Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 25.11.2014 tarihli, 2013/9-610 E. ve 2014/512 K. sayılı kararı; koruma tedbirlerinden bilhassa arama tedbiri ve hukuka aykırı deliller konusunda ayrıntılı, net bilgi ve tespitler içeren, konu ile ilgili içtihat niteliği taşıyan bir karar olma özelliğine sahiptir. Bu Ceza Genel Kurulu kararının okunması ve not edilmesi gerekir.

A) Kararda; suç delilini elde etmek, şüpheliyi veya sanığı yakalamak için yapılan adli arama ile ilgili net bir tespit yapılarak, CMK m.161/3’den kaynaklanabilecek aramanın sözlü emirle de yapılabileceği tartışması sonlandırılmıştır:

Adli arama; “Arama yazılı bir karara veya emre dayanmak zorundadır. Sonradan yazıya çevrilmiş olsa bile sözlü emir ile arama yapılması mümkün olmayıp, yazılılık şartı Anayasanın 20, 21 ve Ceza Muhakemesi Kanununun 116. maddelerinin amir hükmü gereğidir. Arama; kural olarak hakim kararı ile gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının, Cumhuriyet savcısına ulaşılamadığı hallerde ise kolluk amirinin yazılı emri ile de yapılabilecektir. Ancak; konutta, işyerinde ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda sadece hakim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının yazılı emri ile arama yapılması mümkündür”. Kararda veya yazılı emirde; aramanın sebebi, konusu ve kapsamı, yapılacağı yer, zaman ve geçerli olacağı süre gösterilmelidir (CMK m.119).

B) Suç işlenmeden önce, genel güvenlik, asayişin korunması ve tehlikenin önüne geçilmesi için önleme araması yapılabilir. Önleme araması; hakim kararına, gecikmesinde zarar umulan hallerde ise, o yer mülki amirinin yazılı emri ile yapılabilir (PVSK m.9). Kararda veya yazılı emirde; aramanın sebebi, konusu ve kapsamı, yapılacağı yer, zaman ve geçerli olacağı süre gösterilmelidir.

Ceza Genel Kurulu tarafından önleme araması ile ilgili şu ilkeler kabul edilmiştir:

“1) Makul bir sebep yokken belirli periyotlarla yenilenerek, birbirini takip edecek şekilde süreklilik gösterecek ve genel arama izlenimi verecek arama kararı verilmesi hukuka aykırıdır.

2) Suç şüphesinin ortaya çıkmasından sonra 5271 sayılı CMK kuralları uygulanması gerektiğinden, arama işleminin önceden alınmış bulunan önleme araması kararına göre değil, CMK kurallarına göre icra edilmesi gerekmektedir.

3) Önleme araması mahiyeti gereği en kısa zamanda tamamlanmalıdır”.

C) Hukuka aykırı yapılan aramanın sonucu:

Ceza Genel Kurulu kararına göre;

CMK m.206/2-a’da; ortaya koyulacak delilin kanuna aykırı olarak elde edilmesi halinde reddedileceği ifade edilerek, hukuka uygun olarak elde edilmeyen delillerin ispat aracı olarak kabul edilmeyeceği ve hükme esas alınmayacağı açıklanmıştır. Yine CMK m.230/1-b uyarınca; mahkumiyet hükmünün gerekçesinde, delillerin tartışılması ve değerlendirilmesi, hükme esas alınan ve reddedilen delillerin belirtilmesi, dosyada bulunan ve hukuka aykırı yöntemlerle elde edilen delillerin ayrıca ve açıkça gösterilmesi zorunludur.

Bu nedenle;

Bir suçun işlendiği izlenimini veren hali öğrenen kolluğun; derhal Cumhuriyet Savcısına olayı haber verip, Savcının emri doğrultusunda soruşturma işlemlerine başlaması gerekmekte iken, usulüne uygun adli arama kararı veya yazılı arama emri alınmadan delil elde etmek amacıyla olaydan 8 gün önce verilmiş önleme araması kararı uyarınca yaptığı arama işlemi, ortada usulüne uygun verilmiş bir arama kararı veya yazılı arama emri bulunmadığından açıkça hukuka aykırı olup, bu aramadan elde edilen hukuka aykırı delilin ve buna ilişkin düzenlenen tutanağın, hükme esas alınması ve bu hükmün onanması isabetli değildir.