İşin Esasına Girilerek İstinafta Bozma Kararı Verilebilir mi? – 2

(Yargıtay Kararlarıyla Güncellenmiştir)

Konuyla ilgili bir önceki yazımızda özet olarak CMK’nın bozmaya dair nedenleri sıralanarak bunların usule ilişkin olduğunu, başka bir deyişle, istinaf incelemesi yapan ceza dairesinin, esasa giren bir nedenle yani maddi denetim yaparak bozma kararı veremeyeceğini, istinaf ceza dairesinin bozma kararının verebileceği ve ilk derece mahkemesinin de bu kapsamdaki bozma kararıyla bağlı olacağı (direnemeyeceği) hallerin sınırlı şekilde sayıldığını, bu hallerin davanın esasına ilişkin olmayıp usulle ilgili olduğunu belirtilmiştik. Bu kapsamda dairenin mahkûmiyet olması veya tersi olarak beraat etmesi gerekliğine dayanan bir bozma kararı veremeyeceğini, bunun açıkça CMK’ya aykırı olacağını ifade ederek bu yöndeki Yargıtay özel, CGK ve AYM kararlarını göstermiştik.

Yazımızın altına (katılmasak da saygın bir yorum mahiyetinde olarak) Orhan Taşdemir isimli bir meslektaş, “11.Yargı Paketinin 25. maddesiyle 280. maddede istinaf bozma sebeplerinin genişletildiği hususunun gözden kaçtığı, bu haliyle yazının güncel olmadığı” şeklinde paylaşım yapmıştı. Oysa bu husus, dikkate alınarak ve güncel olarak önceki yazı yazılmıştı. Vaktiyle de eleştirinin altına ayrıntılı açıklamada bulunmuştuk.

Bu yazıda önceki yazımızda belirtilen değerlendirmeler doğrultusunda bilahare çıkan Yargıtay kararları nedeniyle güncelleme yapılmıştır. İşin esasında önceki Yargıtay kararları da yine bu yönde idi. Kararlar, CMK’nın 280. maddesindeki 24.12.2025 tarihli ve 7571 sayılı Kanunun 25 inci maddesi ile yapılan değişiklik öncesi olduğu için sanırım ufak bir tereddüt yaşandı. Dolayısıyla Yargıtay’ın, işin esasına girilerek istinaf aşamasında bozma kararı verilemeyeceğine dair kararlarında bir genel değişiklik olmamıştır. Nitekim, CMK’nın 280. maddesinde 24.12.2025 tarihli ve 7571 sayılı Kanunun 25. maddesiyle yapılan değişiklik sonucu oluşan düzenlemede itibariyle maddi denetim yapılabileceği anlamı çıkmamaktadır. Başka bir deyişle hükmün belirtilen şekildeki gerekçeyi içermemesi ile savunma hakkının kısıtlanması, dosya üzerinden ve maddi denetim kapsamında beraat veya mahkumiyet olması gerektiği gerekçesine dayanan bozmaya konu edilemeyeceğini düşünüyoruz. İstinaf ceza dairesi, ilk derece mahkemesinin vardığı sonuçtan farklı bir kanaatte ise duruşma açıp bunu yapmalıdır. Yasal değişiklik tarihi olarak 24.12.2025’ten sonra istinaf cumhuriyet savcısı olarak bu gerekçelerle yaptığım temyizler üzerine verilen Yargıtay kararları da bu yöndedir.[1] Ayrıca madde gerekçesine de böyle bir durum, yani dairenin dosya üzerinden işin esasına girerek beraat veya mahkumiyet kararı verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozma kararı verebileceği hususu yansıtılmamıştır. Değişikliği içeren madde gerekçesine göre, düzenleme ile bozma yetkisinin kapsamının genişletildiği, ilk derece mahkemelerinin kararlarında 289/1-g-h. maddesinde belirtilen hukuka aykırılıkların olması halinde de BAM ceza daireleri tarafından bozma kararı verilebilmesine imkan tanındığı belirtilmiştir. Tartışmaya açık olmakla birlikte madde ve gerekçe itibariyle kanaatimizce ilk derece mahkemesince verilen mahkumiyet hükmünün beraat veya bunun tersi olarak beraat hükmünün mahkumiyet olması gerektiğine dair bir değerlendirmeyle yani maddi denetim kapsamında bozma kararı verilemez.

