Nükleer Düzenleme Kurumundan:

NÜKLEER TESİSLER, RADYASYON TESİSLERİ VE RADYOAKTİF ATIK TESİSLERİNDE YÖNETİM SİSTEMİ YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK

MADDE 1- 27/4/2022 tarihli ve 31822 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Nükleer Tesisler, Radyasyon Tesisleri ve Radyoaktif Atık Tesislerinde Yönetim Sistemi Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendinde yer alan “güvenli” ibaresi “güvenlik, emniyet ve nükleer güvence gereklerini göz önünde bulundurarak” şeklinde değiştirilmiş ve aynı fıkraya aşağıdaki bentler eklenmiştir.

“h) Değişiklik: Tadilat, ekleme veya çıkarma yapılması ve belgelerin güncellenmesi gibi faaliyetler sonucunda; dokümantasyon ve yazılımlar dâhil yapı, sistem ve ekipman, işletme sınır ve koşulları, işletme prosedürleri, organizasyon yapısı, güvenlik ve emniyet değerlendirme araçları ile tesisin güvenli ve emniyetli olarak işletilmesine yönelik programlar ve yönetim sistemi gibi idari veya organizasyonel hususların veya tesis konfigürasyonunun farklılaşmasını,

ı) Dereceli yaklaşım: Güvenliğin ve emniyetin sağlanmasına yönelik teknik ve idari kontrol faaliyetleri ile iş ve işlemlerin; güvenliği ve emniyeti tehdit edebilecek olasılıkların ve bunların olası sonuçlarının büyüklüğüyle orantılı bir şekilde oluşturulduğu ve uygulandığı yöntemi,

i) Geçici değişiklik: Belirli bir süreyle sınırlı olarak uygulanan değişiklikleri,

j) Güvenlik açısından önemli: Nitelediği unsurun herhangi bir nedenle işlevini yerine getirememesi veya uygun şekilde yürütülmemesi sonucunda çalışanların, halkın, çevrenin veya gelecek nesillerin iyonlaştırıcı radyasyonun zararlı etkilerine maruz kalmasına yol açabilecek önemi haiz olmasını,

k) Kalite temin: Faaliyetlere ilişkin belirlenen gereklerin karşılandığına yönelik güvence sağlayan bir yönetim sistemi fonksiyonunu,

l) Konfigürasyon: Tesisin yapı, sistem ve ekipmanlarının fiziksel, işlevsel ve işletilmesiyle ilgili özelliklerini,

m) Konfigürasyon temeli: Tesisin yapı, sistem ve ekipmanlarına ilişkin sonraki faaliyetlerde referans olarak kullanılmak üzere belirlenmiş ve sabitlenmiş konfigürasyon öğeleri kümesini,

n) Tadilat: Yapı, sistem ve ekipmanların önceki özellikleriyle uyumlu olmayacakları şekilde değiştirilmelerini veya güvenlik veya emniyet açısından önemli sistemlerin tasarım temellerinin ve güvenlik veya emniyet gerekleriyle uyumunun yeniden değerlendirilmesini, tasarım analizlerinin yenilenmesini, ekipman ilavelerini ve benzer hususları gerektiren reaktörün gücünün artırılması veya sistemlerin modernizasyonu gibi tesis değişikliklerini,”

MADDE 2- Aynı Yönetmeliğin 5 inci maddesinin dördüncü fıkrasının (b) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve aynı maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

“b) Tesisi oluşturan yapı, sistem ve ekipmanlar ile tesise ilişkin faaliyetlerin güvenlik ve kalite gereklerine uygun olmasını sağlamakla,”

“(6) Kuruluş, çalışanların hataları bir öğrenme fırsatı olarak görebilmelerini ve bireysel veya sistemsel hataları herhangi bir yaptırıma maruz kalma korkusu olmadan bildirebilmelerini sağlayan mekanizmaları kurar ve uygular.”

MADDE 3- Aynı Yönetmeliğin 7 nci maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş, ikinci fıkrasının (ç) bendine “teşvik eden” ibaresinden sonra gelmek üzere “, tehdit ve zafiyetlerin zamanında bildirilmesini destekleyen” ibaresi eklenmiş, (d) ve (ğ) bentleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“(1) Üst yönetimden başlayarak tüm çalışanlar, Kuruluşta güçlü bir güvenlik kültürü oluşturur, bunu teşvik eder ve bunun sürdürülmesine katkıda bulunur.”

