TCK’nın “ Mala Zarar Verme ” başlıklı 151. maddesinin birinci fıkrasında; " Başkasının taşınır veya taşınmaz malını kısmen veya tamamen yıkan, tahrip eden, yok eden, bozan, kullanılamaz hâle getiren veya kirleten kişi, mağdurun şikâyeti üzerine, dört aydan üç yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır. " şeklinde mala zarar verme suçunun basit şekli düzenlenmiş, 152. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında da on bent hâlinde suçun nitelikli hâlleri sayılmıştır.

Mala zarar verme suçuyla korunan hukuki yarar, mülkiyet hakkıdır. Mülkiyet kavramına, malın bütünleyici parçaları, eklentileri ve doğal ürünleri de dahildir. Mülkiyetin korunmasında amaç, sadece malın fiziksel olarak zarar görmesi olmayıp malın değerinin de korunmasıdır. Bu nedenle, malın özgülendiği amaca uygun kullanılabilmesini, önemsiz sayılmayacak derecede azaltan bir zararın varlığı yeterli olup malın maddi zarar görmüş olmasına gerek yoktur. Kanuni düzenleme göz önüne alındığında, mala zarar verme suçu genel kastla işlenebilen bir suçtur. Suçun oluşması için failin belirli bir amaç ya da saikle (özel kast) hareket etmesine gerek yoktur.

İngiliz Ceza Hukukunda, başkasının malına zarar vermenin suç olduğu belirlenirken, başkasının malı kapsamının daha geniş bir yorumu kullanılmaktadır. Bu nedenle, bu kanuna göre, bir kişinin kiraladığı aracının motoruna zarar vermesi de suç olarak kabul edilebilmektedir. (Polat, Yargı Kararları Işığında Mala Zarar Verme Suçu, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Hukuku Anabilim Dalı, Konya – 2023 s. 38)

Ancak hukukumuzda mülkiyet konusunda malın mülkiyetine sahip olana mı yoksa malı elinde bulundurana mı ait olduğu hususunda iki görüş bulunmaktadır. Birinci görüşe göre malın mülkiyetinin bir kişiye aidiyetinin başka bir kişiye ait olması çelişkili olacağından mal kimin mülkiyetinde ise mal o şahsa aittir. İkinci görüşe göre ise mal hukuku uygun bir şekilde fiilen elinde bulundurana yani zilyede aittir. Buna göre başkasına aidiyet kavramına geniş bir anlam verilmek suretiyle malı elinde bulunduran korunmaktadır. Böylece başkasının mülkiyetinde olan mal üzerine tasarruf yetkisine sahip olan kişi mala sahip olan kişidir.

Yargıtay kararları incelendiğinde yakın tarihlerde farklı dairelerin taban tabana zıt kararlar verdiklerine tesadüf edilmiştir. Örneğin Yargıtay 2. Ceza Dairesi 2025/4027 E. 2025/8845 K. Sayılı ilamında mülk sahibinin şüpheli olduğu olay kapsamında; " suç tarihinde şikâyetçinin kiracı olarak zilyetliğinde bulunduğu anlaşılan Bungalov Ev olarak tabir edilen evlerden birinin kapısının kırıldığının ve diğer evlerin de kapı kilitlerinin değiştirildiğinin anlaşılması karşısında, anılan eylemi gerçekleştirdiği iddia edilen şüpheli ... hakkında mala zarar verme suçu yönünden de mevcut delillerin kamu davasının açılmasını gerektirir nitelikte bulunduğu " yorumunu yapmışken Yargıtay 6. Ceza Dairesi 2026/4228 E. 2026/5529 K. sayılı uyuşmazlığın giderilmesi kararında tam tersi bir yaklaşım sergilemiştir.

Kararda; Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 4. Ceza Dairesi'nin mülkiyeti esas alan görüşüne karşı Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Ceza Dairesi'nin zilyetliği baz alan görüşü kıyaslanmış, mala zarar verme suçunun konusunun başkasının mülkiyetinde bulunan taşınır veya taşınmaz mal olduğu, failin maliki bulunduğu mala zarar verme eyleminde suçun maddi unsurunun gerçekleşmeyeceği nedeniyle suçun yasal unsurlarının oluşmadığı, bu nedenle uyuşmazlığın Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 4. Ceza Dairesi'nin 15.10.2025 gün ve 2025/70 Esas 2025/3509 sayılı kararı doğrultusunda giderilmesine karar verilmiştir.

İstinaf merciinin kararına konu olan olayda ise; " kiracı olan katılanın iş yeri kapısını açmaması üzerine kiralayan sanığın tahta sopa ile iş yeri camına birden fazla kez vurduğu ancak camın kırılmadığı bu suretle mala zarar verme suçuna teşebbüs suçunu işlediği iddia edilen somut olayda; mala zarar verme suçunun konusunun başkasının mülkiyetinde bulunan taşınır veya taşınmaz mal olduğu, failin maliki bulunduğu mala zarar verme eyleminde suçun maddi unsurunun gerçekleşmeyeceği zilyetlik hakkı kiracı da bulunsa da malikin kiralayan olması ve kanunda ceza olmak ilkesi gereğince suçun yasal unsurlarının oluşmadığı " belirtilmiştir.

