Banka alacaklarının tahsilinde hesap kat tarihinin, asıl borçlunun temerrüdünün ve müteselsil kefilin temerrüdünün birbirinden ayrılması

1. Giriş: Hesap Kat Tarihi Neden Herkes İçin Aynı Hukuki Sonucu Doğurmaz?

Bankacılık uygulamasında kredi borcunun ödenmemesi üzerine bankalar çoğunlukla kredi hesaplarını kat ederek borcun tamamının ödenmesini talep etmektedir. Hesap kat ihtarı gönderildikten sonra ise asıl borçlu, müteselsil kefiller ve varsa ipotek veren üçüncü kişiler hakkında takip işlemlerine başlanmaktadır.

Uygulamada sık karşılaşılan sorunlardan biri, hesap kat tarihinin bütün ilgililer bakımından aynı anda hem muacceliyet hem de temerrüt tarihi olarak kabul edilmesidir. Oysa bu yaklaşım her olayda hukuken doğru değildir.

Bir kredi ilişkisinde en az üç ayrı tarih önem taşır:

1. Hesap kat ve muacceliyet tarihi: Bankanın sözleşme ve kanun çerçevesinde kredi hesabını kapatarak borcun tamamını talep edebilir hâle geldiği tarih.

2. Asıl borçlunun temerrüt tarihi: Borçlunun muaccel borcunu, gerekli ihtar veya kanuni şartlar gerçekleşmesine rağmen ödemediği tarih.

3. Kefilin temerrüt tarihi: Kefalet borcunun muacceliyeti ve kefile yönelik bildirim şartları dikkate alınarak kefilin temerrüde düştüğü tarih.

Bu üç tarihin farklı olması, özellikle işlemiş faiz ve temerrüt faizi bakımından önemli parasal sonuçlar doğurur. Bankanın hesabı 1 Nisan tarihinde kat etmiş olması, asıl borçlunun ve bütün kefillerin aynı gün temerrüde düştüğünü tek başına göstermez.

2. Genel Kredi Sözleşmesinde Hesap Kat İşleminin Hukuki Niteliği

Genel kredi sözleşmesi, bankanın müşterisine belirli bir limit dahilinde nakdi veya gayrinakdi kredi kullandırmasını; müşterinin ise kullandığı kredileri, faizleri, komisyonları ve sözleşmeden doğan diğer borçlarını ödemesini düzenleyen çerçeve nitelikte bir sözleşmedir.

Bu sözleşmenin imzalanması, tek başına bütün kredi alacağının doğduğu anlamına gelmez. Her bir kredi kullandırımı, kredi türü, ödeme planı, faiz oranı ve geri ödeme koşulları ayrıca değerlendirilmelidir. Dolayısıyla banka alacağının belirlenmesinde yalnızca genel kredi sözleşmesine ve hesap kat ihtarnamesine dayanılması her zaman yeterli değildir. Kredi kullandırım belgeleri, hesap hareketleri, ödeme kayıtları ve faiz tahakkukları da incelenmelidir.

Hesap kat işlemi, bankanın sözleşmede tanınmış fesih, geri çağırma veya muacceliyet hakkını kullanmasıdır. Bu hakkın kullanılabilmesi için sözleşmede öngörülen şartların gerçekleşmiş olması gerekir. Kredi taksitlerinin ödenmemesi, limitin sözleşmeye aykırı kullanılması, teminatların ortadan kalkması veya mali yükümlülüklerin ihlali hesap kat işleminin dayanağını oluşturabilir.

Ancak bankanın iç sisteminde hesabı kapatmış olması, tek başına borcun hukuken muaccel hâle geldiğini kanıtlamaz. Hesap kat yetkisinin sözleşmesel veya kanuni dayanağı bulunmalıdır.

3. Muacceliyet ve Temerrüt: Birbirinden Ayrılması Gereken İki Kavram

3.1. Muacceliyet

Muacceliyet, alacaklının borcun ifasını talep edebileceği aşamaya gelinmesini ifade eder. TBK m.117 uyarınca muaccel bir borcun borçlusu, kural olarak alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer. Bununla birlikte ifa günü birlikte belirlenmişse veya kanunda belirtilen diğer hâller gerçekleşmişse ayrıca ihtara gerek bulunmayabilir.

Özellikle taksitli kredilerde, bir taksidin ödenmemesi üzerine bütün kredi borcunun muaccel hâle gelmesi için sözleşmede geçerli bir erken muacceliyet düzenlemesinin bulunup bulunmadığı incelenmelidir. Banka, sözleşmede bulunmayan bir yetkiyi yalnızca hesap kat ihtarı düzenleyerek kendiliğinden yaratamaz.