“d) İnsan faktörüne ve teknik ve organizasyonel faktörlere ilişkin sorunlar ile yapı, sistem ve ekipmanlardaki her türlü yetersizliğin güvenliğin zafiyete uğramasını önlemek üzere zamanında raporlanmasını,”

“ğ) Uluslararası iyi uygulama örneklerinin ve işletme deneyimlerinin güvenliği ve güvenlik kültürünü geliştirmeye yönelik olarak kullanılmasını,”

MADDE 4- Aynı Yönetmeliğin 11 inci maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesine “Bu kapsamda,” ibaresinden sonra gelmek üzere “her takvim yılında en az bir kez olmak üzere” ibaresi eklenmiştir.

MADDE 5- Aynı Yönetmeliğin dördüncü bölümünün başlığı “Süreç, Kaynak, Tedarik ve Doküman Yönetimi” şeklinde değiştirilmiştir.

MADDE 6- Aynı Yönetmeliğin 14 üncü maddesinin üçüncü fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“(3) Kuruluş, güvenliği sağlamak ve sürdürebilmek amacıyla, insan faktörü ve organizasyonel faktörlerin tesis veya faaliyete etkilerini değerlendirebilecek yetkinlikleri bulundurur veya temin eder.”

MADDE 7- Aynı Yönetmeliğin 17 nci maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendine “kapsamını,” ibaresinden sonra gelmek üzere “bu amaçlara ulaşmak için kullanılan yöntemleri,” ibaresi eklenmiş, (f) ve (g) bentleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“f) Uygunsuzlukların belirlenmesi, kaydedilmesi, analiz edilmesi ve düzeltici önlemlerin belirlenmesine ilişkin hususları düzenleyen uygunsuzluk yönetimini,

g) Faaliyete ilişkin kayıtların tutulması, dokümanların oluşturulması, onaylanması, dağıtılması, saklanması ve imha edilmesine yönelik kayıt ve raporlama gereklerini,”

MADDE 8- Aynı Yönetmeliğin 18 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“MADDE 18- (1) Kuruluş; kalıcı ve geçici değişikliklerin uygun şekilde tanımlanmasını, tasarlanmasını, değerlendirilmesini ve gözden geçirilmesini, onaylanmasını, uygulanmasını, test edilmesini ve kayıt altına alınmasını sağlamak üzere değişiklik yönetimi uygular.

(2) Kuruluş herhangi bir değişikliğin; tesisin güvenlik, emniyet ve nükleer güvence uygulamaları açısından uygun bir şekilde işletilebilme yeteneğini ve güvenlik, emniyet ve nükleer güvence işlevlerini doğrudan veya dolaylı olarak olumsuz etkilememesini sağlar.

(3) Kuruluş tarafından;

a) Öngörülen tüm değişiklikler için değişiklik yapılmadan önce, değişikliğin güvenlik ve emniyet açısından sonuçlarını ve kategorisini belirlemek amacıyla, değişikliğin yapılması sırasında ve sonrasında tesisin işletilmesine olan muhtemel etkileri dikkate alınarak yetkin personel marifetiyle ön değerlendirme yapılması,

b) Ön değerlendirme sonucuna göre güvenlik ve emniyet üzerinde etkisi olduğu değerlendirilen değişiklikler için; değişikliğin güvenlik ve emniyet gereklerine ve teknik şartlara uygunluğunun ve değişiklik yapıldıktan sonra tesisin güvenli ve emniyetli bir şekilde işletilebileceğinin gösterilmesi amacıyla yetkin personel marifetiyle güvenlik ve emniyet değerlendirmesi yapılması,

c) Öngörülen tüm değişiklikler için;

1) Değişikliğin kapsamının, güvenlik etkilerinin, emniyet etkilerinin, olası sonuçlarının ve ön değerlendirme ile güvenlik ve emniyet değerlendirmesi sonuçlarının, bu değişikliklerin tasarımında veya uygulanmasında görevli olmayan yetkin personel marifetiyle gözden geçirilmesi,

2) Değerlendirme ve gözden geçirme sonuçlarının, Kuruluşun değişikliklerin güvenlik ve emniyet üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesinden sorumlu ilgili komitesi veya birimi marifetiyle gözden geçirilmesi,

sağlanır.

