KARARLAR

ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTASI (TRAFİK SİGORTASI) KAPSAMINDA SİGORTACININ ALKOL NEDENİYLE RÜCU HAKKINDA MÜNHASIRLIK UNSURU

04.02.2026 - 00:07 04.02.2026 - 00:07 Okunma Süresi: 6 Dk

Zarar sigortası türü olan Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 91. maddesinde düzenlendiği üzere yaptırılması zorunlu bir sigorta poliçesidir. Geçerli teminat tutarları üzerinden zorunlu mali sorumluluk sigortası bulunmayan araçlar trafikten men edilir. Trafik kazası meydana geldiğinde maddi hasar ya da bedeni zarara sebebiyet verildiğinde trafik sigortacısı, işletenin poliçe limiti dahilinde tazminat sorumluluğunu yüklenir ve gerçek zarardan, işletenin veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusuru oranında sorumlu tutulur. 1

Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları uyarınca trafik sigortacısı ödeme yaptıktan sonra ödediği tazminat miktarınca hukuken hak sahibi yerine geçer. Genel şartların B-4 maddesinde sayılan sebepler meydana gelmiş ise trafik sigortacısının sigortalısına rücu hakkı doğar. Rücu hakkını doğuran başlıca hâller aşağıdaki gibidir: 2

1) Ağır Kusur (Sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kasti bir hareketi veya ağır kusuru sonucunda meydana gelmiş ise)

2) Ehliyetsizlik (Tazminatı gerektiren olay, aracın ilgili mevzuat hükümlerine göre gereken ehliyetnameye sahip olmayan veya geçerliliğini yitirmiş sürücü sertifikasına sahip ya da ehliyetine geçici/sürekli el konulmuş kimseler tarafından sevk edilmesi veya trafik kurallarının ağır kusur ile ihlali sonucunda meydana gelmiş ise)

3) Alkol veya Uyuşturucu Madde (Aracın, uyuşturucu madde veya ilgili mevzuatta belirlenen seviyenin üzerinde alkollü içki almış kişilerce veya aynı mevzuatta alkollü içki alamayacağı belirtilen kişilerce alkollü içki alınmak suretiyle kullanılması sırasında meydana gelen zararlar)

4) İstiap Haddi (Tazminatı gerektiren olay, yolcu taşımaya ruhsatlı olmayan araçlarda yolcu taşınması veya yetkili makamlarca tespit edilmiş olan istiap haddinden fazla yolcu veya yük taşınması veya patlayıcı, parlayıcı ve tehlikeli maddeleri taşıma ruhsatı bulunmayan araçlarda, bu maddelerin parlama, tutuşma ve infilakı yüzünden meydana gelmiş ise)

5) Olay Yeri Terk (Bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu haller hariç olmak üzere, olay yerini terk etmesi veya kaza tutanağı, alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranması halinde)

Münhasır; T.C. Adalet Bakanlığı Hukuk Sözlüğü'ne göre "..ye özgü; ..ye ayrılmış; ..ye mahsus; sınırlanmış; ayrılmış" anlamına gelmektedir. Aracın uyuşturucu madde veya yasal sınırın üzerinde alkol alan kişilerce kullanılması durumunda trafik sigortacısına rücu hakkı veren hâlde ise münhasırlık, doğrudan illiyet bağını ifade etmektedir. Bu husus; kişinin sırf alkollü ya da uyuşturucu madde etkisinde olmasının tek başına sigorta şirketine rücu hakkı vermeyeceği, trafik kazasının alkollü ya da uyuşturucu madde etkisi altında olunduğu için meydana geldiğinin ispatlanması gerektiği anlamına gelir.

