz biçimde yeniden kullanılması veya bu performanslardan yararlanılarak yeni ticari içerikler oluşturulması, ABD hukukunda da hak sahiplerinin ekonomik menfaatleri bakımından incelenebilir. Ancak Zacchini kararının, bir sesin yapay zeka tarafından taklit edilmesinin her durumda hukuka aykırı olduğu şeklinde yorumlanması doğru değildir. Ses benzerliğinin ticari kullanımı, kişinin kimliğinin izinsiz sahiplenilmesi ve korunan ses kayıtlarının çoğaltılması farklı hukuki meselelerdir.
10. Yapay Zeka ile Türkçe Dublajın Hukuka Uygunluğu Nasıl Değerlendirilmelidir?
Yukarıdaki sözleşme hükümleri ve yargı kararları birlikte değerlendirildiğinde, GTA VI’nın yapay zeka ile Türkçe seslendirilmesi bakımından tek bir hukuki sonuçtan söz etmek mümkün değildir. Öncelikle orijinal seslendirme kayıtlarının yapay zeka modelinin oluşturulmasında kullanılıp kullanılmadığı belirlenmelidir. Bu kayıtların kullanılması halinde Rockstar’ın sözleşmesel sınırlamaları ile seslendirme sanatçılarının bağlantılı hakları gündeme gelebilir. İkinci olarak oyun dosyalarının değiştirilip değiştirilmediği önemlidir. Oyunun kendi ses dosyalarının değiştirilmesi veya Türkçe dublaj içeren bir mod hazırlanması, Rockstar’ın modifikasyon politikası ve FSEK’in işleme hakkına ilişkin hükümleri bakımından değerlendirilmelidir. Üçüncü olarak oluşturulan içeriğin paylaşım biçimi incelenmelidir. Yalnızca kısa bir oynanış videosunun eleştiri veya inceleme amacıyla kullanılması ile oyunun bütün ara sahnelerinin Türkçe dublajlı biçimde yayımlanması aynı hukuki sonucu doğurmayabilir. Dördüncü olarak ticari kullanımın bulunup bulunmadığı değerlendirilmelidir. Reklam gelirleri, sponsorluklar, ücretli erişim veya dublaj paketinin satılması gibi hususlar, kullanımın hukuki niteliğini etkileyebilir. Bununla birlikte ticari amaç bulunmaması da tek başına hukuka uygunluk sağlamaz. Son olarak seslendirme sanatçılarının ve diğer hak sahiplerinin ilgili kullanıma izin verip vermediği araştırılmalıdır. Özellikle yapay zeka aracılığıyla ses modeli oluşturulması konusunda verilen izinlerin kapsamı, ilgili sözleşmeler üzerinden ayrıca değerlendirilmelidir.
11. Hukuka Aykırılık Halinde Ortaya Çıkabilecek Sonuçlar
Yapay zeka ile oluşturulan Türkçe seslendirme içeriğinin hak ihlali oluşturması halinde farklı hukuki sonuçlar gündeme gelebilir. Türk hukuku bakımından FSEK’in 66. maddesi kapsamında tecavüzün ref’i, 69. maddesi kapsamında tecavüzün men’i ve şartları oluştuğunda 70. maddesi kapsamında tazminat talepleri ileri sürülebilir. Ayrıca FSEK’in 68. maddesinde düzenlenen taleplerin uygulanabilirliği, somut olayın özelliklerine göre değerlendirilebilir. Sözleşmesel yönden ise Rockstar Games’in kullanım koşullarının ihlal edilmesi halinde kullanıcı hesabına veya ilgili hizmetlere erişime yönelik yaptırımlar gündeme gelebilir. İnternet ortamında yayımlanan içerikler bakımından telif hakkı bildirimleri ve içerik kaldırma süreçleri de söz konusu olabilir. ABD hukukunda ise telif hakkı ihlali iddiaları, ilgili hak sahiplerinin talepleri ve uygulanabilir hukuki istisnalar çerçevesinde değerlendirilir. Burada önemli olan husus, bütün yaptırımların her olayda birlikte uygulanacağı yönünde bir varsayımda bulunulmamasıdır. Hukuki sorumluluğun kapsamı, kullanılan materyallerin niteliğine, hak sahipliğine, verilen izinlere, sözleşmelerin uygulanabilirliğine ve somut kullanımın özelliklerine bağlıdır.
12. Sonuç
Yapay zeka destekli ses klonlama teknolojileri, video oyunlarının farklı dillere uyarlanması bakımından önemli imkanlar sunmaktadır. Bununla birlikte teknolojik olarak mümkün olan her kullanımın hukuken serbest olduğu söylenemez. Rockstar Games’in kullanım koşulları, üretken yapay zeka araçlarının oyun içerikleriyle kullanılmasına yönelik açık sınırlamalar içermektedir. Şirketin modifikasyon politikası ise oyunlardaki seslendirme performanslarının değiştirilmesini veya yeniden kullanılmasını ayrıca yasaklamaktadır. Türk hukukunda bilgisayar oyunlarının ve bunların içerisinde yer alan çeşitli yaratıcı unsurların fikri mülkiyet korumasından yararlanması mümkündür. Seslendirme sanatçılarının bağlantılı hakları da bu korumadan bağımsız olarak değerlendirilmelidir. ABD Yüksek Mahkemesinin Campbell, Warhol ve Google v. Oracle kararları ise bir eserin teknoloji aracılığıyla değiştirilmesinin veya yeni bir biçimde sunulmasının, tek başına adil kullanım sonucunu doğurmadığını göstermektedir. Özellikle Warhol kararında vurgulanan kullanım amacı ve ticari nitelik değerlendirmesi, yapay zeka destekli dublaj faaliyetleri bakımından önem taşımaktadır.
Bununla birlikte oyunun kendisine müdahale edilerek Türkçe dublaj modu hazırlanması ile bağımsız bir oynanış videosuna sonradan Türkçe seslendirme eklenmesi arasında hukuki ayrım yapılmalıdır. Aynı şekilde orijinal ses kayıtlarının yapay zeka eğitiminde kullanılması ile bağımsız bir seslendirme sanatçısının yeni bir performans gerçekleştirmesi de farklı hukuki değerlendirmeler gerektirir.
Sonuç olarak GTA VI karakterlerinin yapay zeka aracılığıyla Türkçe seslendirilmesi, kullanılan teknik yönteme ve içeriğin paylaşım biçimine bağlı olarak sözleşmeye aykırılık, eser sahibinin mali haklarının ihlali ve icracı sanatçıların bağlantılı haklarının ihlali iddialarını gündeme getirebilir.
Ancak somut kullanım yöntemi, ilgili hak sahipleri ve izinlerin kapsamı belirlenmeden her yapay zeka destekli Türkçe dublaj çalışmasının hukuka aykırı olduğu sonucuna ulaşılması isabetli değildir. Teknolojik gelişmeler karşısında fikri mülkiyet hukukunun temel meselesi, yeni üretim biçimlerinin önünü bütünüyle kapatmak değil, yaratıcı faaliyetleri mümkün kılarken eser sahipleri ve icracı sanatçıların haklarını koruyacak hukuki sınırları belirlemektir.
Bu çalışma, belirtilen sözleşme metinleri ve yargı kararları çerçevesinde hazırlanmış genel bir hukuki değerlendirmedir. Somut bir kullanımın hukuka uygunluğu, olayın teknik ve hukuki özelliklerine göre ayrıca incelenmelidir.
Av. Mehmet Onur ÖZKILINÇ
Next