Reşit olmayanla cinsel ilişki suçu, cebir, tehdit ve hileye başvurmaksızın 15–18 yaş grubunda bulunan reşit olmayan çocuklarla karşılıklı rızaya dayalı olarak cinsel ilişkiye girilmesi ile oluşur. Reşit olmayanla cinsel ilişki suçu, Türk Ceza Kanunumuzun 104. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre 15 yaşını bitirmiş olup henüz 18 yaşını doldurmamış olan bir çocukla cebir, tehdit veya hile olmaksızın, karşılıklı rızaya dayalı olarak cinsel ilişkiye giren kişi, reşit olmayanla cinsel ilişki suçunu işlemiş olur. Kendi rızalarıyla cinsel ilişkiye giren taraflardan mağdurun yaşı 18’den küçükse fiil diğer taraf açısından suç teşkil eder. Failin cezalandırılabilmesi için yaşının 18'den büyük veya küçük olmasının bir önemi yoktur. Kişi 14 yaşındaysa veya 19 yaşındaysa ya da 15 yaşında olup henüz 15 yaşını bitirmemişse reşit olmayanla cinsel ilişki suçunun meydana geldiğinden söz edilmesi mümkün olamayacaktır. Bu hallerde ancak somut olayın şart ve gereklerine göre cinsel istismar suçu(çocuk istismarı) ya da cinsel saldırı suçu meydana gelmiş olabileceği düşünülebilir.

Reşit olmayanla cinsel ilişki suçu, “Cinsel Dokunulmazlığa Karşı Suçlar” bölümünde düzenlendiğinden denetimli serbestlik ve diğer ceza infaz uygulamaları açısından bu husus özellikle göz önünde bulundurulmalıdır. Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, genel olarak şu şekilde kategorize edilmektedir;

Cinsel İstismar Suçu: Kural olarak 15 yaşını tamamlamamış çocuklara karşı bedensel temasta bulunmak suretiyle cinsel amaçla işlenen fiilleri cezalandırmaktadır (TCK md.103). 15-18 yaş grubunda olan çocuklara karşı hile, cebir, tehdit veya iradeyi etkileyen bir nedenle çocuğun bedeni üzerinde icra edilen fiiller de cinsel istismar suçu olarak nitelenir.

Cinsel Saldırı Suçu: 18 yaşından büyük mağdurlara yönelik bedensel temasta bulunmak suretiyle cinsel amaçla işlenen fiilleri cezalandırmaktadır (TCK 102)

Cinsel Taciz Suçu: Mağdurun yaşına bakılmaksızın, fail ile mağdur arasında bedensel temas olmadan, halk arasında laf atma, sözlü taciz vb. gibi ifade edilen cinsel davranışlarla işlenen fiilleri cezalandırmaktadır (TCK 105)

Reşit Olmayanla Cinsel İlişki Suçu: 15-18 yaş grubunda yer alan çocuklarla, çocuğun kendi rızasıyla cinsel ilişkiye girilmesi halinde reşit olmayanla cinsel ilişki suçu oluşur (TCK 104).

Reşit olmayanla cinsel ilişki suçunun şartları ve unsurları, belirli bir olayda reşit olmayanla cinsel ilişki suçunun meydana gelmiş olup olmadığını belirleyen unsurlardır. Her suç tipinde olduğu gibi, reşit olmayanla cinsel ilişki suçunda da yasal çerçevenin belirginleştirilmesi gerekir. Örneğin hangi davranış reşit olmayanla cinsel ilişki suçunu meydana getirir, hangi cinsel davranışlar kanunda belirtilmiş olduğu anlamıyla "cinsel ilişki" teşkil eden davranışlardan sayılır, mağdur kimdir ve mağdurun rızası nasıl tanımlanıp somut olay açısından nasıl tespit edilir? Tüm bu sorular ve çok daha fazlası, ancak suçun unsurlarının bilinmesi ve anlaşılması ile cevaplanabilecektir.

