Kira sözleşmeleri, kiraya veren ile kiracı arasında karşılıklı hak ve yükümlülükler doğuran ve tarafların sözleşme süresince bu yükümlülüklere uygun davranmalarını gerektiren hukuki ilişkilerdir. Kiracının temel borçlarından biri, kira bedelini sözleşmede kararlaştırılan tarihte ve eksiksiz olarak ödemektir. Ne var ki uygulamada kira bedellerinin zamanında ödenmemesi, eksik ödenmesi veya sürekli olarak geciktirilmesi, kiraya veren ile kiracı arasında en sık karşılaşılan uyuşmazlıkların başında gelmektedir.

Kiracının kira bedelini süresinde ödememesi, kiraya veren açısından yalnızca alacağın tahsilini gerektiren bir durum olmayıp, kanunda öngörülen şartların gerçekleşmesi hâlinde kira sözleşmesinin sona erdirilmesine ve kiralananın tahliyesine de hukuki dayanak oluşturabilmektedir. Bununla birlikte kira bedelinin geç ödenmesi, tek başına kiracının doğrudan tahliye edilebileceği anlamına gelmemekte; tahliye sonucunun doğabilmesi için ilgili mevzuatta düzenlenen şekli ve maddi şartların birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.

Türk hukukunda kira bedelinin ödenmemesi nedeniyle kiracının tahliyesi bakımından başvurulabilecek başlıca hukuki yollar, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 352/2. maddesinde düzenlenen iki haklı ihtar nedeniyle tahliye davası ile Türk Borçlar Kanunu'nun 315. maddesi ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 269 ve devamı maddeleri kapsamında düzenlenen temerrüt nedeniyle tahliye prosedürüdür.

Bu iki hukuki mekanizma, aynı sözleşmeye aykırılık hâlinden kaynaklanmakla birlikte uygulanma koşulları, ihtarların niteliği, ödeme süreleri, görevli mahkemeler ve tahliye kararının alınabileceği zaman bakımından birbirinden ayrılmaktadır. Bununla birlikte özellikle Örnek No: 13 ödeme emrinin iki haklı ihtardan biri olarak kabul edilebilmesi, söz konusu tahliye yollarını uygulamada birbirleriyle bağlantılı hâle getirmektedir.

Bu makalede, kira bedelini geç ödeyen kiracının hangi koşullarda tahliye edilebileceği, iki haklı ihtarın oluşma şartları, Örnek No: 13 ödeme emriyle tahliye süreci, ödeme emrinden sonra yapılan ödemenin hukuki etkileri ve konuya ilişkin Yargıtay içtihatları ayrıntılı biçimde ele alınacaktır.

I. KİRACININ KİRA BEDELİNİ GEÇ ÖDEMESİ TAHLİYE SEBEBİ OLUŞTURUR MU?

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 313. maddesi uyarınca kiracı, kira bedelini ödemekle yükümlüdür. Aynı Kanun'un 314. maddesinde ise aksine sözleşme veya yerel âdet bulunmadıkça kira bedelinin ve gerekiyorsa yan giderlerin her ayın sonunda ve en geç kira süresinin bitiminde ödenmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır.

Tarafların kira sözleşmesinde belirli bir ödeme günü kararlaştırmaları hâlinde kiracı, kira bedelini bu tarihte ödemekle yükümlüdür. Kararlaştırılan ödeme gününün geçirilmesi, muaccel hâle gelen kira borcunun süresinde yerine getirilmemesi anlamına gelir.

Bununla birlikte kira bedelinin vadesinde ödenmemesi, kira sözleşmesinin kendiliğinden sona ermesine neden olmaz. Kiraya verenin tahliye talep edebilmesi için kanunda öngörülen koşulları yerine getirmesi gerekir.

Bu noktada kira bedelinin ödenmemesi nedeniyle başvurulabilecek iki temel hukuki yol önem kazanmaktadır. Bunlardan ilki, kiracının aynı kira yılı içerisinde iki haklı yazılı ihtara sebebiyet vermesi nedeniyle açılacak tahliye davasıdır. İkincisi ise muaccel kira borcunun ödenmemesi üzerine başlatılan tahliye talepli ilamsız icra takibidir.