15/8/2003 tarihinde yürürlüğe giren mülga Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nda alkollü araç kullanımında münhasırlık unsuru açık bir şekilde ifade edilmişti: 3

"Tazminatı gerektiren olay, işletenin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin veya motorlu aracın hatır için karşılıksız olarak kendilerine verilen kişilerin uyuşturucu veya keyif verici maddeler almış olarak aracı sevk ve idare etmeleri esnasında meydana gelmiş veya olay, yukarıda sayılan kişilerin alkollü içki almış olmaları nedeniyle aracı güvenli sürme yeteneklerini kaybetmiş bulunmalarından ileri geliyorsa"

Görüleceği üzere rücu hakkının doğması için alkol kullanımının güvenli sürme yeteneğinin kaybına neden olunduğunun, yani münhasırlık unsurunun ispat edilmesi gerektiğinin çerçevesi net bir şekilde çizilmiştir.

01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren güncel Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nda ise aynı madde "Aracın, uyuşturucu madde veya ilgili mevzuatta belirlenen seviyenin üzerinde alkollü içki almış kişilerce veya aynı mevzuatta alkollü içki alamayacağı belirtilen kişilerce alkollü içki alınmak suretiyle kullanılması sırasında meydana gelen zararlar" şeklinde düzenlenerek münhasırlık ile ilgili bir koşul belirtilmemiştir.

Güncel genel şartların lafzı, zorunlu mali sorumluluk sigortalarında trafik kazasının alkol almış kişilerce meydana gelmesinin -münhasırlık aranmaksızın- tek başına rücu hakkı için yeterli olduğu anlamına gelmektedir.

T.C. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 26. Hukuk Dairesi 2019/1394 Esas 2021/1900 Karar sayılı 27/10/2021 tarihli kesin kararına konu olayda, davacı ile davalı arasında tanzim edilen Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası'nın 18/06/2015 tanzim tarihli olması nedeniyle rücu şartlarının belirlenmesinde 01/06/2015 tarihinde yürürlüğe giren Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Sartlarının nazara alınması gerektiği, dolayısıyla münhasırlık unsurunun aranmadığı belirtilerek ZMSS Genel Şartları değişikliğine atıf yapılmış ve aşağıdaki gerekçe ile davacı sigorta şirketinin istinaf talebi kabul edilmiştir: 4

"Bu çerçevede, 01.06.2015 tarihinden önceki sigorta genel sartlarında kazanın münhasıran alkol etkisi ile meydana gelmiş olması aranırken, 01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren sigorta genel şartlarında kazanın, aracın, uyuşturucu madde veya ilgili mevzuatta belirlenen seviyenin üzerinde alkollü içki almış kişilerce veya aynı mevzuatta alkollü içki alamayacağı belirtilen kişilerce alkollü içki alınmak suretiyle kullanılması sırasında meydana gelmesi rücu için yeterli sayılmıştır.

Kaza tarihi itibarıyla davanın 01.06.2015 tarihli Genel Şartlara tabi olduğu, anılan genel şartlar uyarınca kazanın tek başına mevzuat kapsamında yasal sınırların üzerinde alkollü sürücü tarafından meydana gelmiş olması halinde rücu koşullarının gerçekleştiği kabul edilmekte olup, somut olayda alınan bilirkişi raporundan da anlaşıldığı üzere kaza sırasında davalıya ait sigortalı araç sürücüsünün yasal sınırın üzerinde alkollü olduğu ve bu suretle sigortalıya rücu koşullarının oluştuğu anlaşılmakla yerel mahkemece deliller değerlendirilerek oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken kazanın münhasıran alkol etkisi ile meydana gelmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş olması doğru görülmediğinden mahkemece yeniden yargılama yapılarak davacının rücu koşullarının oluştuğu hususu nazara alınmak suretiyle değerlendirme yapılması ve oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerektiğinden davacı vekilinin istinaf talebinin kabulüne dosyanın belirtilen gerekçeyle yerel mahkemesine gönderilmesine, kaldırma ve gönderme sebebine göre davacı vekilinin sair istinaf sebeplerinin şimdilik incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir."