Türk Ceza Hukukunda Dava ve Ceza Zamanaşımı

1. Zamanaşımının hukuki niteliği

Zamanaşımı, kanunda belirlenen sürenin geçmesiyle devletin kovuşturma yetkisini (dava zamanaşımı) veya kesinleşmiş cezayı infaz yetkisini (ceza zamanaşımı) ortadan kaldırır. Dava zamanaşımı dolduğunda kamu davası düşer (CMK m. 223/8); ceza zamanaşımı dolduğunda ise ceza infaz edilmez.

Zaman bakımından uygulama. Anayasa m. 38, suç ve cezalara ilişkin kanunilik ve zaman bakımından uygulama kurallarının dava ve ceza zamanaşımı hakkında da uygulanacağını öngörür. Bu nedenle süreleri uzatan bir kanun önceki fiillere uygulanamaz. Sanık lehine bir değişiklik ise derdest davalarda uygulanır (TCK m. 7/2).

Yargıtay uygulamasında lehe kanun, olaya bütün hükümleriyle uygulanarak belirlenir; zamanaşımı ise her suç için ayrı hesaplanır. Bu ilkenin tek istisnası, kesinleşmiş hükümlerin uyarlanmasında zamanaşımı hükümlerinin uygulanmayacağını öngören 5252 sayılı Kanun'un 9/4. maddesidir (Yargıtay 6. CD, 02.07.2014, 2012/7825 E., 2014/13729 K.).

Resen uygulama ve vazgeçilmezlik. TCK m. 72/2'ye göre "Dava ve ceza zamanaşımı re'sen uygulanır ve bundan şüpheli, sanık ve hükümlü vazgeçemezler." Zamanaşımı, tarafların ileri sürmesine bağlı bir savunma aracı değil, yargılamanın her aşamasında gözetilmesi gereken bir engeldir.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 18.02.2026, 2025/562 E., 2026/106 K.: Zamanaşımı, "soruşturma ve kovuşturma makamlarınca resen gözetilip uygulanacaktır". Genel Kurul ayrıca "Bu hususta taraf iradelerine bir değer verilmemiştir" tespitini yapmıştır.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 2020/246 E., 2021/592 K.: "Cezanın zamanaşımına uğraması, Cumhuriyet savcısı tarafından re'sen dikkate alınır."

Sürelerin hesabı. TCK m. 72/1 uyarınca süreler gün, ay ve yıl hesabıyla belirlenir; bir gün yirmi dört saat, bir ay otuz gündür ve yıl resmî takvime göre hesaplanır.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 04.05.2023, 2021/38 E., 2023/256 K.: "Suçun işlendiği gün zamanaşımı süresinin birinci günüdür."

2. Dava zamanaşımı süreleri ve hesaplanması

Dava zamanaşımı süresi, suçun kanunda öngörülen cezasının üst sınırına göre belirlenir (TCK m. 66/1, 66/4). Kesilme hâlinde süre, aslının en fazla yarısı kadar uzar (TCK m. 67/4).

Üst sınır ve seçimlik cezalar. Süre, suçun kanundaki cezasının yukarı sınırına göre hesaplanır. Seçimlik cezalı suçlarda hapis cezası esas alınır (TCK m. 66/4). Kanun metni suçun kendi cezasını esas aldığından; zincirleme suç, haksız tahrik veya takdirî indirim gibi genel hükümlerdeki artırım ve indirimler süreyi etkilemez.

Örnek: Silahla tehdit (TCK m. 106/2-a) iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasını gerektirir ve 8 yıllık süreye tabidir. Ceza Genel Kurulu'nun 18.02.2026 tarihli, 2025/562 E., 2026/106 K. sayılı kararına konu olayda suç 16.03.2015'te işlenmiş, mahkûmiyet hükmü 10.09.2015'te kurulmuştur. Son kesme işlemi olan bu hükümden itibaren işleyen 8 yıllık süre 10.09.2023'te dolmuş ve kamu davası düşürülmüştür.