3.2. Temerrüt

Temerrüt, borçlunun muaccel borcunu zamanında ifa etmemesi ve kanunda öngörülen şartların gerçekleşmesiyle ortaya çıkar. Borç muaccel hâle gelmiş olabilir; ancak borçlu henüz temerrüde düşmemiş olabilir. Temerrüt gerçekleşmeden temerrüt faizi yürütülmesi mümkün olmayabilir.

Örneğin banka hesap kat ihtarında borcun yedi gün içerisinde ödenmesini istemişse, bu süreyi dikkate almadan hesap kat tarihinden itibaren temerrüt faizi hesaplanması uyuşmazlığa yol açabilir.

Uygulama ilkesi: Hesap kat ihtarında belirtilen ödeme süresi sona ermeden, yalnızca hesabın kat edilmiş olmasına dayanılarak temerrüt faizi başlatılmamalıdır.

4. Müteselsil Kefile Başvuru Şartları

4.1. TBK m.586 kapsamında müteselsil kefalet

TBK m.586 uyarınca, müteselsil kefil sıfatıyla veya bu anlama gelen bir ifadeyle yükümlülük altına giren kefile, alacaklı bazı şartlarla asıl borçluyu önceden takip etmeden başvurabilir. Bunun için asıl borçlunun ifada gecikmesi ve ihtarın sonuçsuz kalması veya asıl borçlunun açıkça ödeme güçsüzlüğü içinde bulunması gerekir.

Müteselsil kefile doğrudan başvurulabilmesi için asıl borçlu hakkında mutlaka sonuçsuz kalmış bir icra takibi yapılması şart değildir. Ancak TBK m.586'da belirtilen maddi koşulların gerçekleşmesi gerekir.

Alacak taşınmaz rehniyle güvence altına alınmış olsa bile, müteselsil kefile başvurulması için kural olarak önce taşınmaz rehninin paraya çevrilmesi zorunlu değildir. Buna karşılık alacak teslime bağlı taşınır rehni veya alacak rehniyle güvence altına alınmışsa, TBK m.586/2'deki istisnalar saklı kalmak üzere önce rehnin paraya çevrilmesi gerekir.

4.2. TTK m.7: Kefile bildirim yapılmadan temerrüt faizi yürütülemez

TTK m.7/1'de, kefil ve kefillere taahhüt veya ödemenin yapılmadığı ya da yerine getirilmediği ihbar edilmeden temerrüt faizi yürütülemeyeceği düzenlenmiştir. TTK m.7/2 ise ticari borçlara kefalet hâlinde, asıl borçlu ile kefil ve kefiller arasındaki ilişkilerde de teselsül karinesinin uygulanacağını belirtir.

Bu hüküm iki ayrı sonucu gerektirir:

· Ticari borca kefalet hâlinde, kanunda veya sözleşmede aksine düzenleme bulunmadıkça müteselsil sorumluluk karinesi uygulanabilir.

· Kefilin müteselsil sorumluluğunun bulunması, kendisine bildirim yapılmadan temerrüt faizi yürütülebileceği anlamına gelmez.

Bankanın asıl borçluya gönderdiği hesap kat ihtarının kefile de tebliğ edildiği ispatlanamıyorsa, kefilin temerrüt tarihi ayrıca incelenmelidir.

Önemli ayrım: Kefile bildirim yapılmaması, her durumda kefilin asıl borçtan sorumlu tutulmasını engellemez; ancak takip öncesi temerrüt faizi talebini etkiler.

Hukuk Genel Kurulunun 25.10.2022 tarihli, E.2020/697, K.2022/1386 sayılı kararında, ticari borca kefalette alacaklının doğrudan kefile başvurabileceği; ancak kefile borcun ödenmediği bildirilmeden temerrüt faizi istenemeyeceği ve bu bildirimin yapılmamasının anapara yönünden takip yapılmasına engel olmadığı kabul edilmiştir.

5. Hesap Kat İhtarının Kefile Tebliği ve Adres Sorunu

Asıl borçlu ile kefilin aynı sözleşmede yer alması, asıl borçluya yapılan tebligatın kendiliğinden kefile yapılmış sayılması sonucunu doğurmaz.

