20 Temmuz 2016 tarihinde yargı görevine başlayan ve iki dereceli yargılama sisteminin istinaf kanun yolunda yetkili kılınan bölge adliye mahkemeleri ceza daireleri ile ilgili hükümler; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.272 ila m.285’de ve 5235 sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un 25 ila 48. maddelerinde yer almaktadır.

İki dereceli yargılama sisteminden kaynaklanan ve istinaf kanun yolunun yalnızca hukukilik denetimi değil, maddi vaka incelemesi de yaptığından bahisle “Direnme yasağı” başlıklı CMK m.284’den kaynaklanan ilk derece mahkemeleri ile BAM ceza daireleri arasında tartışmayı sonlandırmak için; kanun koyucu önce “Hukuka kesin aykırılık halleri” başlıklı CMK m.289’da gösterilen sebepler yönünden CMK m.280/1-e’de yetki daraltmasına gitmiş, ardından bu yetki daraltmasını BAM ceza daireleri lehine olacak şekilde eski hale getirmiş, istinaf kanun yolu aşamasında dosya üzerinden inceleme ile karar verilmesi, özellikle duruşma açmadan düzelterek istinaf talebinin esastan reddine ve bozma kararları verilmemesi yönünde temyiz merci olan Yargıtay kararlar vermeye başlamış,

Yine kanun koyucu; “Temyiz” başlıklı CMK m.286/2-a’dan kaynaklanan 5 yıl hapis cezası sınırı nedeniyle temyiz yasağını bertaraf edebilmek için, bazı suçlar yönünden isitnaf sonrası temyiz yolunun açık bırakılmasını sağlayacak şekilde CMK m.286/3’de değişikliğe gitmiştir.

İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi’nin Ek 7. Protokolü’nün “Ceza konularında iki dereceli yargılanma hakkı” başlıklı 2. maddesi nedeniyle istinaf kanun yolunun oluşturulması gerektiğini, hem mahkemeye erişim ve hem de temyiz öncesinde, hatta bazı davalar yönünden bariyer oluşturacak şekilde istinaf kanun yolunun olması gerektiğini savunan görüş karşısında, istinaf kanun yolunun beklenen faydayı sağlamadığını, işleri ve davaları süreç bakımından uzattığını, adaleti geciktirdiğini, maalesef Yargıtay öncesi de facto bir temyiz merciinin daha kurulduğunu, bu yönüyle bölge adliye mahkemelerinde devamı düşünülüyorsa, bu mahkemelerin de Ankara’da bulunan Yargıtay’a yakın kurulmasının ve bir yerde toplanmasının isabetli olacağını savunanlar da bulunmaktadır.

Aradan geçen 10 seneyi aşkın zamana rağmen, istinaf kanun yolunun ceza ve hukuk dairelerinde yaşanan sorunların çözülemediği, bilhassa hukuk dairelerinde dosyaların çok beklemesinden kaynaklanan sebeplerle adaletin geciktiği, temyiz incelemesi için Yargıtay’a giden dosyalar bakımından bu gecikmenin daha da arttığı, BAM ceza dairelerinde mahkemeye erişim hakkı sağlanamadığına dair şikayetlerin yoğun olduğu, çünkü istinaf kanun yolunda çoğunlukla duruşma açılmayıp, dosya üzerinden kararlar verilebildiği, bilhassa 5 yıl ve daha az hapis cezalarından mahkumiyet kararlarına karşı temyiz yolunun açık olmadığı dosyalarda, bir dosyadan birden fazla ve her biri 5 yıl ve daha az hapis cezasına mahkumiyet olan kararların öngördüğü toplam hapis cezalarının 50, 100 ve hatta 200 yıla vardığı durumlarda bile temyiz yolunun kapalı olduğu, bu durumun da ciddi eleştirilerin yapılmasına yol açtığı bilinmektedir.