Her iki tahliye yolunda da kira borcunun varlığı ve muacceliyeti önem taşımakla birlikte, tahliye hakkının doğumu ve kullanılması bakımından farklı hukuki şartlar söz konusudur.

II. İKİ HAKLI İHTAR NEDENİYLE TAHLİYE DAVASI (TBK m. 352/2)

A. İki Haklı İhtar Kavramı ve Hukuki Dayanağı

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 352/2. maddesi uyarınca kiracı, bir yıldan kısa süreli kira sözleşmelerinde kira süresi içerisinde; bir yıl ve daha uzun süreli kira sözleşmelerinde ise bir kira yılı veya bir kira yılını aşan süre içerisinde kira bedelini ödememesi nedeniyle kendisine yazılı olarak iki haklı ihtarda bulunulmasına sebebiyet vermişse, kiraya veren kanunda öngörülen süre içerisinde dava yoluyla kira sözleşmesini sona erdirebilir.

Düzenlemenin amacı, kira bedelini sürekli olarak geciktiren ve her defasında ihtar üzerine ödeme yapmak suretiyle temerrüt nedeniyle tahliyeyi engelleyen kiracı karşısında kiraya verene hukuki koruma sağlamaktır.

Dolayısıyla iki haklı ihtara dayalı tahliye, yalnızca ödenmemiş bir kira borcunun tahsilini değil, kiracının ödeme yükümlülüğünü tekrarlayan biçimde ihlal etmesi nedeniyle kira ilişkisinin sona erdirilmesini konu almaktadır.

B. İki Haklı İhtarın Oluşabilmesi İçin Gerekli Şartlar

İki haklı ihtar nedeniyle tahliye davasının kabul edilebilmesi için kanunda öngörülen şartların birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.

Öncelikle ihtara konu edilen kira bedelinin muaccel olması, başka bir ifadeyle ödeme zamanının gelmiş bulunması gerekir. Henüz ödeme günü gelmemiş veya hukuken talep edilebilir hâle gelmemiş kira bedeline dayanılarak gönderilen ihtar, kural olarak haklı ihtar niteliğinde kabul edilemez.

İkinci olarak ihtarın yazılı olması ve hangi döneme ait kira bedelinin talep edildiğinin açıkça anlaşılması gerekir. Ayrıca ihtarın kiracıya usulüne uygun şekilde tebliğ edilmesi önem taşımaktadır.

Üçüncü olarak, iki ayrı haklı ihtarın kanunda belirtilen kira yılı veya kira süresi içerisinde oluşması gerekmektedir.

Son olarak ihtarların, hukuken iki ayrı haklı ihtar oluşturabilecek kira borçlarına dayanması zorunludur. Aynı anda muaccel olan kira alacaklarının yapay biçimde bölünerek farklı ihtarlara konu edilmesi suretiyle iki haklı ihtar şartının oluşturulması mümkün değildir.

Nitekim Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 02.10.2013 tarihli, 2013/10758 E., 2013/13396 K. sayılı kararında, ihtarın haklı sayılabilmesi bakımından yazılı olması, hangi aya ait kira bedelinin talep edildiğinin belirli bulunması, usulüne uygun tebliğ edilmesi ve ihtara konu kira borcunun tebliğ öncesinde ödenmemiş olması ölçütleri vurgulanmıştır.

Bu itibarla, iki haklı ihtara dayalı tahliye davalarında ihtarname içerikleri, tebliğ mazbataları, kira sözleşmesi ve ödeme belgelerinin birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir.

C. Kiracı İhtardan Sonra Kira Borcunu Öderse Tahliye Edilebilir mi?

İki haklı ihtar nedeniyle tahliye davalarında en çok tartışılan hususlardan biri, kiracının ihtarnameyi aldıktan sonra kira bedelini ödemesi durumunda ihtarın hukuki geçerliliğini koruyup korumayacağıdır. Yerleşik Yargıtay içtihatları uyarınca, kira borcunun haklı ihtarın tebliğinden sonra ödenmesi, kural olarak ihtarın haklılığını ortadan kaldırmamaktadır.

Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 02.10.2013 tarihli, 2013/10758 E., 2013/13396 K. sayılı kararında, ödeme emrinin tebliğinden sonra kira borcunun kiraya verene gönderilmiş olmasının ihtarın haklılığını ortadan kaldırmayacağı kabul edilmiştir.