5.1. İİK m.68/b hükmünün kefil bakımından otomatik uygulanmaması

İİK m.68/b, borçlu cari hesap veya kısa, orta ve uzun vadeli kredi şeklinde işleyen kredilerde hesap özetinin kredi sözleşmesinde belirtilen adrese noter aracılığıyla gönderilmesini düzenlemektedir. Adres değişikliği bankaya noter aracılığıyla bildirilmemişse hesap özetinin eski adrese ulaştığı tarih tebliğ tarihi sayılabilir.

Ancak bu düzenlemenin kefil bakımından doğrudan ve otomatik uygulanacağı kabul edilmemelidir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 30.03.2026 tarihli, E.2025/5089, K.2026/1811 sayılı kararına konu dosyada, asıl borçlu bakımından İİK m.68/b'deki eski adres kuralı değerlendirilirken kefiller yönünden ayrıca bildirim yapılması gerektiği kabul edilen Bölge Adliye Mahkemesi kararı onanmıştır. Kararda kefiller bakımından temerrütten önceki dönem için temerrüt faizi yerine akdi faiz uygulanması ve bankanın fiilen uyguladığı faiz oranlarının araştırılması gerektiği de değerlendirilmiştir.

Yargıtay'ın onama kararı, Bölge Adliye Mahkemesinin somut dosyadaki gerekçesini korumaktadır. Bu nedenle kararın her yönüyle genel bir içtihat kuralı oluşturduğu ileri sürülmemeli; sözleşme ve tebligat koşulları dikkate alınmalıdır.

5.2. Kefile özgü adres hükmünün bulunması

Kefalet sözleşmesinde kefilin adresine, adres değişikliğinin nasıl bildirileceğine ve bu adrese gönderilecek ihtarların hukuki sonuçlarına ilişkin özel bir hüküm bulunabilir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 03.06.2025 tarihli, E.2024/5553, K.2025/3957 sayılı kararında, kefalet taahhüdünde kefile özgü olarak düzenlenen adres bildirim hükmü değerlendirilmiştir. Karara konu sözleşmede kefilin adres değişikliğini ticaret siciline tescil ettirmesi ve ayrıca bankaya noter aracılığıyla bildirmesi öngörülmüştür. Kefil bu yükümlülüğü yerine getirmediği için sözleşmede belirtilen adrese çıkarılan ihtarın iade dönmesi, somut olayda tebligatın geçersiz olduğu sonucunu doğurmamıştır.

Bu karar doğrultusunda:

· Asıl borçluya yönelik genel adres hükmü ile kefile özgü tebligat hükmü ayrılmalıdır.

· Kefilin kendi kefalet taahhüdündeki adres düzenlemesi incelenmelidir.

· Adres değişikliğinin sözleşmeye uygun bildirilip bildirilmediği belirlenmelidir.

· Özel hükmün kapsamı ve geçerliliği somut olayda değerlendirilmelidir.

6. Kefile Gönderilen Hesap Kat İhtarının Hukuki Sonucu

Hesap kat ihtarının kefile gönderilmesi, yalnızca bilgilendirme işlevi taşımaz. İhtarın içeriğine göre kefalet borcunun muacceliyeti ve kefilin temerrüdü bakımından da sonuç doğurabilir.

TBK m.590/3'e göre, asıl borcun muaccel olması alacaklı veya borçlu tarafından önceden süre içeren bir bildirimin yapılmasına bağlıysa, kefalet borcu için bu süre bildirimin kefile yapıldığı tarihte işlemeye başlar.

Örneğin banka asıl borçluya beş günlük ödeme süresi vermiş, kefile ise ihtar daha sonraki bir tarihte ulaşmış ve kefil bakımından ayrıca süreli bir ödeme talebi oluşturulmuşsa, kefalet borcu bakımından süre hesabı kefile yapılan bildirim esas alınarak değerlendirilmelidir.

7. Faiz Hesabında Dikkat Edilmesi Gereken Hukuki Ayrımlar

Faiz hesabı en azından şu dönemlere ayrılmalıdır:

1. Kredi kullandırımından hesap kat tarihine kadar olan dönem.

2. Hesap kat tarihinden asıl borçlunun temerrüdüne kadar olan dönem.

3. Asıl borçlunun temerrüdünden kefilin temerrüdüne kadar olan dönem.

4. Kefilin kendi temerrüdünden takip ve tahsil tarihine kadar olan dönem.

7.1. Akdi faiz

Akdi faiz, taraflar arasındaki kredi sözleşmesinde belirlenen ve kredi kullanımından kaynaklanan faizdir. Hesap kat ihtarıyla borcun muaccel hâle gelmesi, her durumda aynı tarihten itibaren temerrüt faizi uygulanabileceği anlamına gelmez.

