Next
Bu konuyu incelemeden önce uzlaşmadan kısaca bahsetmek yerinde olacaktır :
Uzlaşma, vergi idaresi ile mükellef arasında vergi mevzuatının uygulanmasından doğan bazı uyuşmazlıkların mahkemeye taşınmadan idari aşamada çözümlenmesini sağlayan bir kurumdur. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nda (VUK) düzenlenen uzlaşma, uyuşmazlığın daha kısa sürede sonuçlandırılmasına ve yargı sürecine başvurulmadan çözüm aranmasına imkân verir. Ancak uzlaşma, her vergi ve ceza için kullanılabilen genel bir indirim yolu değildir; hangi cezaların kapsama girdiği ve başvurunun nasıl yapılacağı kanun ve ilgili düzenlemelerle belirlenir.
2024’teki Önemli Değişiklik: Vergi Aslı Uzlaşma Kapsamından Çıkarıldı :
28 Temmuz 2024’te kabul edilen ve 2 Ağustos 2024 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7524 sayılı Kanun ile VUK’un tarhiyat öncesi ve tarhiyat sonrası uzlaşma hükümlerinde önemli değişiklikler yapıldı. Bu değişiklikle verginin aslı uzlaşma kapsamından çıkarıldı. Güncel sistemde uzlaşma, ikmalen, re’sen veya idarece tarh edilen vergilere ilişkin vergi ziyaı cezaları ile belirlenen parasal sınırı aşan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları bakımından gündeme gelir.
Bu ayrım uygulamada önemlidir: Vergi aslına ilişkin uyuşmazlık, uzlaşma görüşmesinde vergi cezasıyla birlikte çözümlenemez. Mükellef vergi aslını da ihtilaf konusu yapmak istiyorsa, vergi aslı yönünden dava açma süresi ve diğer kanuni başvuru yolları ayrıca takip edilmelidir. Uzlaşma talebinde bulunulması, vergi aslına ilişkin dava açma süresinin kendiliğinden durduğu varsayımıyla hareket edilmesini haklı kılmaz.
2026 Yılı Parasal Sınırı :
Gelir İdaresi Başkanlığının güncel açıklamaları ve 588 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği uyarınca, 1 Ocak 2026’dan itibaren usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarında uzlaşma sınırı 40.000 TL olarak uygulanır. Cezayı gerektiren fiil bazında hesaplanan toplam ceza tutarı bu sınırı aşıyorsa uzlaşma talep edilebilir. 40.000 TL’yi aşmayan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarında uzlaşma yoluna başvurulamaz; bu cezalar bakımından VUK’un 376. maddesindeki indirim oranı %50 artırımlı uygulanır. Bu da genel %50 indirim oranının, ilgili şartlar sağlandığında %75’e çıkması anlamına gelir. Vergi ziyaı cezaları bakımından ise uzlaşma hükümleri ayrıca uygulanır.
Vergi hukuk sistemimizde uzlaşma tarhiyat öncesi ve sonrası olmak üzere iki şekildedir :
1-Tarhiyat Öncesi Uzlaşma
Tarhiyat öncesi uzlaşma, vergi incelemesi devam ederken, inceleme sonucunda kesilebilecek vergi cezaları yönünden idare ile mükellefin anlaşma aramasıdır. 2024 değişikliği sonrasında verginin aslı bu uzlaşmanın konusu değildir. Başvuru, incelemenin başlangıcından incelemeye ilişkin son tutanağın düzenlenmesine kadar yapılabilir. Mükellef başvuruyu kendisi yapabileceği gibi, usulüne uygun şekilde yetkilendirilmiş vekili aracılığıyla da yapabilir.
Uzlaşma görüşmesinin yeri ve zamanı mükellefe bildirilir. Görüşmede anlaşma sağlanırsa sonuç tutanağa bağlanır. Tutanak, uzlaşılan ceza bakımından bağlayıcıdır; bu konuda dava açılması veya şikâyet yoluna başvurulması mümkün değildir. Uzlaşmanın sağlanamaması ya da uzlaşmanın temin edilememesi hâlinde, aynı ceza bakımından tarhiyat sonrası uzlaşma talep edilemez. Bu nedenle tarhiyat öncesi uzlaşma seçeneği değerlendirilirken sürecin sonuçları önceden dikkate alınmalıdır.
