MAKALE

Fon Uyuşmazlıklarında Sorumlu Portföy Saklayıcısı Bankaların Tespiti: Fon Mağdurları ve Avukatlar İçin Usuli Yol Haritası

23.10.2026 - 17:31 Okunma Süresi: 5 Dk

Özet

Sermaye Piyasası Kurulu’nun (SPK) 17 Eylül tarihli kararı ile Tera Portföy Yönetimi A.Ş.’ye ait bazı fonların tasfiye sürecine alınması, yüzlerce yatırımcının ciddi finansal mağduriyet yaşamasına yol açmıştır. Tasfiye kararı akabinde gündeme gelen en önemli hukuki tartışma; fon malvarlığının korunması, operasyonel denetim ve saklama fonksiyonunu icra eden portföy saklayıcısı bankaların doğrudan hukuki sorumluluğu meselesidir.

Ne var ki yatırımcılardan tarafımıza iletilen başvurular ve sahadaki gözlemlerimiz, mağdurların çok büyük bir kısmının yatırımlarının tasfiye öncesinde fiilen hangi saklayıcı bankada tutulduğunu bilmediğini, tasfiye yürütücüsü banka ile geçmiş saklayıcıları birbirine karıştırdığını ve bu sebeple yanlış mercilere müracaat ederek usul hukuku açısından risk aldıklarını göstermektedir.

Bu çalışma; husumetin doğru yöneltilmesi, dava açma hazırlığı ve hak kayıplarının önüne geçilmesi adına fon mağdurlarına kapsamlı bir yol haritası sunmak amacıyla hazırlanmıştır.

1. Temel ve Kritik Ayrım: "Tasfiye Öncesi Saklayıcı Banka " İle "Tasfiye Yürütücüsü Banka" Farkı

Bir tazminat davasında veya icra takibinde davanın ilk şartı sıfat (husumet) incelemesidir. Husumetin yanlış yöneltilmesi davanın usulden veya esastan reddine ve yüksek yargılama gideri/karşı vekâlet ücreti külfetine neden olur. Fon süreçlerinde bu ayrım iki farklı döneme dayanır:

a) Tasfiye Öncesi Dönem (Rutin Faaliyet ve Kusur Dönemi)

Fonun olağan faaliyet döneminde portföydeki nakit, menkul kıymet, ters repo, kamu borçlanma araçları gibi tüm varlıklar mevzuat gereği bağımsız saklama lisansına sahip portföy saklayıcı kuruluşların nezdinde tutulur.

• Hukuki Niteliği: Tera Portföy fonları normal faaliyet sürecinde ağırlıklı olarak İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. (Takasbank) olmak üzere, fonun türüne ve operasyonel modeline göre Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O. (VakıfBank) veya DenizBank A.Ş. gibi farklı saklama kuruluşlarıyla çalışmıştır.

• Sorumluluk Sebebi: Sermaye Piyasası Kanunu (SerPK) ve Portföy Saklama Hizmetine İlişkin Esaslar Tebliği uyarınca, saklayıcı kurumlar sadece kasada para tutan bir vezne değildir. Portföy yönetim şirketinin fon malvarlığına ilişkin işlemlerinin mevzuata, fon içtüzüğüne ve izahnameye uygunluğunu kontrol etmek, denetlemek, mutabakat sağlamak ve usulsüz işlemleri derhal SPK'ya bildirmekle yükümlüdürler. Yaşanan fon kaybında bu saklayıcı kurumların gözetim ve özen borcunu ihlal ettiği iddiası, açılacak davaların esasını oluşturur.

b) Tasfiye Dönemi (SPK Müdahalesi ve İdari Süreç)

SPK'nın 17 Eylül tarihli müdahalesi sonrası başlayan dönemdir:

• Hukuki Niteliği: Kurul, süreci tek bir merkezden, şeffaf ve güvenli bir biçimde yönetebilmek amacıyla Tera Portföy'ün tasfiye kapsamındaki 6 fonu (TLY, DOH, T3B, THF, TP2, TLV) için tek yetkili portföy saklayıcısı ve tasfiye yürütücüsü sıfatıyla Türkiye İş Bankası A.Ş.'yi görevlendirmiştir.

• Varlıkların Durumu: Bu görevlendirmeyle birlikte, önceki saklayıcı bankalardaki tüm bakiye, hisse senedi, tahvil ve likidite; MKK kayıtları üzerinden mutabakat yapılmak ve hak sahiplerine kademeli dağıtılmak üzere Türkiye İş Bankası hesaplarına bloke/aktarılmıştır.

• Husumet Ayrımı: Türkiye İş Bankası, tasfiye sürecindeki idari/yürütücü işlemleri SPK talimatı doğrultusunda yerine getirmektedir. Dolayısıyla, tasfiye öncesi dönemde yaşanan malvarlığı erimeleri, izahnameye aykırı işlemler veya usulsüz fon yönetiminden kaynaklı doğrudan tazminat taleplerinde husumet kural olarak tasfiye öncesinde saklama görevini yürüten bankalara yöneltilmelidir (İş Bankası'nın bizzat geçmiş dönem saklayıcısı olduğu fonlar hariç tutulmak üzere).

2. Geçmiş Dönem Saklayıcı Bankası Nasıl Tespit Edilir? (3 Resmi Yol)

Dava dilekçesine veya ihtarnamelere dayanak oluşturacak resmi delillerin temin edilmesi için aşağıdaki 3 kanal üzerinden doğrulama yapılmalıdır:

KİŞİ HÜRRİYETİNİ SINIRLAYAN TEDBİRLER

İçeriği Görüntüle

Birinci Yol: Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP) Bildirimleri (En Kesin Resmi Kayıt)

Sermaye Piyasası Kurulu düzenlemeleri gereğince her fon, çalıştığı portföy saklayıcısını ve buna ilişkin değişiklikleri KAP üzerinde tescil ve ilan etmek zorundadır.