Temyiz mercii olan Yargıtay; istinafta duruşma açılmasını sağlamaya dönük “yoklukla maluliyet”, “hukuki değerden yoksun olma” ve “hükümsüz olma” gibi kararlarla, istinafta duruşma açılmadan verilen bazı kararlar ile bu kararların dayanağı olan ilk derece mahkemesi kararları yönünden bozma kararları verdiği, bunun yanında istinafta kesinleşen bazı dosyalar yönünden bağlantı nedeniyle, yani dosyanın bir kısmının veya örgütlü dosyaların bir kısmının temyize gelip, diğer kısmın istinafta kesinleştiği hallerde dosyanın tümden temyiz incelemesine tabi tutulmasına karar verebildiği, bu yönde talepleri kabul ettiği, yine istinafta bozma kararı sebebiyle ilk derece mahkemesine dönüp de ilk derece mahkemesi tarafından temyize açık olmayan bir karar verildiğinde, BAM ceza dairelerinin duruşma açmamasını ve karar vermememesini, bu nedenle de dosyaların temyiz incelemesine gelememesini eleştirerek, hak arama hürriyeti kısıtlandığından bahisle BAM ceza dairelerinde duruşma açılmasından bahisle bozma kararı verdiği, bazen de suç vasfında hata nedeniyle yapılan temyiz başvurusunu, dosyaya ve cezaya karşı temyiz yolu açık olmadığı halde kabul edip, usulden ve esastan temyiz incelemesi yapmaktadır.

Bu yazımızda; Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 03.06.2026 tarihli, 2024/1-421 E., 2026/337 K. sayılı kararını kısaca ele alacağız, çünkü istinaf kanun yolunun kabul edilmesinde bir hukuki mantık vardı, o da iki dereceli yargılama sisteminden kaynaklanmakta idi. Bu nedenle; ilk derece mahkemesinden gelen nerede ise tüm kararlara karşı şu veya bu gerekçeler üretmek suretiyle temyiz yolu açıldığında, bir temyiz mercii olan Yargıtay’ın içtihat mahkemesi olma kimliği zarar göreceği gibi, temyiz aşamasında tüm dosyaların ele alınması gündeme gelecek ve iki dereceli yargılama sistemi ile bu sistemde yer alan temyiz mercii anlamını yitirecektir.

03.06.2026 tarihli Yargıtay Ceza Genel Kurulu kararında; İstanbul 28. Asliye Ceza Mahkemesi tarafından sanığın neticesi sebebiyle ağırlaştırılmış kasten yaralama suçundan 2 yıl 1 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, bu kararın sanık müdafii ve Cumhuriyet savcısı tarafından istinaf edildiği, İstabul BAM 11. Ceza Dairesi’nin “Hukuka kesin aykırılık halleri” başlıklı CMK m.289/1-d uyarınca “sanığın eylemi yönünden delilleri tartışarak değerlendirme görevinin üst dereceli ağır ceza mahkemesine ait olduğu gözetilerek, görevsizlik kararı verilmesi gerekirken, yargılamaya devam edip yazılı şekilde karar verilmesi” mahkumiyet kararının bozulmasına karar verdiği, bunun üzerine İstanbul 28. Asliye Ceza Mahkemesi’nin görevsizlik kararı nedeniyle dosyayı İstanbul 20. Ağır Ceza Mahkemesi’ne gönderdiği, bozma sonrası yapılan yargılama sonucunda bu defa sanığın teşebbüs aşamasında kalan kasten öldürme suçundan dolayı 4 yıl 2 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, bu hükmün tüm taraflarca istinaf edilmesi üzerine İstanbul BAM 11. Ceza Dairesi’nin yapılan başvuruların tümünü dosya üzerinden yaptığı inceleme ile esastan reddettiği, CMK m.286/1-b uyarınca kesinleşen hükme karşı sanık müdafii tarafından başkaca temyiz sebeplerinin yanında sanığın fiiliinin kasten yaralama suçunu oluşturduğu gerekçesiyle suçun vasfı yönünden temyiz edildiği, Yargıtay 1. Ceza Dairesi tarafından 28.11.2023 tarihli ve 8141-7270 sayılı kararla işin esası yönünden inceleme yapılmaksızın temyiz isteminin reddedildiği, bu red üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı tarafından CMK m.308 uyarınca “sanık müdafiinin suç vasfının kasten yaralama olduğuna ilişkin temyiz başvurusu nedeniyle suç vasfı ile sınırlı şekilde temyiz incelemesi yapıldığı gerektiği” görüşüyle itiraz yoluna başvurulduğu, Yargıtay 1. Ceza Dairesi’nin itirazı yerinde görmediği ve dosyanın Yargıtay Birinci Başkanlığı’na gönderildiği, Yargıtay Ceza Genel Kurulu tarafından itirazın incelendiği ve aşağıda belirtilen gerekçeyle itirazın reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Ceza Genel Kurulu kararına göre;