Cinsel taciz suçundan farklı olarak reşit olmayanla cinsel ilişki suçunda vücut dokunulmazlığı ihlal edilmiştir, cinsel ilişki meydana gelmiştir ve rıza söz konusudur. Çocuk istismarı cinsel istismar suçunda ise 15 yaşından küçük olan çocuklara yönelik olarak gerçekleştirilmiş olan, çocuğun rızası olsun veya olmasın cinsel ilişki de dahil her türlü cinsel davranışlar ile 15-18 yaş arasındaki çocuklara karşı cebir, tehdit veya hile kullanılarak gerçekleştirilen bu yaş aralığındaki çocuğun rızası olmaksızın gerçekleştirilen) cinsel amaçlı temaslar cezalandırılır. Reşit olmayanla cinsel ilişki suçunda ise 15-18 yaş aralığındaki çocuğun şüpheli/sanık ile cinsel ilişkiye girme hususunda rızası söz konusudur.

Cinsel saldırı suçunda, mağdur 18 yaşından büyüktür ve cinsel ilişkiye ya da başkaca cinsel amaçlı vücut temasına rızası bulunmamaktadır. Reşit olmayanla cinsel ilişki suçunda ise mağdur 15 yaşını bitirmiş olup henüz 18 yaşını doldurmamıştır.

Reşit olmayanla cinsel ilişki suçunun basit hali, Türk Ceza Kanunumuzun 104. maddesinin 1. fıkrasında düzenlenmiştir. Türk Ceza Kanunumuzun 104. Maddesinin 1. Fıkrasına Göre: "(1) Cebir, tehdit ve hile olmaksızın, onbeş yaşını bitirmiş olan çocukla cinsel ilişkide bulunan kişi, şikayet üzerine, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır."

Esasen suçun basit halini meydana getiren bu şartlar, suçun nitelikli hallerini de meydana getiren hareketlerdir. Ancak aşağıda, suçun nitelikli hallerine ilişkin alt başlığımız içerisinde detaylı olarak açıklayacak olduğumuz üzere, suçun nitelikli hallerinden ceza verilebilmesi için ayrıca başkaca özel şartların da mevcut olması gerekmektedir.

Suçun basit haline ilişkin bir diğer önemli husus da, suçun bu halinin şikayete tabi olmasıdır. Dolayısıyla reşit olmayanla cinsel ilişki suçunun TCK 104/1. fıkrası kapsamında kalması halinde soruşturma ve kovuşturma yapılabilmesi için şikayette bulunulmuş olması şartı aranır.


Suçun Nitelikli Halleri


Reşit olmayanla cinsel ilişki suçunun nitelikli halleri, Türk Ceza Kanunumuzun 104. maddesinin 2. ve 3. fıkralarında düzenlenmiştir. Türk Ceza Kanunumuzun 104. Maddesinin 2. ve 3. Fıkralarına Göre:

"(2) Suçun mağdur ile arasında evlenme yasağı bulunan kişi tarafından işlenmesi hâlinde, şikâyet aranmaksızın, on yıldan on beş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

(3) Suçun, evlat edineceği çocuğun evlat edinme öncesi bakımını üstlenen veya koruyucu aile ilişkisi çerçevesinde koruma, bakım ve gözetim yükümlülüğü bulunan kişi tarafından işlenmesi hâlinde, şikâyet aranmaksızın ikinci fıkraya göre cezaya hükmolunur."

Maddenin 2. fıkrasında belirtilen mağdur ile arasında evlenme yasağı bulunan kişiler, Türk Medeni Kanunumuzun 129. maddesi ile devamında yer alan hükümlerde düzenlenmiştir. Ancak bu suç tipine istinaden bizim için önem arz eden evlenme yasağı halleri, bizzat Türk Medeni Kanunumuzun 129. maddesinde "Hısımlık" başlığıyla düzenlenmiş olan hallerdir. Bu kişilerin, 15 yaşını bitirmiş olup henüz reşit olmamış olan çocukla cinsel ilişkiye girmeleri halinde, TCK 104/2. maddesi hükmü uygulanacaktır. Ayrıca suçun bu halinde, yani TCK 104/2. ve 3. fıkraları kapsamında kalan hallerde şikayet aranmaksızın resen işlem yapılacağı da gözden kaçırılmamalıdır.