Benzer şekilde Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 24.06.2015 tarihli, 2015/4749 E., 2015/6382 K. sayılı kararında, iki ayrı icra takibine konu edilen kira bedellerinin ödeme emirlerinin tebliğinden sonra ödenmiş olması nedeniyle iki haklı ihtarın oluştuğu belirtilerek tahliye isteminin reddine ilişkin yerel mahkeme kararı bozulmuştur. Bununla birlikte ihtarın tebliğinden önce kira borcunun tamamen ödenmiş olması hâlinde ihtarın haklılığı farklı değerlendirilir.

Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi'nin 05.02.2026 tarihli, 2024/3141 E., 2026/302 K. sayılı kararında da ödeme kayıtları değerlendirilerek ihtar şartlarının gerçekleşmediği sonucuna ulaşılmış ve tahliye talebinin reddi gerektiği kabul edilmiştir.

Bu nedenle ihtarın düzenlendiği tarih ile tebliğ tarihi kadar, kira borcunun hangi tarihte ödendiğinin de belirlenmesi önem taşımaktadır.

D. Muaccel Kira Bedellerinin Bölünerek İki Ayrı İhtara Konu Edilmesi Mümkün müdür?

İki haklı ihtar nedeniyle tahliye davalarında önem taşıyan diğer bir husus, birden fazla muaccel kira borcunun ayrı ayrı ihtarlara veya icra takiplerine konu edilmesidir. Yargıtay uygulamasında, ilk ihtar veya takip tarihinde muaccel hâle gelmiş bulunan kira alacaklarının yapay olarak bölünerek farklı takipler veya ihtarlar aracılığıyla iki haklı ihtar oluşturulması hukuka uygun kabul edilmemektedir.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 16.05.2018 tarihli, 2017/11179 E., 2018/5354 K. sayılı kararında, ilk icra takibi sırasında muaccel olan kira bedelinin daha sonra ayrı bir icra takibine konu edilmesi nedeniyle ikinci ihtarın haklı sayılamayacağı belirtilmiş ve tahliye kararı bozulmuştur.

Aynı doğrultuda Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 28.03.2011 tarihli, 2010/13747 E., 2011/3776 K. sayılı kararında da muaccel kira alacağının bölünerek farklı ihtarlarla talep edilmesi suretiyle iki haklı ihtar şartının oluşturulamayacağı vurgulanmıştır.

Dolayısıyla kiraya verenin iki haklı ihtara dayalı tahliye hakkını kullanabilmesi için ihtarların, ayrı ayrı haklılık koşullarını taşıması ve muaccel kira alacaklarının hukuka aykırı biçimde bölünmemiş olması gerekmektedir.

E. İki Haklı İhtar Nedeniyle Tahliye Davası Ne Zaman Açılır?

Türk Borçlar Kanunu'nun 352/2. maddesi gereğince iki haklı ihtarın oluşması, kira sözleşmesini kendiliğinden sona erdirmez.

Kiraya verenin, kira süresinin veya bir yıldan uzun süreli kira sözleşmelerinde ihtarların gerçekleştiği kira yılının bitiminden başlayarak bir ay içerisinde tahliye davası açması gerekmektedir. İki haklı ihtara dayalı tahliye davalarında görevli mahkeme Sulh Hukuk Mahkemesidir.

Bu davalarda dava şartı arabuluculuk hükümlerinin de dikkate alınması gerekmektedir. Arabuluculuk sürecinin kanuni dava açma süresi üzerindeki etkisi ayrıca değerlendirilmelidir.

III. ÖRNEK NO: 13 ÖDEME EMRİ İLE İLAMSIZ İCRA YOLUYLA TAHLİYE (İİK m. 269 vd.)

A. Örnek No: 13 Tahliye Talepli İcra Takibi Nedir?

Kira bedelinin ödenmemesi nedeniyle kiracının tahliyesinde başvurulabilecek diğer hukuki yol, İcra ve İflas Kanunu'nun 269 ve devamı maddelerinde düzenlenen ilamsız icra yoluyla tahliye prosedürüdür.

Bu yöntemde kiraya veren, muaccel hâle gelen ancak ödenmeyen kira bedellerinin tahsiliyle birlikte kiralananın tahliyesini de talep ederek icra müdürlüğünde takip başlatabilmektedir.