7.2. Temerrüt faizi

Temerrüt faizi, kanuni veya sözleşmesel temerrüt koşulları gerçekleştikten sonra talep edilebilir. Asıl borçlunun temerrüde düşmesi, TTK m.7'deki kefile bildirim yükümlülüğü yerine getirilmeden kefilden de aynı dönem için temerrüt faizi istenebileceği anlamına gelmez.

7.3. 2026 yılında faiz mevzuatındaki değişiklik

16.07.2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanun'un 10. maddesiyle 3095 sayılı Kanun'un 1. maddesi değiştirilmiştir. Değişiklik 31.07.2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Yeni düzenlemeye göre, sözleşmeyle miktarı belirlenmemiş kanuni faiz, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde sekseni üzerinden hesaplanacaktır. Ayrıca 30 Haziran günü belirlenen reeskont oranının önceki yıl sonu oranından en az beş puan farklı olması hâlinde yılın ikinci yarısında 30 Haziran oranının yüzde sekseni esas alınacaktır.

3095 sayılı Kanun'un 2. maddesindeki ticari işlerde avans faizi düzenlemesi ayrıca yürürlüktedir. Ticari işlerde sözleşmeyle farklı bir oran kararlaştırılmamışsa, kanunda belirtilen şartlarla kısa vadeli avans faizi üzerinden temerrüt faizi talep edilebilir.

Sözleşmede geçerli bir ticari faiz ve temerrüt faizi düzenlemesi varsa, yeni kanuni faiz formülü bu sözleşmesel düzenlemenin yerine kendiliğinden geçmez.

7.4. Ticari işlerde faiz oranı ve bileşik faiz

TTK m.8/1 uyarınca ticari işlerde faiz oranı serbestçe belirlenebilir. Bununla birlikte TTK m.8/2'de bileşik faize yalnızca belirli koşullarda, en az üç aylık dönemler itibarıyla cari hesaplarda ve her iki taraf bakımından da ticari iş niteliği taşıyan ödünç sözleşmelerinde izin verilmiştir.

3095 sayılı Kanun'un 3. maddesi de kanuni faiz ve temerrüt faizi hesaplanırken bileşik faiz yürütülemeyeceğini düzenlemektedir. Bu nedenle tahakkuk etmiş faizin anaparaya eklenerek yeniden faiz hesaplanmasının TTK m.8/2'deki istisnalara uygun olup olmadığı incelenmelidir.

7.5. Bankanın fiilen uyguladığı faiz oranının ispatı

Kredi sözleşmelerinde temerrüt faizinin, bankanın belirli kredi türlerine fiilen uyguladığı en yüksek akdi faiz oranına belirli bir oranın eklenmesiyle hesaplanacağı düzenlenebilir. Bankanın yalnızca TCMB'ye bildirdiği en yüksek faiz oranını göstermesi her zaman yeterli olmayabilir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 30.03.2026 tarihli, E.2025/5089, K.2026/1811 sayılı kararına konu dosyada, bankanın TCMB'ye bildirdiği en yüksek oran ile krediye fiilen uyguladığı oran birbirinden ayrılmıştır. Somut olayda krediye fiilen uygulanan akdi faiz oranı esas alınarak sözleşmedeki formül üzerinden temerrüt faizi hesaplanmıştır.

Uygulamada banka:

· Sözleşmedeki faiz formülünün dayanağını göstermeli,

· Aynı tür krediye fiilen uygulanan faiz oranlarını belirlemeli,

· TL ve yabancı para kredilerini ayırmalı,

· Faiz oranının değiştiği dönemleri ayrı hesaplamalı,

· Bilirkişi incelemesine elverişli kayıtları sunmalıdır.

7.6. Kefalet limitinin faiz bakımından etkisi

TBK m.589 uyarınca kefil, kefalet sözleşmesinde belirtilen azami miktara kadar sorumludur. Aksi sözleşmede kararlaştırılmamışsa kefilin sorumluluğu; asıl borcu, borçlunun kusur veya temerrüdünün yasal sonuçlarını, belirli koşullardaki takip ve dava giderlerini ve kanunda belirtilen akdi faizleri kapsar.

Banka, kefalet limitini yalnızca anapara bakımından incelememeli; kefalet sözleşmesinin kapsamını, faiz ve fer'î alacaklara ilişkin düzenlemeleri ve TBK m.589'daki sınırları birlikte değerlendirmelidir.