• Adım 1: www.kap.org.tr adresine gidin.

• Adım 2: Arama kutusuna mağduriyet yaşadığınız Tera fonunun kodunu yazın (Örnek: TLY, DOH, T3B, THF, TP2, TLV).

• Adım 3: Fon ana sayfasına ulaştığınızda üst menüden "Genel Bilgiler" sekmesini seçin.

• Adım 4: Sayfayı aşağı kaydırarak "Hizmet Alınan Kuruluşlar" başlığını bulun.

• Adım 5: Bu tabloda "Portföy Saklama Hizmeti Alınan Kuruluş" satırında yer alan bankayı kontrol edin. Ayrıca sayfanın altındaki "Tarihçe / Değişiklikler" kısmından fonun geçmişte başka bir bankadan devredilip devredilmediğini inceleyin.

İkinci Yol: E-YATIRIMCI (Merkezi Kayıt Kuruluşu - MKK) Sistemi (Şahsi Mülkiyet İspatı)

KAP genel fon bilgisini verir; ancak mahkemede "benim paylarım fiilen hangi kurumdaydı" ispatı MKK kayıtlarıyla yapılır.

• Adım 1: eyatirimci.mkk.com.tr adresine veya e-YATIRIMCI mobil uygulamasına e-Devlet şifrenizle giriş yapın.

• Adım 2: Menüden "Raporlar" veya "Hesap Durumu / Bakiyelerim" sekmesine tıklayın.

• Adım 3: Tarih filtresini SPK'nın tasfiye karar tarihinden (17 Eylül öncesi) bir önceki güne çekin.

• Adım 4: Elinizdeki fon kodunu bularak, payların hangi saklama üyesi banka veya aracı kurum altındaki yatırımcı sicil numaranızda bloke/saklama statüsünde göründüğünü tespit edin.

• Adım 5: İlgili sayfanın barkodlu/zaman damgalı MKK Hesap Ekstresi dökümünü PDF olarak bilgisayarınıza indirin (bu belge dava dosyasının 1 numaralı ekidir).

Üçüncü Yol: Tera Portföy Resmi Web Sitesi Şirket Kayıtları

Şirketin kendi beyanları ve sözleşmesel bağı olan kurumlar resmi internet sitesinde listelenmiştir. Şirket bünyesinde tasfiye öncesi dönemde portföy saklayıcılığı sözleşmesi akdedilen başlıca finans kuruluşları şunlardır:

İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. (Takasbank)

Türkiye İş Bankası A.Ş.

Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O. (VakıfBank)

DenizBank A.Ş.

Tera Yatırım Bankası A.Ş.

3. Fon Mağdurları İçin Adım Adım Hukuki Yol Haritası

Saklayıcı bankanın tespiti yapıldıktan sonra izlenmesi gereken usuli sıra şu şekilde olmalıdır:

Adım 1: Belge ve Delil Çantasının Oluşturulması

• Fon alım dekontları, emir geçmişi ve banka hesap hareketleri.

• MKK e-YATIRIMCI geçmiş dönem bakiye dökümleri.

• İlgili fonun KAP’ta yayımlanmış olan Fon İzahnamesi, Yatırımcı Bilgi Formu ve Fon İçtüzüğü (özellikle saklama kuruluşunun görev ve limitlerine ilişkin maddeler).

Adım 2: Saklayıcı Bankaya Noter Aracılığıyla İhtarname Keşide Edilmesi

Dava açmadan önce ilgili saklayıcı kuruma ihtarname gönderilerek:

• Fon içtüzüğü ve mevzuat uyarınca yürütmekle yükümlü olduğu gözetim görevini yerine getirip getirmediğinin sorulması,

• Portföy değerlemesi ve malvarlığı hareketlerindeki mutabakat raporlarının talep edilmesi,

• Uğranılan zararın tazmini talep edilerek muhatap kurumun hukuken temerrüde düşürülmesi önerilir.

Adım 3: Dava Şartı Arabuluculuk Süreci

Türk Ticaret Kanunu (TTK m. 5/A) uyarınca konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari alacak ve tazminat davalarında arabuluculuk dava şartıdır. Saklayıcı bankalara açılacak davalar da ticari dava niteliğinde olduğundan, doğrudan dava açılması hâlinde dava usulden reddedilir. Bu nedenle yetkili arabuluculuk bürosuna usulüne uygun başvuru yapılmalıdır.

Adım 4: Görevli ve Yetkili Mahkemede Dava Açılması

• Görevli Mahkeme: Uyuşmazlık sermaye piyasası mevzuatından ve ticari işletmelerin faaliyetlerinden doğduğu için görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesidir.

• Dava Türü: Dava tarihindeki güncel usul hükümleri çerçevesinde alacak/tazminat talepleri şekillendirilmeli; bilirkişi marifetiyle saklayıcı bankanın denetim ve gözetim ihmalleri, SerPK hükümleri ışığında tespit ettirilmelidir.

4. Sonuç ve Özet

Tasfiye süreci bir yandan SPK ve Türkiye İş Bankası koordinasyonunda idari olarak yürütülürken; yatırımcıların geçmiş dönemde oluşan zararları bakımından zamanaşımı süreleri işlemeye devam etmektedir.

1. Tasfiye yürütücüsü olan İş Bankası ile geçmiş dönemde kusuru iddia edilen saklayıcı bankaları birbirine karıştırmayın.

2. KAP ve MKK üzerinden fonunuzun geçmiş dönem saklayıcısını kesinleştirin ve hukuki yollara başvurun.