Bordrosunda beklenmedik bir kesinti gören çalışanların sayısı hiç az değil, Adalet Bakanlığı verilerine göre Türkiye’de icra dairelerindeki dosya sayısı 20 milyonu aşmış durumda ve bu dosyaların önemli bir kısmı maaş haczi olarak sonuçlanıyor. Peki işvereniniz bordronuzdan ne kadarını kesebilir, emekli maaşınız da aynı kurala mı tabi? 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 83. maddesi, bu sorunun cevabını net bir sınırla veriyor: kural olarak maaşın dörtte birinden fazlası haczedilemez.

Ama “kural olarak” ifadesi burada kritik: nafaka gibi bazı alacaklarda bu sınır tamamen ortadan kalkabiliyor. Emekli maaşında ise durum çalışan maaşından farklı işliyor. Bu rehberde bordronuzu veya emekli maaş dekontunuzu elinize aldığınızda neye bakmanız gerektiğini adım adım anlatıyoruz.

Maaş Haczinde Genel Kural: Dörtte Bir Sınırı Nedir?

İcra ve İflas Kanunu’nun 83. maddesi, maaş, ücret ve benzeri gelirlerin haczinde işçiyi ve memuru tamamen gelirsiz bırakmayı yasaklar. Kural şudur: alacaklı, borçlunun maaşının dörtte birinden fazlasına haciz koyduramaz; geri kalan dörtte üç, borçlunun ve ailesinin geçimi için dokunulmaz kabul edilir.

Somut bir örnek: Bahçelievler’de bir mağazada çalışan Volkan’ın net maaşı 30.000 TL. Adına açılan icra dosyası kesinleştiğinde, işverenine gelen haciz müzekkeresi maaşının en fazla 7.500 TL’sini kesebilir; kalan 22.500 TL her ay eksiksiz hesabına yatmaya devam eder. Birden fazla haciz dosyası olsa bile toplam kesinti yine bu dörtte birlik sınırı aşamaz, dosyalar sıraya girer.

Bunu Biliyor Muydunuz?

Dörtte bir sınırı sadece net maaş üzerinden hesaplanır; yol, yemek gibi bazı sosyal yardımların haciz açısından değerlendirmesi işin niteliğine göre değişebilir. Bordronuzdaki kesinti kalemlerini anlamıyorsanız bir uzmana danışmakta fayda var.

Maaş haczinde kesinti tutarı, net ücretin dörtte biriyle sınırlıdır.

Emekli Maaşında Haciz Sınırı Farklı mı?

Evet, oldukça farklı işliyor. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 93. maddesi uyarınca SGK tarafından bağlanan emekli aylıkları kural olarak haczedilemez. Yani normal bir ticari borç, kredi kartı borcu veya senet borcu için emekli maaşınıza doğrudan haciz konulamaz, bu, çalışan maaşındaki dörtte bir kuralından çok daha güçlü bir korumadır.

Emekli olan Necla Hanım’ın örneği bunu iyi anlatıyor: yıllar önce kefil olduğu bir kredi nedeniyle adına icra takibi başlatıldığında, avukatı UYAP’tan dosyayı inceleyip emekli aylığının haczedilemez gelir statüsünde olduğunu bildirdi; SGK’dan gelen haciz talebi bu gerekçeyle reddedildi. Bu istisna, milyonlarca emekliyi borç baskısından koruyan önemli bir güvencedir (Ağustos 2026 itibarıyla yürürlükte).

Nafaka Alacağı Gibi İstisnalar: Sınır Kalkıyor mu?

Hem maaş hem emekli aylığı için bir istisna var ki, o da nafaka alacağı. Türk Medeni Kanunu ve İİK’nın birlikte uygulanmasıyla, nafaka borcunda haciz dörtte bir sınırına tabi değildir, hâkimin belirlediği nafaka tutarının tamamı, gelirin niteliğine bakılmaksızın kesilebilir. Bu kural emekli maaşı için de geçerlidir; 93. maddedeki haczedilemezlik istisnası nafaka borcunu kapsamaz.

Örneğin nafaka ödemeyen bir baba düşünün: mahkeme aylık 4.000 TL nafakaya hükmetmiş ama baba ödemeyi sürekli aksatıyorsa, alacaklı eş icra dosyası açıp doğrudan maaşa ya da emekli aylığına tam tutarda haciz koydurabilir. Nafaka miktarının nasıl belirlendiğini ve mahkemenin hangi ölçütlere baktığını merak ediyorsanız bu konuyu ayrıca ele almıştık.