Reşit Olmayanla Cinsel İlişki Suçunun Cezası

Reşit olmayanla cinsel ilişki suçunun basit ve nitelikli hallerine istinaden farklı cezalar söz konusudur. Buna göre, reşit olmayanla cinsel ilişki suçunun: TCK 104/1. maddede düzenlenmiş olan basit hali, 2 yıldan 5 yıla hapis cezasıyla cezalandırılır. TCK 104. maddesinin 2. ve 3. fıkralarında düzenlenmiş olan nitelikli halleri ise 10 yıldan 15 yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır.

Cebir, tehdit ve hile olmaksızın, onbeş yaşını bitirmiş olan çocukla cinsel ilişkide bulunan kişi, şikayet üzerine, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Suçun mağdur ile arasında evlenme yasağı bulunan kişi tarafından işlenmesi hâlinde, şikâyet aranmaksızın, on yıldan on beş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Suçun, evlat edineceği çocuğun evlat edinme öncesi bakımını üstlenen veya koruyucu aile ilişkisi çerçevesinde koruma, bakım ve gözetim yükümlülüğü bulunan kişi tarafından işlenmesi hâlinde, şikâyet aranmaksızın ikinci fıkraya göre cezaya hükmolunur.


Reşit Olmayanla Cinsel İlişki Suçunun Unsurları

Reşit olmayanla cinsel ilişki suçunun en önemli unsuru mağdurun geçerli bir rızasının olmasıdır. Mağdurun cinsel ilişki kurma konusunda özgür iradesi yoksa, örneğin failin hile, tehdit ve cebir uygulamasından etkilenerek cinsel ilişkiye girmişse reşit olmayanla cinsel ilişki suçu değil, cezası daha ağır bir suç olan çocuğun cinsel istismarı suçu vücut bulur.

Mağdura uygulanan hile özgür iradesini ortadan kaldıracak nitelikte olmalıdır. Reşit olmayanla cinsel ilişki suçunda mağdurun 15 yaşını bitirmiş ancak 18 yaşını tamamlamamış olması gerekir. Mağdurun yaşı 15’ten de küçükse rızası olsa bile cinsel istismar suçu meydana gelir. Çünkü, 15 yaşından küçük çocukların rızası geçerli sayılmamakta, ceza hukukunda hukuka uygunluk nedeni olarak kabul edilmemektedir.

Reşit olmayanla cinsel ilişki suçunda mağdurenin rızası suçun unsuru olarak kabul edildiğinden, mağdurenin cinsel ilişkiye rıza göstermesi sanık veya suça sürüklenen çocuk lehine hukuka uygunluk nedeni olarak kabul edilip beraat kararı verilemez. Çünkü, cinsel ilişki 15-18 yaş grubundaki mağdurenin rızası ile gerçekleşirse reşit olmayanla cinsel ilişki suçu, cinsel ilişki mağdurenin rızası dışında gerçekleşirse TCK m.103'te düzenlenen cinsel istismar suçu meydana gelir.

Reşit olmayanla cinsel ilişki suçunun konusunu 15-18 yaş grubundaki bir kişi ile rızaya dayalı olarak cinsel ilişkiye girilmesi eyleminin oluşturduğu, anılan suçta mağdurun rızasının suçun unsuru olarak kabul edildiği ve ilgilinin rızasının bu suç bakımından hukuka uygunluk nedenini oluşturmaz.

Mağdurun yaşı nüfus kaydında 15 yaşından küçük görünmesine rağmen gerçek yaşı 15 yaşından büyükse mutlaka Adli Tıp Kurumundan kemik yaşının tespiti için rapor alınmalıdır. Adli Tıp Kurumu yaşı tespit edemediğinde ceza mahkemesi tarafından tanıklar dinlenerek yaş tespiti yapılmalıdır.