Nitelikli hâller. Sürenin belirlenmesinde "dosyadaki mevcut deliller itibarıyla" suçun daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hâlleri de göz önünde bulundurulur (TCK m. 66/3). Ölçüt iddianamedeki sevk maddesi değil, dosyadaki delillerin ortaya koyduğu fiilin gerçek niteliğidir.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 11.12.2012, 2012/6-1247 E., 2012/1842 K.: Süre hesabında "suçun daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hallerinin de gözönünde bulundurulacağı" belirtilmiştir. Genel Kurul, hırsızlığın gece içinde işlenmesi nedeniyle TCK m. 143/1 uyarınca yapılacak 1/3 oranındaki artırımı da süre hesabına katmıştır. Suçun temel şeklinde oransal artırım biçiminde düzenlenen nitelikli hâller de bu kapsamdadır.

Yaş küçüklüğü. Fiili işlediği sırada 12-15 yaş arasında olanlar hakkında sürelerin yarısı, 15-18 yaş arasında olanlar hakkında üçte ikisi uygulanır (TCK m. 66/2). Bu oranlar, kesilme hâlinde uzayan süreye de yansır.

Yargıtay 13. CD, 26.09.2018, 2017/2880 E., 2018/12516 K.: Suça sürüklenen çocuğun işlediği mala zarar verme suçunda, TCK m. 66/1-e ve 66/2 uyarınca 8 yılın yarısı olan 4 yıllık sürenin dolması nedeniyle düşme kararı verilmiştir.

Yargıtay 6. CD, 30.01.2020, 2017/3779 E., 2020/278 K.: 12-15 yaş grubundaki bir çocuğun işlediği yağma suçunda kesintili zamanaşımı süresi 11 yıl 3 ay olarak hesaplanmıştır. Bu süre, 15 yılın yarısı olan 7 yıl 6 ayın 67/4 uyarınca yarı oranında uzatılmasıyla bulunur.

3. Sürenin başlangıcı

Dava zamanaşımı kural olarak suçun işlendiği gün başlar; TCK m. 66/6 suçun yapısına göre dört farklı başlangıç anı öngörür.

Zincirleme suçta başlangıcın son eyleme kaydırılması, savunma açısından her eylemin tarihinin ayrı ayrı tespitini önemli kılar. Son eylemin ispatlanamaması hâlinde başlangıç, ispatlanan son eylemin tarihine çekilmelidir.

Çocuklara karşı suçlardaki özel kural, yalnızca failin üstsoy veya çocuk üzerinde hüküm ve nüfuz sahibi olduğu hâllerde uygulanır. Bu koşul bulunmuyorsa süre genel kurala göre suç tarihinden başlar. Kural fail aleyhine olduğundan kıyas yoluyla genişletilemez.

Yeniden yargılama. Aynı fiilden dolayı tekrar yargılamayı gerektiren hâllerde zamanaşımı, mahkemenin bu talebi kabul ettiği tarihten itibaren yeniden işlemeye başlar (TCK m. 66/5).

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 11.03.2014, 2012/3-909 E., 2014/121 K.: Genel Kurul, "yargılamanın yenilenmesinde dava zamanaşımı söz konusu olacağını" kabul etmiştir.

Yargıtay 2. CD, 2023/214 E., 2023/886 K.: Daire, kanun yararına bozma kararından sonra yapılan yeni yargılamada da TCK m. 66/5'i uygulamış ve süreyi bozma kararı tarihinden başlatmıştır.

Öğretide, 66/5'in yalnızca yargılamanın yenilenmesi hâlinde uygulanması gerektiği görüşü de savunulmaktadır. Bu nedenle olağanüstü kanun yollarından sonra yapılan yargılamalarda sürenin başlangıcı ayrıca tartışılmalıdır.

4. Dava zamanaşımının durması

Durma, sürenin işlemesini geçici olarak askıya alır; durma sebebi ortadan kalktığında süre kaldığı yerden devam eder. Kesilmeden farkı, o ana kadar geçen sürenin silinmemesidir.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 2019/315 E., 2020/471 K.: "durma süresinden önce geçmiş olan süre, durma süresinden sonra işleyen zamanaşımı süresine eklenecektir."

