Hakaretlere Karşı Hukuki Süreç
Son dönemde yürürlüğe giren mevzuat düzenlemelerine ilişkin, bir akademisyen kimliğiyle yaptığım bilimsel ve nesnel değerlendirmeler, ne yazık ki bilgi sahibi olmadan fikir üreten çevreler tarafından şahsımı hedef alan asılsız karalamalara dönüştürülmüştür. Kanıta dayalı ve yapıcı eleştirilerin bu tarz niteliksiz saldırılarla gölgelenmeye çalışılması kabul edilemez. Bilimsel kriterlerden uzak, tamamen karalama amacı güden bu söz ve fiillere karşı tüm yasal haklarımı sonuna kadar kullanacağımı kamuoyuna saygıyla duyururum.
Teşekkür: Makalemi bilimsel çerçevede eleştirenlere teşekkür ederim. Bu kapsamda Av. Melih Küçükcankurtaran’ın eleştirilerine aşağıda kısaca cevap vereceğim.
Sigorta Şirketine Başvuruda Belge Sunma Zorunluluğu
Genel Şartlar, sigorta şirketine başvuru yapılırken hangi belgelerin sunulması gerektiğini düzenleme yetkisine sahiptir. Özel uzmanlık gerektiren konularda tazminatın hesaplanması için bu belgelerin istenmesi tabiidir.
Genel Şartların Ek-6 maddesinde, hasar ve değer kaybı taleplerinde sunulması zorunlu belgeler arasında "varsa eksper raporu" ibaresi yer almaktadır.
Yeni düzenlemelerle belirli tutarın üzerindeki hasarlarda eksper atama zorunluluğu getirildiğinden, buradaki "varsa" ibaresi artık pratikte hükmünü yitirmiştir. Dolayısıyla bu tür hasar bedeli taleplerinde eksper raporu sunulma zorunluluğu bulunmaktadır.
Doktrin ve Yargıtay İçtihatları Çerçevesinde Usulüne Uygun Başvuru
Trafik Sigortası Genel Şartları ekindeki belgelerin sunulması gerektiği, bu belgeler sunulmadan yapılan başvuruların usulsüz sayılacağı hem hakim öğreti (doktrin) hem de Yargıtay 4. Hukuk Dairesi tarafından kabul edilmektedir.
Maluliyet Raporu Örneği: Kanunda açıkça belirtilmese de Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, maluliyet raporu sunulmadan yapılan başvuruları usulüne uygun kabul etmemektedir. Daire, bazı eksikliklerde başvurunun hemen reddedilmesi yerine, dava şartının tamamlatılmasını öngörmektedir. Ancak rapor hiç sunulmamışsa veya yargı sürecinde tamamlatılması imkansızsa, usulden ret kararlarını onamaktadır.
Yargıtay Emsal Kararı
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi (E. 2021/23765, K. 2023/1845, T. 15.02.2023):
"Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre devamlı engellilik raporu verilmeden önce 1 yıllık iyileşme sürecinin tamamlanması gerekir. Bu süre dolmadan ve yönetmeliğe uygun hazırlanmadan ibraz edilen raporlar geçerli bir başvuru unsuru değildir. Söz konusu eksiklik dava sırasında tamamlanamaz bir dava şartı olduğundan, başvurunun usulden reddi kararı usul ve kanuna uygundur."
Ekspertiz Raporu Süresindeki Belirsizlik ve Çözüm Önerisi
Ekspertiz raporunun hazırlanmasına ilişkin bir azami sürenin bulunmaması yönündeki eleştirilere katılıyorum. Başvuru şartının, hazırlanma zamanı belirsiz bir rapora bağlanması hak arama hürriyeti ve mahkemeye erişim hakkının ihlali riskini doğurur.
Sirküler Madde Önerisi:
"Eksper raporu, hasar ihbarından itibaren en geç 15 gün içinde düzenlenerek sigorta şirketine ve menfaat sahiplerine teslim edilir. Bu sürenin aşılması halinde, raporun henüz düzenlenmemiş olması gerekçe gösterilerek başvuru reddedilemez."
Yargılama Yetkisi Hakemlere Aittir
Sigorta Tahkim Komisyonuna yapılan başvuruların usulüne uygun olup olmadığının tespiti, idari bir organ niteliğindeki raportörlerin değil, yargılama yetkisini haiz hakemlerin görev ve yetki alanına dahil edilmelidir. Nitekim usule ilişkin bu tür bir hukuki değerlendirme, özü itibarıyla yargısal yetki kullanımı kapsamında olduğundan, idari görev ifa eden raportörlerin bu konuda inceleme yapıp karar vermesi hukuka aykırılık teşkil etmektedir.
Sirküler Madde Önerisi:
"Komisyona sunulan başvuruların usulüne uygun olarak yapılıp yapılmadığına, dava şartlarının ve usul kurallarının sağlandığına ilişkin her türlü hukuki inceleme, uyuşmazlığı çözmekle görevlendirilen hakem veya hakem heyeti tarafından yapılır.
Raportörler, başvuruları yalnızca maddi eksiklikler, belge düzeni ve şekli unsurlar yönünden ön incelemeye tabi tutar; başvurunun esastan veya usulden reddi yahut kabulü anlamına gelecek hiçbir yargısal değerlendirmede bulunamazlar."
Sonuç olarak; Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu'nun (SEDDK) bu bilimsel değerlendirmeleri dikkate alarak eksper raporlarına azami süre getireceğine inanıyorum. Uygulama yeni başladığından, zamanla bu tür eksikliklerin giderileceği kanaatindeyim.
Prof. Dr. Rauf Karasu
Hacettepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Özel Hukuk Bölüm Başkanı
