Kamuoyunda "12. Yargı Paketi" olarak bilinen Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, TBMM Genel Kurulunda kabul edilerek yasalaştı.
BELİRSİZ ALACAK DAVASI VE DİĞER KONULARDA GETİRİLEN TEMEL DEĞİŞİKLİKLER AŞAĞIDAKİ ŞEKİLDE ÖZETLENEBİLİR
1) BELİRSİZ ALACAK DAVASI KALDIRILARAK YERİNE GENİŞLETİLMİŞ KISMİ DAVA" GETİRİLDİ
Hangi alacakların "belirli" veya "belirsiz" olduğu konusunda mahkemeler ve Yargıtay daireleri arasında görüş ayrılıkları yaşanıyordu. Mahkemelerin "Bu alacak belirlenebilirdi, belirsiz alacak davası açamazsın" diyerek davaları hukuki yarar yokluğundan usulden reddetmesi, vatandaşların hak kaybına uğramasına ve ret kararından sonra yeni dava açarken alacağın zamanaşımına uğramasına yol açmaktaydı.
Yeni sistemde belirsiz alacak davasının kaldırılmasıyla doğan boşluk, HMK'nın 109. maddesindeki kısmi dava kuralları genişletilerek dolduruldu.
Klasik kısmi davada zamanaşımı sadece dava edilen miktar için kesilirdi. Yeni düzenlemeyle, alacağın sadece bir kısmı dava edilse bile, yargılama sırasında artırılan kalan kısım için de zamanaşımı davanın ilk açıldığı tarihten itibaren kesilmiş sayılacaktır. Bu yenilikle belirsiz alacak davası kaldırılmış olmakla birlikte belirsiz alacak davasının en büyük avantajı kısmi davaya taşınmıştır.
Kanundaki geçiş maddesi uyarınca, belirsiz alacak davasının kaldırıldığı tarihten önce açılmış ve halen derdest (devam eden) olan belirsiz alacak davaları eski hükümlere göre görülmeye devam edecektir.
2) NOTERLİK İŞLEMLERİNDE DİJİTALLEŞME DÖNEMİ BAŞLIYOR
Noterler, istenen evrak asıllarını elektronik ortamda tarayıp güvenli imza ile gönderecek.
Resmi dairelerin evrak taleplerinden harç, vergi veya değerli kağıt bedeli alınmayacak.
3) DANIŞTAY YAPISINDA YAPILACAK DEĞİŞLİKLER ERTELENDİ
Danıştay daire sayısının 10'a düşürülmesi yükümlülüğü 2030 yılına kadar ertelendi.
Boşalan her iki üyelik için tek üye seçilmesi uygulamasından da 4 yıl vazgeçildi.
4) ORTAKLIĞIN GİDERİLMESİ VE İCRA SATIŞLARINDAKİ YENİ KURALLAR KABUL EDİLDİ
Miras kalan taşınmazların satışında ilk açık artırma sadece mirasçılar arasında yapılacak.
5) İDARİ YARGIDA TEK HAKİMİN BAKACAĞI DAVALAR VE İSTİNAF KURALLARI YENİDEN BELİRLENDİ
6) IBAN DOLANDIRICILIĞI VE CEZA İNDİRİMİ
Dolandırıcılık suçuna iştirak eden kişinin eylemi sadece banka hesabını, ödeme aracını veya IBAN bilgilerini başkasına vermekle sınırlıysa verilecek ceza yarı oranında indirilebilecek.
Mağdurun uğradığı zarar soruşturma aşamasında giderilirse cezada 2/3 oranında, kovuşturma (mahkeme) aşamasında giderilirse yarı oranında ek indirim uygulanacak.
7) HAGB (HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI) YENİDEN DÜZENLENDİ
Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı doğrultusunda HAGB mekanizması revize edildi.
İstinaf Yolu Açıldı: HAGB kararlarına karşı artık düz bir itiraz yerine Bölge Adliye Mahkemesi (BAM) nezdinde istinaf yolu açık olacak. BAM kararları ise Yargıtay'a taşınabilecek.
Yasak Kapsamı: İşkence, eziyet ve kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği kötü muamele suçlarında HAGB uygulanamayacak.
8) DAVALARDA 3 AY SINIRI
Yazılı yargılama usulüne tabi davalarda iki duruşma arasındaki süre üç aydan fazla olamayacak. Bilirkişi gibi zorunlu hallerde hakim gerekçesini somut olarak tutanağa yazmak zorunda kalacak.
Prof. Dr. Rauf KARASU
Ayrıntılı bilgiler için bkz.
>> 12. YARGI PAKETİ, TBMM GENEL KURULUNDA KABUL EDİLDİ