TCK m. 67/1'deki genel durma sebepleri. Soruşturma ve kovuşturmanın izin veya karar alınmasına ya da başka bir mercide çözülmesi gereken bir meseleye bağlı olduğu hâllerde, izin veya karar alınana ya da mesele çözülene kadar süre durur. Hakkında kanun gereğince kaçak olduğu kararı verilen fail bakımından da süre, bu karar kaldırılıncaya kadar durur.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 2018/393 E., 2021/74 K.: Avukatın görev suçunda zamanaşımı, "Cumhuriyet savcısının Adalet Bakanlığından soruşturma izni almak için başvurmasıyla" durur. Süre, "Bakanlıkça soruşturma izni verilmesiyle" kaldığı yerden işlemeye başlar.

Özel durma sebepleri. Ceza Muhakemesi Kanunu'nda üç önemli durma hâli daha düzenlenmiştir:

HAGB'de durmanın başlangıcı ve sonu. Durma, HAGB kararının verildiği gün değil, kesinleştiği gün başlar; denetim süresi de bu tarihten itibaren işler. HAGB kararı mahkûmiyet kararı olmadığından zamanaşımını kesmez. 1 Haziran 2024'ten sonra verilen HAGB kararlarına karşı istinaf yolu açıktır; karar kesinleşene kadar geçen istinaf süreci zamanaşımı süresinden sayılır. CMK m. 231'in ilgili fıkraları, Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı üzerine 31.07.2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 7589 sayılı Kanun'la yeniden düzenlenmiştir.

Yargıtay 6. CD, 09.12.2020, 2020/3282 E., 2020/4435 K.: HAGB kararıyla duran süre, zamanaşımı süresine eklenerek hesap yapılmıştır.

Denetim süresinde yeni suç işlenmesi. Kanunda, denetim süresinde işlenen yeni suçun kesinleşmesine kadar zamanaşımının duracağına ilişkin bir hüküm yoktur. Ceza Genel Kurulu bu boşluğu sanık lehine yorumlamaktadır.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 2018/254 E., 2021/157 K.: Denetim süresinde işlenen suçun kesinleşmesine kadar zamanaşımının duracağına dair "açık bir kanun hükmü bulunmamaktadır." Bu nedenle bu sürede "hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına konu suçun dava zamanaşımının işlemeye devam ettiği kabul edilmelidir." Aynı yönde: Ceza Genel Kurulu, 01.03.2016, 2015/599 E., 2016/99 K.

Uygulamada bu içtihat önemli bir savunma imkânı doğurur. Yeni suçun kesinleşmesi uzun sürdüğünde, HAGB'ye konu ilk suç bakımından zamanaşımı açıklama kararından önce dolabilir.

5. Dava zamanaşımının kesilmesi ve uzamış zamanaşımı

Kesilme, o ana kadar geçen süreyi siler ve zamanaşımını yeniden başlatır. Birden fazla kesme sebebi varsa süre son kesme sebebinden itibaren yeniden işler (TCK m. 67/3). Ancak kesilmeler süreyi sınırsız uzatamaz: toplam süre, kanundaki sürenin en fazla yarısı kadar uzar (TCK m. 67/4).

TCK m. 67/2'deki kesme sebepleri sınırlı sayıdadır ve genişletilemez:

1. Şüpheli veya sanıklardan birinin savcı huzurunda ifadesinin alınması veya sorguya çekilmesi,

2. Şüpheli veya sanıklardan biri hakkında tutuklama kararı verilmesi,

3. Suçla ilgili iddianame düzenlenmesi,

4. Sanıklardan bir kısmı hakkında da olsa mahkûmiyet kararı verilmesi.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 16.02.2016, 2014/315 E., 2016/65 K.: "mahkemece kabul edilmeyen iddianameler soruşturma evresini sona erdirmeyeceğinden dava zamanaşımı kesmeyecektir." Kabul edilen iddianame ise düzenlendiği tarihte süreyi keser.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 2023/300 E., 2024/8 K.: Genel Kurul, "ek iddianame veya birleşen iddianamelerin ise tekrar eden işlem niteliğinde olduğu sonucuna" ulaşmış ve bunlara kesme etkisi tanımamıştır.

İştirakte kesmenin yayılması (sirayet). Kesme sebebinin "sanıklardan birine" ilişkin olması yeterlidir. Yargıtay, kesme etkisini fiile bağlı olarak değerlendirir; aynı fiile iştirak eden tüm sanıklar bakımından süre kesilir.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 2018/587 E., 2021/61 K.: "5237 sayılı TCK'da dava zamanaşımının sirayeti konusunda fiile bağlılığı esas alan nesnel ölçütün kabul edildiği" belirtilmiştir.

