Ekim ayında Resmî Gazete'yi takip edenler bir şey fark etti.

Bir hafta arayla, iki erteleme.

10 Ekim: Sermaye kaybı ve borca batıklık hesabında kur farkı zararlarının dikkate alınmayabilmesine ilişkin süre uzadı. 1 Ocak 2027 gitti, 1 Ocak 2028 geldi. Geçen hafta bu köşede yazdım.

17 Ekim: Asgari sermayeye uyum süresi uzadı. 31 Aralık 2026 gitti, 31 Aralık 2027 geldi.

Bugün ikincisini konuşacağız.

Hikâyeyi baştan alalım.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu 2012'de yürürlüğe girdiğinde anonim şirket için asgari sermaye 50 bin liraydı. Limited şirket için 10 bin.

On bir yıl öyle kaldı.

On bir yıl.

O on bir yılda ekmek kaç oldu, kira kaç oldu, dolar kaç oldu… Siz benden iyi bilirsiniz.

Kasım 2023'te Cumhurbaşkanı Kararı çıktı, rakamlar beşe katlandı. Anonim şirkette 250 bin, limited şirkette 50 bin. Ama yalnızca 1 Ocak 2024'ten sonra kurulacak şirketler için.

Peki eskiler?

Eskiler için bir şey söylenmedi.

Yeni kurulan şirket masaya 250 bin lira koyuyordu. Yanındaki eski şirket 50 bin lirayla aynı pazarda, aynı ihalede, aynı bankanın kapısında duruyordu.

Aynı kanun, iki ayrı tarife.

Mayıs 2024'te 7511 sayılı Kanun geldi, TTK'ya geçici 15'inci madde eklendi. Hüküm netti: Sermayesi asgari tutarın altında kalan anonim ve limited şirketler, 31 Aralık 2026'ya kadar sermayelerini yükseltecek. Yükseltmeyen, infisah etmiş sayılacak.

(Kayıtlı sermaye sistemindeki halka açık olmayan anonim şirketlerde eşik 500 bin lira, yaptırım da farklı: infisah değil, sistemden çıkmış sayılmak.)

İnfisah etmiş sayılmak ne demek?

Mahkeme kararı gerekmez. Fesih kararı gerekmez. Kanun, sonucu doğrudan takvime bağlar.

Takvim yaprağı düşer, şirket sona erer.

Sert hüküm.

Gerekli hüküm.

Ama aynı maddede bir cümle daha var: Bakanlık bu süreyi birer yıl olarak, en çok iki defa uzatabilir.

Yani kanun koyucu sert hükmü yazarken kapıyı da aralık bırakmış.

İki joker.

Birincisi 17 Ekim'de kullanıldı.

Gerekçe? İş dünyasının talepleri, ekonomik koşullar. Şirketler infisah riskiyle karşılaşmadan uyum sağlayabilsin diye.

Güzel.

Şimdi soralım.

Mayıs 2024'ten Aralık 2026'ya iki buçuk yılı aşkın süre var. Az mıydı?

Anonim şirketi 50 binden 250 bine çıkarmak için gereken artırım 200 bin lira. Limited şirket için 40 bin.

Bu bir fabrika kurmak değil.

Ostim'de, 2013'te kurulmuş bir limited şirket düşünün. Sermayesi 10 bin lira. Cirosu milyonlarla ifade ediliyor. Araçları var, ofisi var, yıllardır dönen bir işi var.

Ama 40 bin liralık artırım için "biraz daha süre" isteniyor.

Bu şirketin sorunu para değil.

Gündem.

Sermaye artırımı acil değil, çünkü kimse sormuyor. Kimse sormuyor, çünkü her seferinde süre uzuyor.

Üstelik her durumda kasaya taze para koymak da gerekmiyor. Sermayeye eklenebilecek yedek akçe ya da geçmiş yıl kârı varsa iç kaynaktan, ortağın şirketten alacağı varsa şartları sağlanarak o alacaktan artırım yapılabilir.

Bir de işin görünmeyen tarafı var.

Enflasyon.

250 bin lira Kasım 2023'te başka bir paraydı, Aralık 2027'de başka bir para olacak. Kanun koyucunun tutarları beşe katlayarak telafi etmeye çalıştığı değer kaybı, her ertelemeyle yeniden açılıyor.

Yani erteleme aslında bir indirim.

Sessiz bir indirim.

Bakanlığa haksızlık etmeyelim.

Faizler yüksek, finansmana erişim zor, tahsilat dertli. Küçük şirketin kasasındaki her lira bir işe yazılı. Bu tabloda "Sermayeni artır, yoksa şirketin sona erer" demek kolay değil.

Bunu anlıyorum.

Ama mesele tek bir ertelemede değil.

Mesele, ertelemenin beklentiye dönüşmesinde.

Piyasa son tarihlerin kayabildiğini bir kez öğrendi mi, artık kimse son tarihe göre hareket etmez. Ertelemeye göre hareket eder. Aralık geldiğinde sermaye artırımı için değil, yeni tebliğ için Resmî Gazete'ye bakılır.

Hukuki güvenlik, kuralın yalnızca bilinmesi değil, söylenen zamanda uygulanacağına güvenilmesidir. Sürekli ertelenen yükümlülük, bir süre sonra yükümlülük olmaktan çıkar.

Bugün süreye zamanında uymuş şirketler var. Ortağından para istemiş, genel kurulunu yapmış, tescilini almış şirketler.

Onlara ne diyeceğiz?

"Acele etmişsiniz" mi?