2-Tarhiyat Sonrasi Uzlaşma
Tarhiyat sonrası uzlaşma, vergi ve ceza ihbarnamesinin tebliğinden sonra başvurulan idari çözüm yoludur. Güncel düzenlemeye göre uzlaşma, verginin aslı için değil; kapsama giren vergi ziyaı cezaları ile sınırı aşan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları için talep edilir. Uzlaşma talebi, vergi/ceza ihbarnamesinin tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde yapılmalıdır.
VUK’ta belirtilen koşullar çerçevesinde; kanun hükümlerinin yeterince anlaşılamaması, vergi hatası veya maddi hata bulunması, kanunun yanılmaya ilişkin hükümlerinin uygulanması ya da yargı kararları ile idarenin görüşü arasında farklılık bulunması gibi gerekçeler uzlaşma talebinde ileri sürülebilir. Başvurunun süresinde yapılıp yapılmadığı, gerekçesi ve ilgili komisyonun yetkisi incelenir. Uygun bulunan başvurularda görüşme günü ve yeri bildirilir.
Uzlaşma sağlanırsa tutanak düzenlenir ve bir örneği mükellefe verilir. Uzlaşılan ceza bakımından tutanak kesin ve bağlayıcı sonuç doğurur; aynı konuda dava açılması veya şikâyet yoluna gidilmesi mümkün değildir. Uzlaşma sağlanamazsa mükellef, kanuni dava açma süresi içinde vergi mahkemesine başvurabilir. Daha önce dava açılmış olması veya uzlaşma sürecinin devam etmesi gibi durumlarda sürelerin hesabı dosyanın özelliklerine göre ayrıca kontrol edilmelidir.
Uzlaşma Tutanağının Sonuçları Ve Ödeme :
Uzlaşma tutanağı, üzerinde anlaşmaya varılan ceza bakımından tarafları bağlar. Bu nedenle mükellefin, uzlaşma görüşmesinden önce cezanın hukuki dayanaklarını, dosyadaki belgeleri, olası dava sürecini ve ödeme yükümlülüğünü değerlendirmesi önemlidir. Uzlaşma sağlanan ceza bakımından VUK’un 376. maddesindeki indirimden ayrıca yararlanılması kural olarak mümkün değildir.
Uzlaşılan ceza yönünden ödeme zamanı, tutanağın kanuni ödeme süresiyle ilişkisine göre belirlenir. Tutanak kanuni ödeme süresi geçmeden tebliğ edilmişse kanuni ödeme süresi; ödeme süresi geçtikten sonra tebliğ edilmişse tutanağın tebliğinden itibaren bir aylık süre esas alınır. Somut olayda tebligat tarihi ve ilgili ödeme süresi mutlaka kontrol edilmelidir.
Sonuç :
Uzlaşma, vergi cezalarına ilişkin belirli uyuşmazlıkların idari aşamada çözülmesini sağlayan önemli bir mekanizmadır. Bununla birlikte 7524 sayılı Kanun’la vergi aslının uzlaşma kapsamından çıkarılmış olması, mükelleflerin vergi aslı ile ceza yönünden haklarını ayrı ayrı değerlendirmesini gerekli kılar. Özellikle 30 günlük başvuru süresi, 2026 yılı için 40.000 TL’lik usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezası sınırı ve uzlaşma tutanağının bağlayıcı sonuçları gözden kaçırılmamalıdır.
AV. CANSU MUZAÇA ÇAKIROĞLU
Mevzuat Ve Güncel Kaynaklar
· 213 sayılı Vergi Usul Kanunu, Ek 1 ve Ek 11. maddeler.
· 7524 sayılı Vergi Kanunları ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (Resmî Gazete: 2 Ağustos 2024, Sayı: 32620).
· Gelir İdaresi Başkanlığı, Tarhiyat Öncesi ve Tarhiyat Sonrası Uzlaşma Broşürleri (2026 güncellemesi).
· Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 588), 31 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete; 1 Ocak 2026’dan itibaren geçerli tutarlar.