İki ayrı süre denetimi. Her dosyada iki hesap birlikte yapılmalıdır:

- Olağan zamanaşımı: Son kesme işleminden itibaren asıl süre (örneğin 8 yıl) yeniden işler.

- Uzamış (kesintili) zamanaşımı: Suç tarihinden itibaren asıl sürenin bir buçuk katı (örneğin 12 yıl) hesaplanır; durma süreleri bu süreye eklenir.

Hangisi önce dolarsa dava düşer.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 2019/567 E., 2021/236 K.: Zamanaşımını kesen son işlem 27.11.2012 tarihli sanık sorgusudur. 8 yıllık olağan süre 27.11.2020'de dolduğundan kamu davası düşürülmüştür.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 2021/260 E., 2025/71 K.: Taksirle yaralama suçunda son kesme işlemi 07.01.2016 tarihli mahkûmiyet hükmüdür. 8 yıllık süre 07.01.2024'te dolmuştur.

Yargıtay 12. CD, 20.10.2025, 2025/5220 E., 2025/7289 K.: "zamanaşımını kesen en son işlem, 18.02.2016 tarihli mahkumiyet hükmü" olup 8 yıllık süre istinaf kararından önce dolmuştur.

Yargıtay 4. CD, 04.05.2021, 2021/10322 E., 2021/13534 K.: Önceki HAGB nedeniyle duran süreler eklenerek hesaplanan 12 yıllık uzamış sürenin dolması üzerine düşme kararı verilmesi gerektiği kabul edilmiştir.

İstinaf kararları. Bölge adliye mahkemesinin duruşma açarak yeniden kurduğu mahkûmiyet hükmü, kanundaki "mahkûmiyet kararı" kavramına girer. İstinaf başvurusunun esastan reddi kararının ayrıca kesme etkisi doğurup doğurmadığı konusunda bu çalışmada istikrar kazanmış bir Ceza Genel Kurulu kararına ulaşılamamıştır. Uygulamada çoğunlukla ilk derece mahkemesinin mahkûmiyet hükmü son kesme işlemi olarak esas alınmaktadır.

6. Zamanaşımı uygulanmayan suçlar

Kanun bazı suçlarda zamanaşımını tamamen dışlar; uygulamada en sık karşılaşılanlar yurt dışında işlenen ağır devlet aleyhine suçlar ile işkencedir.

Yurt dışında işlenen ağır suçlar. Kanunun İkinci Kitabının Dördüncü Kısmında yer alan ve ağırlaştırılmış müebbet, müebbet veya on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlar yurt dışında işlenmişse dava zamanaşımı uygulanmaz (TCK m. 66/7). Aynı suçlardan verilen bu nitelikteki cezalarda ceza zamanaşımı da uygulanmaz (TCK m. 68/3). Suç Türkiye'de işlenmişse genel süreler geçerlidir.

İşkence. TCK m. 94/6'ya göre "Bu suçtan dolayı zamanaşımı işlemez." Fıkra, 11.04.2013 tarihli 6459 sayılı Kanun'un 9. maddesiyle eklenmiştir. Fail aleyhine bir hüküm olduğundan, yürürlüğe girdiği tarihten önce işlenen fiillere uygulanamaz (Anayasa m. 38; TCK m. 7/1).

Kamu görevlilerinin kötü muamelesi ve cezasızlık. Anayasa Mahkemesi, kamu görevlilerinin yönelttikleri kötü muamele ve öldürme fiillerinde yargılamanın zamanaşımıyla sonuçlanmasını devletin etkili soruşturma yükümlülüğünün ihlali olarak değerlendirmektedir.

Anayasa Mahkemesi, 08.06.2021 (RG 23.09.2021): 1992'de gözaltında ölen A.K.'nin yakınlarının başvurusunda yargı mercilerinin "yargılamanın makul bir özen ve süratle yürütülmesi konusunda göstermeleri gereken hassasiyeti göstermediği" tespit edilmiştir. Sanıkların 25 yıl sonra "mutlak bir cezasızlık nedeni olan dava zamanaşımı süresinden" yararlandığı belirtilmiştir. Yaşam hakkının ve kötü muamele yasağının usul boyutunun ihlal edildiğine karar verilmiştir.

