· Değerli meslektaşlarım, daha önce İnfaz hukukuna ilişkin birçok konuda sizlere yardımcı olmak adına çalışmalarımı makale formatında sizlerle paylaşmıştım.

Daha önceki makalelerime yine ulaşabilirsiniz.

Makalelerimde genel olarak değindiğim, ancak ayrıntısına inmekte fayda gördüğüm konulardan olan koşullu salıverilme ve denetimli serbestliği anlatmakta yarar görüyorum. Şöyle ki;

Koşullu Salıverilme Oranı ve Hesaplaması

· TCK ve özel kanunlarda düzenlenen her suçun koşullu salıverilme oranı ayrı hesaplanır.

Aynı anda birden çok cezası içtima edilen hükümlülerde, koşullu salıverilme oranını bilmek; mahsup uygulamak, koşullu salıverilme tarihine ulaştıktan sonra; hazırlanan müddetnameye eğer hatalıysa itiraz etmek büyük önem arz eder.

· Genel olarak koşullu salıverilme oranı ½ dir.

Yani hükümlü, cezasının yarısını ceza infaz kurumunda iyi halli şekilde geçirdiği takdirde koşullu salıverilmeye hak kazanır.

Ancak, bazı suçlarda istisnai oranlar uygulanmakta ve hesaplamada yanılgıya düşmemek için bu istisnai oranları bilmek elzemdir.

· *Kasten öldürme suçu ,*Altsoya, üstsoya, eşe veya kardeşe ya da beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumunda bulunan kişiye karşı işlenen kasten yaralama, *Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçu 867/2-d

*İşkence, *Eziyet suçu

*Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar (madde 102, 103, 104, 105),

(102/2 , 103, 104/2-3 suçlarında 3/4 infaz oranı)

*Haberleşmenin gizliliğini ihlal, *kişiler arasındaki konuşmaların dinlenmesi ve kayda alınması, *özel hayatın gizliliğini ihlal, *kişisel verilerin hukuka aykırı olarak kaydedilmesi, verileri hukuka aykırı olarak ele geçirme ve yayma, verileri yok etmeme

*Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal veya ticareti (3/4 infaz oranı)

Devletin güvenliğine karşı suçlar (örgüt üyeliği suçu dahil),

Anayasal düzene karşı suçlar, Milli savunmaya karşı suçlar, Devlet sırlarına karşı suçlar, *3713 sayılı TMK (Terörle Mücadele Kanunu) kapsamına giren suçlar, (3/4 infaz oranı)

*Birinci kez mükerrirler (2.mükerrirler 3/4 infaz oranı)

İnfaz hesaplamada bu oranlar hayati öneme haizdir.

· Parantez içerisinde özel olarak belirtmediğimiz suçların koşullu salıverilme oranı 2/3 dür.

Bu suçlardan mahkum olan hükümlülerin, infaz oranları farklı olup hem içlerindeki istisnai suçlar açısından; denetimleri suç tarihi ne olursa olsun; koşulluya 1 yıl kala olacak, hem de yukarıdaki bazı suçlar ve sair suçlar açık ceza infaz kurumlarına ayrılma yönetmeliğinde açığa ayrılmak için koşullu salıverilme tarihine 5 (eşe karşı suçlar, cinsel suçlar) ya da 3 yıl kalması (uyuşturucu ticareti, nitelikli hırsızlık vs.) gibi farklı sürelere tabii tutulacaklardır.

· Şimdi de daha iyi pekişmesi için koşullu salıverilme hesaplamaları yapalım :

Örn: Hükümlü, 2 yıl 4 ay hırsızlık, 9 ay eşe karşı kasten yaralama ve 1 uyuşturucu kullanma cezalarına mahkum olup bu cezalar kesinleşmiş olsun.

Her suçun ayrı ayrı koşullu oranını toplamamız gerekir.

2 yıl 4 ay hırsızlık (1/2) : 1 yıl 2 ay yatar yani koşullu.

9 ay eşe karşı yaralama (2/3) : 6 ay koşullu.

1 yıl uyuşturucu kullanma (1/2) : 6 ay koşullu. Toplamda 2 Yıl 2 Ay koşullu salıverilme tarihine ulaştık. (İçtimadaki yıllar ve ayları beraber toplama hususuna takılmayalım)

Örn : Hükümlünün İkinci Kez Mükerrir 4 ay ve birinci kez mükerrir 1 yıl 8 ay cezasını toplayalım.

4 AY 2. Mükerrir (3/4) : 3 Ay + 1 Yıl 8 Ay İlk Mükerrir (2/3) : 1 Yıl 20 Gün = 1 Yıl 3 Ay 20 Gün kişinin koşullu salıverilme süresidir.