Kurala zamanında uyanın maliyete katlandığı, bekleyenin bu maliyeti ertelediği bir düzende, bir sonraki kurala kim uyar?

Geçen hafta "görmezden gelmek" diye yazmıştım. Sermaye kaybını hesaplarken belirli kur farkı zararlarını dikkate almamak.

O muafiyetin de bir hikâyesi var.

2018'de, kur şokunun ortasında getirildi. Geçici olarak.

Sonra uzatıldı. Sonra bir daha. Geçen yıl Aralık'ta 2027'ye, bu yıl Ekim'de 2028'e.

2018'den 2028'e.

On yıllık geçici düzenleme.

Bu memlekette geçici kadar kalıcı bir şey yoktur, derler.

Asgari sermaye ertelemesi de o yola girdi mi, göreceğiz.

Bu hafta tablo tamamlandı.

Sermaye kaybı hesabında belirli zararları dışarıda bırakıyoruz. Asgari sermayeye uyumu erteliyoruz.

Şirket nefes alıyor.

Alacaklı?

Alacaklı bekliyor.

Sicilde yazan sermaye kasada duran para değil, bunu hepimiz biliyoruz. Ama ortakların şahsen sorumlu olmadığı bir şirkette, alacaklıyla şirket arasındaki mali çerçevenin asgari ölçüsü o rakamdır.

Ertelenen de bu ölçü.

Bir şey daha.

Bu memleket infisahın ne olduğunu biliyor. 2012'de geçici 7'nci madde geldi. Sermayesini yükseltmemiş, yıllardır genel kurul yapmamış ya da kanunda sayılan başka hâllere girmiş şirketler sicilden silindi.

Ama sicilden silinmek her şeyi bitirmedi.

Geride malvarlıkları kaldı. Alacaklılar kaldı. Davalar kaldı.

İhya davaları açıldı.

Mesele Anayasa Mahkemesi'ne kadar gitti. Mahkeme 10 Eylül 2025 tarihli kararıyla, silinen şirketlerin geride kalan malvarlığının on yıl sonra Hazineye geçmesini ve ihya davalarında sicil müdürlüğü aleyhine yargılama gideri ile vekâlet ücretine hükmedilememesini Anayasa'ya aykırı buldu.

Şirketi sicilden silmek kolay.

Hukuki sonuçlarını silmek o kadar kolay değil.

Şimdi şirket ortaklarına, müdürlere, yönetim kurulu üyelerine üç not.

Bir: Elinizde bir yıl daha var. Ama bir joker kaldı.

Bakanlık ikincisini kullanabilir, kullanmak zorunda değil. Kanun üçüncüsünü tanımıyor; 31 Aralık 2028'in ötesi ancak yeni bir kanunla gelir. 31 Aralık 2027'yi gerçek son tarih sayın.

İki: Sermaye artırımı bir günlük iş değil.

Önce kaynağa karar verilir: taze para mı, iç kaynak mı, ortağın alacağı mı? Her birinin evrakı ayrı. İç kaynakta bilanço ve kaynağın varlığını gösteren belgeler, alacakta alacağın niteliğine göre rapor ve değerleme gündeme gelir.

Sonra genel kurul. Anonim şirkette olağanüstü genel kurul çağrısı, ilan ve toplantı günleri hariç, en az iki hafta önce yapılır. Herkes hazırsa çağrısız da toplanılabilir.

Kanun burada bir kolaylık da tanımış: Geçici 15 kapsamındaki uyum genel kurullarında toplantı nisabı aranmıyor, kararlar mevcut oyların çoğunluğuyla alınıyor, imtiyaz kullanılamıyor.

Yani azınlıktaki bir ortağın küsmesi işi kilitleyemez.

Ama ortaklardan biri yurt dışındaysa…

Bir ortak vefat etmiş, mirasçılar anlaşamıyorsa…

Şirketin kayıtları, temsil yetkileri yıllardır güncellenmemişse…

Kâğıt üzerinde basit görünen iş uzar.

Ardından ödeme gelir: Anonim şirkette nakden taahhüt edilen payların en az dörtte biri tescilden önce ödenir, limited şirkette böyle bir ön ödeme şartı yok. Sonra esas sözleşme değişikliği, yönetim organının beyanları, MERSİS, sicil müdürlüğü, eksik evrak, tescil, ilan. İzne tabi şirketlerde bütün bunlardan önce bir de Bakanlık izni.

Kâğıt üzerinde birkaç hafta.

Gerçekte?

Aralık'ın son haftasında sicil müdürlüğünün koridorunu görenler bilir.

Önerim basit: 2027'nin ilk çeyreği bitmeden kaynağa karar verin, ilk yarısı bitmeden tescili alın. Kalan altı ay, ikinci jokeri beklemek için değil, işinize bakmak için olsun.

Üç: İnfisah, "bir şey olmaz" denecek bir durum değil.

İnfisah eden şirket tasfiyeye girer. Tüzel kişiliği tasfiye bitene kadar sürer ama artık eski şirket değildir. Yeni iş yapmak için değil, tasfiyeyi tamamlamak için yaşar.

Sözleşmeleriniz, ihaleleriniz, kredi ilişkileriniz bundan etkilenir.

İnfisah, sicilde bir satır değil. Şirketin bütün ticari hayatına uzanır.

Son söz.

Bu ülkede bazı şirketlerin en sağlam sermayesi para değil.

Zaman.

Onu da Bakanlık veriyor.

Bir yıl daha.

Av. Haluk Can ELMADAĞ