15 -18 yaş grubunda rızasıyla cinsel ilişkiye giren mağdurun zeka geriliği olduğu Adli Tıp Kurumu raporu ile tespit edilmişse, failin bu durumu bilip bilmediği araştırılmalıdır. Cinsel ilişki kurulmadan önce tarafların birbirini ne ölçüde tanıdıkları, sosyal ve ailevi ilişkileri dikkate alınarak failin mağdurun zeka geriliğini bilip bilmediği araştırılmalıdır. Fail mağdurun zeka geriliğini bilmiyor veya zeka geriliği tıbbi inceleme dışında anlaşılamıyorsa, fail reşit olmayanla cinsel ilişki suçu hükümlerine göre cezalandırılmalıdır. Ancak, fail mağdurun zeka geriliğini biliyor veya zeka geriliği dışardan kolayca anlaşılabiliyor ise, bu durumda fail cinsel istismar suçu hükümleri gereği cezalandırılacaktır.

15-18 Yaş Grubunda İki Akran Çocuk Arasındaki Cinsel İlişkinin Cezası

Reşit olmayanla cinsel ilişki suçunun faili hem kadın, hem de erkek bir birey olabilir. Yaygın kanının aksine kanunda bu suçun yalnızca erkek bireyler tarafından işlenebileceğine ilişkin bir düzenleme yer almamaktadır. Dolayısıyla 18 yaşından büyük bir kadının da, 15 yaşını doldurmuş olup henüz 18 yaşını doldurmamış olan bir erkek çocuğuyla cinsel ilişki kurması durumunda reşit olmayanla cinsel ilişki suçu meydana gelmiş olacaktır.

15-18 yaş grubunda iki çocuğun cinsel ilişkiye girmesi halinde de reşit olmayanla cinsel ilişki suçu meydana gelir. Ancak, Yargıtay uygulamada 15-18 yaş grubunda iki çocuk arasında gerçekleşen cinsel ilişkide kız çocuğunu mağdur, erkek çocuğunu ise fail olarak kabul etmektedir. Erkeğin fail olarak kabul edilip cezalandırılması pek çok uygulama sorununa yol açsa da Yargıtay reşit olmayanla cinsel ilişki suçunda ikisi de 15-18 yaş grubunda olan çocuklardan erkek çocuğunu fail olarak kabul ederek TCK'nin 104. maddesi gereği cezalandırma şeklindeki yerleşik içtihadını sürdürmektedir.


Reşit Olmayanla Cinsel İlişki Suçunda Şikayet Süresi ve Şikayetten Vazgeçme

Reşit olmayanla cinsel ilişki suçu takibi şikayete bağlı suçlar kategorisinde yer almaktadır. Yaşı küçük mağdurun bizzat kendisi şikayetçi olmadıkça soruşturma yapılmaz. Mağdurun velisi veya vasisinin şikayeti tek başına yeterli değildir, veli veya vasi şikayetçi olduğunda ayrıca mağdur küçüğün bu şikayet hakkındaki beyanı alınmalıdır. Gerek şikayet hakkının kullanılması gerekse şikayetten vazgeçme konusunda mutlaka mağdurun iradesine üstünlük tanınmalıdır. Çünkü, kanun rızayla cinsel ilişkiyi kişiye sıkı surette bağlı bir hak şeklinde düzenlemiştir. Mağdur, şikayet hakkını suçun işlenmesinden itibaren 6 ay içinde kullanmalıdır.

Şikayetten vazgeçme, soruşturma veya ceza davası açıldıktan sonra kovuşturma aşamasında mümkündür. Mağdurun şikayetten vazgeçmesi halinde soruşturma aşamasında kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilir ve mağdur aynı olayla ilgili bir daha şikayet hakkını kullanamaz. Ceza davasının açıldığı aşama olan kovuşturma aşamasında şikayetten vazgeçme halinde mahkeme davanın düşmesi kararı verir.