Denetimli Serbestlik Özel Hususlar

· Kural olarak iyi halli olan hükümlü, koşullu salıverilme tarihine bir yıl kala İnfaz Hakimliği kararıyla; denetimli serbestliğe hak kazanır.

Denetimli Serbestlik tarihi, müddetnamelerde yer almamakta olup vekil olarak tayin edebilmek elzemdir.

Kural olarak, iyi halli olan hükümlü; koşullu salıverilmesine 1 yıl kala, İnfaz Hakimliği kararıyla denetimli serbestlik tedbirinden faydalanabilir.

Denetimli serbestlik tedbirini ihlal eden hükümlüler, yeni yapılan değişiklikle; kalan cezasını kapalı infaz kurumu yerine açık infaz kurumunda çekmeye devam edecektir.

31.07.2023 Tarihinde kişi eğer cezaevinde bulunuyorsa (covid izninden faydalanmadıysa) denetimli serbestliği koşullu salıverilme tarihine 3 yıl kala söz konusu olabilir.

30.03.2020 ve öncesi suç tarihinde ise koşullu salıverilmeye 3 yıl kala, hükümlü denetimden faydalanabilir.

· İstisnai suçlar bu hükümlere dahil değildir. (Cinsel, örgütlü suçlar, terör suçları)

Kişinin yeni tarihli bir cezası bu suçlarla içtima edilirse ; aleyhe olan ceza yani koşulluya 1 yıl kala denetim hakkı olan yeni ceza esas alınacaktır.

Denetimli serbestlik tedbirinden faydalanmak için, hükümlünün açık ceza evinde bulunması şarttır. Ancak hükümlünün, 30.03.2020 tarihinden önce işlenmiş suçundan ötürü; infazına başlanmışsa, denetimi koşulluya 3 yıl kala olduğu için, normal şartlarda Açık İnfaz Kurumuna Ayrılma şartlarını sağlamasa dahi, denetim tarihi gelmişse girdi çıktı yoluyla denetime ayrılabilir.

Tahliye olduktan 5 gün içinde, denetimli serbestlik müdürlüğüne başvurmama denetim ihlalini doğurur.

Bu beş günlük süreden sonra, 2 gün geçmesi halinde de firar suçu gündeme gelecektir.

Hükümlü denetim tedbiri altındayken, hakkında suç tarihi denetim süresinde olan, kasten işlenen 1 yıl veya daha fazla cezayı gerektirir suçlardan iddianame düzenlenirse; koşullu salıverilme süresine kadar tekrar açık ceza infaz kurumuna alınır.

Kişi ısrarlı bir şekilde, denetimine aykırı davranırsa hakkında verilen denetimli serbestlik kararı yine geri alınacaktır.

· 11. Yargı Paketiyle 31.07.2023 ve öncesi işlenen suçlara +3 yıl denetim hakkı ve 3 yıl daha erken açığa ayrılma getirilmiştir.

Hal böyle iken Mart 2020 den önce işlenen suçlarda denetimli serbestlik süresi, koşullu salıverilme süresine 6 yıl kala uygulanacaktır.

Mart 2020 ve öncesi işlenen istisnai suçlarda (altsoy, üstsoy, eş, kardeş çocuğa ve beden veya ruh bakımından kendini savunamayacak kişilere karşı kasten öldürme, cinsel suçlar, terör suçları ve örgütü suçlar ile suç tipi tanımlanmaksızın deprem sebebiyle ölümlere bağlı sorumluluk) denetim süresi 4 yıldır.

31.07.2023 ve öncesi işlenen suçlarda ise denetim süresi 4 yıldır.

31.07.2023 ve öncesi ile Mart 2020 arası işlenen istisnai suçlar ise kapsam dışıdır ve denetim süresi 1 yıldır.

Ancak, eski suçlar yeni tarihli bir suçla (1 aylık bir ceza dahi olsa) içtima edilirse; aleyhe olan suç esas alınır ve denetim süresi tekrardan 1 yıla düşer.

11. Yargı Paketinden faydalanarak denetimli serbestliğe ayrılacak hükümlüler : 1 ay kapalı, 3 ay da açık ceza infaz kurumunda kalmış olması gerekmektedir.

(Tutuklu kalınan sürenin mahsubundaysa; maalesef sadece 1 aylık kapalı infaz kurumunda kalınan süre mahsup edilecek ve hükümlü ne kadar tutuklu kalırsa kalsın; bu değişiklikten faydalanacaksa 3 ay da açık infaz kurumunda kalmak zorundadır.)