Tahliye talepli takip sonucunda kiracıya, kira borcunun ödenmesini ve kanuni süre içerisinde ödeme yapılmaması hâlinde tahliye istenebileceğini bildiren Örnek No: 13 ödeme emri gönderilmektedir. Bu ödeme emri, Türk Borçlar Kanunu'nun 315. maddesinde düzenlenen temerrüt ihtarının icra hukuku bakımından karşılığını oluşturmaktadır.

Örnek No: 13 takibi ile kiraya veren, iki haklı ihtarın oluşmasını veya kira yılının sona ermesini beklemeksizin, kanuni şartların gerçekleşmesi hâlinde icra hukuk mahkemesinden tahliye talep edebilmektedir.

B. Takip Talebinde Açıkça Tahliye İstenmesi Zorunludur

Örnek No: 13 takibinin geçerli bir tahliye prosedürüne dayanak oluşturabilmesi için yalnızca kira alacağına ilişkin icra takibi başlatılması yeterli değildir. Kiraya verenin takip talebinde açıkça tahliye isteminde bulunması ve kiracıya tahliye ihtarını içeren uygun ödeme emrinin gönderilmesi gerekmektedir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 01.06.2021 tarihli, 2017/1842 E., 2021/648 K. sayılı kararında, ödeme emrinde tahliye ihtarı bulunsa dahi takip talebinde açıkça tahliye isteminin yer almamasının tahliye kararı verilmesine engel oluşturacağı kabul edilmiştir.

Bu nedenle takip talebinde yalnızca kira alacağının tahsilinin istenmesi ve tahliye talebinin açıkça belirtilmemesi, kiraya verenin ilamsız icra yoluyla tahliye istemini hukuken sonuçsuz bırakabilecektir.

C. Örnek No: 7 ile Örnek No: 13 Ödeme Emirleri Arasındaki Fark

Uygulamada sıklıkla karşılaşılan hatalardan biri, kiraya veren tarafından kira alacağı için genel haciz yoluyla icra takibi başlatılarak kiracıya Örnek No: 7 ödeme emri gönderilmesi, buna rağmen aynı takip kapsamında tahliye talep edilmesidir. Oysa Örnek No: 7 ödeme emri, genel haciz yoluyla ilamsız icra takibine ilişkin olup, Örnek No: 13 ödeme emrinde bulunması gereken tahliye ihtarını içermemektedir.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 54. Hukuk Dairesi'nin 13.11.2024 tarihli, 2022/2631 E., 2024/2334 K. sayılı kararında, kiracıya tahliye ihtarlı Örnek No: 13 yerine Örnek No: 7 ödeme emri gönderilmiş olması nedeniyle ilamsız icra yoluyla tahliye şartlarının gerçekleşmediği kabul edilmiştir.

Bu nedenle kira alacağının tahsili ile birlikte tahliye talep edilmesi amaçlanıyorsa, takip talebinin ve düzenlenen ödeme emrinin ilgili kanuni hükümlere uygun olması zorunludur.

D. Örnek No: 13 Ödeme Emrinde 7 Günlük İtiraz ve 30 Günlük Ödeme Süresi

Konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracıya usulüne uygun şekilde Örnek No: 13 ödeme emri tebliğ edilmesi üzerine iki ayrı kanuni süre gündeme gelmektedir. Kiracının, ödeme emrine karşı tebliğ tarihinden itibaren 7 gün içerisinde icra müdürlüğüne itiraz etme hakkı bulunmaktadır. Bunun yanında Türk Borçlar Kanunu'nun 315. maddesi gereğince, kira borcunun ödenmesi bakımından konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracıya en az 30 günlük ödeme süresi tanınması zorunludur.

Kiracının yedi günlük süre içerisinde ödeme emrine itiraz etmemesi, kira borcunun otuz günlük ödeme süresi içerisinde yerine getirilmesi gerekliliğini ortadan kaldırmaz. Diğer taraftan kiracının yedi günlük süre içerisinde itiraz etmesi hâlinde takip durur ve kiraya verenin itirazın kaldırılması ve tahliye talebine ilişkin kanuni usullere başvurması gündeme gelir. İtirazın bulunmaması ve otuz günlük ödeme süresi içerisinde kira borcunun ödenmemesi durumunda ise İİK'nın 269/a maddesi kapsamında tahliye şartları oluşabilir.