Reşit olmayanla cinsel ilişki suçu, uzlaşma kapsamında olan suçlar değildir. Reşit olmayanla cinsel ilişki suçunun dava zamanaşımı süresi 8 yıldır. Söz konusu cinsel suç, şikayet hakkı 6 aylık şikayet süresi içinde kullanılmak şartıyla, 8 yıllık zamanaşımı süresi içerisinde soruşturulabilir ve fail hakkında kamu davası açılabilir. Reşit olmayanla cinsel ilişki suç hakkında yargılama yapma görevi, asliye ceza mahkemesi tarafından yerine getirilir.

Reşit olmayanla cinsel ilişki suçunun hukuki konusu oldukça tartışmalı bir husustur. Çünkü madde gerekçesinde buna ilişkin olarak herhangi bir belirleme yapılmamış olduğu gibi bilimsel ve yargısal içtihatlarda bu suçun hukuki konusunun cinsel dokunulmazlık, cinsel özgürlük gibi kavramlarla açıklanabileceği ortaya atılmaktadır. Ancak reşit olmayanla cinsel ilişki suçunda mağdurun cinsel ilişkiye girme noktasında rızası bulunmaktadır. Hatta mağdurun rızası, suçun meydana gelebilmesi için aranan şartlardan biridir; Çünkü zaten eğer mağdurun rızasından söz etmeyeceksek suç tipi reşit olmayanla cinsel ilişki olmaktan çıkıp cinsel istismar/çocuk istismarı suçu olmaktadır.


Reşit olmayanla cinsel ilişki suçunun taksirle veya ihmal suretiyle işlenmesi mümkün değildir; kanunda tanımlanmış olan haliyle bu suç yalnızca kasten işlenebilen bir suçtur. Ancak failin, mağdurun yaşı konusunda hataya düşmesi, mağdurun faili yaşı konusunda yanlış bilgilendirmesi, mağdurun yaşından bir hayli büyük göstermesi gibi hallerde, Türk Ceza Kanunumuzun 30. maddesinde yer alan hata hükümlerinin uygulanması mümkün olabilecektir. Aşağıdaki hallerde failin ceza sorumluluğu hafifletilebileceği gibi fail hakkında ceza verilmemesine ve durumun gereklerine göre fail hakkında yalnızca güvenlik tedbiri uygulanmasına da karar verilebilir:

- Failin uğradığı bir cebir ve şiddet ya da korkutma ve tehdit durumu nedeniyle mağdurla cinsel ilişkiye girmiş olması(TCK md. 28),

- Failin, mağdurun yaşı konusunda hataya düşmesi ve mağdurun faili yaşı konusunda yalnış bilgilendirmesi(TCK md. 30),

- Failin yaş küçüklüğü(TCK md. 31),

- Failin akıl hastalığının bulunması(TCK md. 32),

- Failin sağır ve dilsiz olması(TCK md. 33),

- Failin kendi iradesi dışında almış olduğu alkol veya uyuşturucu madde etkisi altında suçu işlemiş olması(TCK md. 34)


Tüm bunların yanında, Türk Ceza Kanunumuzun 62. maddesinde düzenlenmiş olan takdiri indirim nedenlerinin reşit olmayanla cinsel ilişki suçu açısından da uygulanması mümkün olmaktadır. Reşit olmayanla cinsel ilişki suçu, Türk Ceza Kanunu’nun 104. maddesi kapsamında değerlendirilirken çocuğun yaşı, eylemin niteliği, rızanın hukuki durumu ve şikâyet koşulu birlikte ele alınmalıdır. TCK’nın 103. maddesinde düzenlenen çocuğun cinsel istismarı suçuyla arasındaki ayrımın doğru yapılması; uygulanacak suç tipinin, ceza hükümlerinin ve yargılama sürecinin belirlenmesi bakımından büyük önem taşır. Her olayın kendine özgü koşulları dikkate alınmalı, hukuki değerlendirme yalnızca tarafların beyanlarıyla sınırlı tutulmadan somut deliller ve yürürlükteki mevzuat çerçevesinde yapılmalıdır.