Gelir Türü

Adi Borçta (Kredi/Senet)

Nafaka Borcunda

Çalışan maaşı

En fazla 1/4

Nafaka tutarının tamamı

Emekli aylığı (SGK)

Haczedilemez

Nafaka tutarının tamamı

Haciz Bildirimi Geldiğinde İşvereniniz Ne Yapmalı?

İcra dairesinden gelen haciz müzekkeresi doğrudan işverene tebliğ edilir ve işveren bu bildirimi almasından itibaren kesintiye başlamakla yükümlüdür. İşverenin bildirimi görmezden gelmesi veya kesintiyi yapmaması, işvereni kesilmesi gereken tutardan şahsen sorumlu hale getirebilir, yani bu, çalışanın değil işverenin de dikkat etmesi gereken bir süreçtir.

İşveren Açısından Süreç

1. Adım: İcra dairesinden haciz müzekkeresi işverene tebliğ edilir

2. Adım: İnsan kaynakları, çalışanın net maaşının dörtte birini (veya nafaka ise tam tutarı) hesaplar

3. Adım: Kesinti, bordroya işlenerek her ay düzenli biçimde icra dosyasına gönderilir

4. Adım: Borç kapandığında icra dairesinden gelen haczin kaldırılması yazısı ile kesinti durdurulur

Bir muhasebe bürosunda İK sorumlusu olan Derya, kendisine gelen haciz yazısını rutin bir evrak sanıp bir hafta işleme almadı; bu gecikme nedeniyle şirket, çalışanın kesilmeyen kısmından sorumlu tutulma riskiyle karşı karşıya kaldı. Bu yüzden İK departmanlarının haciz müzekkerelerini öncelikli evrak olarak ele alması gerekir.

Emekli aylıkları, nafaka borcu dışında kural olarak haczedilemez.

Fazla veya Haksız Kesinti Yapılırsa İtiraz Yolu

Bordronuzda dörtte birlik sınırı aşan bir kesinti görürseniz ya da emekli aylığınızdan nafaka dışı bir sebeple haciz yapıldığını fark ederseniz, bu durumu sessizce kabul etmek zorunda değilsiniz. İlk adım, işvereninize veya SGK’ya yazılı olarak durumu bildirmek; kesinti hâlâ düzelmiyorsa icra mahkemesine şikâyet yoluyla fazla kesilen tutarın iadesi istenebilir.

Örneğin serbest çalışan Ferhat’ın SGK’dan bağlanan emekli aylığına, kredi kartı borcu nedeniyle yanlışlıkla haciz konulduğunda, avukatı 5510 sayılı Kanun’un 93. maddesine dayanarak icra dairesine itiraz etti ve haczin kaldırılmasını sağladı.

Aklınızda Kalması Gerekenler

• Çalışan maaşında adi borçlarda kesinti dörtte biri aşamaz

• SGK emekli aylığı, nafaka dışında kural olarak haczedilmez

• Nafaka alacağında her iki gelir türünde de tam tutar kesilebilir

• Haksız kesintide icra mahkemesine şikâyet hakkınız var

Asgari ücretin tamamına haciz konulabilir mi?

Hayır. Dörtte bir sınırı asgari ücretli çalışanlar için de geçerlidir; işveren net ücretin en fazla dörtte birini kesebilir, kalanı çalışana ödenmeye devam eder.

Birden fazla icra dosyası varsa maaşımın tamamı mı gider?

Hayır. Kaç dosya olursa olsun toplam kesinti yine net maaşın dörtte biriyle sınırlıdır; dosyalar geliş sırasına göre bu payı paylaşır, öndeki dosya bitmeden sıradaki dosyaya kesinti aktarılmaz.

Emekli olduktan sonra eski maaş haczim otomatik olarak düşer mi?

Otomatik değildir; emekliliğe geçtiğinizde işvereninizdeki haciz müzekkeresi sona erer ama SGK’ya bu durumun ayrıca bildirilmesi ve haczedilemezlik istisnasının uygulanması gerekir. Sürecin takibi için icra dosyanızı kontrol etmeniz önerilir.

Özetle akılda tutulması gerekenler:

- Çalışan maaşında adi borç haczi, net ücretin dörtte biriyle sınırlıdır (İİK md. 83).

- SGK emekli aylığı, nafaka dışındaki borçlarda kural olarak haczedilemez (5510 sayılı Kanun md. 93).

- Nafaka alacağında hem maaşta hem emekli aylığında dörtte bir sınırı uygulanmaz, tam tutar kesilebilir.

- Haciz müzekkeresi işverene tebliğ edilir; işverenin kesintiyi zamanında yapması yasal bir zorunluluktur.

- Sınırı aşan veya hatalı bir kesinti gördüğünüzde icra mahkemesine şikâyet yoluyla düzeltme talep edebilirsiniz.