E. Kiracı 30 Gün İçerisinde Kira Borcunu Öderse Tahliye Edilebilir mi?

Örnek No: 13 ödeme emrine dayalı tahliyede belirleyici hususlardan biri, kiracının otuz günlük ödeme süresi içerisinde takip konusu borcu tamamen ödeyip ödemediğidir. Kiracının bu süre içerisinde kira borcunu usulüne uygun biçimde tamamen ödemesi, ilgili temerrüt nedeniyle tahliye talebini engeller.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 21.12.2021 tarihli, 2017/1918 E., 2021/1707 K. sayılı kararında, ödeme süresi içerisinde kira borcunun ödenmesinin ilamsız tahliye takibinin sonuçları bakımından önem taşıdığı vurgulanmıştır.

Bununla birlikte aynı kararda, borçlunun icra dosyasına ödeme yapmasına rağmen alacaklının bu tutarı tahsil etmesini engelleyen tedbirin etkisi de değerlendirilmiş ve çoğunluk tarafından somut olayda temerrüdün gerçekleştiği kabul edilmiştir.

Dolayısıyla ödeme yapıldığı iddiası bakımından yalnızca ödeme kaydının varlığı değil, ödemenin kanuni süre içerisinde ve borcu sona erdirecek şekilde gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği de önem taşımaktadır.

F. 30 Günlük Sürede Ödeme Yapılmazsa Tahliye Nasıl Sağlanır?

Kiracının ödeme emrine yedi günlük süre içerisinde itiraz etmemesi ve otuz günlük ödeme süresi içerisinde borcunu tamamen ödememesi hâlinde, kiraya veren İİK'nın 269/a maddesi uyarınca icra hukuk mahkemesinden tahliye talep edebilir. Tahliye talebinin, kanunda düzenlenen altı aylık süre içerisinde ileri sürülmesi gerekmektedir. Kiracının ödeme emrine itiraz etmesi durumunda ise İİK'nın 269/b ve 269/c maddeleri kapsamında itirazın kaldırılması ve tahliye prosedürü gündeme gelebilmektedir.

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'nin 09.02.2023 tarihli, 2022/12772 E., 2023/755 K. sayılı kararında, İİK'nın 269/a maddesine dayalı tahliye taleplerinde iki haklı ihtar şartının aranmayacağı belirtilmiştir. Bu yönüyle Örnek No: 13 takibi, iki haklı ihtar nedeniyle tahliye davasından bağımsız bir hukuki mekanizma niteliğindedir.

IV. ÖRNEK NO: 13 ÖDEME EMRİ İKİ HAKLI İHTARDAN BİRİ OLARAK KABUL EDİLEBİLİR Mİ?

İki haklı ihtar nedeniyle tahliye ile Örnek No: 13 ödeme emrine dayalı ilamsız tahliye arasındaki en önemli hukuki bağlantı, usulüne uygun tebliğ edilen tahliye ihtarlı ödeme emrinin aynı zamanda haklı yazılı ihtar niteliği taşıyabilmesidir.

Kira bedelinin muaccel olmasına rağmen ödenmemesi üzerine başlatılan tahliye talepli icra takibinde gönderilen Örnek No: 13 ödeme emri, gerekli şartları taşıdığı takdirde Türk Borçlar Kanunu'nun 352/2. maddesi kapsamında haklı ihtar olarak değerlendirilebilir.

Nitekim Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 19.02.2013 tarihli, 2012/19185 E., 2013/2700 K. sayılı kararında, ilk ihtarname ile sonraki haciz ve tahliye talepli icra takibinde, kira bedellerinin ihtarların tebliğinden sonra ödenmiş olması dikkate alınarak iki haklı ihtarın oluştuğu kabul edilmiştir.

Aynı doğrultuda Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 24.06.2015 tarihli, 2015/4749 E., 2015/6382 K. sayılı kararında da iki ayrı kira takibinde ödeme emirlerinin tebliğinden sonra gerçekleştirilen ödemelerin ihtarların haklılığını ortadan kaldırmadığı belirtilmiştir.