8. Hesap Kat İhtarı, İİK m.68/b ve İİK m.150/ı Arasındaki İlişki

8.1. İİK m.68/b kapsamında hesap özeti

İİK m.68/b, borçlu cari hesap veya kısa, orta ve uzun vadeli kredi şeklinde işleyen kredilerde hesap özetinin noter aracılığıyla gönderilmesini düzenlemektedir. Kredi sözleşmesinde belirtilen adres esas alınır. Adres değişikliği bankaya noter aracılığıyla bildirilmemişse hesap özetinin eski adrese ulaştığı tarih tebliğ tarihi sayılabilir.

Süresinde gönderilen hesap özetinin içeriğine bir ay içinde itiraz edilmemesinin kanunda özel sonuçları bulunmaktadır. Ancak dönemsel hesap özeti, hesap kat ihtarı ve ipotekli takipteki ödeme ihtarı birbirinden farklı işlevlere sahiptir.

8.2. İİK m.150/ı kapsamında ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takip

İİK m.150/ı, banka ve kredi kuruluşlarının belirli kredi ilişkilerinden kaynaklanan alacaklarını, üst sınır ipoteği gibi kayıtsız şartsız para borcu ikrarı içermeyen ipoteklere dayanarak ilamlı takip yoluyla tahsil edebilmesine ilişkin özel düzenlemeyi içermektedir.

Bu takip yolunda banka tarafından hesap kat ihtarının veya hesap özetinin, gayrinakdi kredinin ödenmesi nedeniyle tazmin talebinin ya da borcun ödenmesine ilişkin ihtarın noter aracılığıyla ilgili kişiye kanunda belirtilen adrese gönderildiğinin veya İİK m.68/b uyarınca tebliğ edilmiş sayıldığının belgelenmesi gerekir.

Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 22.04.2026 tarihli, E.2025/9381, K.2026/2739 sayılı kararında, İİK m.150/ı kapsamında gerekli tebligatın usulüne uygun yapılmaması takip şartı yönünden değerlendirilmiştir. Daire, somut olayda usulsüz tebligat nedeniyle yalnızca icra emrinin iptal edilmesiyle yetinilmesini yeterli görmeyerek takibin iptali gerektiği yönünde bozma kararı vermiştir.

8.3. Üçüncü kişi ipotek maliki ile kefilin birbirinden ayrılması

Üçüncü kişi, başkasının borcu için taşınmazı üzerinde ipotek tesis etmişse, yalnızca ipotek vermiş olması nedeniyle kişisel borçlu veya kefil hâline gelmez. Sorumluluğu kural olarak ipotekli taşınmazın paraya çevrilmesine katlanmakla sınırlıdır.

TMK m.887 uyarınca borçtan şahsen sorumlu olmayan ipotekli taşınmaz malikine karşı ödeme isteminin etkili olabilmesi için bu istemin hem asıl borçluya hem de taşınmaz malikine yöneltilmesi gerekir.

Hukuk Genel Kurulunun 25.10.2023 tarihli, E.2022/75, K.2023/1011 sayılı kararında, üçüncü kişi ipotek malikine yapılması gereken ödeme istemi ile İİK m.150/ı kapsamındaki bildirim arasındaki ilişki açıklanmıştır. Kurul, üçüncü kişi ipotek malikinin kişisel borçlu hâline gelmediğini; ancak kendisine yönelik ödeme isteminin ipotekli taşınmaz bakımından muacceliyet sonucu doğurabileceğini kabul etmiştir.

9. Gayrinakdi Kredilerde Kefilin Sorumluluğu ve Depo Talepleri

Genel kredi sözleşmelerinde teminat mektupları, çek yaprakları ve diğer gayrinakdi kredi riskleri de yer alabilir. Ancak gayrinakdi riskin bulunması, bu riskin her durumda kefil bakımından nakdi borç hâline geldiği anlamına gelmez.

Hukuk Genel Kurulunun 25.10.2022 tarihli, E.2020/697, K.2022/1386 sayılı kararında, henüz tazmin edilmemiş teminat mektuplarının bedelinin depo edilmesi talebinin kefile yöneltilebilmesi ayrıca incelenmiştir. Kurul, asıl borçlunun depo yükümlülüğü ile kefilin sorumluluğunu ayırmış; kefilin henüz tazmin edilmemiş teminat mektubu bedelini depo etmekle yükümlü tutulabilmesi için açık ve yeterli sözleşmesel dayanak bulunması gerektiğini belirtmiştir.

Bu doğrultuda:

· Henüz tazmin edilmemiş teminat mektubu bedeli doğrudan nakdi kredi alacağı gibi değerlendirilmemelidir.

