Yoksul ve hasta anne kızına nafaka istemiyle dava açmıştı.
Yaptığımız soruşturmada davalı kızın üç kardeşinin şizofreni ve davacı annenin de Alzheimer hastası olduğu anlaşılmıştı. Davacı anne davada vasi ile temsil ediliyordu.
Elbette ki merak edeceksiniz diye açıklamalıyım: Davalı ise genelevde çalışan bir sex işçisiydi
Ben bu trajedinin hem tanığı ve hem de yargıcı olarak yıllarca “bu kadarı da olur mu” diye isyan ettim.
Anayasa Mahkemesinin 17 Kasım tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan ve devletin gözetim ve denetimi altında fuhuş yapılmasına yasal dayanak oluşturan 96 yıllık kanun hükmünü oybirliği ile iptal eden kararı nedeni ile yukardaki olayı yazdım.
Anayasa mahkemesi bu kararında kadını seks işçiliğine yönelten yoksulluk, istismar ve ekonomik zorunluluklara dikkat çekilerek devletin görevinin bu alanı denetlemek değil, kişileri seks işçiliğine iten yapısal nedenlerle mücadele etmek olduğu vurgulandı.
Devletin gözetimi ve denetimi altında fuhuş yapılmasına olanak sağlayan Umumi Hıfzıssıhha Kanunu 24 Nisan 1930 tarihinden beri yürürlükte idi.
Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun 128'inci maddesi, Sağlık Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığına devlet denetimi altında fuhuş yapılmasına ilişkin düzenleme ve denetim yetkisi veriyordu.
. Devlet; ekonomik çaresizlik, yoksulluk, toplumsal eşitsizlik ve istismar nedeniyle insanların içine sürüklendiği bir alanı yalnızca denetlemekle yetinemez. Devletin asıl görevi insanları fuhşa yönelten yapısal nedenleri ortadan kaldırmak ve fuhşa aracılık eden kişi ve örgütlerle etkin biçimde mücadele etmektir.
AYM, söz konusu hükmün Anayasa'nın devletin temel amaç ve görevlerini düzenleyen 5'inci maddesine ve kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkını güvence altına alan 17'nci maddesine aykırı olduğuna karar verdi.
Elbette ki devlet, bir taraftan insan onurunu, beden bütünlüğünü ve kişilerin maddi ve manevi varlığını korumakla yükümlüdür.
Bu konuda önemli olan, fuhuş yapan insanları suçlamak veya dışlamak değil, onları bu koşullara sürükleyen nedenlerle mücadele etmektir.
İptal kararının gerekçesinde seks işçiliğinin yalnızca bireysel tercih çerçevesinde değerlendirilemeyeceği, kişilerin içinde bulunduğu sosyal ve ekonomik koşulların da dikkate alınması gerektiği belirtildi.
Yoksulluk, ekonomik zorunluluk, istismar ve insan ticareti gibi nedenlerle seks işçiliğine yönelen kişilerin rızalarının ne ölçüde özgür olduğunun tartışmalı olduğuna işaret edildi. Mahkeme, fiziksel, ruhsal veya cinsel istismar ile sosyal ve ekonomik koşulların etkisi altında verilen rızanın özgür iradeye dayandığının kabul edilmesinin güç olduğunu kaydetti.
Yetişkin bir insanın kendi bedeni üzerinde tasarruf hakkının bulunması, bu hakkın sınırsız kullanılabileceği anlamına gelir mi? Özellikle ekonomik ve sosyal baskı altında verilen rızanın ne ölçüde özgür iradeye dayandığı sorgulanmalıdır.
Seks işçiliğinin meslek olarak tanınması, insan bedeninin ve özellikle kadın bedeninin ekonomik bir pazarın konusu hâline getirilmesi sonucunu doğurmaktadır.
Genelevler dışında da fiziksel, ruhsal veya cinsel istismar ile sosyal ve ekonomik koşulların etkisi altında sokaklarda da resmi kaydı bulunmadan sex işçiliği yapanlar var. Bu kadınların sağlık denetimi bulunmadığı gibi, can güvenlikleri de yoktur. Gece yarısı ıssız yol kenarlarında bekler, hiç tanımadıkları birine takılıp geceyi izbe bir yerde, arazide, kamyonda, saunada, bir apartman odasında, bir dükkân da geçirebilirler.
Almanya, Hollanda, İsviçre gibi ülkelerde de bu faaliyet devletin kayıt, vergilendirme ve düzenli sağlık denetimi altında yasal olarak düzenlenmiştir.
Nevada hariç ABD’ nin genelinde fuhuş yasaktır. İskandinav modeli denen sistemde ise yalnızca müşteriler cezalandırılmaktadır.
AYM'nin iptal kararı, Türkiye'deki bütün genelevlerin doğrudan kapatılması anlamına gelmez. Çünkü karar, devletin gözetim ve denetimi altında fuhuş yapılmasına yasal dayanak oluşturan hükmü ortadan kaldırıyor.
Bununla birlikte mevcut yasal düzenlemelerin nasıl uygulanacağı, kayıtlı çalışanların hukuki statüsünün nasıl etkileneceği ve genelevlerin faaliyetlerine ilişkin süreçlerin nasıl şekilleneceği henüz açıklığa kavuşmuş değil.
Next