Bu içtihat, zamanaşımının sanık için bir güvence olduğu kadar mağdur bakımından da bir hak kaybı doğurabileceğini gösterir. Bu nedenle sürelerin özellikle kamu görevlileri hakkındaki dosyalarda titizlikle izlenmesi gerekir.

7. Ceza zamanaşımı

Ceza zamanaşımı, kesinleşmiş bir mahkûmiyet hükmünün infazını engeller. Süre, kanundaki ceza aralığına göre değil, hükmedilen ve infazı kalan cezanın miktarına göre belirlenir (TCK m. 68).

Fiili 12-15 yaş arasında işleyenler için bu sürelerin yarısı, 15-18 yaş arasında işleyenler için üçte ikisi uygulanır (TCK m. 68/2). Farklı türde cezalar içeren hükümler, en ağır ceza için öngörülen sürenin geçmesiyle infaz edilmez (TCK m. 68/4).

Başlangıç ve kalan ceza. Süre, hükmün kesinleştiği veya infazın herhangi bir surette kesintiye uğradığı gün başlar ve "kalan ceza miktarı esas alınarak" hesaplanır (TCK m. 68/5). Gözaltı ve tutuklulukta geçen süreler mahsup edildikten sonra kalan cezanın daha kısa bir süre dilimine düşmesi, zamanaşımı süresini de kısaltır.

Yargıtay 1. CD, 23.01.2018, 2017/2090 E., 2018/190 K.: "hükümlünün infaz etmesi gereken kalan cezası 5 yıldan az olduğundan 10 yıllık ceza zamanaşımına tabi olacağı" kabul edilmiş ve aksi yöndeki karar kanun yararına bozulmuştur.

Yargıtay 1. CD, 2024/2599 E., 2025/3996 K.: Mahsup sonrası kalan ceza beş yıldan az olduğunda 10 yıllık sürenin uygulanacağı belirtilmiştir.

Ertelenmiş cezalar. Hapis cezası ertelenmişse denetim süresi içinde ceza zamanaşımı işlemez. Denetim süresinde yeni suç nedeniyle cezanın aynen infazına karar verilirse süre, bu kararın kesinleşmesinden başlar.

Yargıtay 1. CD, 2023/4390 E., 2023/7992 K.: "Ertelenmiş cezalarda, ceza zamanaşımı süresi belirlenen denetim süresi içinde işlemeye başlamaz."

Yargıtay 1. CD, 2024/5724 E., 2025/259 K.: Başlangıç tarihi, "erteli cezanın aynen infazına neden olan kararın kesinleştiği tarih olarak kabul edilmelidir." Aynı yönde: Yargıtay 2. CD, 2025/9046 E., 2025/15639 K.

Hak yoksunlukları. Cezaya bağlı veya hükümde belirtilen hak yoksunluklarının süresi, ceza zamanaşımı doluncaya kadar devam eder (TCK m. 69).

Sonuç kararı. Ceza zamanaşımı dolduğunda mahkûmiyet hükmü ortadan kalkmaz; yalnızca cezanın infaz edilmemesine karar verilir.

Yargıtay 10. CD, 07.01.2013, 2012/16880 E., 2013/59 K.: Zamanaşımı dolan cezalarda "hükmün ortadan kaldırılmasına karar verilmesi yasaya aykırı" bulunmuş; cezanın infaz edilmemesine karar verilmesi gerektiği belirtilmiştir.

8. Ceza zamanaşımının kesilmesi ve müsadere zamanaşımı

Ceza zamanaşımı TCK m. 71'de sayılan iki sebeple kesilir ve dava zamanaşımından farklı olarak kesilmenin süreyi uzatmasına bir üst sınır konulmamıştır.

1. Mahkûmiyet hükmünün infazı için yetkili merci tarafından hükümlüye kanuna göre yapılan tebligat veya bu amaçla hükümlünün yakalanması (TCK m. 71/1),

2. Hükümlünün üst sınırı iki yıldan fazla hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suç işlemesi (TCK m. 71/2).