Bu nedenle kiracının otuz günlük ödeme süresi içerisinde kira borcunu ödemiş olması, Örnek No: 13 takibine dayalı temerrüt nedeniyle tahliyeyi engelleyebilirse de aynı ödeme emrinin iki haklı ihtardan biri olarak değerlendirilmesini kural olarak engellememektedir.

V. İKİ HAKLI İHTAR İLE ÖRNEK NO: 13 İCRA TAKİBİ ARASINDAKİ TEMEL FARKLAR

İki haklı ihtar nedeniyle tahliye davası ile Örnek No: 13 ödeme emrine dayalı ilamsız tahliye prosedürü, farklı hukuki koşulların gerçekleşmesine bağlıdır. İki haklı ihtara dayalı tahliyede, kanunda öngörülen kira yılı veya kira süresi içerisinde iki haklı yazılı ihtarın oluşması gerekir. Buna karşılık Örnek No: 13 takibinde, muaccel kira borcunun ödenmemesi üzerine tek bir tahliye ihtarlı takip başlatılması yeterli olabilir.

İki haklı ihtar nedeniyle tahliyede ihtarın tebliğinden sonra yapılan ödeme, kural olarak ihtarın haklılığını ortadan kaldırmaz. Örnek No: 13 takibinde ise otuz günlük yasal ödeme süresi içerisinde borcun tamamen ödenmesi, söz konusu takibe dayalı temerrüt nedeniyle tahliyeyi engeller.

Tahliye talebinin ileri sürülebileceği zaman bakımından da iki yöntem farklılık göstermektedir. İki haklı ihtar nedeniyle tahliye davası, ilgili kira yılının veya kira süresinin sona ermesinden sonra kanuni süresi içerisinde açılırken, Örnek No: 13 takibinde kira yılının bitmesi beklenmeksizin kanuni ödeme süresinin sonunda tahliye talep edilebilir. Ayrıca iki haklı ihtar nedeniyle tahliye davalarında sulh hukuk mahkemesi, ilamsız icra yoluyla tahliye taleplerinde ise icra hukuk mahkemesi görevli bulunmaktadır.

Her iki yöntemin birbirinden bağımsız niteliği, Yargıtay kararlarında da açıkça vurgulanmaktadır. Bu nedenle bir hukuki yol bakımından gereken şartların diğer tahliye yöntemi için de zorunlu olduğu kabul edilemez.

VI. TAHLİYE UYUŞMAZLIKLARINDA ZORUNLU ARABULUCULUK

6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/B maddesi uyarınca, kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda kural olarak dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulması zorunludur. Bu kapsamda iki haklı ihtar nedeniyle sulh hukuk mahkemesinde açılacak tahliye davalarında dava şartı arabuluculuk hükümlerinin yerine getirilmesi gerekir.

Bununla birlikte kiralanan taşınmazların İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler, zorunlu arabuluculuk kapsamı dışında tutulmuştur. Dolayısıyla Örnek No: 13 ödeme emrine dayalı ilamsız icra yoluyla tahliye prosedüründe, ilgili özel takip hükümleri çerçevesinde arabuluculuğa başvuru zorunluluğu bulunmamaktadır.

VII. KİRA BEDELİNİN GEÇ ÖDENMESİ NEDENİYLE TAHLİYEDE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR

Kiraya verenin kira bedelinin geç ödenmesi nedeniyle tahliye sürecini başlatmadan önce, sözleşmenin hükümlerini, kira borcunun muacceliyet tarihini, ödeme kayıtlarını ve hangi hukuki tahliye yolunun somut olaya uygun olduğunu değerlendirmesi gerekmektedir.

Özellikle iki haklı ihtara dayalı tahliyede, aynı kira yılı içerisinde iki haklı ihtarın oluşması, ihtarların usulüne uygun biçimde tebliğ edilmesi, ihtar tarihlerinden önce borcun ödenmemiş olması ve muaccel alacakların yapay biçimde bölünmemesi önem taşımaktadır.

Örnek No: 13 takibinde ise takip talebinde açıkça tahliye istenmesi, kiracıya doğru ödeme emrinin gönderilmesi, kanuni ödeme ve itiraz sürelerinin belirtilmesi ve tahliye talebinin süresinde ileri sürülmesi zorunludur.