“Nihayet Ceza Genel Kurulunca 01.04.2026 tarih ve 298-196 sayı ile, suç vasfının isabetle tayin edilmesinin kamu düzenini de ilgilendiren görevli mahkemenin belirlenmesinde dikkate alınacak olması, yasal düzenlemelerin ülke genelinde farklı yorumlanması ve uygulanmasının önüne geçilmesi gerekçeleri ile aleyhe temyiz talebi bulunmasa dahi ceza süresi yönünden kazanılmış hakkın korunması kaydıyla niteliğin/vasfın doğru tayin edilmesi için temyiz edenin sıfatı da gözetilip hükmün bozulmasına karar verilmesi gerektiği içtihat edilmekle birlikte, bahse konu içtihadın davanın tarafları, süre ve miktar kıstasları bakımından temyiz edilebilirlik koşullarını taşıyan bir hükme yönelik olduğu gözden uzak tutulmamalı, vasfın doğru belirlenip belirlenmediği itirazının her ahvalde hükmün bozulmasını icap ettiren bir gerekçe teşkil ettiği sonucuna da ulaşılmamalıdır. Şu hale göre; işbu görüşmede müzakere edilmeyen, ilk derece mahkemelerince belirlenen suç vasfının, bölge adliye mahkemesi tarafından sanık aleyhine değiştirildiği haller müstesna olmak üzere; ilk derece mahkemelerinden verilen beş yıl veya daha az hapis cezaları ile miktarı ne olursa olsun adli para cezalarına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine dair bölge adliye mahkemesi kararları (CMK madde 286/2-a) ve ilk derece mahkemelerinden verilen beş yıl veya daha az hapis cezalarını artırmayan bölge adliye mahkemesi kararları (CMK madde 286/2-b) ile ilgili olarak, suç vasfının hatalı belirlendiğinden bahisle açılan temyiz davalarının esastan incelenemeyeceğinin kabulü gerekir. Mahiyeti itibarıyla temyizi kabil olmayan kararla ilgili istem, CMK’nın 298 gereğince (usulden) reddedilmelidir (…)

İstanbul 20. Ağır Ceza Mahkemesince sanığın mağdura yönelik eylemi teşebbüs aşamasında kalan kasten öldürme suçu olarak kabul edilmiş, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 11. Ceza Dairesi de bu nitelendirmeyi isabetli bularak mezkur suçtan verilen mahkumiyet hükmüne yönelik istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermiştir. Başka bir ifade ile her iki derece mahkemesi de eylemi aynı doğrultuda vasıflandırmıştır. Sanık müdafii ise eylemin kasten yaralama suçunu oluşturduğu görüşüyle hükmü temyiz etmiştir. Ulaşılan sonuç ceza itibarıyla temyiz edilemeyecek nitelikte olan bu hükmün hangi gerekçe ile olursa olsun temyizen incelenmesine olanak bulunmamaktadır. Yenilenmesi mümkün bulunmayanlar dışında görevli olmayan hakim veya mahkemece yapılan işlemlerin hükümsüz sayılacaklarına ilişkin CMK’nın 7. maddesinin amir düzenlemesi de dikkate alındığında, İstanbul 28. Asliye Ceza Mahkemesince kasten yaralama suçundan kurulan hükmün istinaf mahkemesi tarafından görevsizlik kararı verilmesi gerektiği yönünde bozulmuş olması karşısında, bozma sonrası verilen hüküm yönünden istinaf başvurusunun esastan reddi kararının suç vasfını ve ceza miktarını artırdığı, bu sebeple hükme yönelik kanun yolunun açık hale geldiğini söylemek de mümkün görünmemektedir. Sübutu kabul edilen müsnet suçun, CMK’nın 286/3. fıkrasında tahdiden sayılan suçlar kapsamında da bulunmaması nedenleriyle hükmün Özel Dairece temyizen incelenemeyeceği kabul edilmelidir.