· Depo talebi ile teminat mektubunun tazmini sonucu doğan nakdi rücu alacağı ayrılmalıdır.

· Kefalet sözleşmesinin gayrinakdi riskleri kapsayıp kapsamadığı incelenmelidir.

· Çek yapraklarından kaynaklanan riskler bakımından da sözleşmedeki açık hükümler değerlendirilmelidir.

10. Örnek Olay Üzerinden Faiz Hesabı

Varsayımsal olay:

· Nakdi kredi anaparası: 4.000.000 TL

· Hesap kat tarihi: 01.04.2026

· Asıl borçluya ihtarın tebliği: 03.04.2026

· Asıl borçluya verilen süre: 5 gün

· Kefile ihtarın tebliği: 12.04.2026

· Kefile verilen süre: 3 gün

· Akdi faiz oranı: Yıllık %18

· Temerrüt faizi oranı: Yıllık %27

· Gün hesabı: Fiilî gün/365

· Kısmi ödeme: Bulunmamaktadır.

Bu varsayımda, sürelerin hesaplanmasına ilişkin genel kurallar saklı kalmak üzere, asıl borçlunun temerrüt tarihinin 09.04.2026; kefilin temerrüt tarihinin ise 16.04.2026 olduğu kabul edilmiştir.

Asıl borçlu yönünden

01.04.2026–08.04.2026 arasında sekiz gün akdi faiz:

4.000.000 × %18 × 8 / 365 = 15.780,82 TL

09.04.2026–30.04.2026 arasında yirmi iki gün temerrüt faizi:

4.000.000 × %27 × 22 / 365 = 65.095,89 TL

Toplam işlemiş faiz: 80.876,71 TL

Kefil yönünden

01.04.2026–15.04.2026 arasında on beş gün akdi faiz:

4.000.000 × %18 × 15 / 365 = 29.589,04 TL

16.04.2026–30.04.2026 arasında on beş gün temerrüt faizi:

4.000.000 × %27 × 15 / 365 = 44.383,56 TL

Toplam işlemiş faiz: 73.972,60 TL

Bu örnekte kefil bakımından 09.04.2026–15.04.2026 dönemine temerrüt faizi uygulanmamıştır. Bunun nedeni, asıl borçlunun temerrüdü ile kefilin temerrüdünün aynı tarihte gerçekleşmemesidir.

Örnek yalnızca hesaplama yöntemini göstermektedir. Somut dosyada sözleşmenin faiz hükmü, kefalet limiti, TBK m.589, TTK m.7, tebligat tarihi ve sözleşmede öngörülen gün esası ayrıca incelenmelidir.

11. Doktrinsel Değerlendirme ve Karşı Görüşler

Kefalet sözleşmesi, asıl borçlunun borcunu ifa etmemesi riskini kişisel olarak üstlenmeyi ifade eder. Bununla birlikte kefalet, asıl borç ilişkisinden bağımsız ve sınırsız bir sorumluluk yaratmaz.

Öğretide genel kredi sözleşmelerinden doğan kefalet ilişkilerinde kefilin hangi borçları üstlendiğinin, kefaletin azami miktarının ve kapsamının belirli olması gerektiği vurgulanmaktadır. Ahmet Türk'ün genel kredi sözleşmelerinden doğan kefalet sorunlarına ilişkin çalışması ve Seza Reisoğlu'nun kefalet hukukuna ilişkin değerlendirmeleri bu ayrımın önemini ortaya koymaktadır.

11.1. Bankanın yaklaşımı

Bankalar, ticari kredi ilişkisinde müteselsil kefaletin amacının kredi riskini güvence altına almak olduğunu; asıl borçlunun temerrüde düşmesiyle birlikte kefilin de borcun sonuçlarından sorumlu tutulması gerektiğini ileri sürebilmektedir. Bu yaklaşımın güçlü yönü, ticari kredi ilişkilerinde teminatın işlevini korumasıdır.

11.2. Kefilin korunmasına ilişkin yaklaşım

TTK m.7, kefile bildirim yapılmadan temerrüt faizi yürütülmesini açıkça engellemektedir. Müteselsil kefaletin varlığı, kefilin asıl borçluyla aynı tarihte ve aynı şartlarda temerrüde düştüğünün otomatik kabulünü haklı kılmaz.

11.3. İçtihatların birlikte değerlendirilmesi

Hukuk Genel Kurulunun 18.02.2026 tarihli, E.2025/61, K.2026/92 sayılı kararı da dikkat çekicidir. Karara konu genel kredi sözleşmesi 17.09.2008 tarihinde imzalanmıştır. Dolayısıyla uyuşmazlıkta 818 sayılı Borçlar Kanunu ve 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu dönemine ait hukuki çerçeve değerlendirilmiştir.