Daha önceki dönem kararları incelendiğinde de uygulamada bir Consensus'un sağlanamadığı görülecektir. Nitekim Yargıtay 23. Ceza Dairesi'nin 2015/15944 E. 2016/6659 K. Sayılı ilamında;

" karı koca olan sanıkların kiracı olarak kaldıkları evi boşalttıktan sonra ev sahibi olan katılanla kira nedeniyle oluşan husumet kapsamında evin duvarına is veya benzeri bir madde ile “Ben nasıl 15 gün temizlik yaptıysam gelen de yapsın nasıl olsa boyasını ben yaptım”n biçiminde yazı yazdıkları, evdeki birçok duvarı ve kapıyı aynı madde ile kirlettikleri, bazı pencere ve kapıları sert bir cisimle çizdikleri anlaşıldığından mala zarar verme suçunun oluştuğuna yönelik kabulde bir isabetsizlik görülmemiştir. " şeklinde mülkiyeti esas alan bir eğilim gözlenirken Yargıtay 15. Ceza Dairesi'nin 2014/15767 E. 2015/25271 K. Sayılı ilamında; " sanığın söz konusu evde kiracı olarak bulunduğu ve evin kullanımının, bu anlamda zilyetliğinin sanık kiracıya ait olduğu, bu kapsamda sanığın kendi kullanımında olan evin camına zarar vermesi halinin 5237 sayılı TCK 151. maddesinde düzenlenen mala zarar verme suçunun unsurlarını taşımadığı, eylemin suç oluşturmadığı " ifadelerine yer verilmiştir.

Yargıtay 2. Ceza Dairesi'nin 2020/10144 E. 2020/7017 K. Sayılı ilamında da aynı şekilde zilyetlik vurgusu yapılmış, " kiracı olan katılanın suça konu evden suç tarihinden önce eşyasını taşımak suretiyle evi boşalttığı, böylece evin katılanın zilyetliğinde bulunduğundan da söz edilemeyeceği anlaşılmakla; ev sahibi olan sanık tarafından çilingir marifetiyle kendi mülkiyetinde olan evin kapı kilidinin değiştirilmesi eyleminde atılı mala zarar verme suçunun yasal unsurları itibariyle oluşmaması nedeniyle kanun yararına bozma istemi yerinde görüldüğünden " hükümlerine yer verilmiştir.

Kararlardan anlaşıldığı kadarıyla ekseriyetle mutabık kalınan noktalardan biri ise kiralanana 3. kişi tarafından verilen zararlarda şikayet hakkının kime ait olduğudur. Bu noktada Yargıtay hem kiracının hem de kiralayanın şikayet hakkına sahip olduğunu vurgulamaktadır.

Mala zarar verme suçu ile korunan hukuki yarar mülkiyet hakkı ise de; zarar verilen eşyanın zilyetliğinin malik dışında üçüncü bir kişide bulunduğu durumlarda mülkiyet hakkı ile birlikte zilyetliğin sağladığı hakların da koruma altında olacağı, buna göre; bu gibi hâllerde malik dışında suça konu eşyadan yararlanan kişinin de işlenen suç nedeniyle şikâyet hakkına sahip olacağı kabul edilmelidir. Yargıtay 2. Ceza Dairesi 2025/13533 E. 2025/20847 K. Sayılı ilamı

Mala zarar verme suçu ile korunan hukuki yarar mülkiyet hakkı ise de; zarar verilen eşyanın zilyetliğinin malik dışında üçüncü bir kişide bulunduğu durumlarda mülkiyet hakkı ile birlikte zilyetliğin sağladığı hakların da koruma altında olacağı, buna göre; bu gibi hallerde malik dışında suça konu eşyadan yararlanan kişinin de işlenen suç nedeniyle şikâyet hakkına sahip olacağı gözetilmeksizin Yargıtay 2. Ceza Dairesi 2021/564 E. 2021/16210 K. Sayılı ilamı

SONUÇ OLARAK; mülkiyet hakkını sınırlayan kişisel bir hak olan kira sözleşmeleri tarafları bağlamakla birlikte mülkiyet hakkından farklı bir konuma sahip olduğundan, bu hakların korunması için ayrı bir yasal düzenlemenin yapılması gerekmektedir. Kanun maddesine yapılacak bir ekleme ile sınırlı ayni hak veya kiralama hakkı sahiplerinin hukuki konumları açık bir şekilde belirlenerek, hak kayıplarının önlenmesi de amaçlanmalıdır. Diğer taraftan doktrin ve Yüksek Mahkeme içtihatları bu suç özelinde her ne kadar bütünlük arz etmese de yapılacak yargılamalardaki subjektif değerlendirmelerde daha ziyade mülkiyet hakkının orijin kabul edilmesinin mümkün olduğu göz önünde bulundurulmalıdır.

Mehmet Koçkavak

Av. Mehmet KOÇKAVAK