Fon tasfiyelerinde temel mesele; TEFAS’ta eşleşmiş, payları blokaja alınmış (PBLK) satış işlemlerinin hukuki akıbeti ve yatırımcıların kesinleşmiş alacaklarının ödenmesidir.
6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m.79’daki takas kesinliği, TEFAS kuralları ve mülkiyet hakkı birlikte değerlendirildiğinde, kesinleşmiş satış işlemlerinin tasfiye kararı ile ortadan kaldırılması hukuken tartışmalıdır. Valöründe ödenmeyen bedeller bakımından temerrüt ve alacaklı sıfatı gündemdedir.
SPK’nın gözetim ve denetim yükümlülükleri, olası hizmet kusuru; Takasbank’ın sistem ve risk yönetimi sorumluluğu da ayrıca değerlendirilmelidir.
Kanaatimizce; PBLK mağdurları için en avantajlı yol, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.13 kapsamında İdarenin ağır hizmet kusuruna dayanan tam yargı davasıdır. SPK kararlarına karşı açılacak iptal davalarının; alacakların tahsili bakımından, beklenen menfaati sağlamaya doğrudan elverişli olmadığı düşüncesindeyiz.
Bunun yanında; yalnızca PBLK yönünden, İYUK m.10 başvurusu ile bireysel olumsuz işlem tesis ettirilerek, iptal davası açılması mümkündür. Ancak bu yolun tek başına değil, İYUK m.13 uyarınca açılacak tam yargı davasına ek olarak işletilmesi isabetlidir.
Her iki davada farklı hukuki argümanlar tartışılacaksa da; nihai amaç, takas kesinliğinin tatbiki ve PBLK yatırımcılarının alacaklarının ödenmesi olacaktır. Ayrıca; açılacak bu davalarda, 7596 sayılı Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun’un 3. maddesinin 5. fıkrasının 2. cümlesinin ve mağduriyete sebep olduğu düşünülen diğer hükümlerin Anayasaya aykırılığı ileri sürülerek, Anayasa m.152 uyarınca davayı gören mahkemenin Anayasa Mahkemesi’ne başvurması için talepte de bulunulabilir. Bu somut norm denetiminin öncesinde; Anayasa m.150’ye göre, Yeni Parti grubu tarafından 7596 sayılı Kanunla ilgili iptal davası açılmıştır. Bu davanın sonucu, tüm bireysel idari davaları etkileyecektir.
Satış emrini iletemeyen veya hiç satış emri vermeyen mağdurlar yönünden ise; yine İYUK m.13 uyarınca, İdarenin ağır hizmet kusuruna dayalı tam yargı davası açılması isabetli olacaktır.
Açılan davalarda farklı İdarelerin veya özel hukuk gerçek veya tüzel kişilerinin kusuru bulunduğuna dair emarelere ulaşılması halinde, bu kişiler hakkında da ayrıca hukuki süreç yürütülebilir. Mevcut durumda; özellikle İdarenin kusursuz sorumluluğuna gidilemeyeceği gözetilerek, kusuru bulunduğuna dair somut emareler bulunmayan idarelere karşı dava açılmasının, davanın olumsuz sonuçlanma ihtimalini artıracağı ve mağdurların, hem zaman kaybı yaşayabileceği ve hem de yargılama giderlerini ödemek durumunda kalabileceği de gözönüne alınmalıdır.
Son söz; idarenin sorumluluğu açısından, Anayasa m.40/3 ve m.125/7 hükümleri dikkate alındığında, hukuki zeminde ve meşru araçlarla yatırım yapan ve mağdur olan kişileri sırf yatırım yaptıkları için kusurlu görmek ve sorumlu tutmak mümkün değildir. Aksinin kabulü, ancak bu kişilerin yatırımcı görüntüsü altında sistemi suistimal ettiklerinin ve bundan haksız kazanç sağladıklarının tespiti halinde gündeme gelir.
Zarar ve ziyan ile sorumluluklar konusunda, fon mağdurları ile borsada dolaylı zarara uğrayanları ayrı değerlendirmek gerekir.
Prof. Dr. Ersan Şen
Av. Beyza Başer Berkün
(Bu makale, sayın Prof. Dr. Ersan ŞEN tarafından www.hukukihaber.net sitesinde yayınlanması için kaleme alınmıştır. Kaynak gösterilse dahi makalenin tamamı özel izin alınmadan kullanılamaz. Ancak alıntılanan makalenin bir bölümü, aktif link verilerek kullanılabilir. Yazarı ve kaynağı gösterilmeden kısmen ya da tamamen yayınlanması şahsi haklara ve fikri haklara aykırılık teşkil eder.)
Next