Kurul, kefile gönderilen hesap kat ihtarının tebliğine ilişkin belge sunulamadığı durumda kefilin temerrüdünün ödeme emrinin tebliğiyle başladığını kabul etmiştir. Karar, tebligatın ispatı ve kefilin temerrüt tarihinin belirlenmesi bakımından önemlidir. Bununla birlikte 2008 tarihli sözleşmeye uygulanmış olması nedeniyle, kararın günümüzdeki bütün kredi sözleşmelerine doğrudan uygulanması doğru olmayacaktır.

Bu kararlar birlikte değerlendirildiğinde kefilin temerrüt tarihi konusunda sözleşmenin tarihi, uygulanacak kanun, ihtarın içeriği ve tebligatın ispatı önem kazanmaktadır. Banka vekili bakımından en güvenli yöntem, kefilin temerrüdünü asıl borçlunun temerrüdünden otomatik olarak türetmek yerine, kefile yönelik ayrı ve ispatlanabilir bir bildirim süreci yürütmektir.

12. Banka Vekili İçin Uygulama Kontrol Listesi

İncelenecek konu

Kontrol edilmesi gereken husus

Genel kredi sözleşmesi

Sözleşmenin geçerliliği, imzalar, limit ve kredi türleri

Kredi kullandırımı

Her bir nakdi kredi için kullandırım ve ödeme belgeleri

Hesap kat yetkisi

Sözleşmede geri çağırma ve erken muacceliyet şartları

Hesap kat ihtarı

Borç kalemleri, faiz, komisyon ve ödeme süresi

Asıl borçluya tebligat

Tebliğ tarihi, adres ve İİK m.68/b koşulları

Kefalet sözleşmesi

TBK m.583, 584 ve 589 bakımından geçerlilik ve kapsam

Kefile bildirim

Her kefil için ayrı tebligat ve TTK m.7 şartları

Adres değişikliği

Kefile özgü adres hükmü ve değişiklik bildirimi

Müteselsil kefalet

TBK m.586 ve TTK m.7/2 şartları

Rehinler

Taşınmaz rehni, taşınır rehni ve alacak rehni ayrımı

Üçüncü kişi ipotek maliki

TMK m.887 uyarınca ödeme istemi

Faiz hesabı

Akdi faiz ve temerrüt faizi dönemlerinin ayrılması

Faiz oranı

Sözleşme hükmü ve fiilen uygulanan oranların ispatı

Bileşik faiz

TTK m.8/2 istisnalarının gerçekleşip gerçekleşmediği

Gayrinakdi riskler

Teminat mektubu, çek ve depo taleplerinin ayrıştırılması

Takip yolu

Genel haciz, ipoteğin paraya çevrilmesi veya diğer takip yolları

13. Uygulamada En Sık Yapılan Hatalar

1. Hesap kat tarihi ile temerrüt tarihinin aynı kabul edilmesi.

2. Asıl borçluya yapılan ihtarın kefile de tebliğ edilmiş sayılması.

3. İİK m.68/b'deki eski adres kuralının bütün kefillere otomatik uygulanması.

4. TTK m.7'deki kefile bildirim şartının göz ardı edilmesi.

5. Kefile tebliğ yapılmadan asıl borçlunun temerrüt tarihinden itibaren temerrüt faizi istenmesi.

6. Bankanın TCMB'ye bildirdiği en yüksek faiz oranının, fiilen uygulanmış faiz oranı araştırılmadan doğrudan esas alınması.

7. Akdi faiz ve temerrüt faizinin aynı dönem için mükerrer hesaplanması.

8. Bileşik faizin TTK m.8/2 şartları incelenmeden uygulanması.

9. Henüz tazmin edilmemiş gayrinakdi risklerin doğrudan nakdi alacak gibi gösterilmesi.

10. İİK m.150/ı kapsamında gerekli tebligat şartları tamamlanmadan ipotekli ilamlı takip başlatılması.

14. Adım Adım Banka Vekili Stratejisi

Birinci aşama: Alacağın kaynağını belirleme. Her bir kredi hesabı ayrı ayrı incelenmeli; nakdi ve gayrinakdi alacaklar ayrılmalıdır.

İkinci aşama: Muacceliyet şartlarını kontrol etme. Hesap kat yetkisinin sözleşmesel dayanağı ve gerçekleşen ihlal belirlenmelidir.