Kiracı bakımından da ödeme dekontlarının saklanması, ihtarname ve ödeme emirlerinin tebliğ tarihlerinin takip edilmesi ve ödeme veya itiraz haklarının kanuni süreler içerisinde kullanılması önem arz etmektedir.

Ayrıca Örnek No: 13 takibinde kira ilişkisinin veya ödemenin uyuşmazlık konusu olması hâlinde, icra hukuk mahkemesinin sınırlı inceleme yetkisi ve İcra ve İflas Kanunu'nda düzenlenen ispat kuralları da dikkate alınmalıdır.

Bu nedenle gerek kiraya veren gerekse kiracı açısından tahliye uyuşmazlıklarının yalnızca kira borcunun ödenip ödenmediğine indirgenmemesi, tüm hukuki koşulların ve ilgili yargı kararlarının birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir.

Kira bedelinin süresinde ödenmemesi, kiraya veren ile kiracı arasındaki sözleşmesel ilişki bakımından önemli hukuki sonuçlar doğurmakta ve kanunda öngörülen şartların gerçekleşmesi hâlinde kira sözleşmesinin sona erdirilmesine ve kiralananın tahliyesine dayanak oluşturabilmektedir. Bununla birlikte kira bedelinin geç ödenmesi tek başına ve kendiliğinden tahliye sonucunu doğurmamakta; tahliye hakkının kullanılabilmesi için ilgili mevzuatta düzenlenen maddi ve usuli koşulların eksiksiz biçimde yerine getirilmesi gerekmektedir.

Türk Borçlar Kanunu'nun 352/2. maddesinde düzenlenen iki haklı ihtar nedeniyle tahliye ile İcra ve İflas Kanunu'nun 269 ve devamı maddelerinde düzenlenen Örnek No: 13 ödeme emrine dayalı ilamsız tahliye prosedürü, birbirinden bağımsız ancak uygulamada birbirini tamamlayabilen iki ayrı hukuki mekanizmadır. İki haklı ihtara dayalı tahliyede kiracının kanunda belirtilen kira yılı veya kira süresi içerisinde iki haklı yazılı ihtara sebebiyet vermesi ve ilgili sürenin sonunda tahliye davası açılması gerekirken, Örnek No: 13 takibinde muaccel kira borcunun kanuni ödeme süresi içerisinde yerine getirilmemesi hâlinde kira yılının sona ermesi beklenmeksizin tahliye talep edilebilmektedir.

Özellikle Örnek No: 13 ödeme emrinin gerekli şartları taşıması durumunda iki haklı ihtardan biri olarak değerlendirilebilmesi, söz konusu iki hukuki yol arasındaki en önemli bağlantıyı oluşturmaktadır. Kiracının ödeme emrinin tebliğinden sonra otuz günlük süre içerisinde kira borcunu ödemesi, temerrüde dayalı tahliyeyi engelleyebilse de ihtarın haklılığını her durumda ortadan kaldırmamaktadır. Aynı kira yılı içerisinde ikinci bir haklı ihtarın oluşması hâlinde, tüm kira bedelleri sonradan ödenmiş olsa dahi iki haklı ihtara dayalı tahliye davası açılması mümkün olabilmektedir.

Bununla birlikte kira alacaklarının yapay biçimde bölünerek iki haklı ihtar oluşturulması, tahliye talepli icra takibinde tahliye isteminin açıkça belirtilmemesi, yanlış ödeme emri gönderilmesi, ihtar ve ödeme sürelerine uyulmaması veya hak düşürücü sürelerin geçirilmesi, tahliye talebinin hukuken sonuçsuz kalmasına neden olabilecek önemli usuli eksikliklerdir.

Sonuç itibarıyla, kira bedelinin geç ödenmesi nedeniyle başvurulacak tahliye yönteminin belirlenmesinde kira sözleşmesinin hükümleri, kira borcunun muacceliyet tarihi, ihtarların içeriği ve tebliğ tarihleri, ödeme kayıtları ve kanuni süreler bir bütün olarak değerlendirilmelidir. Kiraya verenin tahliye hakkını usulüne uygun şekilde kullanabilmesi ve kiracının kanundan doğan haklarının korunabilmesi bakımından hukuki sürecin somut olayın özellikleri doğrultusunda yürütülmesi önem taşımaktadır.