Ülkemizde nüfus artışı nedeniyle insanlar arasındaki hukuki uyuşmazlıklar da artmaktadır. Mahkemelerin iş yükünün artması ve dosya sayılarının fazla olması nedeniyle de yargılamalar oldukça uzun sürmektedir.
Vatandaşların hak ve alacağına yıllarca ulaşamaması adalete olan inancı zayıflatmaktadır. Davaların uzun sürmesi Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Anayasa’da koruma altına alınan “Adil Yargılanma Hakkı”nın ihlaline sebebiyet vermektedir.
Davanın Uzun Sürmesi Nedeniyle Başvurulabilecek Yöntemler
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin Türkiye aleyhine verdiği çok sayıda “adil yargılanma hakkı ihlali” kararı bulunmaktadır. Anayasa Mahkemesi’nin de adil yargılanma hakkının ihlali nedeniyle tazminat başvurusunu kabul ettiği çok sayıda kararı bulunmaktadır. Ancak mevzuat değişikliği nedeniyle, başvurular ilk olarak İnsan Hakları Tazminat Komisyonu’na yapılmalıdır.
Özellikle ülkemizde uzun süren yargılamalar ve bu sürelerden dolayı yaşanan mağduriyetler düşünüldüğünde başvurulabilecek önemli bir tazmin yöntemidir.
İnsan Hakları Tazminat Komisyonu Hakkında
İnsan Hakları Tazminat Komisyonu, 6384 sayılı Tazminat Komisyonunun Görevleri İle Çalışma Usul Ve Esasları Hakkında Kanun kapsamında 9 Ocak 2013 tarihinde, iç hukuk yollarının tüketilmesi amacıyla kurulmuştur. Yargılamanın kısa sürede sonuçlanarak, vatandaşların hak ve alacaklarına hızlı bir şekilde ulaşmasının sağlanması amacıyla kurulmuştur.
Davaların Uzun Sürmesi Sebebiyle Komisyona Başvuru
Komisyona, ceza hukuku, özel hukuk ve idare hukuku kapsamındaki yargılamaların makul sürede sonuçlandırılmaması nedeniyle başvuru yapabilirsiniz. Ceza hukuku kapsamındaki uzun süren soruşturma ve kovuşturmalar için başvuru yapılabilirken, idari nitelikteki soruşturmalar nedeniyle başvuru yapılamamaktadır.
Makul Sürede Yargılanmama Nedeniyle Başvuru Süresi
Öncelikle makul sürede yargılanmama nedeniyle manevi tazminat başvurusunun, soruşturma kovuşturma veya yargılama devam ederken yapılabileceğini özellikle belirtmek isteriz. Süreç devam ederken başvuru yapılabilmesinin yanı sıra en geç soruşturma ya da kovuşturmanın kesin bir kararla sonuçlandığının öğrenilmesinden itibaren bir ay içinde de başvuru yapılabilecektir. Haklı bir mazereti olduğu için süresi içinde müracaat edemeyenler ise, mazeretin son bulduğu tarihten itibaren on beş gün içinde, mazeretlerini belgelemek koşuluyla başvuru yapabileceklerdir.
Komisyona Başvuru Nasıl Yapılır?
Başvuru yaparken, Komisyonun internet sitesindeki başvuru formunun açık ve eksiksiz bir şekilde doldurulması ve ekinde belgelerin sunulması konusunda dikkat etmek gerekmektedir. Vekil aracılığıyla yapılan başvurularda, başvuru ekinde vekalet harç makbuzu ve baro pulu bulunmalıdır.
Başvuru sırasında eksik bilgi ve belge sunulması halinde, Komisyon tarafınıza 1 aylık süre verecek ve eksikliğin tamamlanmaması halinde başvurunuzu reddedecektir.
Komisyona yapılacak başvuru, Cumhuriyet Savcılığı Ön Büroları aracılığıyla yapılmakta olup henüz elektronik başvuru ve Uyap Portal üzerinden başvuru yapılamamaktadır. Buna ilişkin alt yapı çalışmalarının devam ettiği bilinmektedir.
Komisyona Yapılan Başvurunun Kabul Edilebilirlik Şartları Nelerdir?
Komisyon, başvurunun kabul edilebilirlik şartlarını Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Anayasa kapsamında değerlendirecektir. Başvurucunun Komisyona başvuru yapmasında hukuki menfaatinin bulunup bulunmadığını, başvuru konusunun Komisyonun görev alanına girip girmediğini ve süresi içerisinde yapılıp yapılmadığını değerlendirecektir.
Komisyon Kararına İtiraz Edilebilir mi?
Komisyon, Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin emsal kararları göz önünde bulundurarak karar vermektedir. Komisyon kararının tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde komisyon aracılığıyla Ankara Bölge İdare Mahkemesi’ne itiraz edilebilecektir. Ankara Bölge İdare Mahkemesi tarafından 3 ay içerisinde itirazla ilgili olarak kesin karar verilmektedir.
Komisyona Başvurmanın Yargılamaya Faydası Var mı?
Komisyonun kesinleşen kararlarının bir örneği başvuruya konu dosyanın bulunduğu mahkemeye gönderilmektedir. Özellikle yargılamanın makul sürede yapılmadığı dosyalarda pratik çözüm sağlayacak, Komisyon kararının ilgili dosyaya gönderilmesi yargılamanın sonuçlandırılmasına katkı sağlayacak ve ilgili mahkeme tarafından ivedilikle karar verilecektir.
Komisyon Tarafından Hükmedilen Tazminat Ne Zaman Ödenir?
Komisyonun tazminata hükmetmesi halinde, kararın kesinleşmesinden itibaren 3 ay içinde Adalet Bakanlığı tarafından başvurucuya ödenecektir.