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 2020/246 E., 2021/592 K.: "Dava zamanaşımının kesilmesinin aksine, ceza zamanaşımının kesilmesinde bir üst sınır yoktur."

Tebligatın kanuna uygunluğu. Kesme etkisi, yalnızca usulüne uygun tebligata bağlanır. Usulsüz tebligat zamanaşımını kesmez.

Yargıtay 4. CD, 14.10.2016, 2016/12703 E., 2016/13448 K.: Adres kuralına uyulmadan "aynı adrese doğrudan 7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun 35. maddesine göre yapılan tebligatın geçerli sayılamayacağı" belirtilmiş ve kesme etkisi tanınmamıştır.

Yargıtay 4. CD, 17.11.2020, 2020/20355 E., 2020/16654 K.: Aynı hükümle verilen cezalardan "adli para cezası için yapılan tebligat hapis cezasının zamanaşımının da kesilmesine neden olmuştur."

Her hüküm için ayrı hesap. Ceza zamanaşımı her mahkûmiyet hükmü için ayrı hesaplanır. Hükümlünün bir hükmün infazı için yakalanması, başka mahkemelerin hükümlerindeki zamanaşımını kendiliğinden kesmez (Yargıtay 1. CD, 2020/921 E., 2021/9271 K.).

Hapis cezası niteliğinde olmayan yaptırımlar. Disiplin ve tazyik hapsi, ceza zamanaşımı hükümleri bakımından hapis cezası sayılmaz.

Yargıtay 11. CD, 30.10.2014, 2014/17801 E., 2014/17713 K.: "disiplin ve tazyik hapsinin bir 'hapis' cezası olmadığı" kabul edilmiştir; TCK m. 71'deki kesme hükümleri bu yaptırımlara uygulanmaz.

Durma. TCK, ceza zamanaşımı için dava zamanaşımındaki gibi genel bir durma hükmü içermez. Uygulamadaki en önemli durma benzeri durum, ertelenmiş cezalarda denetim süresidir (7. bölüm).

Müsadere zamanaşımı. Müsadereye ilişkin hüküm, kesinleşmesinden itibaren yirmi yıl geçtikten sonra infaz edilmez (TCK m. 70). Bu süre, asıl cezanın zamanaşımından bağımsızdır.

9. Usul: düşme, beraat önceliği ve kanun yolları

Dava zamanaşımı soruşturma aşamasında dolmuşsa kovuşturmaya yer olmadığına, kovuşturma aşamasında dolmuşsa CMK m. 223/8 uyarınca davanın düşmesine karar verilir. Yargıtay, sürenin dolup dolmadığını esasa girmeden önce inceler.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 11.12.2012, 2012/6-1247 E., 2012/1842 K.: "öncelikle dava zamanaşımının gerçekleşip gerçekleşmediği değerlendirilmeli" olduğu belirtilmiştir.

Beraat mı, düşme mi? CMK m. 223/9'a göre "Derhal beraat kararı verilebilecek hallerde durma, düşme veya ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilemez." Ceza Genel Kurulu, 27.09.2023 tarihli ve 7-481 sayılı kararında derhal beraat koşulları varsa zamanaşımına rağmen beraat kararını önceli kabul etmişti. Genel Kurul 2026'da bu görüşten dönmüştür.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 18.02.2026, 2025/562 E., 2026/106 K.: Silahla tehdit suçunda zamanaşımı Özel Daire incelemesinden önce dolmuştu; Daire ise beraat hükmünü onamıştı. Genel Kurul oy çokluğuyla Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının itirazını kabul etmiş ve onama kararını kaldırmıştır. Beraat hükmü bozulmuş ve kamu davasının zamanaşımı nedeniyle düşmesine karar verilmiştir. Çoğunluk, 2023 tarihli kararın terk edilmesi gerektiğini belirtmiştir. Karşı oy yazan üyeler ise düşme kararının suç şüphesini ortadan kaldırmadığını vurgulamıştır. Bu yönüyle düşme kararının masumiyet karinesi ve lekelenmeme hakkı bakımından sorun doğurduğunu ifade etmişlerdir.