Üçüncü aşama: Asıl borçluya ihtar gönderme. İhtarın içeriği açık olmalı; anapara, faiz, komisyon, vergi ve diğer giderler ayrı ayrı gösterilmelidir.

Dördüncü aşama: Kefillere ayrı bildirim yapma. Her kefil bakımından adres, tebligat ve ödeme süresi ayrıca değerlendirilmelidir. TTK m.7'nin bildirim şartı yerine getirilmelidir.

Beşinci aşama: Üçüncü kişi ipotek malikini ayrıca değerlendirme. Kefil olmayan ipotek maliki bakımından TMK m.887'deki ödeme istemi yerine getirilmelidir.

Altıncı aşama: Faiz hesabını ayrıştırma. Asıl borçlu ve her bir kefil için farklı temerrüt tarihleri dikkate alınmalıdır.

Yedinci aşama: Takip yolunu belirleme. İİK m.150/ı kapsamında ipotekli ilamlı takip yapılacaksa özel tebligat koşulları tamamlanmalıdır.

Sekizinci aşama: Bilirkişi incelemesine elverişli dosya hazırlama. Banka kayıtları, kullandırım belgeleri, ödeme hareketleri, faiz oranları ve tebligat belgeleri kronolojik şekilde dosyaya sunulmalıdır.

Bu yaklaşım, bankanın alacağının eksiksiz ileri sürülmesini ve takip/dava sürecinde usulden kaynaklanabilecek itirazların azaltılmasını sağlar.

15. Sonuç

Genel kredi sözleşmelerinden kaynaklanan banka alacaklarının tahsilinde hesap kat ihtarı, muacceliyet ve temerrüt kavramları birbirinden ayrılmalıdır. Hesabın kat edilmesi, her zaman bütün borçluların aynı tarihte temerrüde düştüğü anlamına gelmez.

Özellikle müteselsil kefalet ilişkilerinde TBK m.586, TBK m.589, TBK m.590 ve TTK m.7 birlikte değerlendirilmelidir. Müteselsil kefile doğrudan başvurulabilmesi, kefile bildirim yapılmadan temerrüt faizi yürütülebileceği anlamına gelmemektedir.

İİK m.68/b ve m.150/ı hükümleri de hesap özeti, hesap kat ihtarı ve ipotekli takip bakımından farklı sonuçlar doğurur. Bu nedenle her bildirimin kime, hangi sıfatla, hangi adrese ve hangi hukuki amaçla gönderildiği ayrı ayrı incelenmelidir.

2026 yılı itibarıyla Yargıtay kararlarında da hesap kat ihtarının tebliği, kefilin temerrüt tarihi, fiilen uygulanan faiz oranı ve ipotekli takip şartlarının somut olay çerçevesinde değerlendirilmesi önemini korumaktadır.

Sonuç olarak banka vekilliğinde başarılı bir tahsilat stratejisi yalnızca doğru takip yolunun seçilmesine değil; alacağın doğumundan temerrüde, kefaletin kapsamından faiz hesabına kadar bütün aşamaların hukuka uygun ve denetlenebilir şekilde yürütülmesine bağlıdır.

Kaynakça

A. Mevzuat

1. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, özellikle m.117, 583, 584, 586, 589 ve 590.

2. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, özellikle m.7, 8, 9 ve 18/3.

3. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, özellikle m.68/b, 150/ı ve ilgili takip hükümleri.

4. 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu, özellikle m.887.

5. 3095 sayılı Kanunî Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun, özellikle m.1, 2, 3 ve 4/a.

6. 16.07.2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanun, m.10.

B. Yargıtay ve Hukuk Genel Kurulu kararları

1. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E.2020/697, K.2022/1386, 25.10.2022.

2. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E.2022/75, K.2023/1011, 25.10.2023.

3. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E.2024/5553, K.2025/3957, 03.06.2025.

4. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E.2025/61, K.2026/92, 18.02.2026.

5. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E.2025/5089, K.2026/1811, 30.03.2026.

6. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E.2025/9381, K.2026/2739, 22.04.2026.

C. Doktrin

· Ahmet Türk, “Banka Kredi Açma Sözleşmelerinden Doğan Kredi Alacaklarına Müteselsil Kefalete İlişkin Bazı Sorunlar”, İzmir Barosu Dergisi, 2001, Sayı 1.

· Burak Özen, Kefalet Sözleşmesi, İstanbul, 2008.

· Seza Reisoğlu, Türk Kefalet Hukuku, İstanbul, 2013.