11. Yargı Paketinden faydalanmadan, 10. Yargı Paketine göre denetimli serbestliğe ayrılacak hükümlüler açısından herhangi bir sınırlama bulunmamaktadır.

Not : Aynı infaz dönemi içerisinde, iki kere denetimli serbestlik tedbirinden faydalanılamaz. Ancak, denetim dosyası kapandıktan sonra; yeni bir denetim talep edilebilir.

Hükümlü daha önce yasa kapsamında tedbirden belli bir süre yararlandıktan sonra, “denetim süresi içinde kesinleşen mahkumiyeti” nedeniyle denetimli serbestlik yasası nedeniyle ikinci kez 1 yıllık bir erken koşullu salıverilme süresi talep edemez. Yapılması gereken, infaz edilmekte olan ilk mahkumiyeti nedeniyle hükümlünün dışarda geçirdiği denetim süresinin 1 yıllık süreden düşürülmesi, arta kalan sürenin ise toplam ceza miktarı üzerinden hesaplanan koşullu salıverilme tarihinden düşürülerek denetimli serbestlik yasasının uygulanması gerekir .

• Örnek : Hükümlü 2 yıl 6 aylık (1/2 oranlı) bir cezası nedeniyle 3 ay yatıp denetime ayrılmıştır. Denetiminin 6. ayında 1 yıl 6 aylık (1/2 oranlı) bir cezası daha kesinleşmiştir. 2 yıl 6 ay ve 1 yıl 6 aylık cezalar içtima edilir, 1 yıl 12 ay koşullu süresi hesaplanır. 9 aylık süre (3 ay cezaevi, 6 ay denetim) mahsup edilir neticeten 1 yıl 3 aylık bir koşullu süresi kalır. Ancak denetim aynı dönemde 6 ay kullanıldığı için, 1 yıl 3 aylık koşullu süresine 6 ay kala yeniden hükümlü denetime ayrılabilir. Hükümlü yeni içtimayla birlikte 9 ay sonra tekrardan denetime ayrılabilecektir.

· Denetimli serbestlik hususunun istisnalarından da bahsettiğimize göre, genel infaz – yatar hesaplamayı örneklendirelim :

Örn : Hükümlü 5 yıl 6 ay dolandırıcılık suçundan ve 5 yıl görevi kötüye kullanma suçundan mahkum olmuş olsun.

Koşullu toplamı : 5 yıl 6 ay (1/2) : 2 yıl 8 ay + 5 yıl : (1/2) : 2 Yıl 6 Ay = 5 Yıl 2 Ay

Kişi 4 yıl 2 ayını ceza infaz kurumunda geçirdikten sonra denetime ayrılabilir.

Cezalarının toplamı 10 yıldan fazla olduğu için; 10/1 ini (10 yıl 6 AY 10/1 = 1 Yıl 15 Gün) kapalı infaz kurumunda geçirmesi gerekmektedir.

• Örn : 2019 Suç Tarihli 3 Yıl 6 Ay dolandırıcılık suçundan ceza alan hükümlünün; denetim süresi koşullu salıverilmesine 3 yıl kala uygulanacak olup doğrudan denetime ayrılması mümkündür.

Örn : Şimdi de 8 Yıl 4 Ay Uyuşturucu Ticareti ve 1 Yıl Tehdit suçundan kesinleşmiş hapis cezası alan hükümlünün infaz durumunu inceleyelim :

8 Yıl 4 Ay Uyuşturucu Tic. (3/4) 6 Yıl 3 Ay + 1 Yıl Tehdit (1/2) 6 Ay = 6 Yıl 9 Ay kişinin koşullu salıverilme süresidir.

Ceza infaz kurumunda 5 yıl 9 Ay kaldığı takdirde denetime ayrılabilir.

10 Yıldan az cezası olmasına rağmen, uyuşturucu ticareti suçundan mahkum olduğu için; koşullusuna 5 yıl kala yani 9 ay kapalı infaz kurumunda kaldıktan sonra Açık ceza infaz kurumuna ayrılabilir.

İki suçun da suç tarihleri hususu denetimde önemlidir.

Yeni yargı paketine göre Temmuz 2023 öncesi ise 4 yıl, Mart 2020 öncesiyse koşulluya 6 yıl kala hükümlü denetime ayrılabilir. Burada 1 ay kapalı ve 3 ay açık infaz kurumunda kalmayı unutmayalım.

· Değerli meslektaşlarım, bu yazımda; İnfaz Hukukunun pratikte karşımıza en çok çıkan yüzünü bir nebze olsun aydınlatmaya ve sizlere yardımcı olmaya çalıştım.

Umarım faydalı olabilmişimdir, iyi çalışmalar dilerim.

Av. Furkan Taha DULKADİROĞLU