Duruşma açılması, işlerin istinafta artmasına, daha fazla emeğe, mesaiye neden olacağı gibi haklılık payı olabilen fiili gerçekler de vardır. Başka bir deyişle ilk derece mahkemesince eksikliklerin tamamlanması veya maddi değerlendirmenin yeniden yapılması için bozma kararı verilmez ise istinafta işlerin birikeceği endişesi vardır. Bunun yanında yasanın ön gördüğü ve hukuka uygunluk olarak bakıldığında ise farklı sonuçları elde etmek mümkün olabilecektir. Elbette ki yasal olarak CMK’nın ön gördüğü şekilde karar vermek gerekmelidir. Ceza yargılamalarının daha hızlı, etkinlik ve verimlilik adına kanaatimizce, istinaf ceza dairelerine, olayın daha fazla araştırılmasına ihtiyaç duyulmaması (toplanacak başka delilin olmaması) hallerinde duruşma açmaksızın kararın maddi niteliğini değiştirebilme imkanı verilebilir. Başka bir deyişle beraat hükmünün mahkumiyete veya mahkumiyet hükmünün beraate dönüştürülmesi yetkisi ile birlikte olası hak kayıplarına neden olunmaması ve kanun yolu güvencesi için bu durumdaki hükümlerin temyiz yolu açık olması şartı da getirilebilir.

Asım EKREN

Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet Savcı

Kaynak:

Asım EKREN, Uygulamada İstinaf Ceza, İstanbul, Filiz Kitabevi, 2026, 7.Baskı

>> İşin Esasına Girilerek İstinafta Bozma Kararı Verilebilir mi? - 1

----------

[1] -12.CD, 10.03.2026, E.2025/8433, K.2026/2500: İlgili dayanak BAM kararı İstanbul BAM, 18.CD, 24.09.2025, E.2025/3486, K.2025/4541 sayılı ilamıdır. İlk derece mahkemesi berat, istinaf ceza dairesi ise eksik inceleme nedeniyle dosya üzerinden bozma kararı vermiştir. Bozma sonrasında mahkeme bu sefer mahkumiyet hükmünü kurmuştur. Tekrar yapılan istinaf üzerine daire, istinaf başvurusunun esastan reddine, temyiz yolu açık olmak üzere karar vermiştir. Yargıtay 12.Ceza Dairesi, CGK’nın bu yöndeki aykırı bozmaları hukuka açık ve ağır aykırılıkla malul olduklarından hükümsüz sayılmaları gerektiğine dair 30.04.2025, E.2024/6-490, K.2025/197 sayılı ilamı ile AYM’nin 12.06.2025 tarihli R.G’de yayımlanan 09.01.2025, 2023/33667 sayılı ve Kanun'da sınırlı olarak sayılı hâller dışında bir sebeple bozma kararı vermesiyle gerçekleşen müdahalenin kanuni dayanağının olmaması nedeniyle başvurucunun Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine ilişkin kararlara atıf yapmıştır. Sonucunda şu nitelendirmeyi yapmıştır: 5271 sayılı Kanun'un 280. maddesinin 1. fıkrasının (g) uyarınca davanın yeniden görülmesine karar verilerek, duruşma açılıp, taraflar çağrılarak delillerin değerlendirilmesi sonucunda anılan Kanun maddesinin 2. fıkrasına göre hukuka aykırılığın BAM tarafından giderilmesi sonucunda yeniden hüküm kurulması gerektiğinin gözetilmemesi nedeniyle bozulmasına…

-12.CD, 04.06.2026, E.2026/526, K.2026/5677 (ilgili BAM kararı: İst.14.CD, 16.07.2025, E.2025/2306, K.2025/2893); 04.03.2026, E.2026/1102, K.2026/2198 (ilgili BAM kararı, İst.33.CD, 23.12.2025, E.2025/529, K.2025/4692) İlk derece: Beraat. İstinaf: Eksik inceleme, bozma. Bozma sonrası: Cezalandırılmasına, Daire: Esastan ret, kesin olarak. C.Savcısı temyiz talebinin reddi kararını, kararın kesin değil, temyize tabi olduğu gerekçesiyle temyiz etmiştir. Yargıtay: Temyize tabi, CGK'ya atıfla bozma sonrası karar görevsiz mahkeme kararı mahiyetinde CMK 7.Md uyarınca hükümsüz... bozma, daireye gönderme.

-7.CD, 02.12.2025, E.2026//5768, K.2025/14960: İlgili BAM kararı, İst.14.CD, 13.05.2025, E.2025/5768, K.2025/1992’dır. İlk derece: Beraat, İstinaf: Eksik inceleme, bozma. Bozma sonrası: Cezalandırılmasına. Daire: Esastan ret, kesin. C.Savcısı temyiz talebinin reddi kararını, kararın kesin değil, temyize tabi olduğu, cezanın alt sınırdan uzaklaşılarak verilmesi, ertelemenin gerekçelendirilmemesi gerekçeleriyle temyiz etmiştir. Yargıtay: Temyize tabi, CGK'ya atıfla bozma, daireye gönderme.