Kararın oy çokluğuyla verilmesi ve güçlü karşı oy, konunun Anayasa Mahkemesi önünde de tartışılabileceğini göstermektedir. Savunma, zamanaşımı dolmuş olsa bile derhal beraat koşullarının bulunduğu dosyalarda beraat talebini açıkça ve gerekçeli olarak ileri sürmelidir.

Olağanüstü kanun yolları. Kesinleşme anına kadar işleyen zamanaşımı kesinleşmeyle sona erer; ancak itiraz üzerine dosya yeniden incelenirken kesinleşmeden önce dolmuş bir süre gözetilmelidir.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 22.11.2011, 2011/4-203 E., 2011/238 K.: "kesinleşme anına kadar işleyen dava zamanaşımı, bu aşamada sona ermektedir." Özel Dairenin onama kararı ile Genel Kurul kararı arasında geçen süre hesaba katılmaz.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 09.11.2010, 2010/11-143 E., 2010/220 K.: Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının itirazı üzerine yapılan incelemede "dava zamanaşımının dolduğunun saptanması durumunda kamu davasının düşmesine de karar verilmesi gerekmektedir."

Temyiz aşaması. Süre, temyiz inceleme tarihine kadar işlemeye devam eder; temyiz sürecinde dolan zamanaşımı da düşme sonucunu doğurur.

Yargıtay 18. CD, 31.05.2017, 2015/37369 E., 2017/6824 K.: 8 yıllık sürenin "temyiz sürecinde gerçekleştiği anlaşıldığından" kamu davası düşürülmüştür.

Savunma için kontrol sırası. Her aşamada, tebliğnameye cevap dahil, süre aşağıdaki sırayla yeniden hesaplanmalıdır:

1. Suç tarihini ve zincirleme ya da kesintisiz suçlarda başlangıç gününü belirleyin.

2. Dosyadaki delillere göre suçun niteliğini ve kanundaki üst sınırı tespit edin; nitelikli hâlleri katın, genel hükümlerdeki indirim ve artırımları dışlayın.

3. Failin fiil tarihindeki yaşını kontrol edin (TCK m. 66/2).

4. Kesme işlemlerini tarih sırasıyla listeleyin; kolluk ifadesi, iade edilen iddianame ve ek iddianame gibi kesmeyen işlemleri ayıklayın.

5. Durma sürelerini (izin süreci, HAGB denetim süresi, erteleme, uzlaştırma) ekleyin.

6. Olağan süreyi son kesme işleminden, uzamış süreyi suç tarihinden hesaplayın; hangisi önce doluyorsa onu esas alın.

7. Süre dolmuşsa düşme talep edin; derhal beraat koşulları varsa beraat talebini ayrıca ve gerekçeli olarak ileri sürün.

Av. Serhat METİN

Kaynaklar

Mevzuat

TCK m. 66 – Dava zamanaşımı
TCK m. 67 – Dava zamanaşımının durması veya kesilmesi
TCK m. 68 – Ceza zamanaşımı
TCK m. 69-72 (Ceza hukukunda dava ve ceza zamanaşımı, Hukuki Haber)
TCK m. 71 – Ceza zamanaşımının kesilmesi
TCK m. 94 – İşkence
CMK m. 171 – Kamu davasının açılmasının ertelenmesi
CMK m. 254 – Mahkeme tarafından uzlaştırma
HAGB kararına itiraz ve istinaf: 2026'da değişen kanun yolu

Kararlar ve incelemeler

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 2025/562 E., 2026/106 K.
Dava zamanaşımı ve ceza zamanaşımı nedir (CGK 2020/246 E., 2021/592 K.; CGK 2015/599 E., 2016/99 K.)
Ersan Şen, Türk ceza hukukunda dava zamanaşımı (CGK 2012/6-1247 E.; CGK 2021/38 E.)
İddianame zamanaşımını ne zaman keser (CGK 2014/315 E., 2016/65 K.)
Dava zamanaşımının kesilme nedenleri
Dava zamanaşımı ile ilgili hükümlerin zaman bakımından uygulanması
HAGB'de dava zamanaşımı
Olağanüstü kanun yollarında dava zamanaşımı
Anayasa Mahkemesi, 08.06.2021 tarihli karar (Medyascope haberi)