(4) Kuruluş, bağımsız gözetim şirketlerinin uygunluk değerlendirmesine tabi faaliyetlerdeki değişiklikler için bağımsız gözetim şirketlerine değişikliğin uygunluk değerlendirmesini yaptırır.

(5) Değişikliklerin değerlendirilmesi sürecinde Kuruluşun; yapı, sistem ve ekipmanların değişiklik öncesi hâlinin tasarım, imalat veya inşaat faaliyetlerini gerçekleştirenlerin, değişikliğin bu yapı, sistem ve ekipmanların tasarım temellerine ve fonksiyonlarına etkilerine ilişkin görüşlerini alması esastır. Değişiklikler Kuruluş tarafından onaylanır.

(6) Değişiklikler için insan faktörü ve organizasyonel faktörler dikkate alınır ve değişikliklerin personelin görevleri ve performansı üzerindeki sonuçları sistematik olarak analiz edilir.

(7) Yapı, sistem ve ekipmanlar için; personelin güvenliğinin sağlanması veya güvenlik açısından önemli yapı, sistem ve ekipmanların korunması gibi amaçlarla yapılacak değişikliğin aciliyetinin gerekçelendirilmesi hâlinde, değişiklik yönetiminin birinci fıkrada belirtilen tüm adımlarının uygulanamadığı geçici değişiklikler yapılabilir. Değişiklik yönetiminin tamamlanmayan adımları geçici değişiklik yapıldıktan sonra, mümkün olan en kısa sürede tamamlanır.

(8) Geçici değişiklikler, birikimli güvenlik etkilerini en aza indirmek amacıyla süre ve sayı bakımından sınırlandırılır ve kalıcı değişikliklerin yerine yapılamaz.

(9) Değişiklik yapılmış tesis, yapı, sistem veya ekipmanlar işletmeye alınmadan önce, tasarıma uygunluğun ve tesisin doğru konfigürasyonunun korunduğunu doğrulamak amacıyla test edilir. Kuruluş, değişikliklere uygun şekilde, ilgili personelin eğitilmesini ve güvenlik analizi raporu ile diğer belge ve yazılımların güncellenmesini sağlar.”

MADDE 9- Aynı Yönetmeliğin 19 uncu maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“MADDE 19- (1) Nükleer tesisler ve radyoaktif atık tesisleri için Kuruluş; tesisin tasarım aşamasından işletmeden çıkarılmasına kadar tüm aşamalarında tasarım gerekleri, fiziksel konfigürasyon ve bunlara ilişkin dokümantasyon arasındaki tutarlılığı temin etmek amacıyla konfigürasyon yönetimi uygular. Nükleer santrallerde uygulanacak konfigürasyon yönetiminin bilgi işlem tabanlı olması zorunludur.

(2) Nükleer tesisler ve radyoaktif atık tesislerinde Kuruluş tarafından:

a) Konfigürasyon yönetimi kapsamında, bilgisayar sistemleri ve yazılımlar dâhil tesisin yapı, sistem ve ekipmanlarının özelliklerinin belirlenmesi ve belgelenmesi ile bu özelliklerde yapılan değişikliklerin uygun şekilde tesis belgelerine dâhil edilmesi sağlanır.

b) Tesisin yapı, sistem ve ekipmanları; açık bir şekilde tanımlanabilmeleri ve izlenip yönetilebilmeleri için konfigürasyon birimleri olarak alt parçalara bölünür. Tanımlama için belirsizliğe sebep olmayacak bir kodlama sistemi kullanılır.

c) Tesisin işletme sürecine yönelik olarak tasarım aşamasından itibaren gerekli görülen zamanlarda konfigürasyon temeli belirlenir.”

MADDE 10- Aynı Yönetmeliğe aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.

“İlave yükümlülükler için geçiş hükmü

GEÇİCİ MADDE 2- (1) Bu maddeyi ihdas eden Yönetmelikle değiştirilen 18 inci ve 19 uncu maddeler kapsamında getirilen yükümlülüklere bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içerisinde uyum sağlanır.”

MADDE 11- Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

MADDE 12- Bu Yönetmelik hükümlerini Nükleer Düzenleme Kurumu Başkanı yürütür.