Bu itibarla Özel Dairenin, işin esasını incelemeden CMK’nın 298 gereğince hükmün temyiz edilemez olduğu gerekçesi ile temyiz isteminin reddine dair verdiği kararda hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının reddine karar verilmelidir”.

Belirtmeliyiz ki; kamu düzeninden olan görevden kaynaklanan yetki kuralları ile hukuka kesin aykırılık hallerini düzenleyen CMK m.289/2-d dikkate alındığında, asliye ceza mahkemesinin görevine girmeyen bir davaya baktığını tespit eden BAM ceza dairesinin yapması gereken ilk iş, sair hususları incelemeksizin ilk derece mahkemesi hükmünü görev yönünden bozması olduğundan, somut olayda İstanbul BAM 11. Ceza Dairesi’nin bozma kararının doğru olduğu, çünkü CMK m.6 uyarınca suçun hukuki niteliği değiştiğinden bahisle görevsizlik kararı verilmek suretiyle dosya alt dereceli mahkemeye gönderilememekle birlikte, üst dereceli mahkemenin görevine giren dosyanın görevsizlikle gönderilmesi zorunludur, yani burada İstanbul BAM 11. Ceza Dairesi’nin görev sorunundan dolayı duruşma açarak karar vermesi mümkün değildir. Somut olayda BAM Ceza Dairesi duruşma açarak karar veremeyeceğine göre, sanığın cezasının 2 yıl 1 ay hapis cezasından 4 yıl 2 ay hapis cezasına artırılması suretiyle hak arama hürriyetinin ve temyiz hakkının engellendiğinden de bahsedilemez. Yasal değişikliğe gidilmedikçe, konu ile ilgili CMK m.286/2-b’nin görevin mutlak bozma sebebi olması sebebiyle aşılması ve suçun vasfının tartışmalı olduğundan bahisle dosyanın esasının temyizde incelenmesi yolu açılamaz.

Bununla birlikte;

Vasıf tartışmasının BAM ceza dairesinde yapılıp ceza arttığında veya görev sorunu BAM ceza dairesine yansımaksızın ilk derece mahkemesinde yaşandığında, örneğin asliye ceza mahkemesinin kasten yaralama suçundan görevsizlik kararı vererek dosyayı ağır ceza mahkemesine gönderdiğinde veya kasten yaralama suçundan davanın asliye ceza mahkemesinde açılması gerekirken ağır ceza mahkemesinde görüldüğü hallerde, verilen mahkumiyet kararlarına karşı, suçun vasfının kasten öldürme veya ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen suç olduğunu ileri süren sanık ve müdafiinin, BAM ceza dairesinin verdiği esastan red kararına karşı vasıf ve dosyaya ilişkin usul ile esaslara ilişkin temyiz sebepleri yönünden temyize başvurabilmesi mümkün olabilmelidir.

Yeri gelmişken;

İlk derece mahkemesinin 5 yıl hapis cezası ve altında cezaya (4 yıl 2 ay hapis cezasına) hükmettiği durumda, BAM ceza dairesi bu kararı bozduğunda bu defa ilk derece mahkemesi 6 yıl 3 ay hapis cezasına hükmettikten sonra dosya tekrar istinafa geldiğinde ve BAM ceza dairesi duruşma açarak yaptığı inceleme sonucunda 5 yıl hapis cezasına karar verdiğinde, bozmadan sonra ilk derece mahkemesi tarafından verilen mahkumiyet kararı 5 yılın üstünde olduğunda, CMK m.286/2’de sayılan temyiz yasaklarından etkilenmeyecek bu mahkumiyet kararına karşı temyiz yolunun açık olduğunu belirtmek isteriz.

(Bu makale, sayın Prof. Dr. Ersan ŞEN tarafından www.hukukihaber.net sitesinde yayınlanması için kaleme alınmıştır. Kaynak gösterilse dahi makalenin tamamı özel izin alınmadan kullanılamaz. Ancak alıntılanan makalenin bir bölümü, aktif link verilerek kullanılabilir. Yazarı ve kaynağı gösterilmeden kısmen ya da tamamen yayınlanması şahsi haklara ve fikri haklara aykırılık teşkil eder.)